T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/340
KARAR NO : 2020/401
KARAR TR: 22.06.2020
ÖZET : Kırsal kalkındırma destekleri kapsamında davalı TİGEM ile davacı arasında yapılan sözleşmeye davalı tarafın uymaması nedeniyle ortaya çıktığı ileri sürülen zararın giderilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı:Z.T.
Vekili: Av. M.B.R.
Davalı: Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü(TİGEM)
Vekilleri:Av. A.S.B. - Av. D.Ç.
O L A Y: Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Devlettarafından genç nüfusun iş sahibi olması vekırsal alanları kalkındırma amaçlıgeliştirilen proje kapsamında Genç Çiftçilik Hibebaşvurusu yaptığını, müvekkilinin talebinin kabuledildiğini ve 30.000 TL değerinde 40 küçükbaşhayvan verilmesi taahhüt edildiğini, bu hibe kapsamındadavalı tarafın müvekkili ile 14.7.2016 tarihindeimzaladığı sözleşmenin 4. maddesi gereğinceverilecek küçükbaş hayvanların 1 yaşınüzerinde olacağının taahhüt edildiğini ancak,müvekkiline teslim edilen küçükbaşların 5-6aylık kuzular olduğunu, kendisine verilen kuzuların toplamdeğerinin 10.000 - 12.000 TL olduğunu, teslim edilen kuzularıntamamının hasta olduğunu ve teslimden sonra birkaçgün içerisinde 4 tanesinin telef olduğunu,sözleşmeye aykırı şekilde teslim edilenküçükbaş hayvanlar sebebi ile müvekkilinin uğramışolduğu zararının bilirkişi marifeti ile tespit edilmesindensonra davalıdan alınarak müvekkiline verilmesi isteminibelirterek adli yargı yerinde dava açmıştır.
GERCÜŞ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: E: 2018/30sayılı dosyasında verdiği 20.12.2018 gün, K: 2018/349sayılı kararında; "Dava Genç Çiftçiile TİGEMarasında imzalanan Hibe sözleşmesi uyarıncaGenç Çiftçiye verilen hayvanlarınsözleşmedeki niteliklere uygun olup olmamasından kaynaklananzarara yönelik tazminat davasıdır.
Delilolarak, Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında GençÇiftçilerin TİGEM'den Damızlık Koyun/KeçiAlımına İlişkin Sözleşme, TRGM ve TİGEMarasında akde bağlanmış Protokol, 'Taahhütname'başlıklı il/ilçe Gıda Tarım veHayvancılık müdürlüğü ile genççiftçi arasında yapılan taahhütname,hayvanların sağlık kontrolünden geçirildiğinidair ilgili Bakanlık yetkilileri tarafından düzenlenen tutanak,Gercüş Hukuk Mahkemesi Yazı İşlerine müzekkereyazılarak Mahkememizin 2017/25 sayılı dosyasının UYAPüzerinden gönderilmesi istenmiş, Gercüş İlçeTarım Müdürlüğüne müzekkere yazılarakGenç Çiftçi Projesi kapsamında kendisine hibe verilendavacı Zahide Tekin'e ilişkin proje dosyasının onaylıörneği istenmiş, tüm deliller dosya arasınaalınmıştır.
Davalıyetki itirazında bulunmuş olup, yetki itirazı davaşartlarından sonra incelenip karara bağlanacağıiçin, görev yönünden görevsizliğe kararverildiğinden yetki itirazının incelenmesine gerekgörülmemiştir.
Tümdosya bir arada değerlendirildiğinde, bilindiği üzeregörev kuralları kamu düzenine ilişkin olup HMK 114/1-cmaddesi gereğince dava şartlarındandır. Taraflaryargılamanın her aşamasında mahkemeningörevsizliğini ileri sürebileceği gibi mahkemede bakmaktaolduğu davanın her aşamasında res'en görevli olupolmadığını incelemesi gerekir.
Davacıvekili dava dilekçesinde, davalı idare ile müvekkiliarasında imzalanansözleşme uyarınca teslim edilenküçükbaşların ayıplı olması nedeniile davalı idarenin sorumlu olduğunu vemüvekkilininuğradığı zararı tazmin etmesi gerektiğini iddiaetmiştir.
DavacıZahide Tekin ile davalı TİGEM arasında Kırsal KalkınmaDestekleri Kapsamında Genç Çiftçilerin TİGEM'denDamızlık Koyun/Keçi Alımına İlişkinSözleşme, yine davacı ile T.C. Gıda Tarım veHayvancılık Bakanlığı(GTHB) arasında HibeSözleşmesi akdedilmiştir.
'HibeSözleşmesi' başlıklı 4. Maddede '(1) GençÇiftçi, projeyi kendi sorumluluğu altında, proje tanımınauygun şekilde ve belirtilen amaçlar doğrultusundauygulayacaktır.
(2)Genç Çiftçi, projeyi ilgili alanda uygulanan standartlarauygun, gerekli özen, verimlilik, şeffaflık ve gayretle bu HibeSözleşmesi hükümlerine göre uygulayacaktır.
(3)Genç Çiftçi, proje tanımında belirtilenşekilde projesini tam olarak uygulayabilmek için, gereken tümmali kaynakları, insan kaynaklarını ve diğer maddikaynaklarını seferber etmeyi kabul ve taahhüt eder.
(4)Genç Çiftçi ile ortağı veya yükleniciarasında herhangi bir anlaşma veya sözleşmeilişkisinde GTHB taraf değildir......
(6)Genç Çiftçi yatırımı tamamladıktansonra tesisin girişinde görünecek şekilde uygun boyutlardasarı zemin üzerine siyah yazı ile 'Bu tesis GTHB'nin hibedesteğiyle yapılmıştır' ibaresininyeraldığı levhayı asmakla yükümlüdür.
(7)Genç Çiftçiler tarafındangerçekleştirilecek projelerin amaçlarına uygun olarakyapılmasından, uygulamaların hibe sözleşmesindebelirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesininizlenmesinden, il/ilçe müdürlükleri sorumludur.'
'KırsalKalkınma Destekleri Kapsamında Genç ÇiftçilerinTİGEM'den Damızlık Koyun/Keçi Alımınaİlişkin Sözleşme' başlıklı 6 madde 'A(2)Sözleşme konusu hayvanların seçimi TİGEME aittir.
(4)TİGEM gerektiğinde TRGM'ne bildirilen ırklardan birisi olmakkaydıyla ırk değişikliği yapmakta serbesttir.
B(1)Genç Çiftçi, sözleşme konusu hayvanlarıTİGEM'den almayı taahhüt eder. Sözleşmeninimzalanmasından sonra sözleşme konusu hayvanlarınalımından vazgeçemez.
(2)Genç Çiftçi, sözleşme konusu hayvanlarıüçüncü şahıslara devredemez.
(5)Genç Çiftçinin, sözleşmeden sonraki adresdeğişikliği kabul edilemez.
(8)Genç Çiftçi, hayvanların tesliminden sonraTİGEM'in herhangi bir yükümlülüğününolmadığını kabul etmiş sayılır.'
'Taahhütname'başlıklı il/ilçe Gıda Tarım veHayvancılık müdürlüğü ile genççiftçi arasında yapılan taahhütname madde '(1).......... konu ile ilgili yapılacak düzenlemelere ilişkin değişikliklerdoğrultusunda yapılacak işlemleri baştan kabulettiğimi ve tüm hükümlerine kayıtsız şartsızuyacağımı,
(5)Program ve proje başvurusu ile Valiliğin (GTHB il/ilçeMüdürlüğü) taahhüt altına girmediğini,destek kararı alınmış olsa dahi Valiliğe (GTHBil/ilçe Müdürlüğü) sorumlulukyüklemeyeceğimi,
(15)Proje içeriğinde olan tarımsal ürünleri ve retimmateryalini doğal risklere karşı proje uygulama ve izlemedöneminde tarım sigortası yaptırmayı ve poliçeörneğini proje yürütme birimine teslim etmeyi,
(18)İlgili mevzuata ve iş bu taahhütnameye uymamam durumundaBakanlık, Valilik (GTHB il/ilçe Müdürlüğü)tarafından hakkımda yapılacak işlemleri kabulettiğimi, uyuşmazlığın giderilmemesi halinde,hiçbir kanuni kovuşturmaya gerek kalmaksızınBakanlık, Valilik (GTHB il/ilçe Müdürlüğü)tarafından talep edilen meblağı, yasal faizi ile birlikteherhangi bir ihtar ve ihbara gerek kalmaksızın geriödeyeceğimi ve hirbir hak talep etmeyeceğimi, kabul, beyan vetaahhüt ederim.'
İdarisözleşmeler, taraflarından en az birisi bir kamu tüzelkişisi olan ve bir kamu hizmetinin yürütülmesineilişkin ve/veya özel hukuku aşan birtakımhükümler içeren sözleşmeler olaraktanımlanmaktadır. Bu çerçevede, bir kamu hizmetininkurulması ve/veya işletilmesi için yapılan idarisözleşmeler, gerek hizmetin yürütülmesinisağlamak için hizmeti yapanlara kamu gücüne dayanan kimiyetkiler tanıması, gerekse idarenin hizmetin düzenli veistikrarlı biçimde yürütülmesini sağlamakiçin denetim ve gözetim yetkisine sahip olmasıyönlerinden özel hukuk sözleşmelerindenayrılmaktadır.
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü de 20.02.2017 tarih 20116/461 E-2017/6Ksayılı kararında (Hibe sözleşmelerine ilişkingörev uyuşmazlığı yönünden) İdareMahkemelerinin görevli olduğunu belirtmiştir. Davaya konusözleşme bu itibarla ele alındığında, kırsalkalkınma kapsamında genç çiftçilerindesteklenmesi gibi üretim açısından kamu düzeniniyakından ilgilendiren bir konuda yapılması, sözleşmeiçerik ve şartlarının Bakanlık tarafındansözleşme öncesi hazırlanmış olması vediğer tarafın bu şartlara uygun sözleşme ibrazıile talebinin dikkate alınabilmesi, sözleşmenin devamısüresince idarenin denetim yetkilerinin bulunması,sözleşmeye uyulmaması durumunda hakkında yapılacakişlemleri kabul ettiğini ve hiçbir kanuni kovuşturmayagerek kalmaksızın talep edilen meblağın yasal faizi ilebirlikte herhangi bir ihtar ve ihbara gerek kalmaksızınödenmesinin öngörülmüş olması nedenleri ile,sözleşmenin sınırlarının idari sözleşmeniteliği taşıdığı sonucuna varılmıştır..." denilerek davanın görev yönünden reddine kararvermiştir. İstinaf kanun yoluna başvurulmaması üzerinekarar, 22.4.2019 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı taleple bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
BATMANİDARE MAHKEMESİ: E: 2019/649 sayılı dosyasında" ... Davacı ile Tarım İşletmeleri GenelMüdürlüğü (TİGEM) arasındaimzalanan'Damızlık Koyun/Keçi Alımına İlişkinSözleşme'' ile 38 koyun, 2 koç olmak üzere 40 adetküçükbaş hayvanın verileceği hükümaltına alınmış, sözleşmenin 6. maddesinde,tarafların yükümlülükleri, 7. maddesinde mücbirsebepler, 9. maddesinde de, anlaşmazlık durumunda mahkemelerin veicra dairelerinin yetkili olduğu hükümlerine yerverilmiştir.
Dava konusu olayda, davacı tarafından,Kırsal Kalkınma Yatırımlarının DesteklenmesiKapsamında Genç Çiftçi Projelerinin Desteklenmesiamacıyla küçükbaş hayvancılık konusundaimzalanan hibe sözleşmesinin ardından Tarımİşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) ile14.07.2016 tarihinde imzalanan 'Damızlık Koyun/KeçiAlımına İlişkin Sözleşme' hükümlerikapsamında teslim edilen koç ve koyunlarınsözleşmeye uygun olmadığı yönündeyapılan başvurunun zımnen reddi üzerine işbudavanın açıldığıgörülmüştür.
Bu kapsamda, davacı ile davalı idarearasında imzalanan TİGEM'den küçükbaş hayvanalımına ilişkin sözleşmede, tedarik edilecekhayvanların sayısı ve niteliği, ödemeyükümlülüğü, süre uzatımları,mücbir sebep ve kapanış tarihine ilişkin düzenlemelereyer verilmiştir. Sözleşmenin uygulanması esnasındataraflar arasında doğabilecek uyuşmazlıklarınçözümünde mahkemelerin ile icra dairelerinin yetkiliolduğu kurala bağlanmıştır.
Gercüş İlçe Gıda Tarım veHayvancılık Müdürlüğü ile davacıarasında imzalanan ve yukarıda konusu ve içeriğiaktarılan sözleşmenin özel hukuk hükümlerine tabiolduğu hususunda bir duraksama bulunmamaktadır. Herhangi birsözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi için;sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacınıtaşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukunaözgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerinsözleşmede yer alması zorunludur. Oysa, uyuşmazlıkkonusu sözleşmede, taraflardan birinin idare olmasıdışında diğer koşulların hiçbirininbulunmadığı görülmektedir.
Budurumda, özel hukuk hükümlerine tabi sözleşmedenkaynaklanan uyuşmazlığın görüm veçözümünün, adli yargının görevindebulunduğu ve davanın görev yönünden reddigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıylaUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve bakılmaktaolan davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin konuhakkında karar vermesine kadar ertelenmesine..." 4.3.2020günü karar vererek 5.5.2020 gün ve E: 2019/649 sayılıyazı ile Mahkememize müracaat etmiş, başvuru 14.5.2020tarihinde kayıt altına alınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Hicabi DURSUN’un Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan22.6.2020 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Aksarayİdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının, kesinleşmiş adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Burak CenkİLHAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgelerokunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; kırsal kalkındırma destekleri kapsamındadavalı TİGEM ile davacı arasında yapılansözleşmeye davalı tarafın uymaması nedeniyle ortayaçıktığı ileri sürülen zararıngiderilmesi istemiyle açılmıştır.
18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanunu’nun"Amaç" başlıklı 1. maddesinde;
"Bu Kanunun amacı; tarım sektörünün vekırsal alanın, kalkınma plân ve stratejileridoğrultusunda geliştirilmesi ve desteklenmesi için gereklipolitikaların tespit edilmesi ve düzenlemelerinyapılmasıdır." denildikten sonra;
AynıKanunun "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "BuKanun, tarım politikalarının amaç, kapsam vekonularının belirlenmesi; tarımsal desteklemepolitikalarının amaç ve ilkeleriyle temel desteklemeprogramlarının tanımlanması; bu programlarınyürütülmesine ilişkin piyasa düzenlemeleri, finansmanve idarî yapılanmanın tespit edilmesi; tarımsektöründe uygulanacak öncelikli araştırma vegeliştirme programlarıyla ilgili kanunî ve idarîdüzenlemelerin yapılması ve tüm bunlarla ilgili uygulamausûl ve esaslarını kapsar." şeklindeki düzenlemeile, tarımsal politika, plan ve programların 5488 sayılıKanunçerçevesinde yapılacağı belirlenmiş,aynı kanunun 7. maddesi ile de bu görev Tarım veKöyişleri Bakanlığı’na verilmiştir.(6.4.2011 tarihli ve 6223 sayılı Kanunun verdiği yetkiyedayanılarak çıkarılan 639 sayılı KanunHükmünde Kararname ile Gıda Tarım ve HayvancılıkBakanlığı olarak adı değiştirilmiş, 10.5.2018tarihli ve 7142 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarakçıkarılan 703 sayılı Kanun HükmündeKararname ile Orman ve Su işleri Bakanlığı ilebirleştirilerek adı Tarım ve Orman Bakanlığıolarak değiştirilmiştir.)
Bu kapsamda Tarım Bakanlığı tarafından, davayakonu sözleşmenin imzalandığı tarihteyürürlükte olan, Kırsal Kalkınma DestekleriKapsamında Genç Çiftçi Projelerinin DesteklenmesiHakkında 2016/16 sayılı tebliğinhazırlandığı ve 5.4.2016 gün ve 29675 sayılıResmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğianlaşılmıştır.
2016/16 Sayılı Tebliğin "Amaç"başlıklı 1. maddesi, "(1) Bu Tebliğin amacı;tarımda sürdürülebilirliğin sağlanması,genç çiftçilerin girişimciliğinin desteklenmesi,gelir düzeyinin yükseltilmesi, alternatif gelirkaynaklarının oluşturulması ve kırsalda gençnüfusun istihdamına katkı sağlayacak kırsal alandakitarımsal üretime yönelik projelerin desteklenmesine ilişkinusul ve esasları belirlemektir." şeklindedir.
Anılan Tebliğin 4/d maddesinde; genççiftçi proje değerlendirme komisyonu: ValilikMakamının oluru ile vali yardımcısınınbaşkanlığında, bakanlık il müdürü, ilmüdür yardımcısı ile defterdarlık, il millieğitim müdürlüğü, il çalışma veiş kurumu müdürlüğü, ziraat odasıbaşkanlığı ve ticaret borsası temsilcilerinden oluşansekiz kişilik komisyon olarak; 4/g maddesinde hibe sözleşmesi;proje sahibi ile il müdürü veya ilçemüdürü arasında imzalanan ve hibeden yararlanmaesasları ile tarafların yetki ve sorumluluklarınıdüzenleyen sözleşme olara tanımlanmıştır.
Söz konusuTebliğ'in "Hibe desteği miktarı"başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasında "BuTebliğ kapsamında kabul edilen başvurularda, hibesözleşmesi imzalanarak belirlenen şartları yerine getirengenç çiftçiye en fazla otuz bin TL’ye kadar hibeyoluyla destek verilir."; "Başvurularındeğerlendirilmesi" başlıklı 17. maddesinde, "(1)Program kapsamındaki başvuruların değerlendirilmesigenç çiftçi proje değerlendirme komisyonutarafından aşağıda belirtilen esaslarçerçevesinde yapılır:
a) Komisyon tarafından teslim alınan projeler on işgünü içerisinde değerlendirilip onaylanır.
b) Komisyon tarafından hazırlanan nihai listeler belirlenenyerlerde ve şekilde ilan edilir.
c) Proje değerlendirme komisyonunun bir başvuruyu reddetme yada hibe vermeme kararı kesindir."; "Hibe sözleşmesi veuygulama zamanı" başlıklı 18. maddesinde, " (1)Genç çiftçi proje değerlendirme komisyonutarafından belirlenen ve nihai hale getirilen listelerde yer alangenç çiftçiler ile yapılacak hibesözleşmesi aşağıdaki esaslarçerçevesinde gerçekleştirilir:
a) Hibe sözleşmesi imzalamaya hak kazanan genççiftçiler ile beş iş günü içerisindesözleşme imzalanır.
b) İmzalanan hibe sözleşmesi gereği genççiftçiler, sözleşme tarihinden itibaren en çokyüz yirmi gün içerisinde proje içeriğine esasalımları gerçekleştirirler ve hibe ödeme talebineilişkin başvurularını yaparlar. Yüz yirmigünlük sürenin son gününün tatil gününedenk gelmesi halinde takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadarmüracaat edilebilir."; "Hibe desteği ödemetalebi" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Hibedesteği ödemelerine ilişkin esaslar şunlardır:
a) Genç çiftçi, hibe ödeme taleplerini,yatırıma ait fiili gerçekleşmelerden sonra veya hibesözleşmesi bitim tarihinden itibaren, beş iş günüiçerisinde yatırım yerinin bağlı olduğuil/ilçe müdürlüğüne yapar.
b) Genç çiftçi proje yürütme birimi,ödeme talebi ile ilgili belgeleri başvuru sahiplerinden alır,ödemeye ilişkin gerçekleşmeleri beş işgünü içerisinde yerinde tespit eder, belgelendirir vetutanağa bağlar.
c) İlçe genç çiftçi projeyürütme birimi, hibeye esas ödeme icmallerini beş işgünü içerisinde il müdürlüğünegönderir.
ç) İl müdürlüğü, hibe ödemesineesas aylık ödeme icmallerini her ayın yirmi beşine kadarGenel Müdürlüğe gönderir.
d) Genel Müdürlük, icmalleri banka ödemeformatına dönüştürüp hibe ödenmesinisağlar.
(2) İl müdürlükleri, aylık ödemeicmallerinin kontrol onayı ve ödeme işleminden sonra hibe projesahiplerinin banka ve ödeme bilgilerinde hata tespit etmeleri halinde buTebliğ kapsamında Bakanlıkça hazırlanan uygulamarehberine göre iş ve işlemleri yürütür.";"Hibe desteği ödemeleri" başlıklı 20.maddesinde, "(1) Hibe ödemesi, proje sahibi genççiftçinin T.C. kimlik numarasıyla uyumlu olarak T.C. ZiraatBankası tarafından yapılır.
(2) Hibe ödemeleri, Türk Lirası olarakyapılır.
(3) İmzalanan hibe sözleşmesi sonrasında buTebliğ kapsamında yapılacak büyükbaş veküçükbaş canlı hayvan alımlarındaBakanlıkça hazırlanan uygulama rehberiçerçevesinde ve belirlenecek miktarda genççiftçinin muvafakati ile TİGEM’e ön ödemeyapılabilir."; "Geri ödeme ve yaptırımlar"başlıklı 21. maddesinde, "(1) Haksız yere yapılandestekleme ödemeleri, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 incimaddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınaraködeme tarihinden itibaren hesaplanan kanunî faizi ile birlikteanılan Kanun hükümlerine göre geri alınır.
(2) Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyisağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzelkişiler, geri alınacak tutarların tahsilindemüştereken sorumlu tutulurlar.
(3) İdari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılanödemeler hariç olmak üzere bu Tebliğle belirlenendestekleme ödemelerinden haksız yere yararlandığıtespit edilen genç çiftçiler, beş yılsüreyle Tarım Kanununun 23 üncü maddesi gereğincehiçbir destekleme programındanyararlandırılmazlar."; "Programdan sağlananmalların mülkiyeti" başlıklı 22. maddesinde ise,"(1) Genç çiftçi, hibe sözleşmesikapsamında hibeye esas proje içeriğindeki alımlarıve amacını, ödemenin yapılmasından sonra iki yıl süreile değiştiremez. Bu amaçla, il/ilçemüdürlükleri yılda en az bir kere olmak üzere projefaaliyetlerini yerinde kontrol eder ve tutanağa bağlar.";"Denetim" başlıklı 26. maddesinde "(1) BuTebliğ kapsamında yapılan tüm işlemler gerekligörüldüğü takdirde Bakanlık Rehberlik veTeftiş Başkanlığı tarafından denetlenir. Budenetimler sırasında yapılan işlemlere ait talep edilentüm bilgi ve belgeler kendilerine sunulur." hükümlerine yerverilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı ile davalı TİGEMarasında Temmuz 2016'da imzalanan hibe sözleşmesikapsamında sözleşmenin 4. maddesi gereğince davalıtarafın vereceği küçükbaş hayvanların 1yaşın üzerinde olacağının taahhütedildiği ancak, davacıya teslim edilenküçükbaşların 5-6 aylık kuzular olduğunu,kendisine verilen kuzuların toplam değerinin 10.000 - 12.000 TLolduğu, teslim edilen kuzuların tamamının hasta olduğuve teslimden sonra birkaç gün içerisinde 4 tanesinin telefolduğu, sözleşmeye aykırı şekilde teslim edilenküçükbaş hayvanlar sebebi ile davacının zararauğramış olduğu belirtilerek,uğranıldığı ileri sürülenzararının tespiti ve davalıdan tazmini istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
İdari sözleşmeler, taraflarından en az birisi birkamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetininyürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşanbirtakım hükümler içeren sözleşmeler olaraktanımlanmaktadır. Bu çerçevede, bir kamu hizmetininkurulması ve/veya işletilmesi için yapılan idarîsözleşmeler, gerek hizmetin yürütülmesinisağlamak için hizmeti yapanlara kamu gücüne dayanan kimiyetkiler tanıması, gerekse idarenin, hizmetin düzenli veistikrarlı biçimde yürütülmesini sağlamakiçin denetim ve gözetim yetkisine sahip olmasıyönlerinden özel hukuk sözleşmelerindenayrılmaktadır.
Davaya konu sözleşme bu itibarla elealındığında, tarımsal kalkınma gibi kamudüzenini yakından ilgilendiren bir konuda yapılması, sözleşmeyeilişkin bir takım şartların sözleşmeöncesinde Bakanlık tarafından hazırlanmışolması, sözleşmenin devamı süresince idarenin denetimve kontrol yetkilerinin bulunması, haksız olarak hibe ödemesiyapılması halinde iadesi istenen miktara 6183 sayılıKanun’da düzenlenen gecikme zammı oranınınuygulanmasının öngörülmüş olmasınedenleri birlikte değerlendirildiğinde, sözleşmenin idarisözleşme niteliklerini taşıdığı sonucunavarılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 2. maddesinde; idari yargının görevalanının, idari işlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklardan doğan davalara bakmakla sınırlıolduğu hükme bağlanmıştır.
Her ne kadar,taraflar arasındaki hibe sözleşmesinin 9.maddesinde; "Anlaşmazlıklarınçözümünde Ankara Mahkemeleri ile İcra ve İflasDaireleri yetkilidir." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmişise de, söz konusu düzenleme görev ya da yargı kolunailişkin olmayıp, mahkemelerin yer yönünden yetkisinibelirlemeye yönelik bir düzenlemedir. Bu nedenle görevliyargı yerinin belirlenmesi açısından birsaptayıcılığı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümü idari yargı yerinin görevinegirdiğinden, Batman İdare Mahkemesi'nin başvurusunun reddinekarar verilmesi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Batmanİdare Mahkemesi'nin BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 22.6.2020gününde Üye Şükrü BOZER,Üye Mehmet AKSU,Üye Birol SONER'in KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞIOY
Dava, davacı ile davalı TİGEM arasında Temmuz 2016da imzalanan hibe sözleşmesi kapsamında sözleşmenin 4.maddesi gereğince davalı tarafın vereceğiküçükbaş hayvanların bir yaşınüzerinde olacağının taahhüt edildiği, ancak,davacıya teslim edilen küçükbaşların 5-6aylık kuzular olduğu, davacıya verilen kuzuların toplamdeğerinin 10.000-12.000 TL olduğu, teslim edilen kuzularıntamamının hasta olduğu ve teslimden sonra birkaç güniçerisinde dört tanesinin telef olduğu, sözleşmeyeaykırı şekilde teslim edilen küçükbaşhayvanlar sebebiyle davacının zarara uğramışolduğu belirtilerek uğranıldığı ilerisürülen zararın tespiti ve davalıdan tazmini istemi ile açılmışbulunan bir tazminat davasıdır.
Uyuşmazlık, davacı Zahide Tekin ile davalıTİGEM arasında Kırsal Kalkınma Destekleri KapsamındaGenç Çiftçilerin TİGEMden DamızlıkKoyun/Keçi Alımına İlişkin Sözleşme, yinedavacı ile T.C. Gıda Tarım ve HayvancılıkBakanlığı arasındaki hibe sözleşmesininuygulanmasından kaynaklanmaktadır.
Davacı ile davalı idare arasında yapılan hibesözleşmesi, taraflar arasında ve tarafların serbestiradeleri ile imzalanmıştır. Uyuşmazlıktasözleşmenin özel hukuk alanında sonuçlardoğurduğunu kabul etmek zorunludur. Taraflar arasındasözleşmenin imzalanması ile birlikte artık taraflararasındaki ilişki özel hukuk alanında sonuçlardoğurmaya başlamıştır. Bu itibarlasözleşmenin imzalanmasından sonraki tüm aşamalar veihtilaflar özel hukuk alanını ilgilendirmekte olup,dolayısıyla uyuşmazlıklarınçözümünde de görevli mahkemeler Adli Yargımahkemeleridir.
Açıklanan tüm bu nedenlerle Yüksek MahkemeSayın Çoğunluğunun eldeki davaya bakmakla görevliyargı merciinin İdari Yargı olduğu konusundakikararına katılmıyoruz.22/06/2020
ÜYE ÜYE ÜYE
ŞükrüBOZER MehmetAKSU BirolSONER
Full & Egal Universal Law Academy