T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 83
KARAR NO : 2020 / 367
KARAR TR : 22.6.2020
ÖZET : Davalı kurumda kapsam dışı personel statüsünde görev yapan davacıya disiplin cezası verilmesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. Y.
Vekili : Av. O.C.
Davalı : BOTAŞ/ Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş.
Vekili : Av. H. K.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; halihazırda davalı kurumbünyesinde görev yapan müvekkilinin, 2 günlükaylıktan kesme cezası ile tecziye edildiğini; işleminobjektiflikten uzak, kişisel saiklerle tesis edildiğini; tektaraflı, yanlı ve gerçek dışı beyanlara itibaredildiğini; yaşananların disiplin cezasına dayanakolabilecek güçte olmadığını; 25 yılayakın zamandır davalı kurum bünyesindeçalışan müvekkilinin, görevini tam bir liyakatleyerine getirdiğini ifade ederek; müvekkilinin 2 (iki)günlük ücret kesilmesi cezası ile tecziyesine ilişkin BOTAŞDoğalgaz İşletme ve Piyasa İşlemleri BölgeMüdürlüğü’nün 31.07.2018 gün ve08.02-31106 sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle1.10.2018 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalıvekili, süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde,davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğindenbahisle görev itirazında bulunmuştur.
ÇORUMİDARE MAHKEMESİ: 11.9.2019 gün ve E:2018/818 sayı ile,“(…) Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 01/03/1996günlü Resmi Gazetede yayımlanan 22/01/1996 günlü, E:1995/1, K:1996/1 sayılı ilke kararında; Kamu İktisadiTeşebbüslerinde ve bağlık ortaklıklarında kapsamdışı personel adı altında iş yasasıçerçevesinde çalışan bir kesim bulunduğunave kapsam dışı personelin normatif dayanaktan yoksunolduğuna değinildikten sonra, belirtilen personelin toplu işsözleşmesinin kapsamı dışında kalanişçiler olduğu, kapsam dışı tanımınagiren bu personelin bağlı bulundukları Kuruluş veortaklıkların sermayelerindeki kamu payı % 50'nin altınadüşünceye kadar, aldıkları kararların idarinitelikte olduğu ve gördükleri hizmetin asli ve sürekli birkamu hizmeti vasfı taşıdığı,özelleştirme kapsamına alınan kamu kuruluşlarındaçalışan personelin statülerinin 4046 sayılıYasayla belirginleştiği, sözü edilen Yasanın 1, 21, 22ve Geçici 9. maddelerinde yer alan hükümlerkarşısında bu kurumlarda sözleşmeli statüdebulunanlar ile kapsam dışı personelin, kamu personeli olarakkabul edildiği, 4046 sayılı Yasada sayılan bu personelinİş Kanununa tabi olmasına rağmen Yasada memur vesözleşmeli personelle birlikte sayıldıkları,özelleştirme kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerive bağlı ortaklıklarının özel hukuk tüzel kişiliğinegeçiş döneminde kamu kurumu olma vasıflarınıtamamen yitirmemiş oldukları, bu nedenle de 4046 sayılıYasa hükümlerinden, kapsam dışı personelin de kamupersoneli sayıldığı sonucunaulaşıldığı görülmektedir.
AnayasaMahkemesinin gerek 18/01/1988 günlü, 308 sayılı Kamuİktisadi Teşebbüsleri Hakkında 233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesive Bu Kanun Hükmünde Kararnameye Bir Madde Eklenmesine Dair KanunHükmünde Kararnamenin, gerekse 22/01/1990 günlü, 399sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel RejimininDüzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde KararnameninBazı Maddelerinin Yürürlükten KaldırılmasınaDair Kanun Hükmünde Kararnamenin iptali istemlerinin incelenmesisonucu verdiği, 22/12/1988 günlü, E:1988/5, K:1988/55sayılı ve 04/04/1991 günlü. E:1990/12, K:1991/7sayılı kararlarında; KİT'lerde kamu hizmetlerininyürütülmesiyle ilgili kararların idari niteliktaşıdığı ve asli ve sürekli kamu göreviniyerine getiren çalışanlar hakkındaki işlemlerin deaynı nitelikte olduğu, bu bağlamda yönetimlegörevlileri arasındaki ilişkinin idare hukuku ilkelerine dayanankamu hukuku ilişkisi olduğu ve bunların yönetimle olanilişkilerinden doğan uyuşmazlıkların kamu hukukunagöre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğigörüşüne yer verilmiştir.
Danıştayİdari Dava Daireleri Kurulunun 28/05/2009 günlü, YD. itiraz No:2009/406sayılı kararında da kapsam dışı personelin kamugörevlisi olduğunun kabulü gerektiği belirtilmiştir.
Kapsamdışı personel olan davacının hukuksal durumu ileilgili, yukarıda ilgili kısımlarına yer verilen, AnayasaMahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Danıştay kararlarıışığında konu değerlendirildiğinde; Kamuİktisadi Teşebbüsleri ve bağlıortaklıklarında kapsam dışı statüde işyasası çerçevesinde çalışan bir kesimbulunduğu, kapsam dışı personelin, toplu işsözleşmesi kapsamında bulunmayan ve belirsiz süreli hizmetakti ile çalışan personeli ifade ettiği ve kapsamdışı personelin kamu görevlisi olduğu sonucunavarılmaktadır.
BoruHatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi'nin(BOTAŞ) tabi olduğu hukuki statü yönünden yapılanincelemede, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi,özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş, sermayesinintamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyetgöstermek üzere kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsüolduğu anlaşılmaktadır.
Dosyanınincelenmesinden; BOTAŞ Doğal Gaz İşletme ve Piyasaİşlemleri Bölge Müdürlüğü AnkaraŞube Müdürlüğü'ne bağlı ÇorumCs-13 Kompresör İstasyonu'nda kapsam dışı memur olarakgörev yapan davacının, görev mahallindeçalışma düzen ve huzurunu bozduğundan bahisle KapsamDışı Personel Disiplin Yönergesi'nin 8.maddesinin3.fıkrasının (b) bendi uyarınca "1 günlükücret kesilmesi cezası" ile cezalandırılmasıüzerine bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bakılanuyuşmazlıkta; bir kamu iktisadi teşebbüsü olanBOTAŞ'ta kamu hizmetlerinin yürütülmesiyle ilgilikararların idari nitelik taşıdığı ve asli vesürekli kamu görevini yerine getiren çalışanlarhakkındaki işlemlerin de aynı nitelikte olduğu, bubağlamda yönetimle görevlileri arasındaki ilişkininidare hukuku ilkelerine dayanan kamu hukuku ilişkisi olduğu vebunların yönetimle olan ilişkilerinden doğanuyuşmazlıkların kamu hukukuna göre idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğinden, davacı hakkında tesisedilen "1 günlük ücret kesilmesi cezası"nakarşı açılacak davanınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle; davalı idarenin görev itirazının reddine…”ve Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Davalıvekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ileolumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, davadosyası ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI: "(...)233 sayılı KHK'ya tabi,Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilgilendirilmiş birTeşekkül olan BOTAŞ Boru Hatları ile PetrolTaşıma A.Ş. Genel Müdürlüğü;sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara görefaaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür.
UyuşmazlıkMahkemesinin benzer olaylara ilişkin verdiği 01/03/1996 tarihli ve22567 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 22/01/1996 tarihli veE.1995/1, K.1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamındabulunmayan Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kapsam dışıstatüde çalışan personelin kurumları ile olanilişkilerinden doğan anlaşmazlıklarınçözüm yerinin idari yargı olduğuna ilişkin ilkekararı bulunmaktaysa da, 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılıResmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7036sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 37. maddesi ile 399sayılı KHK'nın ek 3. maddesi; “Bu Kanun HükmündeKararnamenin ek 1 inci ve geçici 9 uncu maddelerine tabiteşebbüs ve bağlı ortaklıklarda toplu işsözleşmesi kapsamı dışında çalışanpersonel ile bu teşebbüs ve bağlı ortaklıklararasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundandoğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarınailişkin dava ve işler iş mahkemelerindegörülür" şeklinde değiştirilmiştir.
Uyuşmazlıkkonusu dava gerçekleştirilen disiplin işlemine karşı02/10/2018 tarihinde yani yukarıda anılan 25/10/2017 tarihli mevzuatdeğişikliğinden sonra idari yargı yerindeaçılmıştır. Bu sebeple, Kamu İktisadiTeşebbüslerinde kapsam dışı personel olarakçalışanların işverenleriyle aralarında işilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan hertürlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin olarak25/10/2017 tarihinden sonra açılan dava ve işlerin işhukuku hükümlerine göre çözülmesigerektiği kanaatine varılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesinin 29/01/2018 tarihli ve E.-K.2018/18-49sayılı, 25/06/2018 tarihli ve E.-K.2018/359-411 sayılı ve30/09/2019 tarihli ve E.-K.2019/388-586 sayılı kararlarında daaynı hususlar vurgulanmıştır.
Yukarıdakiaçıklamalara göre, davacı hakkında verilen disiplincezasının iptaline ilişkin uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerektiği düşünülmektedir.
KARAR :Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanunun10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine..” karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasanın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI: “(…)Olayda, 233 sayılı KHK’yetabi, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ileilgilendirilmiş bir Teşekkül olan "BOTAŞ BoruHatları ile Petrol Taşıma A.Ş."; sermayesinintamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyetgöstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür.
Yukarıdayer alan açıklamalar çerçevesinde,Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer olaylara ilişkin verdiği1/3/1996 tarih ve 22567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan,22/1/1996 gün ve E: 1995/1, K: 1996/1 sayılı veözelleştirme kapsamında bulunmayan Kamu İktisadiTeşebbüslerinde kapsam dışı statüdeçalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerindendoğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idariyargı olduğuna ilişkin ilke kararı bulunmakta ise de,25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanununun 37. maddesi ile 399 sayılı KHK'nin Ek 3.maddesi; "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 1. ve Geçici9. maddelerine tabi teşebbüs ve bağlı ortaklıklardatoplu iş sözleşmesi kapsamı dışındaçalışan personel ile bu teşebbüs ve bağlıortaklıklar arasında, iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işler işmahkemelerinde görülür." şeklindedeğiştirilmiştir.
Usul hukuku kurallarıderhal uygulanırlık ilkesine tabidir. Tamamlanmışolan işlemler hariç olmak üzereyürürlüğe girdiği andan itibaren derhal uygulanır.Görev hususunun da Usul Hukukunun en temel konularından biriolduğu düşünüldüğünde, Kamuİktisadi Teşebbüslerinde kapsam dışı personelolarak çalışanların işverenleriyle aralarındaiş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava veişlere 25/10/2017 tarihinden bu yana iş mahkemelerindebakılacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda,davacıya 1 günlük ücret kesilmesi cezası verilmesineilişkin işlemin iptaline ilişkin açılan budavanın görüm ve çözümünde özel hukukhükümleri uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
SONUÇAçıklanan nedenle, 2247 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarıncayapılan başvurunun kabulünün uygunolacağı…” şeklinde düşüncevermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 22.6.2020günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Başvuru yazısı ve dava dosyası örneğiüzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğinceyapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin, anılanYasa'nın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygunolarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalıKurumda kapsam dışı personel statüsünde memurolarak görev yapan davacının, görev mahallindeçalışma düzen ve huzurunu bozduğundan bahisle KapsamDışı Personel Disiplin Yönergesi'nin 8.maddesinin3.fıkrasının (b) bendi uyarınca "1 günlükücret kesilmesi cezası"ile, ancak aynı Yönergenin11.maddesindeki tekerrür hükümleri uygulanarak iki(2)günlük ücret kesilmesi cezası"ile cezalandırılmasına ilişkin BOTAŞ KapsamDışı Personel Disiplin Kurulu'nun 20/09/2017 tarih ve 2017/01nolu kararının( bu kararın bildirimine ilişkin BOTAŞDoğalgaz İşletme ve Piyasa İşlemleri BölgeMüdürlüğü’nün 31.07.2018 gün ve 08.02-31106sayılı işleminin) iptali istemiyleaçılmıştır.
Kamu iktisaditeşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında,işveren ile sendikalar arasında akdedilen toplu işsözleşmelerinin kapsamı dışında tutulan ve bunedenle “kapsam dışı personel” olarakadlandırılan personelin, hizmet sözleşmelerine konulanyasakla sendika üyesi olamaması, yönetim kademesindeki daimikadrolarda görev alarak işverene ait yetkileri kullanması ya dagörevinin özel bir önem taşıması veözellikle de yetkileri, ücret ve diğer haklarının tayinve takdirinin idareye ait olması nedeniyle statüleri, asli vesürekli görevleri genel idare esaslarına göreyürüten memur ve sözleşmeli personel statüsüneyaklaşmakta; nitekim 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanunun22. ve Geçici 9. maddesinde de kanun koyucu tarafından, memur vesözleşmeli personel ile birlikte anılmaktadır.
Öteyandan, 17 Nisan 1995 tarihli ve 22261 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanıp yürürlüğe giren Boru Hatları ilePetrol Taşıma Anonim Şirketi Anastatüsü’nün,“Amaç ve Kapsam” başlıklı 1. maddesinde“Bu Ana Statünün amacı; 8/6/1984 tarih ve 233 saydıKamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak vesözkonusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesindefaaliyette bulunmak üzere, Boru Hatları ile Petrol TaşımaAnonim Şirketi (BOTAŞ) adı altında teşkil olunanİktisadi Devlet Teşekkülü'nün hukuki bünye,amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilatyapısı, müessese, bağlı ortaklık veiştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgilidiğer hususları düzenlemektir. ” hükmüne; “HukukiBünye” başlıklı 3.maddesinde “1. Bu AnaStatü ile teşkil olunan BOTAŞ Tüzel Kişiliğinesahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiylesınırlı bir İktisadi DevletTeşekkülü'dür. 2. BOTAŞ, K.H.K. ve bu Ana Statü hükümlerisaklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerinetabidir. 3. BOTAŞ Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale KanunuHükümlerine ve Sayıştay'ın denetimine tabideğildir. 4. BOTAŞ'ın merkezi Ankara'dadır.BOTAŞ'ın merkezi Yüksek Planlama Kurulu kararı ile değiştirilebilir.5. BOTAŞ'ın sermayesi 1.500.000.000.000.— (Birtrilyonbeşyüzmilyar) TL'sı olup, tamamı Devlete aittir.BOTAŞ'ın sermayesi ilgili Bakanlığın teklifiüzerine Yüksek Planlama Kurulu kararı iledeğiştirilir. 6. BOTAŞ'ın ilgili olduğu Bakanlık,Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'dır.”hükmüne; “Personele ilişkin hükümler”başlıklı 21. maddesinde ise “BOTAŞ, müessese vebağlı ortaklık personelinin; istihdam şekilleri, atama,göreve son verme, yükümlülük ve sorumlulukları,kadro tesbiti, ücret, prim, ikramiyeler, yurtdışınagönderme, siyasi faaliyet yasağı, vekalet ücretlerinindağıtımı ile yönetim kurulu üyesi, denetçive tasfiye kurulu üyelerinin ücret ve haklan konusunda KHK vesöz konusu KHK'ye uygun olarak çıkarılacak Kamuİktisadi Teşebbüsleri Personel rejimi esaslarınıdüzenleyen kanun hükümleri uygulanır.”hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, 233sayılı KHK’ye tabi, Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığı ile ilgilendirilmiş bir Teşekkül olan"BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.";sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara görefaaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür.
Yapılanaçıklamalar ışığında Mahkememizin benzerolaylara ilişkin verdiği 1.3.1996 tarih ve 22567 sayılıResmi Gazetede yayımlanan, 22.1.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunmayan Kamuİktisadi Teşebbüslerinde kapsam dışı statüdeçalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerindendoğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idariyargı olduğuna ilişkin ilke kararı bulunmaktaysa da,25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanununun 37. maddesi ile 399 sayılı KHK’nin Ek 3.maddesi; "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 1 inci vegeçici 9 uncu maddelerine tabi teşebbüs ve bağlıortaklıklarda toplu iş sözleşmesi kapsamıdışında çalışan personel ile buteşebbüs ve bağlı ortaklıklar arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işler işmahkemelerinde görülür" şeklindedeğiştirilmiştir.
Görevuyuşmazlığına konu dava 1.10.2018 tarihinde, yaniyukarıda anılan 25/10/2017 tarihli mevzuatdeğişikliğinden sonra idari yargı yerindeaçılmıştır. Bu sebeplerle 25/10/2017 tarihindensonra açılan Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kapsamdışı personel olarak çalışanlarınişverenleriyle aralarında iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarınailişkin dava ve işlere iş mahkemelerindebakılacağı tartışmasızdır.
Açıklanannedenlerle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca yapılanbaşvurunun kabulü ile davalı idare vekilinin görevitirazının reddine ilişkin Çorum İdare Mahkemesinin 11.9.2019gün ve E:2018/818 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç:Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı'nca yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ iledavalı idare vekilinin görev itirazının reddineilişkin Çorum İdare Mahkemesinin 11.9.2019 gün veE:2018/818 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 22.6.2020 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy