T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/341
KARAR NO : 2020/404
KARAR TR: 22.06.2020
ÖZET : Dava, mülkiyeti kendisine ait taşınmazı kiraladığı şirketin, KHK ile kapatıldığı ve mecurun Maliye Bakanlığı'nın tasarruf ve kontrolüne geçtiği, davalının kira sözleşmesini feshetmediği ve mecurun davalının kullanımında kalmaya devam ederek içindeki bir kısım eşyalarla birlikte 15.3.2017 tarihinde müvekkiline teslim edildiği, Eylül/2016 - Mart/2017 dönemine ait kira bedelinin ödenmediği, davalının mecuru uzunca bir süre kullanmayarak mecurla ilgili olarak sahipsiz ve terk edilmişlik hissi uyandırdığı, hırsızlık olayları olduğu ve bunlara karşı güvenlik tedbirlerinin alınmadığı, denetim yükümlülüğünün yerine getirilmediği, binanın yavaş yavaş harabeye dönüştüğünden bahisle, kira alacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, zarar-ziyan alacağının tespitİ ve yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : E.Ö.
Vekili : Av. L.B.
Davalı: T.C. Maliye Bakanlığına İzafeten İstanbulDefterdarlığı
Vekili : Av. Ö.P.
O L A Y: Davacıvekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkilininmülkiyeti kendisine ait taşınmazını 1.2.2013 tarihindeAnadolu Fen Eğitim İşletmeleri Tic. A.Ş.'yekiraladığı, kiracı şirketin, 23.7.2016 tarihinde 667sayılı Kanun Hükmünde Kararname(KHK) ilekapatıldığı ve mecurun MaliyeBakanlığı'nın tasarruf ve kontrolünegeçtiği, davalının kira sözleşmesinifeshetmediği ve mecurun davalının kullanımında kalmayadevam ederek içindeki bir kısım eşyalarla birlikte 15.3.2017tarihinde müvekkiline teslim edildiği, Eylül/2016 - Mart/2017dönemine ait yedi aylık kira bedelinin ödenmediği,davalının mecuru uzunca bir süre kullanmayarak mecurla ilgiliolarak sahipsiz ve terk edilmişlik hissi uyandırdığı,hırsızlık olayları olduğu ve bunlara karşıgüvenlik tedbirlerinin alınmadığı, denetimyükümlülüğünün yerine getirilmediği,binanın yavaş yavaş harabeyedönüştüğünden bahisle, kiraalacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecekyasal faizi ile, zarar-ziyan alacağının tespitiyle şimdilik5.000.00 TL'sinin yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesiistemleriyle adli yargı yerinde dava açtığıanlaşılmıştır.
İSTANBUL 17. SULH HUKUK MAHKEMESİ: E: 2017/553sayılı dosyasında; "... Dava davacı tarafından 15Temmuz öncesinde dava dışı dershane olarak kiraya verilenmecurun 15 Temmuz Darbe Kalkışması nedeniyle dershane olarakişleten kişilerin söz konusuboşaltmalarısonrasında 670 sayılı KHK ile kirasözleşmelerinin feshedilmesi söz konusu yerine Hazine 'ninzilyetliğine geçmesi ve bunun akabinde davacının metrukhale gelen yerin hasara uğradığı ve hasarındavalı Hazine'den mahrum kalınan kira bedeli ile birlikte tahsiliistenmiş ise de 15 Temmuz sürecinin olağanüstü halkapsamında bir olay olması, ülkede yaşayan kişi vekuruluşların can ve mal güvenliklerinin zafiyeteuğraması riskinin bertaraf edilmesi adına devletin müdaheleetmesi gereken ve kendisinin de hesaba katmadığıöngörmediği durumlar muvacehesinde alması gereken tedbirlerkapsamında bazı işlemlerin yapılması gerektiği,bunların vatandaş, kurum, kuruluş bazında normalşartlar içerisinde katlanamayacak gibi görülmesinerağmen olağanüstü hal kapsamında değil katlanmakkabul edilmesi gereken durumları doğurabileceği Anayasa ilegüvence altına alınmış kişisel hak veözgürlüklerin çiğnenmesi veya bertaraf edilmesitasavvur dahi edilmezken böyle bir durum gerçekleştiğindehuzurun, güvenliğin ve AnayasalDüzenin korunmasıiçin alınan tedbirler kapsamındadüşünülmesi gerektiği kanaatiyle davacınınhasar bedeli talebi yerinde görülmemiş, mahrum alınan kiraalacağı talebi ise sözleşmenin tarafının Devlet olmaması,Devletin de mecura (o dönemde el konulan diğer taşınmazlargibi) el koyduktan sonra işletme durumunun söz konusu olmamasınedeniyle bu talep reddedilmiş, olağanüstü halin adı üstündeolağan üstü tedbirler ve olağanüstüfedakarlıklar gerektirdiği bunun da ülkenin bekasıiçin gerekli olduğu her Türkiye CumhuriyetiVatandaşı tarafından bile isteye yapılmasıgerektiği kanaatiyle ... davanın reddine ..." dair 26.12.2017gün, K: 2017/923 sayılı kararına karşıyapılan istinaf kanun yolu başvurusu üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35.Hukuk Dairesi'nin 23.5.2018 günlü ve E: 2018/867, K: 2018/910sayılı kararında; "...Yargılama konusu olayda:Davacı, maliki bulunduğutaşınmazı kiraladığı eğitim şirketineohal kanunları gereğince kayyım atandığını,şirketin kapatıldığını, mecura elkonulduğunu, 23 Temmuz 2016 tarihinden 15/03/2017 tarihine kadar mecurunkendisine teslim edilmediğini, bu süre zarfındasözleşme gereğince ödenmesi gereken kira bedellerininödenmediğini, mecura zarar verildiğini,mecurun kiracınınevinde bulunduğu sırada fiili hakimiyetinin idarenin elinegeçmiş olması nedeniyle mecura verilen zararların,ödenmesi gereken kiraların davalıdan tahsili gerektiğiniiddia ederek, kira alacağının ve mecura verilen zararındavalıdan tahsilinekarar verilmesini istediği,
Davacınınkiralamış olduğu mecurdaki kiracı şirkete 23/07/2016tarihinden itibaren kayyım atandığı, şirketinkapatılmasına karar verildiği, mecurun davacı kiraya verene15/03/2017 tarihinde teslim edildiği,
Kiracışirkete kayyım atanması, şirketin kapatılması vemecurun kiraya verene teslim edilmemesine ilişkin işlemlerin 670sayılı KHK ile yapıldığı, T.C. Devletinekarşı 15/07/2016 tarihinde başlatılan darbegirişiminden sonra 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılıBakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstühal kararı alındığı,
675Sayılı 03/10/2016 tarihli KHK'nun 16.maddesi gereğince;'20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar KuruluKararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü halkapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmündekararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyove televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtımkanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzelkişiler aleyhine 17/08/2016 tarihinden önce açılandavalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar GenelMüdürlüğüne husumet yöneltilen davalardamahkemelerce, 15/08/2016 tarihli ve 670 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınması GerekenTedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesiuyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle red kararıverilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosyaüzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğedilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendiüzerlerinde bırakılır.
BakanlarKurulunun 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı kararıyla;ülkegenelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamındayürürlüğe konulan kanun KHK gereğince kapatılankurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibigerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/08/2016 tarihindenönce başlatılan icra veiflas takipleri ile bu kapsamda Hazineile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumetyöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesiuyarınca düşme kararı verilir. Bu kararlar dosyaüzerinden kesin olarak verilir ve takip alacaklısına resentebliğ edilir. Tarafların yaptığı takip giderlerikendi üzerlerinde bırakılır.
BakanlarKurulunun 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı kararıyla;ülkegenelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamındayürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelergereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo vetelevizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarıile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veyakapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığıile Vakıflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/08/2016tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflastakipleri hakkında 670 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takipşartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine veyatakibin düşmesine karar verilir.
Birincive ikinci fıkralar uyarınca verilen kararlarda davacı veyaalacaklının 670 sayılı KHK 5 inci maddesinde belirtilenusule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuzgünlük hak düşürücü süre içindebaşvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerineidari merci tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda davaaçılabilir. İdari yargının verdiği karar kesinolup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde davakonusu yapılamaz.' hükmü getirildiği,
Davacınınkira sözleşmesi yaptığı Anadolu Fen Eğitimİşletmeleri Tic.A.Şirketinin 675 Sayılı KHK. nın16/1.maddesi gereğince kapatıldığı, bu nedenle davacınınkira alacağı ve mecura zarar nedeniyle tazminat talepleri içinöncelikle idareye başvurması, talebi red edildiği taktirdeidari yargıda dava açması gerektiği, bu davayönünden dava şartı bulunmadığındandavanın reddine karar verilmesi gerektiği,
Yargıtay3.Hukuk Dairesinin 2017/530-2018/1202 sayılı 19/02/2018 tarihli kararı,
Yargıtay3.Hukuk Dairesinin 2017/6940-15817 sayılı 14/11/2017 tarihlikararının bu yönde olduğuanlaşılmıştır.
Dairemizilk derece mahkemesi kararını hem maddi olay, hem de hukuka uygunlukbakımından incelemeye tabi tutarak tespit edilen yargılama hatalarınıbizzat düzeltmek amacıyla yapılan inceleme sonunda; duruşmayapılmasına gerek olmadığı,
Davanın,dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirkendavanın esastan reddine yönelik karar ve gerekçe yerindeolmadığından kararda yanlışlıkyapıldığı, bu yanlışlık duruşmayapılmaksızın tamamlanacak nitelikte olduğundan HMK353/1-b/2maddesi gereğince istinaf başvurusununkısmenkabulü ile mahkeme kararının düzeltilmesi gerektiğikanaatine varılmıştır. ..." denilerek ilk derecemahkemesince verilen kararın kaldırılmasına vedüzeltilmesine karar verilmiş, karara karşı temyiz kanunyoluna başvurulması üzerine Yargıtay 3. HukukDairesi'nin 30.10.2019 günlü ve E:2018/4892, K:2019/8540sayılı kararıyla; "Davacı; mülkiyetikendisine ait taşınmazı 01.02.2013 tarihinde Anadolu FenEğitim İşletmeleri Tic. A.Ş.'ye kiraya verdiğini,kiracı şirketin 15 Temmuz darbe teşebbüsü sonrasıkapatıldığını ve mecurun davalı MaliyeBakanlığı'nın tasarruf ve kontrolünegeçtiğini, Eylül/2016-Mart/2017 dönemine ait yediaylık kira bedelinin ödenmediğini, davalının mecuruuzunca bir süre kullanmayarak mecurun sahipsiz ve terkedilmiş birvaziyette bulunduğunu, binanın yavaş yavaş harabeyedönüştüğünü ileri sürerek,Eylül/2016-Mart/2017 dönemine ait yedi aylık kira bedeli olan136.469.00 TL kira alacağının temerrüt tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile, zarar-ziyan alacağınıntespitiyle şimdilik 5.000.00 TL'sinin yasal faiziyle birliktedavalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DavalıHazine;görev ve husumet itirazında bulunarak davanın esastanreddini istemiştir.
İlkderece mahkemesi tarafından davanın esastan reddine, davalılehine dava değeri üzerinden hesaplanan 29.727,54 TL nisbi vekaletücretine hükmedilmesine dair verilen karara karşı,davacıvekilitarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Bölgeadliye mahkemesi tarafından, ilk derece mahkemesi kararınınyerinde olmadığı gerekçesiyle davacınınistinaftalebininkabulü ile kararın kaldırılmasına,davacının kiraalacağı ve mecura verilen zararıntahsiline yönelik davasının 675 sayılı KHK'nın16.maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle reddine,ilk derece mahkemesi kararının ve gerekçesinin bu şekildedüzeltilmesine, ilk derece mahkemesinin hükümbölümünün diğer kısımlarının aynengeçerli olduğuna, sair istinaf taleplerinin reddine dair verilenkarar davacı vekilitarafından temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere veözellikle temyiz olunan bölge adliye mahkemesi kararındakiyazılı gerekçelere göre davacınınaşağıdakibentlerin kapsamıdışında kalansair temyizitirazlarının reddi gerekir.
2-Davacınınvekalet ücretine ilişkin temyiz itirazlarınınincelenmesinde;
Karartarihi itibariyle yürürlükte olanAAÜT'nin'Görevsizlik, yetkisizlik, dava önşartlarının yokluğu veya husumet nedeniyle davanınreddinde, davanın nakli ve açılmamışsayılmasında ücret' başlıklı 7. maddesinin 2.fıkrasında 'Davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülenön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumetnedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanıngörüldüğü mahkemeye göre Tarifenin ikincikısmının ikinci bölümünde yazılımiktarları geçmemek üzere üçüncükısmında yazılı avukatlık ücretinehükmolunur.'düzenlemesi yer almaktadır.
TC.Devletine karşı 15.07.2016 tarihinde yapılan ve bastırılandarbe teşebbüsü sonrasında 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla ülke genelinde ilanedilenolağanüstü hal kararı doğrultusunda, darbeteşebbüsü ve terörle mücadeleçerçevesinde alınması zaruri olan tedbirlerkapsamında çıkarılan 15/8/2016 tarihli670 ve 03/10/2016tarihli675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerdekidüzenlemeler nedeniyle yasal olarak davalı konumunda bulunanHazineden dava konusu mecurun kira bedellerinin tahsilinin talep edildiğisomut olayda,'davanın dava şartı yokluğu nedeniylereddine'karar verilmesi de yine yukarıda bahsedilen KanunHükmünde Kararnamelerde yer alan düzenlemelerin sonucudur.
Ohalde; mahkemece, söz konusu KHK'ler nedeniyle davanın davaşartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş olduğugözetildiğinde davalı yararına AAÜT 7/2hükmü gereğince davanın görüldüğümahkemeye göre Tarifenin ikinci kısmının ikincibölümünde yazılı miktarları geçmemeküzere üçüncü kısmında yazılıavukatlık ücretine hükmedilmesi gerekirken,yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekildenispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğrugörülmemiştir.
3-6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b-2.maddesinde; davanın esasıyla ilgili olarak; yargılamada eksiklikbulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yenidenyargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığıtakdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş isedüzelterek yeniden esas hakkında, duruşma yapılmadan kararverileceği hükmü yer almaktadır.
Eldekidavada,Bölge Adliye Mahkemesince; davanın, dava şartıyokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, esastan reddineyönelik karar ve gerekçe yerinde olmadığındankararda yanlışlık yapıldığı, buyanlışlığın duruşma yapılmaksızıntamamlanacak nitelikteolduğundan HMK 353/1-b/2maddesi gereğince istinafbaşvurusununkısmen kabulü ile mahkeme kararınındüzeltilmesi gerektiği gerekçesiyle ilk derece mahkemesikararı kaldırılarak; Davacının kira alacağıve mecura verilen zararın tahsiline yönelik davasının 675sayılı KHK 16. maddesi gereğince dava şartıyokluğu nedeniyle reddine, ilk derece mahkemesi kararının vegerekçesinin bu şekilde düzeltilmesine şeklindehüküm tesis edilmiş ise de, ilk derece mahkemesininhükmü kaldırılarak yeniden hüküm tesisedildiği halde, söz konusu hükümde, infazda tereddütoluşturacak şekilde hükümgerekçesidışındaki hususlarda ilk derece mahkemesi kararınaatıf yapılmakla yetinilerek 'ilk derece mahkemesi kararınınhüküm bölümünün diğerkısımlarının aynen geçerli olduğu'naşeklinde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.
Nevar ki, bu yanlışlığın giderilmesi yenidenyargılama yapılmasını gerektirmediğindenhükmün düzeltilerek onanması6100 sayılı HMK'nun370/2. maddesi hükmü gereğidir.
SONUÇ:Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerledavacının sair temyiz itirazlarının reddine, ikinci veüçüncü bentte açıklanan nedenlerleİstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35.Hukuk Dairesinin 2018/867E.-2018/910 K. sayılı ilamının 4. paragrafındaki 'İlkderece mahkemesi kararının hükümbölümünün diğer kısımlarının aynengeçerli olduğuna' ifadesinin hükümdençıkarılarak yerine sırasıyla 4. paragraf olarak;'İlk derece mahkemesi hükmünün 4. fıkrasındayeralan karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT 'negöre29.727,54 TL vekalet ücretinin davacı taraftan tahsili iledavalı tarafa ödenmesine fıkrasının hükümdençıkarılarak yerine karar tarihinde yürürlükteolan AAÜT 7/2. maddesi gereğince990.00 TL maktu vekaletücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesineifadesinin eklenmesine', beşinci paragraf olarak; 'Yargılamagiderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına',altıncı paragraf olarak 'Davacıdan fazla alınan 6.053,54 TLharcın talep halinde davacı tarafa iadesine', yedinci paragrafolarak; 'Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayanavansın talep halinde davacı tarafa iadesine' ifadelerinin eklenerekBölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılıHMK'nın 370/2.maddesi uyarınca davacıyararınadüzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA ..." kararverildiği ve kararın aynı tarihte kesinleştiğianlaşılmıştır.
Davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL 11. İDARE MAHKEMESİ: E: 2020/90sayılı dosyasında 14.2.2020 günlü kararıyla;"Dava, davacının maliki olduğu İstanbul İli,Ümraniye İlçesi,Alemdağ Caddesi, No:228 adresindekitaşınmazı A.F.E.İ.T.A.Ş'ye kiraladığı,kiralayan A.F.E.İ.T.A.Ş'nin 23.07.2016 tarihinde 667 sayılıKHK ile kapatılması üzerine kayyum atandığı vedavalı idareye devredildiği, başvurmasına rağmen kirasözleşmesinin davalı idarece feshiyapılmadığından kira alacaklarınınödenmediği, taşınmazın 15.03.2017 tarihinde teslimedildiğini, ancak taşınmaza zarar verildiğigörüldüğünden, davalı idarenin sebebiyetverdiği hasar bedeli olan 234.304,54-TL ilekira alacağı vekiraya veremediğinden kaynaklı zararı için 115.529,75-TLolmak üzere toplam 349.834,29-TL'nin14.07.2017 tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesinin 1.fıkrasında, adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisininkesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerinekendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olanbir yargı merciinin, davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varması halinde,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvuracağı ve elindekiişin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin erteleyeceği; aynı maddenin 5791 sayılı Kanunladeğişik 2. fıkrasında ise, yargı merciinin,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyasınıda temin ederek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndereceğihükmüne yer verilmiştir.
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5.maddesinin 1. fıkrasında, İdare Mahkemelerinin, VergiMahkemelerinin görevine giren davalar ile Danıştay daçözümlenecek olanlar dışındaki iptaldavaları ile tam yargı davalarını, tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinin birinin yürütülmesi için yapılanidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarlaverilen diğer işleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinde, idari yargının görev alanının, idariişlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklardan doğan davalarla sınırlıolduğu, 14. maddesinin (3/a) bendinde, dava dilekçeleriningörev ve yetki yönünden inceleneceği, 15. maddesinin (1/a)bendinde ise, adli ve askeri yargının görevli olduğukonularda açılan davaların reddine karar verileceğikurala bağlanmıştır.
İdarehukukunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar idariyargının görevi alanını oluşturmaktadır.İdare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetininyürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılaraktesis edilen idari işlemler ile aynı amaçlagerçekleştirilen idari eylemler ve idari sözleşmelerdendoğan uyuşmazlıkların görüm veçözümü idari yargının görev alanınagirmektedir.
Birsözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi içinsürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacınıtaşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukunaözgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerinsözleşmede yer alması zorunludur, aksi halde, özel hukukhükümlerine göre adli yargı mercilerinceçözümlenmesi gerekmektedir.
23.07.2016tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 667sayılı KHK'nin 2. maddesinin ilk ve ikinci fıkralarında,'(1)Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilenFethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;
a)Ekli (I) sayılı listede yer alan özel sağlık kurum vekuruluşları,
b)Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurumve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları vepansiyonları,
c)Ekli (III) sayılı listede yer alan vakıf ve dernekler ilebunların iktisadi işletmeleri,
ç)Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıfyükseköğretim kurumları,
d)Ekli (V) sayılı listede yer alan sendika, federasyon vekonfederasyonlar,
kapatılmıştır.
(2)Kapatılan vakıfların her türlü taşınırve taşınmazları ile her türlü malvarlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakıVakıflar Genel Müdürlüğüne bedelsiz olarakdevredilmiş sayılır. Kapatılan vakıfyükseköğretim kurumlarının sağlık uygulamave araştırma merkezleri ve kapatılan diğer kurum vekuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü malvarlığı, alacak ve haklar, belge ve evrak Hazineye bedelsizolarak devredilmiş sayılır, bunlara ait taşınmazlartapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama vetaşınmaz yükünden ari olarak tescil edilir. Birincifıkrada sayılanların her türlü borçlarındandolayı hiçbir şekilde Hazineden veya Vakıflar GenelMüdürlüğünden bir hak ve talepte bulunulamaz. Devireilişkin işlemler ilgili tüm kurumlardan gerekliyardımı almak suretiyle ilgisine göre MaliyeBakanlığı veya Vakıflar GenelMüdürlüğü tarafından yerine getirilir.'hükümleri yer almaktadır.
AnılanKHK kapsamındaAnadolu Fen Eğitim İşletmeleri Ticaret AnonimŞirketi'de kapatılarak tüm varlıklarıyla MaliyeBakanlığı'na devredilmiştir. Davacı, Anadolu FenEğitim İşletmeleri Ticaret Anonim Şirketi'nin faaliyetgösterdiği taşınmazın malikidir. Davacı ileAnadolu Fen Eğitim İşletmeleri Ticaret Anonim Şirketi ileözel hukuk hükümleri uyarınca01.02.2013 tarihinde kirasözleşmesi düzenlenmiştir. 667 sayılı KHK ilekapatılarak tüm hak ve borçları ile şirketi devralandavalı idare sözleşmenin tarafı haline gelmiştir.
17.8.2016gün ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 670 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 'Devir işlemlerine ilişkin tedbirler'başlıklı 5. maddesinde;
'(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılıBakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilenolağanüstü hal kapsamında yürürlüğekonulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan veVakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineyedevredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete,dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının hertürlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı,alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınanvarlık);her türlü tespit işlemini yapmaya,kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlüalacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkinolarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemiyapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter,kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç veyükümlülükleri tespite ve hiçbir şekildedevralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek malikülfet getirmemesi, kefaletten doğmaması veFethullahçı Terör Örgütü(FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayankişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanmasışartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiylebunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum vekuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediğimal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsilimümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde vetakibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerintahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya,devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir malveya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş vedaha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veyaborcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığıandaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkatealmaya, devralınan varlıklara konulan takyidatlarınsınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansalkiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına kararvermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi,elden çıkarılması için gerekli her türlütedbiri almaya,gerektiğinde devralınan varlıklarıntasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamukurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamındaolmadığı belirlenen varlıkları iadeye,kapatılanların gerçek kişiye ait olması halindedevralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye,tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye,bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esaslarıbelirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar GenelMüdürlüğü, diğerleri yönünden MaliyeBakanlığı yetkilidir.
(2) Bu madde kapsamında devralınanvarlıklardan nakit ve diğer hazır değerler emanet,diğer varlıklar ise nazım hesaplarda izlenir. Nazımhesaplarda izlenen varlıklardan elden çıkarılanlarıntutarı emanet hesaplarına alınır. Ödenmesine kararverilen borçlar bu emanetlerden ödenerek kalan tutarbütçeye gelir kaydedilir.
(3) Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo vetelevizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtımkanallarının bağlı oldukları şirketlerinfaaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resenterkin edilir. Bunların devralınan varlıklarıdışındaki varlıkları da Hazineye bedelsizdevredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önceatanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilirveya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fıkranınuygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birincifıkrada yer alan hususları bu şekilde devralınanvarlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığıyetkilidir.
(4) Birinci fıkra kapsamında tespite konuedilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkinolarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmışgünlük hak düşürücü süreiçerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt vebelgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde isealtmış günlük süre kapatma tarihinden itibarenbaşlar.
(5) Borçların ödenmesinde;malvarlığının aynından doğan vergiborçları, rehinli alacaklar, çalışanların sigortaprimleri, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fonkesintisi, pay gibi borçlar, enerji, iletişim ve su kullanımborçları, çeşidine bakılmaksızınbeşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar vediğerleri şeklinde sıralama esas alınır.
(6) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamehükümleri gereğince kapatılan vakıflara ait olupmülkiyetleri Vakıflar Genel Müdürlüğüneintikal eden taşınmazlar üzerinde bulunan eğitim tesislerikamu kurum ve kuruluşlarına bedelsiz, özel hukuk tüzelkişilerine ise bedeli karşılığında tahsisedilebilir.
(7) Kamu kurum ve kuruluşları, gerçek vetüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayankuruluşlar bu madde kapsamında istenilecek bilgi ve belgelerionbeş gün içerisinde vermek zorundadır. Buçerçevede talepte bulunulanlar özel kanunlardayazılı hükümleri ileri sürerek bilgi ve belgevermekten kaçınamazlar.' hükmüne yer verilmiş;
29.10.2016 gün ve 29872 sayılı ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 675sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 'Dava ve takipusulü' başlıklı 16. maddesinde;
'(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılıBakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilenolağanüstü hal kapsamında yürürlüğekonulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılankurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibigerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihindenönce açılan davalar ile bu kapsamda Hazine ile VakıflarGenel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalardamahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınması GerekenTedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesiuyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle red kararıverilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosyaüzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğedilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendiüzerlerinde bırakılır.
(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılıBakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilenolağanüstü hal kapsamında yürürlüğekonulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılankurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibigerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden öncebaşlatılan icra ve iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile VakıflarGenel Müdürlüğüne husumet yöneltilen takiplerhakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşmekararı verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir vetakip alacaklısına resen tebliğ edilir. Taraflarınyaptığı takip giderleri kendi üzerlerindebırakılır.
(3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılıBakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilenolağanüstü hal kapsamında yürürlüğekonulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum,kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi vedağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçekveya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkinüzerine Maliye Bakanlığı ile Vakıflar GenelMüdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihtensonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesigereğince dava veya takip şartının bulunmamasınedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir.
(4) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca verilenkararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarakilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hakdüşürücü süre içindebaşvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerineidari merci tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda davaaçılabilir. İdari yargının verdiği karar kesinolup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde davakonusu yapılamaz.' hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, davacının maliki olduğu İstanbul İli,Ümraniye İlçesi,Alemdağ Caddesi, No:228 adresindekitaşınmazı A.F.E.İ.T.A.Ş'ye kiraladığı,kiralayan A.F.E.İ.T.A.Ş'nin 23.07.2016 tarihinde 667 sayılıKHK ile kapatılması üzerine kayyum atandığı vedavalı idareye devredildiği, başvurmasına rağmen kirasözleşmesinin davalı idarece feshiyapılmadığından kira alacaklarınınödenmediği, taşınmazın 15.03.2017 tarihinde teslim edildiğini,ancak taşınmaza zarar verildiğigörüldüğünden, davalı idarenin sebebiyetverdiği hasar bedeli olan 234.304,54-TL ilekira alacağı vekiraya veremediğinden kaynaklı zararı için 115.529,75-TLolmak üzere toplam 349.834,29-TL'nin14.07.2017 tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle İstanbulAnadolu 17. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde E:2017/553 sayılı davaaçtığı, mahkemece yapılan yargılamasonrasındaİstanbul Anadolu 17. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin E:2017/553,K:2017/923 sayılı kararı ile davanın reddine kararverilmiş,davacının istinaf talebi üzerine ilk derecemahkemesi kararı kaldırılarak İstanbul Bölge AdliyeMahkemesi 35. Hukuk Dairesi'nin 23/05/2018 tarih E:2018/867, K:2018/910sayılı karar ile 675 sayılı KHK 16.maddesi gereğincedava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar vermiş, bukararın temyizi üzerine de Yargıtay 3.Hukuk Dairesi'nin30/10/2019 tarih, E:2018/4892, K:2019/8540 sayılı kararı ileBölge Adliye Mahkemesinin kararını davacı yararınadüzelterek onamış, dava, davacı yönünden; dava şartıyokluğu nedeniyle ret olarak kesinleşmesi üzerine16/01/2010 tarihli dilekçe ile Mahkememizde bakılan iş budavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıda sözüedilen 675 sayılı KanunHükmünde Kararname uyarınca, 17.8.2016 tarihinden öncekapatılan kurum ve kuruluşlar hakkındaaçılmış olan davalarda verilen dava şartıyokluğu nedeniyle red kararı üzerine, davacınınbelirli bir süre içerisinde idareye başvuracağı vebu başvuru sonucu tesis edilen işlemin iptali için idariyargı yerinde dava açacağı açıkçabelirtilmiş olmasına karşın, aynı KanunHükmünde Kararnamenin 16. maddesinin 3. fıkrasıuyarınca, 17.8.2016 tarihinden sonra açılmış olandavalarda ise dava şartının bulunmaması nedeniyledavanın reddine karar verileceği ve bu davanın özellikleidari yargı yerinde açılacağınınbelirtilmemiş olduğu açıktır.
Olayda, mahkememizde açılan bu davanın da17.8.2016 tarihinden sonra 14.07.2017 tarihindeaçıldığı ve davacının kirayaverenstatüsünde olması, talep edilen alacakların kira vetazminat hukukundan kaynaklananhaklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 25/03/2019tarih E: 2019/107, K:2019193 sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle, Mahkememizin 21.01.2020 tarihli ara kararıyla İstanbulAnadolu 17. Sulh Hukuk Mahkamesi'nin E:2017/553,K:2017/923 sayılıdosyası temin edilmiş olup, adli ve idari yargı arasındaçıkan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümlenmesive görevli mahkemenin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, UyuşmazlıkMahkemesi kararı gelene kadar işbu dosyanın bekletilmesine..." karar vermiş, 20.2.2020 gün ve E: 2020/90 sayılıyazı ile Mahkememize müracaat etmiş, başvuru 3.3.2020tarihinde kayıt altına alınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan22.6.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeöngörülen şekilde başvurulduğu ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim Burak Cenk İLHAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİveDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, mülkiyeti kendisine ait taşınmazı 1.2.2013tarihinde Anadolu Fen Eğitim İşletmeleri Tic. A.Ş.'yekiraladığı, kiracı şirketin, 23.7.2016 tarihinde 667sayılı KHK ile kapatıldığı ve mecurun MaliyeBakanlığı'nın tasarruf ve kontrolünegeçtiği, davalının kira sözleşmesinifeshetmediği ve mecurun davalının kullanımında kalmayadevam ederek içindeki bir kısım eşyalarla birlikte15.3.2017 tarihinde müvekkiline teslim edildiği, Eylül/2016 -Mart/2017 dönemine ait yedi aylık kira bedelinin ödenmediği,davalının mecuru uzunca bir süre kullanmayarak mecurla ilgiliolarak sahipsiz ve terk edilmişlik hissi uyandırdığı,hırsızlık olayları olduğu ve bunlara karşıgüvenlik tedbirlerinin alınmadığı, denetimyükümlülüğünün yerine getirilmediği,binanın yavaş yavaş harabeyedönüştüğünden bahisle, kiraalacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecekyasal faizi ile, zarar-ziyan alacağının tespitiyle şimdilik5.000.00 TL'sinin yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline kararverilmesi istemleriyle açılmıştır.
6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 339. maddesinin 2.fıkrasında; "Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangiusul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütünkira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır."hükmüne yer verilmiştir.
17.8.2016 gün ve 29804 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 670 sayılıKanun Hükmünde Kararname'nin "Devir işlemlerineilişkin tedbirler" başlıklı 5. maddesi;
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı BakanlarKurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstühal kapsamında yürürlüğe konulan KanunHükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve VakıflarGenel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum,kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi vedağıtım kanallarının her türlü taşınır,taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belgeve evraklarının (devralınan varlık);her türlütespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye,avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğerkıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer hertürlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgiliolup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borçve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekildedevralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek malikülfet getirmemesi, kefaletten doğmaması veFethullahçı Terör Örgütü(FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayankişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanmasışartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiylebunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum vekuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediğimal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsilimümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde vetakibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerintahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya,devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir malveya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş vedaha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veyaborcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığıandaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkatealmaya, devralınan varlıklara konulan takyidatlarınsınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansalkiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına kararvermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi,elden çıkarılması için gerekli her türlütedbiri almaya,gerektiğinde devralınan varlıklarıntasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamukurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığıbelirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçekkişiye ait olması halinde devralınacak varlıklarınkapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamalarıyönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usulve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden VakıflarGenel Müdürlüğü, diğerleri yönündenMaliye Bakanlığı yetkilidir.
(2) Bu madde kapsamında devralınan varlıklardan nakit vediğer hazır değerler emanet, diğer varlıklar isenazım hesaplarda izlenir. Nazım hesaplarda izlenen varlıklardanelden çıkarılanların tutarı emanet hesaplarınaalınır. Ödenmesine karar verilen borçlar bu emanetlerdenödenerek kalan tutar bütçeye gelir kaydedilir.
(3) Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo vetelevizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtımkanallarının bağlı oldukları şirketlerinfaaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resenterkin edilir. Bunların devralınan varlıklarıdışındaki varlıkları da Hazineye bedelsizdevredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önceatanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilirveya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fıkranınuygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birincifıkrada yer alan hususları bu şekilde devralınanvarlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığıyetkilidir.
(4) Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecekborç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hakiddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten itibaren altmış günlük hakdüşürücü süre içerisinde ilgili idaresinekanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacakkapatma işlemlerinde ise altmış günlük sürekapatma tarihinden itibaren başlar.
(5) Borçların ödenmesinde;malvarlığının aynından doğan vergiborçları, rehinli alacaklar, çalışanlarınsigorta primleri, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç,fon kesintisi, pay gibi borçlar, enerji, iletişim ve sukullanım borçları, çeşidinebakılmaksızın beşyüz Türk Lirasınıgeçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralamaesas alınır.
(6) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamehükümleri gereğince kapatılan vakıflara ait olupmülkiyetleri Vakıflar Genel Müdürlüğüneintikal eden taşınmazlar üzerinde bulunan eğitim tesislerikamu kurum ve kuruluşlarına bedelsiz, özel hukuk tüzel kişilerineise bedeli karşılığında tahsis edilebilir.
(7) Kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzelkişiler ile tüzel kişiliği olmayan kuruluşlar bu maddekapsamında istenilecek bilgi ve belgeleri onbeş güniçerisinde vermek zorundadır. Bu çerçevede taleptebulunulanlar özel kanunlarda yazılı hükümleri ilerisürerek bilgi ve belge vermekten kaçınamazlar."şeklindedir.
29.10.2016 gün ve 29872 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayılıKanun Hükmünde Kararname'nin "Dava ve takip usulü"başlıklı 16. maddesinde;
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı BakanlarKurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstühal kapsamında yürürlüğe konulan kanunhükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum,kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi vedağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçekveya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önceaçılan davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar GenelMüdürlüğüne husumet yöneltilen davalardamahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı OlağanüstüHal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında KanunHükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca davaşartı yokluğu nedeniyle red kararı verilir. Bu kararlarduruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarakverilir ve davacılara resen tebliğ edilir. Taraflarınyaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerindebırakılır.
(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar KuruluKararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü halkapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmündekararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyove televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtımkanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzelkişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce başlatılan icrave iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar GenelMüdürlüğüne husumet yöneltilen takiplerhakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşmekararı verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir vetakip alacaklısına resen tebliğ edilir. Taraflarınyaptığı takip giderleri kendi üzerlerindebırakılır.
(3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar KuruluKararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü halkapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmündekararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyove televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtımkanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzelkişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine MaliyeBakanlığı ile Vakıflar GenelMüdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihtensonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesigereğince dava veya takip şartının bulunmamasınedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir.
(4) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca verilen kararlardadavacı veya alacaklının 670 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarakilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hakdüşürücü süre içindebaşvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerineidari merci tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda davaaçılabilir. İdari yargının verdiği karar kesinolup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde davakonusu yapılamaz." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının, Anadolu FenEğitim İşletmeleri Ticaret Anonim Şirketi'nin faaliyetgösterdiği taşınmazın maliki olduğu ve buşirket ile özel hukuk hükümleri uyarınca 1.2.2013tarihinde kira sözleşmesi düzenlendiği, söz konusuşirketin 23.7.2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan 667 sayılı KHK kapsamında kapatılaraktüm varlıklarıyla Maliye Bakanlığı'nadevredilmesi üzerine tüm hak ve borçları ile şirketidevralan davalı idarenin sözleşmenin tarafı halinegeldiği anlaşılmıştır.
Yukarıda sözüedilen 675 sayılı KanunHükmünde Kararname uyarınca, 17.8.2016 tarihinden öncekapatılan kurum ve kuruluşlar hakkındaaçılmış olan davalarda verilen dava şartıyokluğu nedeniyle red kararı üzerine, davacınınbelirli bir süre içerisinde idareye başvuracağı vebu başvuru sonucu tesis edilen işlemin iptali için idariyargı yerinde dava açacağı açıkçabelirtilmiş olmasına karşın, aynı KanunHükmünde Kararnamenin 16. maddesinin 3. fıkrasıuyarınca, 17.8.2016 tarihinden sonra açılmış olandavalarda ise dava şartının bulunmaması nedeniyledavanın reddine karar verileceği ve bu davanın özellikleidari yargı yerinde açılacağınınbelirtilmemiş olduğu açıktır.
Olayda, söz konusu davanın da 17.8.2016 tarihinden sonra14.7.2017 tarihinde açıldığı ve davacınınkiraya veren statüsünde olması, talep edilen alacaklarınkira ve tazminat hukukundan kaynaklanan haklardan olduğu gözönünde bulundurulduğunda, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,İstanbul 11. İdareMahkemesi'nin başvurusunun kabulü ile İstanbul 17. Sulh HukukMahkemesi'nce verilen 26.12.2017 gün ve E:2017/553, K:2017/923sayılı kararın kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 11. İdare Mahkemesi'nin başvurusunun kabulü ileİstanbul 17. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce verilen 26.12.2017 gün veE:2017/553, K:2017/923 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 22.6.2020gününde Mehmet AKSU, Birol SONER ve Nurdane TOPUZ'un KARŞIOYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞIOY
Dava, mülkiyeti kendisine ait taşınmazı 1.2.2013tarihinde Anadolu Fen Eğitim İşletmeleri Tic. A.Ş.'yekiraladığı, kiracı şirketin, 23.7.2016 tarihinde 667sayılı KHK ile kapatıldığı ve mecurun MaliyeBakanlığı'nın tasarruf ve kontrolüne geçtiği,davalının kira sözleşmesini feshetmediği ve mecurundavalının kullanımında kalmaya devam ederek içindekibir kısım eşyalarla birlikte 15.3.2017 tarihindemüvekkiline teslim edildiği, Eylül/2016 - Mart/2017dönemine ait yedi aylık kira bedelinin ödenmediği,davalının mecuru uzunca bir süre kullanmayarak mecurla ilgiliolarak sahipsiz ve terk edilmişlik hissi uyandırdığı,hırsızlık olayları olduğu ve bunlara karşıgüvenlik tedbirlerinin alınmadığı, denetimyükümlülüğünün yerine getirilmediği,binanın yavaş yavaş harabeyedönüştüğünden bahisle, kiraalacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecekyasal faizi ile, zarar-ziyan alacağının tespitiyle şimdilik5.000.00 TL'sinin yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline kararverilmesi istemleriyle açılmıştır.
Ülkemizde Türkiye Cumhuriyeti Devletine karşı15.7.2016 tarihinde yapılan ve bastırılan darbeteşebbüsü sonrasında 20.7.2016 tarihli ve 2016/9064sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilenolağanüstü hal kararı doğrultusunda, darbeteşebbüsü ve terörle mücadeleçerçevesinde alınması zaruri olan tedbirlerkapsamında çıkarılan 3.10.2016 tarihli 675Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Dava ve Takip Usulübaşlıklı 16. maddesinde aynen;
"MADDE16 - (1) 20.7.2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar KuruluKararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü halkapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmündekararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyove televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtımkanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişileraleyhine 17.8.2016 tarihinden önce açılan davalar ile bukapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğünehusumet yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15.8.2016 tarihli ve 670sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun HükmündeKararnamenin 5 inci maddesi uyarınca dava şartı yokluğunedeniyle ret kararı verilir. Bu kararlar duruşma günübeklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılararesen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılamagiderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
20.7.2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar KuruluKararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü halkapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmündekararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyove televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtımkanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzelkişiler aleyhine 17.8.2016 tarihinden önce başlatılan icrave iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar GenelMüdürlüğüne husumet yöneltilen takiplerhakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararıverilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takipalacaklısına resen tebliğ edilir. Taraflarınyaptığı takip giderleri kendi üzerlerindebırakılır.
20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar KuruluKararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü halkapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmündekararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyove televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtımkanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzelkişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine MaliyeBakanlığı ile Vakıflar GenelMüdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dâhil butarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takiplerihakkında 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 incimaddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmamasınedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir.
Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca verilen kararlardadavacı veya alacaklının 670 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarakilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hakdüşürücü süre içindebaşvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerineidari merci tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda davaaçılabilir. İdari yargının verdiği karar kesinolup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde davakonusu yapılamaz" hükmü getirilmiştir.
Dava dosyası 675 Sayılı KHK. nin 16/1. maddesikapsamında değerlendirildiğinde;
Somut olayda, davacınınçalıştığı ve Vakıflar GenelMüdürlüğüne devredilen Erzurum Özel Ş.Hastanesi’ nin 20.7.2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı BakanlarKurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstühal kapsamında yürürlüğe konulan kanunhükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurumlarailişkin listede yer aldığı vekapatıldığı anlaşıldığından dava hakkında675 Sayılı KHK. nin 16/ 4 maddesi kapsamında değerlendirmeyapılması gerekmektedir.
Bu maddeye göre; "davacı veya alacaklının 670sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesindebelirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihindenitibaren otuz günlük hak düşürücü süreiçinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuruüzerine idari merci tarafından verilecek karar aleyhine idariyargıda dava açılabilir. İdari yargınınverdiği karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıdahiçbir şekilde dava konusu yapılamaz".
Açıklanan tüm bu nedenlerle, somut olayda davayabakmakla görevli yargı yerinin İdari Yargı olduğuanlaşılmakla, Yüksek Mahkemenin aksi yöndekiçoğunluk görüşüne katılmamaktayız.22.6.2020
Üye Üye
MehmetAKSU BirolSONER
Üye
Nurdane TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy