T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/296
KARAR NO : 2020/336
KARAR TR: 28.05.2020
ÖZET : Davalı kurum bünyesinde sözleşmeli misafir sanatçı statüsünde atölye personeli (sahne makinisti)görevlisi olarak görev yapan davacının;iş sözleşmesinin ve ilişkisinin muvazaalı olduğunun tespiti ile fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil alacağı, hafta tatili alacağı, fark ücret alacağı ve ikramiye alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : C.A.
Vekili : Av. H.F.K.
Davalı :Adli Yargıda
Samsun Devlet Opera ve Balesi Müdürlüğü
Vekili : Av. A.Ö.Ş.
İdariYargıda
DevletOpera ve Balesi Genel Müdürlüğü
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin 01/10/2011 tarihinde şirketişçisi olarak davalı kurumda çalışmayabaşladığını, 07/12/2012 yılından itibarenyerli misafir sanatçı unvanı ile sözleşmeli olarakdavalı kurumda atölye personeli(sahne makinisti) göreviniyürüttüğünü, müvekkilinin işsözleşmesinin her yıl zincirleme şekilde yenilenmeye devam edildiğini,müvekkilinin kodrolu çalışanlarla aynışartlarda ve 30 tam gün boyunca çalışmasınarağmen prim gününün eksikyatırıldığını, ücretli yıllık izinve ücretli hafta tatili hakkı olmasına rağmen buhaklarının müvekkilinekullandırılmadığını, müvekkilininçalıştığı süre boyunca haftanın 6günü çalışma yaptığını veprograma göre haftada en az 60 saat çalışmayaptığını, müvekkilinin haftalıkçalışma saatinin 80 saate kadarulaştığını, ancak ücretlerinin kendisineödenmediğini ileri sürerek, öncelikle müvekkili iledavalı arasında akdedilen iş sözleşmesinin ve işilişkisinin muvazaalı olduğunun tespitine, 1.000,00-TL fazlamesai ücreti, 750,00-TL UBGT alacağı, 750,00-TL hafta tatilialacağı, 750,00-TL fark ücret alacağı, 750,00-TLikramiye alacağının davalıdan tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
SAMSUN 1. İŞ MAHKEMESİ: 2.4.2019 gün,E:2018/856, K:2019/264 sayı ile, konu ile ilgili Yargıtay 22. HukukDairesinin E:2018/1927 K: 2018/4677 sayılı ilamı ileYargıtay 9. Hukuk Dairesinin E:2016/12461, K:2016/13666 sayılıilamına yer vererek "davalı kurum nezdinde sözleşmeliolarak misafir sanatçı olarak istihdam edilen davacınınidari sözleşme ile istihdam edildiği, statü hukukuna tabiolduğu ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaişçi niteliğinin bulunmadığı,dolayısı ile görevli yargı yerinin idare mahkemeleriolduğu kanaati ile HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri gereğincedava şartı bulunmadığından davanın usuldenreddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinafisteminde bulunmuştur.
Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi: 13.9.2019gün, E:2019/1645, K:2019/2097 sayı ile, ilk derece mahkemesikararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağımaddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlikbulunmadığından 6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b-1.maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastanreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istem ile idari yargı yerindedava açmıştır.
SAMSUN 3. İDARE MAHKEMESİ: 24.2.2020 tarih ve 2019/252sayı ile,davacının çalışma biçimi ileidareyle imzalanan sözleşme hükümlerinebakıldığında; davacı ile davalı kurumarasındaki hukuki ilişkide hizmet akdinin denetim, gözetim,zaman, bağımlılık ve ücret unsurlarınınbulunduğu, davacının çalışmalarının506 ve 5510 sayılı Yasalar kapsamındagerçekleştiği, sigortasının bu kapsamdayatırıldığı, taraflar arasında, idarisözleşmenin asli unsurları olan, idarenin tek taraflı,üstün hak ve yetkilerle donatılmasına yönelikkuralların bulunmadığı; taraflar arasında hizmetilişkisinin mevcut olduğu, sözleşmeleriniçeriğinde davacının, 657 sayılı Yasaya tabiolduğu yönünde ibarenin bulunmadığı,davacının tazminat taleplerinin davacının idare ileyapmış olduğu iş akdinden kaynaklanan biruyuşmazlık olduğu, davadaki istemlerin 4857 SayılıYasa kapsamına girdiği, davanın görüm veçözümünde İş Mahkemelerinin görevliolduğu sonucuna ulaşıldığından, Samsun 1. İşMahkemesinin 02.04.2019 tarih ve E:2018/856 K:2019/264 sayılıgörev ret kararının kaldırılması için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği sonucunavarıldığı gerekçesiyle, adli yargınıngörev alanına giren davanın 2577 sayılı Yasanın14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddigerektiğinden, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncaönceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası ilebirlikte dava dosyalarının, görevli yargı yerininbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesineve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce kararverilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan28.05.2020 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurum bünyesinde 01/10/2011 tarihindeçalışmaya başlayarak, 07/12/2012 tarihinden itibarenbirer yıllık sözleşmelerle sözleşmeli misafirsanatçı statüsünde atölye personeli(sahnemakinisti)görevlisi olarak görev yapan davacının; işsözleşmesinin ve ilişkisinin muvazaalı olduğunun tespitiile fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil alacağı,hafta tatili alacağı, fark ücret alacağı ve ikramiyealacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanunun;
4. maddesi: "a)Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefi niteliğinde),orkestra şefleri ve yardımcıları, başrejisör,rejisörler ve yardımcıları, korosanatçıları, opera solistleri, orkestrasanatçıları, koro şefi ve yardımcıları,başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar,kordöbale şefi ve yardımcıları, baleöğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri,Sanat Teknik Müdürü, bale- notatörleri, dekoratörler,başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitörDevlet Opera ve Balesi sanatkar memurlarıdır.
b) Repetitörler,korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar, teknikmüdür, başrealizatör, başışıkuzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü(Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleriDevlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır.
c) Işıkuzmanları, perukacılar, realizatörler, sahne uzmanları,atelye şefleri, butaforlar, kaşörler, kostümcüler,sahne marangozları, sahne demircileri, sahne makinistleri, kopistler,sahne müdürü ve yardımcıları, akortçular,desinatörler, makyajcılar, aksesuvarcılar, sahnekunduracıları, saz tamir atelyesi şefi veyardımcıları, opera yardımcı sınıfelemanları ile Teknik Kurul tarafından görevlerininözelliği belirtilecek ihtısası bulunan elemanlar da DevletOpera ve Balesi uzman memurları adını alırlar"
8. maddesi:"Devlet Opera ve Balesinde Devlet Konservatuvarı mezunlarıdışından da sanatkar istihdam edilebilir. Bu gibi sanatkarlar,teknik kurul tarafından sınava tabi tutularak gösterecekleribaşarı ve kabiliyet derecesine göre kurulca tespit edilecekücretlerle sanatkar olarak ve idari sözleşme ile hizmetealınırlar"
10. maddesi: "GenelMüdürlükte genel müdürle, müdürlüklerdemüdürle sanatkarlar, uygulatıcı uzman memurlar ve sairsözleşmeli görevliler arasında yapılacak idarisözleşmeler noter huzurunda yapılmışsözleşmeler hükmündedir ve hiçbir harç, vergive resme tabi değildir"
12. maddesi: "a)Devlet Opera ve Balesi sanatkarları, uygulatıcı uzman memurlarile uzman memurları ve stajiyerler tespit edilecek ehliyet veiktidarları nazarı itibara alınarak aşağıdagösterilen ücretlerleçalıştırılırlar.
Stajiyer ayda 1 200 TL.
Uzman memurlar ayda 800 TL.- 3 500 TL.
Uygulatıcıuzmanmemurlar ayda 1 000 TL. - 4 250 TL.
Sanatkar memurlar ayda 1 500TL. - 5 500 TL.
b) Devlet Opera ve BalesiGenel Müdürü ile Opera ve Bale müdürlerine enyüksek sanatkar memur ücretine ilave olarak, Cumhurbaşkanıncatayin edilecek miktarda idare ve temsil ödeneği verilir"
Hükümleriniiçermektedir.
Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının, davalı idare bünyesindeşirket işçisi olarak 01.10.2011 tarihindeçalışmaya başladığı, 07.12.2012 tarihindenitibaren birer yıllık sözleşmelerle sözleşmelimisafir sanatçı statüsünde atölye personeli(sahnemakinisti)unvanıgörevlisi olarak görev yapmaya devamettiği, tarafına yapılması gereken ödemelerinyapılmadığından bahisle, ulusal bayram ve genel tatilücreti alacağının, hafta tatil ücretalacağının, fazla mesai ücreti alacağının,fark ücreti alacağının ve ikramiyealacağının bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiziile birlikte tazmini istemiyle Samsun 1. İş Mahkemesi nezdindedavacı adına doğduğu iddia edilen fazla mesai ile ulusalbayram ile genel ve hafta tatili ücret vs. alacaklarının tahsiliistemine ilişkin alacak davası açıldığıanlaşılmıştır.
Öte yandan, davacıile davalı Kurum arasında yenilenen “Türk Uyruklu MisafirSanatçı Sözleşmeleri” irdelendiğinde;davacınınTemsil Çalışma Grubu pozisyonunda, Atölye Elemanıünvanında ve sigortalı olduğu; görevikarşılığı, kanuni kesintiler yapıldıktansonra her ay içinalacağı net ücretin aylıkçalışma sonunda ödeneceği; İdarenin,yurtiçinde ve yurtdışında yapılacak etkinlikleriçin (temsiller, konserler, turneler, festivaller vb.)sanatçıyı, Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü sanatçılarına uygulananesaslar çerçevesinde (yolluk vererek)görevlendirebileceği; sanatçının, sözleşmesüresinde, idarenin yürürlükte bulunan kanun,yönetmelik, genelge ve emirlerine uymayı kabuledeceği,sözleşme süresi içinde Devlet Opera veBalesi Genel Müdürlüğü veyaMüdürlüklerince pozisyon unvanı ile ilgili verilen hertürlü görevi yapmakla hükümlü olduğu;sanatçının, sözleşme süresi içindeidarenin izni olmadıkça başka kurum ve kuruluşlardaözel veya resmi görev alamayacağı, yurtiçi veyayurtdışında idarenin onayı ile başka kurumlardasanatsal etkinliklerde görev aldığı süredeücretsiz izinli sayılacağı; sanatçınıngörevinde ve hizmetin yürütülmesinde, mesai saatlerine veçalışma programına uyumda, Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü sanatçılarına aitsözleşmenin devam ve disiplin ile ilgili hükümlerininuygulanacağı; tarafların, sözleşmenin devamısırasında iptaline karar verdiklerinde bu kararlarını biray öncesinden birbirlerine yazılı olarak bildirmek zorundaoldukları; sanatçının artistik yetenekleri veya DevletOpera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesiiçindeki diğer davranışları ve sanatsalçalışmalarının idarece yeterli görülmediğidurumlarda 1 aylık süre beklenmeksizin bu sözleşmeninidarece iptal edilebileceği; bu durumun, sanatçı içinherhangi bir yasal itiraz hakkı doğurmayacağı,sözleşmelerin süre sonunda her hangi bir bildirime gerekkalmadan sona ereceği hususlarına yer verildiği,sözleşmenin davacı sanatçı ile Müdür veSanat Yönetmeni tarafından karşılıklı imzaaltına alındığı görülmüştür.
İdare, özel hukukkişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri yapabildiğigibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük veayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm vekoşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerekgerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özelhukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıylabunların yargısal denetiminin adli yargı yerinceyapılmasına karşılık, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun idari dava türlerininsayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusalnitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargı yerlerigörevli bulunmaktadır.
Davacının çalışma biçimi ile idareyleimzalanan sözleşme hükümlerinebakıldığında; idarenin 1309 sayılı Yasanınyukarıda yer verilen hükümleri uyarınca ve kamusalnitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığısözleşmenin idari nitelikte olduğutartışmasızdır. Zira sözleşmededavacının serbest iradesinden söz edilemeyeceği gibiücretlendirmenin dahi yasal düzenleme ile belirlendiğiaçıktır. Kaldı ki Yasakoyucu sözleşmenin idarinitelikte olduğunu Kanunda açıkça belirtmiştir.
Buna göre; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerivedavacının statüsü ile sözleşmenin niteliğidikkate alındığında, uyuşmazlığın,idare hukuku hükümlerine göre görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümü idari yargı yerinin görevinegirdiğinden, Samsun 3. İdare Mahkemesinin 24.2.2020 tarih ve 2019/252sayılı başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
S O N U Ç: Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Samsun 3.İdare Mahkemesinin 24.2.2020 tarih ve 2019/252 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 28.05.2020 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy