T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/37
KARAR NO : 2020/325
KARAR TR: 28.05.2020
ÖZET : Davalı Oda’ya kayıtlı olarak taksicilik mesleğini sürdüren davacı tarafından, Oda’nın Olağan Genel Kurul Toplantısı'nda karara bağlanan "....oda tarafından bağış alınan paraların iade edilmemesine oy çokluğu ile karar verilmiştir." içerikli "n" gündem maddesinin iptali ile kendisinden bağış adı altında alınan paranın iadesiistemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : İ.Ç.
Vekili : Av. M.B.
Davalı : AntalyaŞoförler, Otomobilciler, Kamyoncular, Kamyonetçiler ve
Otobüsçüler Esnaf ve Sanatkarlar OdasıBaşkanlığı
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin Oda Başkanlığınakayıtlı 07 T... plakalı aracın sahibi olduğunu, davalıodanın 21.01.2018 tarihli Genel Kurul Toplantısında tutanaklakarara bağlanan ".... oda tarafından bağışalınan paraların iade edilmemesine oy çokluğu ile kararverilmiştir." içerikli "n" gündem maddesinin;usulsüz ve hukuka aykırı olarak karara bağlandığı,kendilerinden "bağış" adı altındaalınan paraların mevzuatta yeri olmadığı,Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Esnaf ve Sanatkarlar GenelMüdürlüğünün 02.01.2018 tarih ve 30741369sayılı inceleme raporunda Odanın usulsüzlükleri ileilgili birçok tespitin yer aldığını, buusulsüzlüklerden birinin de taksici esnafından alınanhaksız ve usulsüz paralar olduğunun ifade edildiği,durağa kaydedilmek için herkesten ayrı miktarlarda paraalındığını, bir kısım taksiciden hiçpara alınmadığını, bu durumun eşitlik ilkesineaykırı olduğunu ileri sürerek, Genel KurulToplantısında Karara bağlanan işlemin iptali ve davalıOda tarafından kendisinden alınan 35,000,00-TL'nın yasal faiziile birlikte iadesiistemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANTALYA 1. İDARE MAHKEMESİ: 25.9.2018 gün veE:2018/150, K:2018/896 sayı ile, olayda; uyuşmazlığındavacı tarafından davalı idare hesabına yatırılan35.000,00 TL ile yatırılan işbu paranın iadesi istemininreddi işleminden kaynaklandığı, Gümrük ve TicaretMüfettişliğince yapılan teftiş sonucundayatırılan paranın bağış olmadığıifade edilmiş ise de, söz konusu paranın herhangi bir idariişlem veya eylem neticesinde davalı idarenin hesabına yatırılmayıpdavacı tarafından bağış yapıldığı,bu bağışın doğrudan doğruya idarece tesis edilenbir işlemin sonucu olmadığı, Oda Yönetim Kurulunun06.03.2015 gün ve 2 sayılı kararının üyelere birzorunluluk getirmediği, bu durumda yapılanbağışın haksız iktisap ve sebepsiz zenginleşmekapsamında değerlendirilmesi ve ihtilafın buçerçevede adli yargı mercilerince çözülmesigerektiği gereçesiyle, davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesihükmü uyarınca görev yönünden reddine kararvermiş, bu karara karşı davacı vekili tarafındanistinaf isteminde bulunulmuştur.
Konya Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi:18.4.2019 gün ve E:2019/440, K:2019/702sayı ile, istinafbaşvurusuna konu mahkeme kararında, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 45. maddesinde düzenlenen kararınkaldırılması nedenlerinin bulunmadığıanlaşıldığından, istinaf isteminin reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANTALYA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 12.12.2019 günve E:2019/311 sayı ile, davalı tarafın meslek kuruluşuolup, kamu kurumu statüsünde olduğu, davanın isedavalı tarafça alınan genel kurul kararının iptalineilişkin olup, davalı meslek odasının " alınanparaların iade edilmemesi" yönünde alınankararının da kamu kurumunun idari işlemi niteliğindebulunduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-amaddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davalarınıngörüm ve çözümünde, idari yargınıngörevli olduğu” hükmü ve benzer niteliktekidavaların idari yargı yerinde çözümekavuşturulduğu verilen kararların kesinleştiğiningörüldüğü gerekçesiyle, yargı yolunun caizolmadığı, İdari Yargının görevli olduğukanaatine varılmakla, HMK 19/1 gereğince yargılamanındurdurulmasına görev uyuşmazlığınınçözümü için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesin re'sen gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan28.05.2020günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; Asliye Hukuk Mahkemesince, adli yargı dosyası ile birlikteidari yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekilde başvurulduğuve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Antalya Şoförler, Otomobilciler, Kamyoncular veKamyonetçiler Esnaf ve Sanatkarlar Odasına kayıtlı olarak07 T... plakalı aracın maliki olan davacı tarafından,davalı odanın 21.01.2018 tarihli Olağan Genel KurulToplantısı'nda karara bağlanan "....oda tarafındanbağış alınan paraların iade edilmemesine oyçokluğu ile karar verilmiştir." içerikli"n" gündem maddesinin; usulsüz ve hukuka aykırı olarakkarara bağlandığı, kendilerinden"bağış" adı altında alınanparaların mevzuatta yeri olmadığı, yeni durağakaydolabilmek için herkesten ayrı miktarlarda paraalındığı, bazı taksicilerden hiç paraalınmadığı ileri sürülerek iptali ile kendisindenalınan 35.000,00-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işletilecekyasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kamu kurumuniteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı135.maddesinin birinci fıkrasında “Kamu kurumuniteliğindeki meslek kuruluşları ve üstkuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanlarınmüşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslekifaaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygunolarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarınınbirbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerindedürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzeremeslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulanve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilenusullere göre yargı gözetimi altında, gizli oylaseçilen kamu tüzelkişilikleridir.” hükmüne;
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar MeslekKuruluşları Kanunu’nun “ Amaç”başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı; esnaf vesanatkârlar ile bunların yanlarındaçalışanların meslekî ve teknikihtiyaçlarını karşılamak, meslekîfaaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerineuygun olarak gelişmelerini ve meslekî eğitimlerinisağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olanilişkilerinde dürüstlüğü ve güvenihâkim kılmak, meslek disiplini ve ahlâkını korumakve bu maksatla kurulan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumuniteliğindeki esnaf ve sanatkârlar odaları ile bu odalarınüst kuruluşu olan birlik, federasyon ve Konfederasyonunçalışma usûl ve esaslarınıdüzenlemektir.” Hükmüne;
“Tanımlar” başlıklı 3.maddesinde;“Bu Kanunun uygulanmasında;(…) d) Oda: Esnaf vesanatkârların kuracakları ihtisas ve karma esnaf vesanatkârlar odalarını,(…) İfade eder.”Hükmüne yer verilmiş;
“Odaların organları” başlıklı9.maddesinde; “Oda organları şunlardır:
a) Genel kurul: Genel kurul toplantı tarihinden en az altı ayönce odaya kaydolmuş ve Bakanlık e-esnaf ve sanatkâr veri tabanından,ilgili esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşu tarafındanalınacak, genel kurul toplantısına katılacaklar listesinedahil olan üyelerden oluşur.
b) Yönetim kurulu: Başkan dahil olmak üzere, üyesayısı 1000'den az olan odalarda yedi, üye sayısı 1000-2000olanlarda dokuz, 2000'den fazla olan odalarda onbir kişiden oluşur vegenel kurul üyeleri arasından dört yıl süreylegörev yapmak üzere seçilir. Aynı sayıda yedeküye seçilir.(…)” hükmüne;
“Oda genel kurulunun görev ve yetkileri”başlıklı 10.maddesinde; “Oda genel kurulunun görev veyetkileri şunlardır: (…)j) Bağlı olduğubirliğin muvafakati alınmak şartıyla kuruluşamacını gerçekleştirmeye yönelik gayrimenkul ve hertürlü taşıt alım ve satımına, gayrimenkulkarşılığında ödünç paraalınmasına karar vermek.(…)”hükmüne;
“Oda yönetim kurulunun görev ve yetkileri”başlıklı 11. Maddesinde; “Oda yönetim kurulunungörev ve yetkileri şunlardır:
a) Oda işlerini mevzuat ve genel kurul kararlarına uygunolarak yürütmek.
b) Bakanlığın mevzuat gereği vereceği görevleriyerine getirmek.
(…)
f) Oda üyelerinin çalışma konularına girenhususlarda haklarını korumak için resmî ve özelkuruluşlar nezdinde girişimlerde bulunmak, üyelerininmeslekî menfaatlerini ilgilendiren konularda, adli ve idari yargımercileri önünde oda başkanı marifetiyle odayı temsiletmek.
(…)
h) Üyelerin, çalışma konularına girenişlerde gelişmelerini sağlamak ve ihtiyaçlarınıkarşılamak bakımından, gerekli tedbirleri almak, kurslardüzenlemek ve bu konuda ihtiyaç duyulan tesisleri kurmak üzeregenel kurula teklifte bulunmak, bu bilgileri Bakanlık e-esnaf vesanatkâr veri tabanında güncelleyerek takip etmek.
(…)” hükmüne;
“Odaların gelirleri” başlıklı 14.maddesinde; “Odaların gelirleri şunlardır:
a) Kayıt ücreti.
b) Yıllık aidat.
c) Konfederasyonca belirlenen tarife ücretlerikarşılığında düzenlenecek ve onanacak belgelerile yapılan hizmetler karşılığında alınacakücretler.
d) Meslekî yeterlik belgesi ücretleri.
e) Yayın gelirleri.
f) Sınav ücretleri.
g) Oda amacını gerçekleştirmek içinkurulacak kuruluşların ve iştiraklerin gelirleri.
h) Oda tarafından düzenlenecek danışmanlık,eğitim, kurs ve sosyal faaliyet gelirleri.
ı) Muhasebe işlerinin yapılmasından elde edilengelirler.
j) Faiz ve diğer gelirler.
k) Bağış ve yardımlar.” hükmüne yerverilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davalı OdaBaşkanlığının 06.03.2015 tarih ve 2sayılıYönetim Kurulu kararının 8. maddesiyle "2016yılında faaliyete geçmesi planlanan Expo taksidurağı için yapılan başvurularındeğerlendirmeye alınmasına, şehir merkezindeki trafiksıkışıklığını azaltmak, duraklardafaaliyet gösteren ticari taksi sahiplerinin başvurularınaöncelik tanınmasına, taksi durağı içinyapılacak başvurularda 5362 sayılı Yasa’nın 14.maddesi gereğince başvuru sahiplerinden kendi istek ve arzularıylayapacakları bağışların kabul edilmesine,bağışların 14. madde uyarınca Oda’ya gelirolarak kaydına, bu bağışların ayrı hesaptatoplanarak hizmet binasının bulunduğu arsanın VakıflarGenel Müdürlüğünden alımı içinkullanılmasına" karar verildiği;07 T... plakalı ticariaracın maliki olan davacı tarafından, aracını Expo2016 durağına kaydettirmek maksadıyla 17.02.2016 tarihindedavalı idarenin Halk Bankası'nda bulunan hesabına 35.000,00 TLyatırıldığı, çeşitli konularda davalıodaca usulsüz işlemler yapıldığıyönündeki şikayetler üzerine Gümrük ve TicaretBakanlığı Müfettişliğince yapılanteftiş sonucu 13.12.2017 tarih ve 338-C/06-01 sayılı İncelemeRaporu düzenlendiği, raporda; "odanın banka hesabınabağış adı altında muhtelif tarih ve tutarlarda parayatıran kişilerin bu paraları taksi plakalarını Expo2016'da kurulacak taksi durağına kaydedebilmesikarşılığında yatırdığı,dolayısıyla da karşılıksızolmadığı, Oda tarafından her ne kadar bağışgeliri olarak gösterilse de esasen bu paraların bağışolmadığı, Esnaf ve Sanatkârlar MeslekKuruluşları Kanunu'nun Oda gelirleri başlıklı 14.maddesinin 1-k bendindeki bağış ve yardımlardansayılamayacağı, Oda'nın yapacağı ilk genelkurulda, plakasını Expo taksi durağına kaydetmekisteyenlerden başvuru sırasında bağış adıaltında para alındığı hususunun gündemealınarak Odanın yönlendirmesi üzerine Expo taksidurağında çalışmak için taksidurağını değiştirmek amacıylabağış adı altında Odanın banka hesabına parayatıran taksici esnafının yapmış olduğuödemelerin iadesi için Odaya yazılı olarakbaşvurabileceği gibi sonuç alamaması halinde veyadoğrudan yargı yoluna da başvurulabileceğinin üyelerinbilgisine sunulması, plakanın bir taksi durağınakaydedilmesi veya taksi durağının değiştirilmesiamacıyla bağış adı altında taksiciesnafından alınan paraların iade edilip edilmeyeceğiningörüşülmesi ve alınacak karara göre hareketedilmesi gerektiği" yönünde kanaatbelirtildiği;yatırılan meblağın iadesi içinyapılan başvuruların davalı odanın 21.01.2018 tarihliOlağan Genel Kurul Toplantısı'nda karara bağlanan"....oda tarafından bağış alınan paralarıniade edilmemesine oy çokluğu ile karar verilmiştir."içerikli "n" gündem maddesiyle reddedildiği,anılan maddenin iptali ile davacıdan alınan 35.000,00 TL'ninödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikteödenmesi istemiyle görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmış; davalıtarafından Mahkemeye sunulan cevap dilekçesinde ise; YönetimKurulu Kararı uyarınca bir kısım üyelerin kendi istekve arzularına göre Oda’ya, bu amaçla kullanılmaküzere ve karara uygun olarak ayrı hesapta tutulmak üzereyapılan bağışların kabul edildiği, kararda usulve Yasa’ya aykırı bir yön bulunmadığı;Oda’nın davacı ya da bir başkasına EXPO taksidurağına geçiş yapılması için ve bununlailgili bağış yapılması için bir zorlamasıya da dayatmasının olmadığı; bir kısımüyelerinverdikleri bağışı geri talep etmeleriüzerine;21.01.2018 tarihinde, 5362 Sayılı Kanunun 45.maddesindegöre öngörülen toplantı nisabınınsağlanması ile Olağan Genel Kurul Toplantısıyapılarak gündem maddeleriningörüşüldüğü, alınan kararların“n” maddesinde üyelere okunup yapılan oylama neticesinde,Oda tarafından bağış alınan paraların iadeedilmemesine karar verildiği; kararda usul ve yasaya aykırı biryön bulunmadığı ileri sürülerek, davanınreddinin gerektiği savunulmuştur.
Buna göre, davalı Oda’nın, idari yapıiçinde, kamu hizmeti gören bir birim olduğu; kamu kurumuniteliğindeki kuruluş olan davalıya husumet yöneltilerek,Olağan Genel Kurul Toplantısı'nda karara bağlanan"....oda tarafından bağış alınan paralarıniade edilmemesine oy çokluğu ile karar verilmiştir."içerikli "n" gündem maddesinin iptali ile"bağış" adı altında yatırılanparanın iadesi amaçlandığına göre,talep veişlemin idari nitelik taşıdığını kabul etmekgerekmektedir.
Dolayısıyla açılan davanın, idarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları kapsamında idariyargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Antalya 1. İdare Mahkemesinin 25.9.2018gün ve E:2018/150, K:2018/896 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç: Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Antalya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Antalya 1.İdare Mahkemesinin 25.9.2018 gün ve E:2018/150, K:2018/896sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.05.2020 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy