T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/240
KARAR NO : 2020/335
KARAR TR: 28.05.2020
ÖZET : Davalı kurum bünyesinde sözleşmeli misafir sanatçı statüsünde sanatsal yardımcı eleman unvanı ile basın ve halkla ilişkiler görevlisi olarak görev yapan davacının; iş sözleşmesinin ve ilişkisinin muvazaalı olduğunun tespiti ile fazla mesai ücreti, ulusal, bayram ve genel tatil alacağı, hafta tatili alacağı, fark ücret alacağı ve ikramiye alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : C.B.
Vekili : Av. H.F.K.
Davalı : Samsun Devlet Opera ve BalesiMüdürlüğü
Vekili : Av. A.Ö.Ş.
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin 23.9.2009 tarihinde şirketişçisi olarak davalı kurumda çalışmayabaşladığını, 10.8.2015 tarihinden itibarentürkuyruklu misafir sanatçı sanatsal yardımcı elemanunvanı ile sözleşmeli olarak davalı kurumda basın vehalkla ilişkiler görevini yürüttüğünü,müvekkilinin iş sözleşmesinin her yıl zincirlemeşekilde yenilenmeye devam edildiğini, müvekkilinin kodroluçalışanlarla aynı şartlarda ve 30 tam günboyunca çalışmasına rağmen primgününün eksik yatırıldığını,ücretli yıllık izin ve ücretli hafta tatili hakkıolmasına rağmen bu haklarının müvekkilinekullandırılmadığını, müvekkilininçalıştığı süre boyunca haftanın 6günü çalışma yaptığını veprograma göre haftada en az 60 saat çalışmayaptığını, müvekkilinin haftalıkçalışma saatinin 80 saate kadarulaştığını, ancak ücretlerinin kendisineödenmediğini ileri sürerek, öncelikle müvekkili iledavalılar arasında akdedilen iş sözleşmesinin veiş ilişkisinin muvazaalı olduğunun tespitine, 1.000,00-TLfazla mesai ücreti, 750,00-TL UBGT alacağı, 750,00-TL haftatatili alacağı, 750,00-TL fark ücret alacağı,750,00-TL ikramiye alacağının davalıdan tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
SAMSUN1. İŞ MAHKEMESİ: 2.4.2019 gün, E:2018/858, K:2019/263sayı ile, konu ile ilgili Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin E:2018/1927K: 2018/4677 sayılı ilamı ile Yargıtay 9. Hukuk DairesininE:2016/12461, K:2016/13666 sayılı ilamına yer vererek"davalı kurum nezdinde sözleşmeli olarak misafirsanatçı olarak istihdam edilen davacının idarisözleşme ile istihdam edildiği, statü hukukuna tabiolduğu ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaişçi niteliğinin bulunmadığı,dolayısı ile görevli yargı yerinin idare mahkemeleriolduğu kanaati ile HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri gereğincedava şartı bulunmadığından davanın usuldenreddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinafisteminde bulunmuştur.
Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi: 19.9.2019gün, E:2019/1668, K:2019/1755 sayı ile, ilk derece mahkemesikararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağımaddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlikbulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince esastanreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istem ile idari yargı yerindedava açmıştır.
SAMSUN3. İDARE MAHKEMESİ: 4.3.2020 tarih ve 2019/384 sayıile,davacının çalışma biçimi ile idareyleimzalanan sözleşme hükümlerinebakıldığında; davacı ile davalı kurumarasındaki hukuki ilişkide hizmet akdinin denetim, gözetim,zaman, bağımlılık ve ücret unsurlarınınbulunduğu, davacının çalışmalarının506 ve 5510 sayılı Yasalar kapsamındagerçekleştiği, sigortasının bu kapsamdayatırıldığı, taraflar arasında, idarisözleşmenin asli unsurları olan, idarenin tek taraflı,üstün hak ve yetkilerle donatılmasına yönelikkuralların bulunmadığı; taraflar arasında hizmetilişkisinin mevcut olduğu, sözleşmeleriniçeriğinde davacının, 657 sayılı Yasaya tabiolduğu yönünde ibarenin bulunmadığı,davacının tazminat taleplerinin davacının idare ileyapmış olduğu iş akdinden kaynaklanan biruyuşmazlık olduğu, davadaki istemlerin 4857 SayılıYasa kapsamına girdiği, davanın görüm veçözümünde İş Mahkemelerinin görevliolduğu sonucuna ulaşıldığından, Samsun 1. İşMahkemesinin 02.04.2019 tarih ve E:2018/858 K:2019/263 sayılıkararı görev ret kararının kaldırılmasıiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesigerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, adliyargının görev alanına giren davanın 2577sayılı Yasanın 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarıncagörev yönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca önceki görevsizlikkararına ilişkin dava dosyası ile birlikte davadosyalarının, görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan28.05.2020 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı kurum bünyesinde 23.09.2009 tarihindeçalışmaya başlayarak, 10.08.2015 tarihinden itibarenbirer yıllık sözleşmelerle sözleşmeli misafirsanatçı statüsünde sanatsal yardımcı elemanunvanı ile basın ve halkla ilişkiler görevlisi olarakgörev yapan davacının; iş sözleşmesinin veilişkisinin muvazaalı olduğunun tespiti ile fazla mesaiücreti, ulusal bayram ve genel tatil alacağı, hafta tatilialacağı, fark ücret alacağı ve ikramiyealacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü Kuruluşu Hakkında Kanunun;
4.maddesi: "a) Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefiniteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları,başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, korosanatçıları, opera solistleri, orkestrasanatçıları, koro şefi ve yardımcıları,başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar,kordöbale şefi ve yardımcıları, baleöğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri,Sanat Teknik Müdürü, bale- notatörleri, dekoratörler,başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitörDevlet Opera ve Balesi sanatkar memurlarıdır.
b)Repetitörler, korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar,teknik müdür, başrealizatör, başışıkuzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü(Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleriDevlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır.
c)Işık uzmanları, perukacılar, realizatörler, sahneuzmanları, atelye şefleri, butaforlar, kaşörler,kostümcüler, sahne marangozları, sahne demircileri, sahnemakinistleri, kopistler, sahne müdürü veyardımcıları, akortçular, desinatörler,makyajcılar, aksesuvarcılar, sahne kunduracıları, saz tamiratelyesi şefi ve yardımcıları, opera yardımcısınıf elemanları ile Teknik Kurul tarafındangörevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunanelemanlar da Devlet Opera ve Balesi uzman memurları adınıalırlar"
8.maddesi: "Devlet Opera ve Balesinde Devlet Konservatuvarımezunları dışından da sanatkar istihdam edilebilir. Bu gibisanatkarlar, teknik kurul tarafından sınava tabi tutularakgösterecekleri başarı ve kabiliyet derecesine göre kurulcatespit edilecek ücretlerle sanatkar olarak ve idari sözleşme ilehizmete alınırlar"
10.maddesi: "Genel Müdürlükte genel müdürle,müdürlüklerde müdürle sanatkarlar,uygulatıcı uzman memurlar ve sair sözleşmeligörevliler arasında yapılacak idari sözleşmeler noterhuzurunda yapılmış sözleşmeler hükmündedirve hiçbir harç, vergi ve resme tabi değildir"
12.maddesi: "a) Devlet Opera ve Balesi sanatkarları,uygulatıcı uzman memurlar ile uzman memurları ve stajiyerlertespit edilecek ehliyet ve iktidarları nazarı itibara alınarakaşağıda gösterilen ücretlerleçalıştırılırlar.
Stajiyerayda 1 200 TL.
Uzmanmemurlar ayda 800 TL. - 3 500 TL.
Uygulatıcıuzmanmemurlar ayda 1 000 TL. - 4 250 TL.
Sanatkarmemurlar ayda 1 500 TL. - 5 500 TL.
b)Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü ile Opera ve Balemüdürlerine en yüksek sanatkar memur ücretine ilave olarak,Cumhurbaşkanınca tayin edilecek miktarda idare ve temsilödeneği verilir"
Hükümleriniiçermektedir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacının, davalı idarebünyesinde şirket işçisi olarak 23.09.2009 tarihindeçalışmaya başladığı, 10.08.2015 tarihindenitibaren birer yıllık sözleşmelerle sözleşmelimisafir sanatçı statüsünde sanatsal yardımcıeleman unvanı ile basın ve halkla ilişkiler görevlisiolarak görev yapmaya devam ettiği, tarafına yapılmasıgereken ödemelerin yapılmadığından bahisle, ulusalbayram ve genel tatil ücreti alacağının, hafta tatilücret alacağının, fazla mesai ücretialacağının, fark ücreti alacağının veikramiye alacağının bankalarca mevduata uygulanan en yüksekfaizi ile birlikte tazmini istemiyle Samsun 1. İş Mahkemesi nezdindedavacı adına doğduğu iddia edilen fazla mesai ile ulusalbayram ile genel ve hafta tatili ücret vs. alacaklarının tahsiliistemine ilişkin alacak davası açıldığıanlaşılmıştır.
Öteyandan, davacı ile davalı Kurum arasında yenilenen“Türk Uyruklu Misafir SanatçıSözleşmeleri” irdelendiğinde;davacının TemsilÇalışma Grubu pozisyonunda, Sanatsal Yardımca Elemanünvanında ve sigortalı olduğu; görevikarşılığı, kanuni kesintiler yapıldıktansonra her ay içinalacağı net ücretin aylıkçalışma sonunda ödeneceği; İdarenin,yurtiçinde ve yurtdışında yapılacak etkinlikleriçin (temsiller, konserler, turneler, festivaller vb.)sanatçıyı, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğüsanatçılarına uygulanan esaslar çerçevesinde(yolluk vererek) görevlendirebileceği; sanatçının,sözleşme süresinde, idarenin yürürlükte bulunankanun, yönetmelik, genelge ve emirlerine uymayı kabuledeceği,sözleşme süresi içinde Devlet Opera veBalesi Genel Müdürlüğü veyaMüdürlüklerince pozisyon unvanı ile ilgili verilen hertürlü görevi yapmakla hükümlü olduğu;sanatçının, sözleşme süresi içindeidarenin izni olmadıkça başka kurum ve kuruluşlardaözel veya resmi görev alamayacağı, yurtiçi veyayurtdışında idarenin onayı ile başka kurumlardasanatsal etkinliklerde görev aldığı süredeücretsiz izinli sayılacağı; sanatçınıngörevinde ve hizmetin yürütülmesinde, mesai saatlerine veçalışma programına uyumda, Devlet Opera ve Balesi GenelMüdürlüğü sanatçılarına aitsözleşmenin devam ve disiplin ile ilgili hükümlerininuygulanacağı; tarafların, sözleşmenin devamısırasında iptaline karar verdiklerinde bu kararlarını biray öncesinden birbirlerine yazılı olarak bildirmek zorundaoldukları; sanatçının artistik yetenekleri veya DevletOpera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesiiçindeki diğer davranışları ve sanatsalçalışmalarının idarece yeterligörülmediği durumlarda 1 aylık süre beklenmeksizin busözleşmenin idarece iptal edilebileceği; bu durumun,sanatçı için herhangi bir yasal itiraz hakkıdoğurmayacağı, sözleşmelerin süre sonunda herhangi bir bildirime gerek kalmadan sona ereceği hususlarına yerverildiği, sözleşmenin davacı sanatçı ileMüdür ve Sanat Yönetmeni tarafındankarşılıklı imza altına alındığıgörülmüştür.
İdare,özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleriyapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlükve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm vekoşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerekgerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özelhukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıylabunların yargısal denetiminin adli yargı yerinceyapılmasına karşılık, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun idari dava türlerininsayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusalnitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığıidari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.
Davacınınçalışma biçimi ile idareyle imzalanansözleşme hükümlerine bakıldığında;idarenin 1309 sayılı Yasanın yukarıda yer verilenhükümleri uyarınca ve kamusal nitelikte üstün hak veyetkilere dayanarak yaptığı sözleşmenin idarinitelikte olduğu tartışmasızdır. Zirasözleşmede davacının serbest iradesinden sözedilemeyeceği gibi ücretlendirmenin dahi yasal düzenleme ilebelirlendiği açıktır. Kaldı ki Yasakoyucu sözleşmeninidari nitelikte olduğunu Kanunda açıkçabelirtmiştir.
Bunagöre; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerivedavacının statüsü ile sözleşmenin niteliğidikkate alındığında, uyuşmazlığın,idare hukuku hükümlerine göre görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümü idari yargı yerinin görevinegirdiğinden, Samsun 3. İdare Mahkemesinin 4.3.2020 tarih ve 2019/384sayılı başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
S O N UÇ: Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Samsun 3. İdare Mahkemesinin4.3.2020 tarih ve 2019/384 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,28.05.2020 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy