T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 48
KARAR NO : 2020 / 313
KARAR TR : 28.5.2020
ÖZET : Davacı banka tarafından verilen kredilerin geri ödenmemesi üzerine, teminat olarak gösterilen taşınmazın, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibi yapılarak, davacı banka tarafından icra yoluyla satın alınmasından sonra, söz konusu taşınmaz için ihtirazi kayıtla ödenen tellalliye harcının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine, bu işlemin iptali ile, ödenen tellaliye harcının iadesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : T.VakıflarBankası T.A.O. Vekili : Av. H. A. Davalı : Bozüyük BelediyeBaşkanlığı Vekili :Av. F.M. O L A Y : Davacı vekilidilekçesinde; müvekkili Bankanın bir şubesitarafından T… İlaç Ve Kimyevi Mad. San Tic A.Ş 2-Toprak Seramik Gıda San Tic A.Ş.ne ait firmalara 26/12/2003tarihinden önce krediler kullandırıldığını;kredilerin ödenmemesi üzerine müvekkil bankaya İpotekligayrimenkullerin paraya çevrilmesi için 31/10/2002 tarihindeİstanbul 10. İcra MüdürlüğününE:2002/1025 Sayılı dosyası ile taleptebulunulduğunu; icra takibine konu gayrimenkullerin 29/03/2018tarihinde; “Bilecik İli, Bozüyük İlçesi,Yeni Mah., 632 Ada, 109 Parsel” 25.550.000,00-TL üzerindenmüvekkili Bankaya ihale edildiğini; ihale sonrası gerekHarçlar Kanunu, 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu,gerek diğer yasal mevzuat gerekse söz konusu kredinin 26/12/2003 tarihiöncesi kullanılan kredilere sağlanan özel düzenlemehususları gereğince tellaliye harcından muafiyet talepedildiğini; taleplerinin, İcra Müdürlüğütarafından reddedildiğini, bu nedenle 255.001,00,-TL tellaliyeharcının ihtirazı kayıtla yatırılmak zorundakalındığını; ödenen tellaliye harcınıniadesi istemiyle yaptıkları başvurunun BozüyükBelediye Başkanlığınca, 21.05.2018 tarihinde tebliğedilen yazı reddedildiğini; BelediyeBaşkanlığının iadeye yönelik ret kararınınusul ve yasaya aykırı olduğunu; çünkü, sözkonusu Kredinin 26.12.2003 tarihi öncesi kullandırılan bir kredialacağının tahsiline ilişkin olduğunu ve bu tarihtenönce kullandırılan kredilere uygulanan mevzuat ve konuyailişkin Yargıtay kararları gereğince müvekkiliBankanın tellaliye harcından muaf olduğunu ifade ederek; BozüyükBelediye Başkanlığının 16.05.2018 tarih ve45247333/663.09-1241/3235 sayılı kararının iptali ile,müvekkili Banka tarafından ödenen 255.001,00.-TLtutarındaki tellaliye harcınınyatırıldığı tarihten ödeme gününe kadarişleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine karar verilmesiistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. Davalı İdare vekilibirinci savunma dilekçesinde; davanın adli yargı yerindeaçılması gerektiğinden bahisle görev itirazındabulunmuştur. Sakarya Vergi Mahkemesi:15.2.2019 gün ve E:2018/289, K:2019/67 sayı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanınkabulüne, dava konusu işlemin iptaline, 255.001,00 TL. tellallıkharcının ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ilebirlikte davacıya iadesine karar vermiş; istinaf yolunabaşvurulması üzerine; İstanbul Bölgeİdare Mahkemesi Beşinci Vergi Dava Dairesi: 31.10.2019 gün ve E:2019/1909, K:2019/4230 sayı ile, “(…)Olayda, davalıidarece verilen savunma dilekçesinde, davanın görüm veçözüm yerinin adli yargı olduğu ilerisürülmesine karşın ilk derece mahkemesince bu hususungörevlilik kararı alınmak suretiylekarşılanmadığı görülmüştür. Bakılmakta olan davadayukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak idari yargıyerlerinde, dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan başka biryargı kolunun görevli olduğu yönünde görevitirazında bulunulması durumunda, mahkemenin yargılamaişlemlerini durdurarak öncelikle görev itirazınıdeğerlendirmesi, görev itirazını uygun bulmasıdurumunda davanın görev yönünden reddi, uygunbulmaması durumunda ise; görevlilik kararı vermesigerekmektedir. Görev itirazındabulunulması durumunda, mahkemenin kendini görevli görmesinerağmen, bu konuda herhangi bir karar vermeden yargılamaya devametmesi, ilgili tarafın 2247 sayılı Kanun hükümlerinegöre olumlu görev uyuşmazlığı çıkarmahakkının fiilen elinden alınması anlamınageleceğinden, bu itiraz karşılanmaksızınyargılamaya devam edilerek verilen kararın usul hükümlerineaykırı olacağı açıktır. Bu durumda, davanıngörüm ve çözüm yerinin adli yargınıngörevli olduğu, idari yargının görevliolmadığı yönünde görev itirazındabulunulduğu halde İdare Mahkemesince, görev itirazıhakkında herhangi bir karar verilmeksizin istinafa konu kararınverildiği anlaşılmış olup, bu nedenle ilk dereceMahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle,istinaf talebinin kabulüne, Mahkeme kararınınkaldırılmasına, dava dosyasının yeniden bir kararverilmek üzere Mahkemesine iadesine…” karar vermiştir. SAKARYA VERGİ MAHKEMESİ;20/11/2019 gün ve E:2019/498 sayı ile, “(…) 2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun“Vergi Mahkemelerinin Görevleri”başlığını taşıyan 6'ncımaddesinde;‘'Vergi mahkemeleri; a) Genel bütçeye, ilözel idarelerine, belediye ve köylere ait vergi, resim veharçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam vecezaları ile tarifelere ilişkin davaları, b) (a) bendindeki konularda 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanun'un uygulanmasına ilişkin davaları, c) Diğer kanunlarla verilenişleri çözümler.” hükmü yeralmaktadır. Dosyanın incelenmesinden;uyuşmazlığın davacı banka tarafından verilenkredilerin ödenmemesi üzerine teminat olarak gösterilentaşınmazın ipoteğin paraya çevrilmesi yoluylatakibinin yapılması sonucunda, ipotekli taşınmazındavacı banka tarafından alacağa mahsuben icra yoluyla satınalındığı ve Bozüyük İcra Müdürlüğüncetellaliye harcının alınması üzerine davalıidareye ödenen tellallık harcının iadesi istemiyleyapılan başvurunun reddedilmesinden kaynaklandığıgörülmektedir. Dava konusu tellalliye harcı"vergi/resim/harç benzeri mali yüküm"kapsamında tahsil edilen bir bedel olması veDanıştay'ın yerleşik içtihatlarında bugörüşün kabul edildiği görülmesi nedeniylebakılan davanın görüm ve çözümündevergi mahkemelerinin yani İdari yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Mahkememizin işbu uyuşmazlıkta görevliolduğuna…” karar vermiştir. Davalı idarevekili tarafından süresi içinde verilen dilekçe ileolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyasının onaylı birörneği ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI; “ (…) 2004 sayılı İcra veİflâs Kanununun “Şikâyet ve Şartlar”başlıklı 16. maddesinde; “Kanunun hallini mahkemeyebıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcrave İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanunamuhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayıicra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihtenyedi gün içinde yapılır./ Bir hakkın yerinegetirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemedebırakılmasından dolayı her zaman şikayetolunabilir.”; “Şikayet üzerine yapılacakmuameleler” başlıklı 17. maddesinin 1.fıkrasında “Şikayet tetkik merciince, kabul edilirseşikayet olunan muamele ya bozulur, yahut düzeltilir. / Memurunsebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerinicrası emrolunur”; “Tetkik merci”başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının ilkcümlesinde ise: “İcra ve iflâs dairelerinin muamelelerinekarşı yapılan şikâyetlerle itirazlarınincelenmesi icra tetkik mercii hâkimi yahut kanun gereğince bugörev kendisine verilmiş olan hâkim tarafındanyapılır denilmiştir. Olayda, davacıtarafından, Bozüyük İcraMüdürlüğünce 2007/111 Talimat sayılı dosyaüzerinden yapılan ihale sonucu alınan taşınmazailişkin olarak alınan tellaliye harcının iadesi talepedilmiştir. 2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun "VergiMahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6. maddesinde,Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri,belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri maliyükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununuygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilen işleriçözümleyeceği hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla, İcraMüdürlüğü tarafından yürütülentakibe ilişkin olarak yapılan ihale sonucunda alınantaşınmaza ilişkin, icra müdürlüğünceverilen tellaliye harcı ödenmesine dair kararın kanunaaykırılığı iddiası şikâyet yolu ileİcra Mahkemesinde çözümlenecektir. Mahkeme incelemeyisöz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, işlemin kanunauygun olup olmadığı hususunda karar verecektir. Adliyargılamanın bir parçasını oluşturan buuyuşmazlığın, İcraMüdürlüğünün tesis ettiği bir işlemdenkaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasayauygun olup olmadığının adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği kanaatinevarılmıştır. Uyuşmazlık Mahkemesinin30/12/2013 tarihli ve E.-K.2013/1434-1781 sayılı ve 29/04/2019tarihli ve E.-K.-2019/289-344 sayılı kararlarında da benzerhususların vurgulandığı görülmektedir. Açıklanan nedenlerle,açılan davanın adli yargı yerinde görüm veçözümü gerekmektedir. KARAR : Yukarıdaaçıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanunun 10. ve 13.maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine…” kararvermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasanın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI; “(…)2464sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 67'nci maddesinde, belediyesınırları ve mücavir alanlar içinde belediyelere aithal, balıkhane, mezat yerleri ve ilgilinin isteğine bağlıolarak belediye münadisi veya tellalı bulundurulan sair yerlerdegerçek ve tüzel kişiler tarafından her ne surette olursaolsun her çeşit menkul ve gayrimenkul mal ve mahsullerin satışınıntellallık harcına tabi olduğu, aynı Kanunun 69'uncu maddesindede, tellalık harcının matrahının harcın konusunagiren satışların gayrisafi tutarı olduğu hükmebağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden;davacı banka tarafından verilen kredilerin geri ödenmemesiüzerine, teminat olarak gösterilen taşınmazınipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibi yapılarak,davacı banka tarafından icra yoluyla satınalındığı, söz konusu taşınmaz içindavalı idareye ödenen tellalliye harcının iadesi istemiyleyapılan başvurunun reddedilmesi üzerine, bu işlemin iptaliistemiyle dava açıldığıanlaşılmaktadır. Olayda, tellalliyeharcının, vergi, resim, harç ve benzeri maliyükümlülük kapsamında tahsil edilen bir bedelolması ve Danıştay'ın yerleşikiçtihatlarında da bu görüşün kabul edilmişolması karşısında; tellaliye harcının iadesiistemiyle açılan davanın, görüm veçözümünde 2577 sayılı Yasanın 6'ncımaddesi uyarınca idari yargı içerisinde yer alan vergimahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. SONUÇ:Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa'nın 13.maddesi uyarınca, yapılan başvurunun reddi gerektiği…”yolunda yazılı düşünce vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan 28.5.2020 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeyegöre, davalı idarenin anılan Yasa’nın 10/2 maddesindeöngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerineYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, 10. maddedeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ’nin davada adliyargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacı bankatarafından verilen kredilerin geri ödenmemesi üzerine, teminatolarak gösterilen taşınmazın ipoteğin parayaçevrilmesi yoluyla takibi yapılarak, davacı bankatarafından icra yoluyla satın alınmasından sonra, sözkonusu taşınmaz için ihtirazi kayıtla ödenentellalliye harcının iadesi istemiyle yapılan başvurununreddedilmesi üzerine, bu işlemin iptali ile, ödenen tellaliyeharcının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 2004 sayılı İcrave İflas Kanununun “Şikayet ve Şartlar”başlıklı 16. maddesinde; “(Değişik: 3/7/1940 -3890/1 md.) Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlarmüstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerininyaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasındanveya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayetolunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihtenyedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerinegetirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemedebırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.” hükmüne; “Şikayet üzerineyapılacak muameleler” başlıklı 17. maddesinde;“Şikayet icra mahkemesince, kabul edilirse şikayet olunanmuamele ya bozulur, yahut düzeltilir. Memurun sebepsizyapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrasıemrolunur.” hükmüne; “Tetkik mercii”başlıklı 4. maddesinde ise; “Değişik: 3/7/1940 - 3890/1 md.) (Değişik birincifıkra: 17/7/2003-4949/1 md.) İcra ve iflâs dairelerininmuamelelerine karşı yapılan şikâyetlerleitirazların incelenmesi icra mahkemesi hâkimi yahut kanungereğince bu görev kendisine verilmiş olan hâkimtarafından yapılır. İş durumunun gereklikıldığı yerlerde Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulunun olumlu görüşü ile AdaletBakanlığınca icra mahkemesinin birden fazla dairesi kurulabilir.Bu durumda icra mahkemesi daireleri numaralandırılır. İcramahkemesinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde işdağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra mahkemesihâkimi, kendisine Adlî Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığıncadönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâsdairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri veitirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar,idarî işlerine bakar. İcra yetkisini haiz sulhmahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet veitirazların icra mahkemesi o mahkemenin hakimidir.” hükmüneyer verilmiştir. 2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun "VergiMahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6. maddesinde,Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri, belediyeve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri maliyükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununuygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilenişleri çözümleyeceği hükmüne yerverilmiştir. Dava dosyasınınincelenmesinden, davacı banka tarafından verilen kredilerinödenmemesi üzerine teminat olarak gösterilentaşınmazın ipoteğin paraya çevrilmesi yoluylatakibinin yapıldığı; takip neticesinde ipoteklitaşınmazın davacı banka tarafından alacağamahsuben icra yoluyla 29/03/2018 tarihinde satınalındığı, Bozüyük İcraMüdürlüğünce tellaliye harcı ve masraflarınödenmesi için ihalenin kesinleşmesine müteakip süreverildiği, Bozüyük Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'nun10/04/2018 tarih ve 2018/36 sayılı ihalenin feshi davasınınaçılmadığının bildirildiği, davacıbanka tarafından tellallık harcı istenmesine karşıitirazda bulunulduğu; 17/04/2018 tarihinde Bozüyük İcra Dairesince,2007/111 Talimat sayı ile itirazın reddedilmesi üzerine19/04/2018 tarihinde 255.001,00 TL. tellallık harcının ihtirazikayıtla yatırıldığı; tellallıkharcından kendilerinin Bankacılık Kanunu hükümleriuyarınca muaf olduğu iddiasıyla Bozüyük BelediyeBaşkanlığı'na başvuruda bulunulduğu ancakBelediye Başkanlığınca iade isteminin reddi üzerine degörülmekte olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Mevzuat hükümleri ilesomut olay birlikte irdelendiğinde, İcraMüdürlüğü tarafından yürütülentakip kapsamında yapılan ihale sonucunda satın alınan taşınmazailişkin, icra müdürlüğünce tellaliye harcıödenmesine dair kararın kanuna aykırılığıiddiasının şikayet yolu ile İcra Mahkemesindeçözümleneceği, mahkemenin incelemeyi, söz konusuicra dosyası üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygunolup olmadığı hususunda karar vereceği kuşkusuzdur.Adli yargılamanın bir parçasını oluşturan buuyuşmazlığın, İcra Müdürlüğününtesis ettiği bir işlemden kaynaklandığıgözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olupolmadığının adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği sonucunavarılmıştır. Belirtilen nedenlerle,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı vekilinin yaptığıgörev itirazının reddine ilişkin Sakarya Vergi Mahkemesinin20/11/2019 gün ve E:2019/498 sayılı görevlilikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç: Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ iledavalı vekilinin yaptığı görev itirazınınreddine ilişkin Sakarya Vergi Mahkemesinin 20/11/2019 gün veE:2019/498 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.5.2020 gününde Üyelerden AydemirTUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYLARI ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN KARŞIOY 2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun’un “VergiMahkemelerinin Görevleri” başlıklı 6. maddesinde, vergimahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri, belediye veköylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri maliyükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanununuygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilenişleri çözümleyeceği, kuralı yeralmaktadır. Dava konusuuyuşmazlığın, vergi kanunları uygulanarakçözümlenebilecek olması karşısında,davanın görüm ve çözümünün vergimahkemesinin görevine girdiği oyuyla çoğunlukkararına katılmıyoruz. ÜYE ÜYE ÜYE AydemirTUNÇ NurdaneTOPUZ Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy