T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 894
KARAR NO : 2020 / 308
KARAR TR : 28.5.2020
ÖZET : Tescil harici bırakılan taşınmazın satış için idari yoldan Hazine adına tescil edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın; tescil işleminin, özel hukuk dışında kalan "kamu gücüne ve kamu hukuku kurallarına" dayanması nedeniyle İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : M.K. Vekili : Av. Ö.P. Davalılar : 1- SungurluKaymakamlığı(Malmüdürlüğü) Vekili : Av. H.Y. 2- Maliye Bakanlığı O L A Y : Davacı dilekçesinde;müvekkilinin Çorum İli, Sungurluİlçesi, Turgutlu köyü, Köyiçimevkii, 0 ada, 1427 parsel no.lu taşınmazın sahibiolduğunu; bu taşınmazın yanında bulunan veüzerine kum dökülmek suretiyle kadimden beri yol olarakkullanılan, kadastro çalışmaları sırasında“tescil harici yer” olarak bırakılan arazinin, Çorum İli, Sungurlu KaymakamlığıMalmüdürlüğü tarafından bir süreönce ve hiç kimseye haber dahi verilmeden 1837 parselnumarası verilerek hazine adına tapuya tescil edilmişolduğunu; akabinde burasının, güya Devlet İhaleKanunu kapsamında ihaleye çıkarılarak MustafaKaracaörene satılmış olduğunu müvekkilininoğlu Bünyamin Karacaören’in duyması üzerine,Kaymakamlığa dilekçe vererek olayın doğrulunuaraştırdığını, SungurluKaymakamlığı Malmüdürlüğünün20.09.2016 tarihli ve 91629885-210.99-796 sayılı cevabiyazısı ile; buranın parsel numarası verilerek tesciledildiği ve satıldığınınöğrenildiğini; bu tescil işleminin yasalolmadığını; çünkü bu taşınmazın,müvekkilinin malik olduğu 1427 parsel nolu taşınmazaulaşımın yapıldığı yolun bulunduğu alan olduğunu, bu yolun yıllardan beri kullanılanüzeri kumlanmış bir arazi olmasının yanında, ikiyıl önce müvekkilinin oğlu tarafından, burasınınkapatılabileceği endişesi ile SungurluKaymakamlığı Malmüdürlüğüne“Satılacaksa kendisine satılması” yönündeyaptığı 24.6.2014 tarihli dilekçeyeMalmüdürlüğünün 27.6.2014 tarih ve91629885/452-1105 sayılı yazı ile verdiği cevapta“Köyiçi yolların tescile konu edilereksatışının yapılmasının yasal olarakmümkün olmadığı için böyle bir işlemyapılamamaktadır.” biçiminde cevap verdiğini; o zaman dahi Malmüdürlüğününburasının köyiçi yol olduğunu kabul ettiğini:oysa şimdi, burasının “Tescil harici olduğu”gerekçesiyle ayrı bir parsel numarası verip Hazine adınatescilini yaptığını; fiilen yol olarak kullanılan birtaşınmazın tescil harici bırakıldığıgerekçesiyle parsel numarası verilip tescil yapılmasınınhukuken doğru olmadığını, zira Kadastroişlemlerinde tescil harici yerlerden sayılmış olsa bilezemindeki gerçek durumun, yol olduğunun çıplakgözle dahi anlaşılabileceğini; bu yolun hemen yanıve müvekkiline ait 1427 parsel numaralıtaşınmazın 3 tarafının “taşlık”arazi olarak kadastro paftalarına işaretli olduğunu; yalnızcabir yönünün 1426 parsel numarası verildiğisöylenen taşınmazın, müvekkilinin kendi evineulaşımını sağladığını,sürekli kullandığı yol olduğunu; yani burasınınparsel verilip satılmasının, müvekkilinin evinegeçememesine sebep olacağını; tüm köyün veköylünün yaşama düzenini ve gelişiminiilgilendiren köy içi yolunun sadece bir kişininkullanımına verilmesi işleminin, köy sakinidavacının menfaatini ihlal ettiğinin açıkolduğunu; bu taşınmazın niteliği her ne kadarMalmüdürlüğü tarafından “tescil haricibırakılan yer” olarak nitelendirilmiş ise de, aslındahem fiiliyatta hem de uygulama yönetmeliğinde zeminsınırları ve sabit sınırlar tanımındaburasının tescile imkan vermediğini; çünkü29.11.2006 tarihli 26361 sayılı Resmi Gazetede yayınlananKadastro Haritalarının Yeniden Düzenlenmesi ve Tapu SicilindeGerekli Düzeltmelerin Yapılmasında Uygulanacak Usul veEsaslara İlişkin Yönetmeliğin 4/1 maddesinde“sabit sınır”ın tarif edildiğini ve 4/smaddesinde de zemindeki sınırların gerçeğigöstermemesi halinde düzeltmenin yapılabileceğininaçıklandığını; yıllardan beri köyiçi yolu olarak kullanılan bu yerin sabit sınırlarıolan yerlerden olduğunu; zemindeki gerçeğin paftalardagösterilmemesinin kadastral eksiklik olduğunu; yolların kamuyaaçık, kamuya ait alanlar olduğunu, Maliye Hazinesinindahi bu yerlerde tasarruf imkanı bulunmadığını;nitekim önceki verilen cevapta da Medeni Kanun ve Kadastro Kanunugereği burasının yol (kamuya ait ortak mal) olduğu vetescile konu edilemeyeceği belirtilmiş olduğu halde, aradan 2sene geçtikten sonra burasının bağımsız birparsel numarası verilerek satışınınyapılmasının anlaşılamadığınıifade ederek; Sungurlu Kaymakamlığı Malmüdürlüğünün“tescil harici olarak bırakılan arazinin 1837 parselnumarası verilerek Hazine adına tesciline” ilişkinişleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır. ÇORUM İDAREMAHKEMESİ: 7.6.2018 gün ve E:2016/1206, K.2018/583 sayı ile,“(…)3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 24.maddesinde;"Genel mahkemelere ait olup da bu Kanunun uygulanması ile ilgili davave işlere belirlenen usul ve esaslara göre bakmak üzere her kadastrobölgesinde tek hakimli ve Asliye Mahkemesi sıfatını haizyeter sayıda kadastro mahkemesi kurulur. Bu mahkeme hakimleri 2802sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu hükümlerinetabidir." hükmüne yer verilmiş 25.maddesindede;"Kadastro mahkemesi; taşınmaz mal mülkiyetine vesınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecekveyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır veölçü uyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapusicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilenişlere bakar...." hükmü yer almıştır. Dosyanın incelenmesinden,Çorum İli, Sungurlu İlçesi, Turgutlu Köyü,Köyiçi Mevkiinde ikamet eden davacı tarafından komşukonumda olduğunu iddia ettiği ve uzun zamandır yol olarakkullanılan ve kadastro çalışmaları sonrası"tescil harici yer" olarak bırakılan alanın 1837 parselnumarası verilerek Hazine adına tescil edildiği hususununöğrenilmesi üzerine söz konusu Hazine adına tescilişleminin iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Bakılanuyuşmazlıkta, kadastro çalışmalarısırasında tescil harici yer olarak belirlenen ve parsel numarasıverilerek Hazine adına tescil işleminden kaynaklanan iş buuyuşmazlığın yukarıda yer verilen Kadastro Kanunu'nun25.maddesi hükmü uyarınca Kadastro Mahkemesinceçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerledavanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasasının 15/1 -a maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine…” karar vermiş; istinaf yolunabaşvurulması üzerine Samsun Bölge İdare Mahkemesi2.İdari Dava Dairesince; 14.3.2019 gün ve E:2018/1066, K:2019/329sayı ile, davalı Sungurlu Kaymakamlığının istinafbaşvurusunun kabulüne, Çorum İdare Mahkemesi'nin07/06/2018 günlü ve E:2016/1206, K:2018/583 sayılıkararının, davalı Sungurlu Kaymakamlığı lehinevekalet ücretine hükmedilmemesine ilişkinkısmının kaldırılmasına karar verilmiş;sonuçta görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez,Sungurlu KaymakamlığıMalmüdürlüğü’nün,”tescil hariciolarak bırakılan arazinin 1837 parsel numarası verilerek Hazineadına tesciline (ve satışına) ilişkin işlemininiptali ve yol olarak tescili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. ÇORUM KADASTROMAHKEMESİ; 13.12.2019 gün ve E:2019/54 sayı ile,“(…) Mahkememizce yapılan değerlendirmede deİdare Mahkemesi kararında her ne kadaruyuşmazlığın çözümünün Kadastro Mahkemesiningörev alanına girdiği belirtilmiş ise de, KadastroMahkemelerinin zaman bakımından görev ve yetkisinidüzenleyen 3402 Sayılı Yasanın 26. maddesinde KadastroMahkemelerinin görev alanına giren davaların 4 bent halindesayıldığı, dava konusu taşınmazın tapulamaişleminin idari yoldan ihdas edilmek suretiyle oluşturulduğu, budavaların 26. maddede sayılan davalardan olmadıkları ve budavalara bakmakla Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğudeğerlendirilmekle birlikte, 6100 Sayılı HMK’nın davaşartlarını düzenleyen 114. maddesinde yargı yolu davaşartının görev dava şartından öncesayıldığı, Mahkememizin de uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevalanına girdiği kanaatinde olduğu, bu nedenle öncelikleyargı yolu uyuşmazlığınınçözümlenmesi gerektiği, 2247 SayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesinin "Adli ve İdari yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısınavarırsa gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindekiişin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin erteler." hükmünü amir olduğuanlaşıldı. Dosya incelendi. G.D.: Ayrıntısıgerekçeli ara kararda açıklanacağı üzere; 1-2247 SayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi gereğince görevli yargımerciinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, 2-Görev konusundaUyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işinincelenmesinin ertelenmesine(…)” karar vermiştir İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 28.5.2020günlü toplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, kadastro mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvuru yapıldığı, usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Çorum İli,Sungurlu İlçesi, Turgutlu Köyü, KöyiçiMevkiinde bulunan ve tescil harici olarak bırakılan arazinin 1837parsel numarası verilerek Hazine adına tescil edilmesine ilişkinişlemin iptali (adli yargı yerinde ek olarak… “tesciline(ve satışına) ilişkin işleminin iptali ve yol olaraktescili) istemiyle açılmıştır. Davacı vekilitarafından açılan davaya ilişkin olarak, davalıSungurlu Kaymakamlığınca(Malmüdürlüğü)verilen cevap dilekçesinde; Çorum İli Sungurluİlçesi Turgutlu Köyü 1426 nolu parselinbatısında bulunan Devletin Hüküm ve TasarrufuAltındaki tescil harici yerin, Mustafa Karacaören adlışahsın 19.09.2013 tarihli dilekçesine istinaden, koordinatları belirlenerek hazine adına tescilinde sakıncabulunup, bulunmadığının ilgili kurumlarasorulduğu, gelen cevabi yazılarda olumlu görüşverilmesi nedeniyle bahse konu yerin 09/09/2014 tarihinde 219,19 m2 ve 1837parsel arsa vasıfla hazine adına tescil edilmiş olduğu; bu yerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 45. maddesihükmü çerçevesinde ihale yoluyla satılmaküzere gerekli belgelerin hazırlandığı,Çorum Defterdarlığının 21/10/2014 tarihlisatış izni olurları çerçevesinde 03/12/2014tarihinde ihale yoluyla 1450,00 TL bedelle istekli şahsasatıldığı, bedelini ödemesine müteakip 18/12/2014tarihinde ilgili şahıs adına tescil işlemininyapıldığı; ihale öncesi gerekli duyuruların yapıldığı; yol olarak kullanıldığıifade edilen yerlerin resmi kayıtlarda yol olarak tescilinin sözkonusu olmadığı, tescil harici yerler olduğu; davacınınevinin üç tarafının halen tescil harici yer olup,ulaşımının engellenmesi gibi bir durumun sözkonusu olmadığı; davacının oğluna hitabenyazılan yazılarında da, bu yerlerin köy içi yololduğunu kabul etmeleri gibi bir durumun söz konusuolmadığı ifade edilerek, davanın reddinin gerektiğininsavunulduğu görülmüştür. 4721 sayılı TürkMedeni Kanununun 1024. maddesinde; bağlayıcı olmayan birhukukî işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun bulunan tescil,"yolsuz tescil" olarak tanımlanmış, 1025. maddesinde;bir ayni hakkın yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescilin yolsuzolarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş olmasınedeniyle ayni hakkı zedelenen kimsenin tapu sicilinin düzeltilmesinidava edebileceği belirtilmiş; 1027. maddesinde de; ilgililerinyazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun tapusicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyladüzeltebileceği, düzeltmenin, eski tescilin terkini ve yeni birtescilin yapılması biçiminde de olabileceğidüzenlemelerine yer verilmiştir. Buna göre; tapu sicilindetescil, terkin ve tashih istemlerinin, iki eşit tarafınözgür iradeleri çerçevesinde yaptıklarısözleşmeye dayanması veya hakkın, sözleşmedışı bir nedenle, miras gibi özel hukuktandoğması halinde, söz konusu işlemlere ilişkinuyuşmazlıkların adli yargı yerinceçözümlenmesi gerektiğinde duraksama bulunmamaktadır. Bununla birlikte; söz konusuişlemlerin idareye verilen kamusal bir yetkiye, diğer bir ifadeylekamu hukukuna dayanması veya bu yetkinin kullanılması sonucutesis edilen işlemin doğal sonucu olarak ortayaçıkması, uygulaması niteliğinde bulunmasıhalinde de uyuşmazlığın, idare hukuku ilke vekuralları çerçevesinde idari yargı yerlerincegörülmesi gerekmektedir. Zira, böyle bir durumda, idarenin kamugücüne dayanarak re'sen ve tek yanlı beyanıyla işlemtesis etmesi söz konusu olup, bu idari işlem hukuk alemindenkaldırılmadıkça, sicildeki kaydın düzeltilmesiolanağı bulunmamaktadır. Olayda, tescil haricibırakılan taşınmazın satış için idariyoldan Hazine adına tescil edildiği, dolayısıyla tescilişleminin, özel hukuk dışında kalan "kamugücüne ve kamu hukuku kurallarına" dayanması sebebiyleuyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan bunedenlerle Çorum Kadastro Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile Çorum İdare Mahkemesinin 7.6.2018 gün veE:2016/1206, K.2018/583 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç: Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Çorum Kadastro Mahkemesince yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile Çorum İdare Mahkemesinin 7.6.2018gün ve E:2016/1206, K.2018/583 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 28.5.2020 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy