T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 845
KARAR NO : 2020 / 306
KARAR TR : 28.5.2020
ÖZET : Davacılar tarafından, 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca yapılan uygulama işlemi sonucunda uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1-) İ. H.S. ve diğ.
Vekili :Av. İ. C.
Davalı :1-Arsin Belediye Başkanlığı (Yeşilyalı BelediyesiTüzel Kişiliği)
Vekili :Av. Z.Ş. T.
Davalı :2-Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı(Adli Yargıda İhbar Olunan, İdari
Yargıda Davalı)
Vekili :Av. K. A.
O L A Y :Davacılar vekili dilekçesinde; müvekkillere ait Arsinilçesi Yeşilyalı-Yaylacık köyünde yer alan 3 ve10 parsel sayılı taşınmazlar ile YeşilyalıBelediye Başkanlığı’na ait olan ve yine Yaylacıkköyünde yer alan 5 parsel sayılı taşınmazüzerinde, taraflar arasında yapılan 08.06.2005 tarihli protokoluyarınca, Arsin Yesilyalı BelediyeBaşkanlığı’nın 06.07.2005 tarih ve 35sayılı Encümen Kararıyla, İmar Kanununun 10/c maddesiuyarınca imar uygulaması yapıldığını vetaşınmazların Yaylacık köyü1080-1081-1082-1083-1084-1085 parsel olarak revizyongördüğünü; İmar uygulamasının01.08.2005 tarih ve 672 yevmiye no ile tapuya tescil edildiğini; bunlardan1080 nolu parselin müvekkilleri adına, 1081 nolu parselintamamı ve 1085 nolu parselin bir kısmının ArsinYeşilyalı Belediyesi adına tapuya tescil edildiğini; ancak daha sonra, Trabzon İl Özel İdaresi tarafından 1080nolu parselin Okul yeri olması nedeniyle bu parsele dava açıldığını,sonuçta, Arsin Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/111 Esas, 2009/156 kararsayılı kararıyla, 1080 nolu parselin Trabzon İlÖzel İdaresi adına tapuya tesciline kararverildiğini; bu karar ile, 5 nolu parselin İmar uygulaması ilerevizyon gördüğü 1080 nolu parselin müvekkilleriadına oluşturulan tapusu iptal edilince müvekkillerininmağdur duruma düştüğünü, mülkiyetimüvekkillere ait olan Yaylacık 3 nolu parselin İmaruygulaması sonucu revizyon gördüğü 1081 nolu parsel ve1085 nolu parselin bir kısmının ise halen YeşilyalıBelediyesi Tüzel Kişiliği adına tapuya kayıtlıbulunduğunu; müvekkillerinin davalı belediye tarafındanyapılan revizyon imar planı neticesi hem daha önce 3 nolu parselolarak tapuya kayıtlı 1525.13 m2’liktaşınmazlarından olduğunu, hem de revizyonsonrası kendilerine verilmiş olan 1080 nolu taşınmazıda dava sonucu kaybettiğini; bunun üzerine müvekkillerininiçine düştükleri bu mağduriyeti gidermek içindaha önce 3 nolu parsel olarak kendilerine ait ve halen de davalıYeşilyalı Belediyesi tüzel kişiliği adına 1081nolu parsel olarak kayıtlı olan taşınmaz tapusunun iptaliiçin dava açmak yoluna gittiklerini; davanın sonuçta,Yargıtay bozma ilamına uyularak Trabzon 3.Asliye HukukMahkemesi’nin 2013/653 Esas ve 2014/ Karar sayılı kararıile reddedildiğini ve 25.02.2014 tarihinde kesinleştiğini; sözkonusu Yargıtay ilamı ve buna uyma yönünde karar verenyerel mahkeme gerekçesinin; davalı belediye tarafındanyapılan 10/c uygulamasının bir idari işlem olduğu vebu idari işlem iptal edilmediği sürecevarlığını sürdüreceği, dolayısıile bu idari işlem iptal edilmeden de dava konusu parselin tapu iptaldavasına konu edilemeyeceği şeklinde olduğunu; ayrıcaYerel Mahkeme tarafından uyma kararı verilen Yargıtay 16. Hukuk Dairesininkararında, mağdur olan müvekkillerin, ellerindenalınan taşınmazları için tapu iptal davasıaçamayacak olsalar da, taşınmazların kaybı ilemeydana gelen zararlarını tazminat davasına konu edebileceklerinekarar verilmiş olduğunu; bu nedenle, davalı belediyeninkusuruyla taşınmazlarını kaybeden müvekkilleriadına, kaybedilen bu taşınmazların bedelinin vekullanamadıkları döneme ilişkin ecrimisil bedelinin tazminiiçin bu davayı açmak gereği doğduğunu; taleplerinin,2005 yılında davalı tarafından yapılmış imaruygulaması ile müvekkillerin elinden alınmış olanArsin ilçesi Yesilyalı Yaylacık mahallesi eski 3 nolu parsel,revizyon sonrası 1081 ve 1085 nolu parsellerde yer alan 1525.13 m2büyüklüğündeki taşınmazın bedelinintespiti ve müvekkillerine ödenmesi olduğunu; ayrıca,10/c uygulaması ile müvekkillerine verdiği halde daha sonra okulalanı olması sebebiyle ellerinden alınan yerekarşılık, davalı belediyenin müvekkillerintaşınmazı üzerine 5 katlı bir belediye binası yaptığınıve bu taşınmazı 2005 yılından bu tarafa kullandığını;müvekkillerinin ise 2005 yılından bu tarafa ne belediyeninkullanımında olan 1081 ve 1085 nolu parseli ne de 10/cuygulaması ile kendilerine verilen ve dava sonucu ellerindençıkan 1080 nolu parseli kullanamadıklarını ifadeederek; 1-Arsin ilçesi Yeşilyalı-Yaylacık mevkiinde yeralan 1081 ve 1085 nolu parsel sayılı taşınmazlarıntapu kayıtlarına üçüncü kişilere devir veferağının önlenmesi ve yeniden ihtiyati tedbirkonulmasına; 2-davalı tarafından yapılan 10/Cuygulaması sonucu müvekkillerinin elinden alınmış olantaşınmaz bedellerinin tespiti ile, davalarının belirsizalacak davası olduğu nazara alınarak ve bilirkişitarafından hesaplandığında arttırılmak (tam vekesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu andaarttırılmak) üzere şimdilik 5.000,00 TL tutarındakitazminatın davalı taraftan tazmini ile müvekkileödettirilmesine; 3- Davalı tarafından kullanılantaşınmazlara ait 2005 yılından bu tarafa doğmuşolan ecrimisil bedelinin tespiti ile (tam ve kesin olarak belirlenebilmesininmümkün olduğu anda arttırılmak üzere)şimdilik 5.000,00 TL tutarındaki ecrimisil bedelinin davalıtaraftan tazmini ile müvekkile ödettirilmesine karar verilmesi istemiyle, Yeşilyalı Belediyesi Tüzel Kişiliğinekarşı, adli yargı yerinde dava açmıştır.
TRABZON3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 2.6.2015 gün ve E:2014/201, K:2015/448sayı ile, “(…)Dava, Arsin ilçesi YeşilyalıBelediyesinin kapatılmadan önceki davacılar ileimzalamış olduğu sözleşme gereğince eski 3 ve 10parsel sayılı taşınmazların 10/C maddesi uyarıncaimar uygulamasıyla oluşturulan parsel ve bu parsellere yönelikhaksız el atma ve kamulaştırma nedeniyle tazminat istemineilişkindir.
Toplanan tümdeliller üzerine dava dosyası üzerinde yapılan keşifsonucu sunulan bilirkişi raporunda, dava konusu Arsin ilçesi,Yeşilyalı-Yaylacık Mah. 3 nolu taşınmaz parsel ilgiliBelediyesinin 10/C uygulamasının evveliyatında davacılaraait iken sonrasında ise hali hazırda kapatılanYeşilyalı Belediyesi hizmet binasının olduğukısımda yer aldığını, uygulama iledavacılara tescillenen 1080 parsel ise Trabzon İl Özelİdaresince Tapu İptali davası ile gerialındığını, uygulama neticesinde davacılardanalınan eski 3 nolu parselin bedel tespitinin istenildiğini, mahalliemsal arsa alım satım değerleri, manzara özellikleri, imardurumundaki özellikleri ve arsa alanları, ticari ve ekonomikdeğerleri, paranın alım gücü ve günümüzrayiç fiyatları ile günün ekonomik koşullarıdikkate alındığında, dava tarihi itibariyle dava konusutaşınmazın bedelinin 1.143.847,50 TL olarakhesaplandığını, davacılar vekilinin ecrimisil talebideğerlendirmeye alınması durumunda, bu hesaplamanın davatarihinden geriye 5 yıllık süre için toplamda 37.438,30TL olarak hesaplandığı yönünde görüş bildirmişoldukları anlaşılmıştır.
Dosyaiçerisinde bulunan dava dilekçesi, cevap dilekçesi,getirtilen belgeler ile tüm dosya kapsamı birliktedeğerlendirildiğinde; Yüksek Yargıtayiçtihatlarında imar öncesi hissedar olunan taşınmazile imar sonrası davacı adına tahsis edilentaşınmazlar arasında değer farkı oluştuğunailişkin davaların imar uygulamasını yapan idarenin takdirhakkında dayılı olması nedeniyle idare yargıda tamyargı davasına konu edilebileceği, bu durumda iddia edilenkonuda idare yargının görevli olduğu anlaşılmaklamahkememizin görevsizliğine, karar kesinleştiğinde vesüresi içerisinde talep halinde dosyanın Trabzon İdareMahkemesine gönderilmesine, dair aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere,
1-Davaya bakmagörev ve yetkisinin İDARE MAHKEMESİNİN GÖREVİNDEOLDUĞUNDAN Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, kararkesinleştiğinde ve süresi içerisinde talep halindedosyanın Trabzon İDARE MAHKEMESİNEGÖNDERİLMESİNE…” karar vermiş; temyiz edilmesiüzerine Yargıtay 14.Hukuk Dairesince; 29.6.2018 gün veE:2015/18032, K:2018/4917 sayı ile onanan karar kesinleşmiştir.
Davacılarvekili bu kez, müvekkillerine ait Trabzon İli, Arsinİlçesi, Yeşilyalı-Yaylacık Köyü 3 ve 10parsel nolu taşınmazlar ve aynı yerde MülgaYeşilyalı Belediye Başkanlığı'na ait 5 noluparsel ile ilgili olarak yapılan takas sözleşmesi uyarıncatesis edilen imar uygulaması neticesinde oluşan ve belediyeyedevredilen 1081 ve 1085 nolu parsellerin değerlerinin tespiti ileoluşan zararına karşılık, bu olmadığıtakdirde müvekkillerine devredildiği halde İl Özelİdaresi tarafından açılan tapu iptali ve tescildavasında verilen karar uyarınca İl Özel İdaresiadına tapuya tescil edilen 1080 nolu parselin değerinin tespiti ileoluşan zararına karşılık fazlaya dairhaklarının saklı kalması kaydıyla 5.000,00 TLtazminatın, ayrıca taşınmazların davalı idarelertarafından kullanıldığından bahisle fazlaya dairhaklarının saklı kalması kaydıyla 2005yılından itibaren doğmuş olan 5.000,00TL ecrimisilinişleyecek yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle, 1-TrabzonBüyükşehir Belediye Başkanlığı ve2-Arsin Belediye Başkanlığına karşı idariyargı yerinde dava açmıştır.
Trabzonİdare Mahkemesi; 19.10.2018 gün ve E:2018/1222, K:2018/1018 sayıile, “(…)davacılar tarafından talep edilen maddizararın davalı idarelerin hangi işlem ya da eylemlerindenkaynaklandığının açık ve net bir şekildeortaya konulmadığı, 2981/3290 sayılı Kanunun 10/Cmaddesi uyarınca yapılan isteğe bağlı imaruygulamasına dayalı olarak mı, Mülga YeşilyalıBelediye Başkanlığı ile yapılan takassözleşmesine dayalı olarak mı yoksa imar uygulamasısonrası dava konusu taşınmazda oluşan değerfarkına dayalı olarak mı talep edildiği hususundatereddüt hasıl olduğu, tazminat isteminindayanağının açık ve net olmadığı,belediyeye devredilen 1081 ve 1085 nolu parsellerin değerlerinin tespitiile oluşan zararın, bu olmadığı takdirdedavacılara devredildiği halde mahkeme kararı uyarıncaİl Özel İdaresi adına tapuya tescil edilen 1080 noluparselin değerinin tespiti ile oluşan zararın tazminiyönündeki talep değerlendirildiğinde idari yargıdatespit mahiyetinde, şarta bağlı veya terditli davaaçılamayacağı, davacılar tarafından oluştuğuileri sürülen zarara sebebiyet veren durumlarla birlikte davalıidarenin tazmin sorumluluğu ile zarar arasındaki illiyetbağını ortaya koyacak olguların dilekçedebelirtilmediği, dava dilekçesinin bu haliyle 2577 sayılıKanunun 3.maddesine uygun olarak düzenlenmediği anlaşıldığındandilekçenin reddi gerektiği sonucunaulaşılmıştır.
Öte yandan,şayet davacı tarafından uyuşmazlık konusutaşınmazın bir kısmına davalı idarece ya dabaşka bir idarece fiilen el atılmış olması nedeniyleecrimisil isteniyor ise, bu talebin adli yargı yerindeaçılacak ayrı davaya konu edilebileceği, söz konusutalebin idari yargının görev alanındabulunmadığı açıktır.
Açıklanannedenlerle, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15.maddesinin 1. fıkrası (d)bendi gereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen gündenitibaren (30) gün içinde bizzat veya bir avukatvasıtasıyla 3.maddeye uygun şekilde düzenlenerek yenidendava açılmak üzere reddine…” karar vermiştir.
Davacılarvekili dilekçesini yenileyerek; Trabzon ili, Arsinilçesi, Yeşilyalı-Yaylacık Köyü 3 ve 10 parselnolu taşınmazlar ve aynı yerde mülga YeşilyalıBelediye Başkanlığına ait 5 nolu parsel ile ilgili takassözleşmesi gereği yapılan 2981/3290 sayılıKanunun 10/c maddesi uygulaması neticesinde oluşan ve müvekkillerinetahsis edildiği halde İl Özel İdaresi tarafındanaçılan tapu iptali ve tescil davasında verilen kararuyarınca 1080 nolu parselin İl Özel İdaresi adınatapuya tescil edilmesi ve 1081 parsel sayılıtaşınmazın belediye adına olan tescilinin devamınedeniyle oluştuğu ileri sürülen zararkarşılığı fazlaya dair hakların saklıkalması kaydıyla 10.000,00.-TL zararın tazmini istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
Trabzonİdare Mahkemesi; 19/12/2018 günlü ve E:2018/1514, K:2018/1257sayı ile; 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca davanın süreaşımınedeniyle reddine karar vermiş; istinaf yoluna başvurulmasıüzerine;
SamsunBölge İdare Mahkemesi 2.İdari Dava Dairesi; 12.9.2019 günve E:2019/638, K:2019/1027 sayı ile, imar uygulamasından,dolayısıyla idari bir işlemden veya eylemden kaynaklanmayantazminat davasının görev yönünden reddedilmesigerektiği kanaatine ulaşıldığından, davanınsüre yönünden reddine dair kararda hukuki isabetbulunmadığı gerekçesiyle; davacıların istinafbaşvurusunun kabulüne, Trabzon İdare Mahkemesi’nin19/12/2018 günlü ve E:2018/1514. K:2019/1257 sayılıkararının kaldırılmasına, 2577 sayılıKanunun 45.maddesinin 5.fıkrası uyarınca davadosyasının mahkemesine iadesine, kesin olarak karar vermiştir.
TRABZONİDARE MAHKEMESİ: 28.10.2019 gün ve E:2019/1081 sayı ile,“(…)Dava dosyasının incelenmesinden, Mülga ArsinYeşilyalı Belediye Encümeninin 06.07.2005 tarih ve 35sayılı kararı ile yapılan imar uygulaması neticesinde1080 parsel sayılı taşınmazda davacılarınhissedar olduğu, 1081 parsel sayılı taşınmazınise Arsin Yeşilyalı Belediyesine tahsis edildiği, YargıtayI. Hukuk Dairesinin E:2008/10689, K:2008/l 3180 sayılı ve 24.12.2008tarihli "Niza konusu taşınmazın 1945 tarihinden beri okulolarak kullanıldığı, taşınmazıniçinde bulunduğu yerin öncesi köy iken 05.07.1988 tarihindekadastro tespiti ile senetsizden köy adına tescil edildiği,belediye teşkilatının kurulması nedeniyle 31.12.2004tarihinde davalı Yeşilyalı Belediyesi adına tesciledildiği, 23.06.2005 tarihinde okul yeri şerhinin tapu sicilineişlendiği, yargılama sırasında başka bir yerdeokul binası yapılması nedeniyle çekişmeli yerinartık okul olarak kullanılmadığı, il ve ilçesınırları içindeki okul yerlerinin mülkiyetinin 222sayılı ilköğretim Yasasının 65. maddesinegöre İl Özel İdarelerine ait olduğu, öte yandan5450 Sayılı Yasanın somut olayda uygulama yerininbulunmadığı, ayrıca, bu konuda tapuda şerh bulunupbulunmaması veya olayımızda olduğu gibi sonradan okul hizmetindekullanılmaması sonuca etkili olmadığı, mülkiyetinyasa hükmü gereği davacıya ait olduğu, her ne kadar,bu taşınmaz başka parsellerle birleştirilerek birleşendavanın davalıları adına imar uygulaması sonucuözel mülk olarak yeni mülkiyet durumu oluşturulmuşsada yasanın açık hükmü karşısındayapılan imar işlemi yok hükmünde olduğundan imarişleminin geçerliliğinden bahisle davanın reddidoğru olmadığı gibi bu yerin okul yeri olarak tahsis vekamulaştırmasının yapılmadığıgerekçesiyle davanın reddi de doğru olmadığı,gerek tapuda şerh bulunması, gerekse 1945 yılından beri okul olarak kullanılması gözönünealındığında mahkemenin bu gerekçesinin de yasalolduğunun söylenemeyeceği, imar işlemi yokhükmünde olduğundan imardan önce malik olan davalıBelediye hakkındaki davanın da sıfattan reddinin doğrugörülmediği, imar işlemi yok sayılarak buna görekarar verilmesi gerekirken yanlış değerlendirme iledavaların reddedilmesinin doğru olmadığı”yönündeki bozma kararına uyularak verilen Arsin Asliye HukukMahkemesinin 18.06.2009 tarihli, E:2009/l11, K:2009/156 sayılıkararıyla; " Mahkemenin davanın reddine dair kararınınYargıtay 1. Hukuk Dairesinin 2008/10689-13810 E/K sayılıilamı ile il ve ilçe sınırları içindeki okulyerlerinin mülkiyetinin 222 sayılı Yasanın 65. maddesinegöre İl Özel İdarelerine ait olduğu, 5450sayılı Yasanın somut olayda uygulanma imkanıbulunmadığı, okul yerinin okul hizmetindekullanılmamasının sonuca etkili olmadığı, her nekadar taşınmaz üzerinde imar işlemi yapılmışise de gerek tapuda şerh olması gerekse 1945 yılındanitibaren okul alanı olarak kullanılmasıkarşısında imar işleminin yok hükmündeolduğu gerekçesiyle bozularak geri gönderildiği.Yargıtay bozma gerekçesinde açıkçabelirtildiği gibi il ve ilçe sınırları içerisindekiokul yerlerinin mülkiyetinin İl Özel İdaresine aitolduğu, okul yerinin sonradan okul hizmetinde kullanılmamasınınsonuca etkili olmadığı, taşınmaz üzerinde her nekadar imar işlemi yapılmış ise de gerek tapuda şerholması gerekse 1945 yılından beri okul alanı olarakkullanılması karşısında imar işleminin yokhükmünde olduğu, dava konusu taşınmazın okuliçin tahsis edildiğinin sabit olduğu gerekçesiyle 1080parsel sayılı taşınmazın tapusunun iptali iledavacı kurum adına (Trabzon İl Özel İdaresi) tapuyatespit ve tesciline" karar verildiği, kararın 14.09.2009tarihinde kesinleştiği ve taşınmazın 10.01.2013tarihinde Trabzon İl Özel İdaresi adına tesciledildiği, davacıların Arsin Yeşilyalı BelediyeBaşkanlığı aleyhine açtığı 1081parsel sayılı taşınmazın tapu kaydınıniptali ve adlarına tescili istemli davanın kabulüne dair ArsinAsliye Hukuk Mahkemesinin 14.06.2012 tarihli, E:2012/70, K:2012/129sayılı kararının Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin12.06.2013 tarih ve E.2013/6240. K:2013/6627 sayılı kararıyla;"Belediye tarafından yapılan imar uygulamasının yokhükmünde olduğu gerekçesiyle davanın kabulünekarar verilmiş ise de, bu kabul ve değerlendirmenin doğruolduğu söylenemeyeceği, tapu sicilinin tutulmasıprensiplerinden biri tescil, diğeri sicilin aleniliği(güvenilirliği), bir diğeri Hâzinenin kusursuzsorumluluğu, sonuncusu ise geçerli bir hukuki sebebininbulunması, yani kaydın illetten mücerret olmamasıolduğu, imar şuyulandırmasının dayanağı olanidari işlemin iptal edilmesi ile sicilin dayanıksızkalacağı ve TMK'nın 1025. maddesi hükmü uyarıncayolsuz tescil durumuna düşeceği, bu durumda;dayanıksız kalan (illetten mücerret) kaydın iptali ilekadastral parselin geometrik ve hukuki durumunun ihyası şeklindekarar verilmesi gerekeceği, öte yandan, sicil dayanağıidari işlem hukuki geçerliliğini koruduğu sürece,sicil kaydının dayanaksız olduğundan söz edilemeyeceğive bu nedenle de tapu iptal ve tescil davasının dinlenemeyeceğisomut olayda; dava konusu 1081 parsel sayılıtaşınmazın, davalı Belediye tarafından yapılanimar uygulaması sonucu oluşturulmuş imar parseli olduğu,başka bir ifadeyle, 1081 sayılı imar parselinin tescildayanağı idari işlem olduğu, öyleyse, bu idariişlem idari yargı yerinde dava açılarak iptalettirilmedikçe eldeki davanın dinlenme olanağındansöz edilemeyeceği, davacıların, zararlarınıtazminat davasına konu ederek giderebilecekleri de izahtan varesteolduğu, ayrıca, hükme gerekçe yapılan Arsin AsliyeHukuk Mahkemesinin 18.06.2009 tarih 111-156 sayılı ilamıyla,Trabzon İl Özel İdaresi tarafından belediye ve davacılaraleyhine aynı imar uygulaması ile oluşturulan 1080sayılı imar parseli hakkında açılan dava sonucu,Yargıtay l. Hukuk Dairesi’nin bozma kararı doğrultusunda"1080 sayılı imar parselinin "okulyeri" olup, bunedenle yasal düzenlemeler gözetilmek suretiyle imaruygulamasının yok hükmünde olduğu"görüşüyle neticeye gidilmiş olması da, eldekidava bakımından kesin hüküm veya kesin delil teşkiletmeyeceği, eldeki davanın konusu 1081 parsel sayılıtaşınmazın sicil kaydının illetini teşkil edenimar uygulamasının geçerliliğini koruduğugözetilerek, davanın reddine karar verilmesigerektiği" gerekçesiyle bozulduğu, bozmakararına uyularak verilen Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24 12.2013tarih ve E:2013/653, K:2013/663 sayılı kararıyla; "Taşınmazın tapu kayıtlarının idari işlemedayandığı, idari yargı tarafından iptaledilmedikçe geçerli olduğu, hukuka uygun olan kaydıniptali için açılan davanın dinlenmesininmümkün olmadığı, reddi gerektiğiyönündeki bozma kararına uyulmak suretiyle geçerli biridari işleme dayalı olarak oluşturulan tapu kaydınındayanağı olan ve geçerliliğini koruyan idari işlemkarşısında tapu iptalini istemenin mümkünolmaması karşısında davanın reddine” kararverildiği, davacılar tarafından kaybedilentaşınmazın bedeli ve kullanamadıkları dönemeilişkin ecrimisil bedelinin tazmini istemiyle 24.03.2014 tarihindeaçılan davada Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2014/201,K:2015/448 sayılı, 02.06.2015 tarihli kararıyla; " imaröncesi hissedar olunan taşınmaz ile imar sonrasıdavacı adına tahsis edilen taşınmazlar arasındadeğer farkı oluştuğuna ilişkin davaların imaruygulamasını yapan idarenin takdir hakkına dayalıolması nedeniyle idari yargıda tam yargı davasına konuedilebileceği uyuşmazlığın idare mahkemesiningörevinde olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine" karar verildiği ve bu kararınYargıtay 14. Dairesinin 29.06.2018 tarih ve E:2015/18032, K:2018/4917sayılı kararıyla onanarak 21.09.2018 tarihindekesinleştiği görülmektedir.
Olayda,Mülga Arsin Yeşilyalı Belediye Encümeninin 06.07.2005 tarihve 35 sayılı kararı ile yapılan imar uygulamasıneticesinde davacılara tahsis edilen 1080 parsel sayılıtaşınmazın tescil kaydının Yargıtay 1. HukukDairesinin bu yöndeki bozma kararına uyularak verilen Arsin AsliyeHukuk Mahkemesi kararıyla imar uygulamasının yokhükmünde olduğu tespiti yapılmak suretiyle iptaledildiği, davacılar tarafından açılan 1081 parselsayılı taşınmazın tescil kaydının iptaledilmesi istemli davanın ise; Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin buyöndeki bozma kararına uyularak verilen Trabzon 3. Asliye HukukMahkemesi kararıyla, geçerli bir idari işleme dayalıolarak oluşturulan tapu kaydının dayanağı olan vegeçerliliğini koruyan idari işlem karşısındatapu iptalini istemenin mümkün olmadığıgerekçesiyle reddedildiği, imar uygulaması öncesinde 3parsel sayılı taşınmazın sahibi olan ve uygulamasonrasında 1080 parselin maliki olan davacıların anılanmahkeme kararları neticesinde söz konusu taşınmazlardakimülkiyetlerinin sona erdiği görülmektedir.
Bu durumda,Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2014/201, K:2015/448 sayılı,02.06.2015 tarihli kararıyla, "imar öncesi hissedar olunantaşınmaz ile imar sonrası davacı adına tahsis edilen taşınmazlararasında değer farkı oluştuğuna ilişkindavaların imar uygulamasını yapan idarenin takdir hakkınadayalı olması nedeniyle idari yargıda tam yargıdavasına konu edilebileceği uyuşmazlığın idaremahkemesinin görevinde olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine" karar verilmiş ise de;uyuşmazlığın esasen imar uygulaması neticesinde tahsisedilen taşınmaz ile kök parsel arasındaki değerfarkından kaynaklanmadığı gibi, imar uygulamasından dadoğmadığı, tapu iptal ve tescil kaydının iptaliistemiyle açılan iki ayrı davada verilen ve yukarıdabelirtilen mahkeme kararları neticesinde davacıların sözkonusu taşınmazlardaki mülkiyetlerinin sona erdiği vetazminat isteminin mahkeme kararları neticesinde kaybedilentaşınmazın bedelinden kaynaklandığı gözönüne alındığında, imar uygulamasından,dolayısıyla idari bir işlemden veya eylemden kaynaklanmayantazminat davasının görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Bu durumda,davacılar tarafından talep edilen tazminata ilişkinuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı görevlibulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle, Mahkememizin görevine girmeyen ve Trabzon 3.Asliye HukukMahkemesince görevsizlik kararı verilen bu davada görevlimahkemenin belirlenmesi için dava dosyasının 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncaUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, UyuşmazlıkMahkemesince bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine…”karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 19., 21. Ve 16. maddeleriuyarınca Danıştay Başsavcısı ile YargıtayCumhuriyet Başsavcısının yazılıdüşünceleri istenilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI : “(…)Olayda, davacılar tarafından, 2981sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca yapılan uygulamaişlemi sonucunda uğradıkları zararın tazmini istemiyleaçtıkları davada, mülga Yeşilyalı BelediyeEncümeninin 06/05/2005 tarihli kararı ile tesis edilen imaruygulamasının 2981 sayılı Yasaya uygun olupolmadığının ve bu işlem nedeniyledavacıların zararlarının bulunupbulunmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.Davacılar ile mülga Yeşilyalı BelediyeBaşkanlığı arasında bir protokolyapılmışsa da, bu protokolün davacılara ve belediyeyeait taşınmazların karşılıklı devrineyönelik bir takas sözleşmesi olmayıp, yapılan imaruygulamasının açıklanması niteliğindeolduğu, dolayısıyla davacılara ve belediyeye tahsis edilentaşınmazların tescilinin anılan protokole değil imaruygulamasına dayanılarak gerçekleştirildiğianlaşılmaktadır.
Diğertaraftan, Trabzon il Özel İdaresi ve davacılar tarafındanadli yargı yerinde açılan tapu iptali ve tescil davalarısonucunda davacılara ait 1080 sayılı parselin tapusu iptaledilmiş, 1081 sayılı parsele yönelik olarak isedavacıların tapu iptali ve tescil istemlerinin reddine kararverilmişse de, her iki davada da davacılar tarafındandavalı belediyenin kusuru nedeniyle taşınmazlarınmülkiyetinin kaybedildiğinin önesürüldüğü, adli yargı yerlerince de imaruygulamasının irdelendiği gözönündebulundurulduğunda, zararın imar uygulaması nedeniyleoluştuğu, uyuşmazlığın 2981 sayılı Yasauyarınca tesis edilen parselasyon işlemindenkaynaklandığı açıktır.
Bu durumda,idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlı biçimdeyapılan uygulama sonucunda uğranılan zararın tazminineilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2/1 -b maddesinde yer alan"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan ınuhtel olanlar tarafından açılan tamyargı davaları" kapsamında imar mevzuatıhükümleri çerçevesinde idari yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın16'ncı maddesi uyarınca, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün idari yargı yerineait olduğu düşünülmektedir.” yolundadüşünce vermiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; “(…)mevzuat hükümleri vedava konusu olay birlikte değerlendirildiğinde, davacılartarafından, 2981 sayılı Kanunun 10/l.c. maddesi uyarıncayapılan uygulama sonucunda uğradıkları zararın tazminiistemiyle açtıkları davada, mülga YeşilyalıBelediye Encümeninin kararı ile tesis edilen imaruygulamasının 2981 sayılı Kanuna uygun olupolmadığının ve bu işlem nedeniyledavacıların zararlarının bulunupbulunmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Ayrıca,davacılara ve mülga Yeşilyalı BelediyeBaşkanlığına tahsis edilen taşınmazlarıntescilinin, davacılar ile Belediye arasında yapılan protokoledeğil; imar uygulamasına dayanılarakgerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Bu haliyle,davacıların uğradıklarını iddia ettiklerizararın, gayrimenkul mülkiyetinin kazanılma yollarınailişkin Medeni Kanun hükümlerinden değil; 2981sayılı Kanunun hükümlerine göre yapılan imaruygulamasından kaynaklandığı, bu sebeple, idarece kamugücü kullanılarak, tek yanlı biçimde yapılanuygulama sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkinbulunan davanın, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2/1.b. maddesinde yer alan "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları"kapsamında imar mevzuatı hükümleriçerçevesinde idari yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Bu nedenle,Trabzon İdare Mahkemesinin 28/10/2019 tarihli ve E.2019/1081sayılı kararıyla yaptığı başvurunun reddinekarar verilmesi gerekmektedir…” yolunda düşüncevermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan 28.5.2020 günlütoplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasınınMahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Arsinilçesi Yeşilyalı Belediyesinin kapatılmadan önce,davacılar ile imzalamış olduğu sözleşmegereğince eski 3 ve 10 parsel sayılıtaşınmazların, 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanunun 3290 sayılı Kanun iledeğişik 10. maddesinin (c) bendi uyarınca imaruygulamasıyla oluşturulan parsel ve bu parsellere yönelikhaksız el atma ve kamulaştırma nedeniyle tazminat istemineilişkindir.
2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanunun 3290 sayılı Kanun ile değişik 10. maddesinin (c)bendinde, "İmar mevzuatına aykırı binayapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyonadayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecekbüyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa vearazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm vetasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden adave parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veyaparseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapıolmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veyakat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescilettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanlarınhisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göretespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhinekanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veyavalilikler resen yetkilidir." hükmü yer almıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-bmaddesinde, "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları" idari dava türleri arasındasayılmıştır.
Dosyalardayer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Arsin İlçesi,Yeşilyalı-Yaylacık köyünde davacılara ait 3 ve 10parsel sayılı taşınmazlar ile mülgaYeşilyalı Belediyesine ait 5 parsel sayılıtaşınmazlarda 2981/3290 sayılı Yasanın 10/c maddesiuyarınca imar uygulaması yapılmasınınYeşilyalı Belediye Encümeninin 06/05/2005 günlü, 23sayılı kararı ile kabul edilmesi üzerine yapılan parselasyonişlemi ile anılan taşınmazların yerinde 1080(eski 5),1081 (eski3), 1082, 1083,1084(eski 10) ve 1085(eski 3 parselden artankısım) sayılı parsellerin oluştuğu,davacılar ile Yeşilyalı Belediye Başkanlığıarasında imzalanan 08/06/2005 tarihli protokol ile belediyeye ait okulalanı olarak kullanılan arsa ile davacılara ait 1100 m2'lik arsanınimar uygulaması yapılarak takas işlemine tabitutulmasının kararlaştırılması nedeniyleparselasyon işlemi sonucu oluşan 1080 sayılı parselindavacılar adına, 1081 sayılı parselin tamamı ile 1085sayılı parselin bir kısmının ise belediye adınatahsis edilerek tapuya tescil işlemleriningerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Ancakyapılan imar uygulaması sonucu davacılar adına kaydedilen1080 sayılı parselin okul alanında kalması nedeniyleTrabzon İl Özel İdaresi tarafından tapunun iptali ve tescilistemiyle açılan davada, Arsin Asliye Hukuk Mahkemesinindavanın reddi yolunda verdiği kararın Yargıtay 1. HukukDairesi'nin E.2008/10689, K:2008/13810 sayılı kararı ilebozulması üzerine bozma kararına uyularak 18/06/2009 gün veE:2009/111, K:2009/156 sayılı kararla, yapılan imaruygulamasının yok hükmünde olduğu,taşınmazın okul için tahsis edilmiş olmasınedeniyle davanın kabulüne, taşınmazın tapusununiptali ile davacı kurum adına tapuya tespit ve tesciline kararverilmiştir.
Bu kararüzerine davacılar tarafından, Arsin Yeşilyalı BelediyeBaşkanlığına karşı, 1081 parsel sayılıtaşınmazın Yeşilyalı BelediyeBaşkanlığı adına olan tapu kaydının iptali veadlarına tescili istemiyle Arsin(kapatılan) Asliye Hukuk Mahkemesineaçtıkları davanın kabulü yolundaki kararınYargıtay 16. Hukuk Dairesinin 12/06/2013 gün ve E.2013/6240,K:2013/6627 sayılı kararıyla, 1081 sayılı imarparselinin tescil dayanağının idari işlem olduğu, buişlemin idari yargı yerinde dava açılarak iptalettirilmedikçe eldeki davanın dinlenemeyeceği,davacıların zararlarını tazminat davasına konu ederekgiderebilecekleri gerekçesiyle bozulduğu, Trabzon 3. Asliye HukukMahkemesince bozma kararına uyularak 24/12/2013 gün ve E:2013/653.K:2013/663 sayılı kararla; geçerli bir idari işlemedayalı olarak oluşturulan tapu kaydının dayanağıolan ve geçerliliğini koruyan idari işlemkarşısında tapu iptalini istemenin mümkünolmaması karşısında davanın reddine karar verilmiştir.
Anılankarardan sonra davacılar tarafından. Yeşilyalı Belediyesinekarşı 1081 ve 1085 sayılı parsellerin bedellerinin tespitive bu parsellere ait ecrimisil bedellerinin davalıdan tazmini istemiyleşimdilik toplam 10.000,00 TL’nin tazminine karar verilmesi istemiyleTrabzon Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada, Mahkemenin02/06/2015 gün ve E:2014/201. K:2015/448 sayılı kararıyla,imar öncesi hissedar olunan taşınmaz ile imar sonrasıdavacılar adına tahsis edilen taşınmazlar arasındadeğer farkı oluştuğuna ilişkin davaların imaruygulamasını yapan idarenin takdir hakkına dayalıolması nedeniyle idari yargıda tam yargı davasına konuedilebileceği, bu konuda idari yargının görevli olduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararverilmiş ve karar Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 29/06/2018 günve E:2015/18032, K:2018/4917 sayılı kararıyla onanarakkesinleşmiştir.
Bu sefer,davacılar tarafından, Arsin Belediye Başkanlığıile Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığınakarşı, yapılan imar uygulaması ve belediyedearalarındaki takas sözleşmesi sonucu uğradıklarızararın, 1081 ve 1085 parsel sayılı taşınmazlarınbedelinin tespit edilerek ödenmesi, aksi halde ellerindençıkmış olan 1080 sayılı parselin bedelinintespiti ile tazmini ve ecrimisil bedelinin tespiti ile davalılardantazmini ve bu nedenle şimdilik toplam 10.000,00 TL'nin yasal faiziyletahsiline karar verilmesi istemiyle Trabzon İdare Mahkemesinde davaaçılmış, İdare Mahkemesince, idari yargıdatespit mahiyetinde, şarta bağlı veya terditli davaaçılamayacağı, öte yandan ecrimisil talebinin adliyargı yerinde açılacak ayrı bir davaya konuedilebileceği nedeniyle dilekçenin reddine karar verilmiş,verilen yenileme dilekçesinde davanın, 2981 sayılıYasanın 10/c maddesi uyarınca yapılan uygulama işlemi ile1080 ve 1081 parselin ellerinden çıkması sonucuuğramış oldukları zarara karşılık şimdilik10.000.00 TL tazminatın ödenmesi istemine ilişkin olduğubelirtilmiş, Trabzon İdare Mahkemesince verilen ve davanınsüre aşımı nedeniyle reddine ilişkin bulunan19/12/2018 gün ve E:2018/1514, K:2018/1257 sayılı kararınSamsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nin12/09/2019 gün ve E:2019/638, K:2019/1027 sayılı kararıyla,davanın görev yönünden reddedilmesi gerektiğikanaatine ulaşılmış olup, süre yönündenreddine dair kararda hukuki isabet bulunmadığıgerekçesiyle bozulması üzerine 28/10/2019 gün veE:2019/1081 sayılı kararla; tazminat isteminin adli yargıyerlerinde açılmış olan iki ayrı davada verilenkararlar sonucu kaybedilen taşınmazın bedelindenkaynaklandığı göz önünealındığında, idari bir işlemden veya eylemdenkaynaklanmayan tazminat davasının görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Yasanın19’uncu maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinekarar verilmiştir.
Olayda,davacılar tarafından, 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesiuyarınca yapılan uygulama işlemi sonucundauğradıkları zararın tazmini istemiyleaçtıkları davada, mülga Yeşilyalı BelediyeEncümeninin 06/05/2005 tarihli kararı ile tesis edilen imaruygulamasının 2981 sayılı Yasaya uygun olupolmadığının ve bu işlem nedeniyledavacıların zararlarının bulunupbulunmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.Davacılar ile mülga Yeşilyalı Belediye Başkanlığıarasında bir protokol yapılmışsa da, bu protokolündavacılara ve belediyeye ait taşınmazlarınkarşılıklı devrine yönelik bir takassözleşmesi olmayıp, yapılan imar uygulamasınınaçıklanması niteliğinde olduğu,dolayısıyla davacılara ve belediyeye tahsis edilentaşınmazların tescilinin anılan protokole değil imaruygulamasına dayanılarak gerçekleştirildiğianlaşılmaktadır.
Diğertaraftan, Trabzon il Özel İdaresi ve davacılar tarafındanadli yargı yerinde açılan tapu iptali ve tescil davalarısonucunda davacılara ait 1080 sayılı parselin tapusu iptaledilmiş, 1081 sayılı parsele yönelik olarak isedavacıların tapu iptali ve tescil istemlerinin reddine kararverilmişse de, her iki davada da davacılar tarafındandavalı belediyenin kusuru nedeniyle taşınmazlarınmülkiyetinin kaybedildiğinin önesürüldüğü, adli yargı yerlerince de imar uygulamasınınirdelendiği gözönünde bulundurulduğunda, zararınimar uygulaması nedeniyle oluştuğu,uyuşmazlığın 2981 sayılı Yasa uyarınca tesisedilen parselasyon işleminden kaynaklandığıaçıktır.
Bu durumda,idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlı biçimdeyapılan uygulama sonucunda uğranılan zararın tazminineilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları"kapsamında imar mevzuatı hükümleriçerçevesinde idari yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Trabzon İdare Mahkemesinin 28.10.2019 gün ve E:2019/1081sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç:Davanın çözümünde İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Trabzon İdare Mahkemesinin28.10.2019 gün ve E:2019/1081 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 28.5.2020 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy