T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 88
KARAR NO : 2020 / 187
KARAR TR : 27.4.2020
ÖZET : Davalı Üniversiteye bağlı Hastanede Profesör olarak Kalp Damar Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanlığı görevini yürütürken istifa ile iş akdini sonlandıran davacının, kıdem tazminatı, yıllık izin alacağı, fazla mesai ücretleri, genel tatil(pazar mesai)alacağı, milli ve dini bayram mesaisi alacağının davalıdan tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :İ. S.
Vekili :Av. G..A.
Davalı :T.C. İstanbul Bilim Üniversitesi Rektörlüğü
Vekilleri :Av. Z. Y., Av. Ö.Ö.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin, Grup F. N. HastanesininŞişli şubesinde kalp damar cerrahı olarak Mart 1996 daişe başladığını; Hastane 09.10.2011 tarihindenitibaren İstanbul Bilim Üniversitesinin tıp fakültesihastanesi olarak hizmet vermeye başlayınca, çalışanpersonelin özlük haklarının davalı Üniversiteyedevredildiğini; Davalının, davacının vediğer personelin geçmiş kıdemlerinden, diğeralacaklarından sorumlu olduğunu belirterek, tümhaklarının korunacağını, görevlerine devametmelerini bildirdiğini; müvekkilinin ve diğer hekimlerinmaaşlarının SGK primlerinin Ekim 2011 itibaren davalıtarafından ödenmeye başlandığını; müvekkillinin profesör olduğunu, Kalp Damar Cerrahisi AnabilimDalı Başkanlığı görevini ifa ettiğini; müvekkillinin iş akdinin de sona erdiğini, müvekkillininMart 1996-31.10.2013 tarihleri arasındaki kıdem tazminatı vetüm alacaklarından davalı üniversitenin sorumluolduğunu; müvekkilinin haftanın 6 günü 08-19arası çalıştığını, ancak aydaen az 3 Pazar yine hastaneye çağrıldığını,yine hafta içi en az 3 gün gece 24’e kadar çalışmakzorunda kaldığını, acil ameliyatlarda sürekligöreve geldiğini, yıllık izinlerinin dekullandırılmadığını, buna rağmen davalıÜniversitenin fazla mesai ücretlerini ödemediğini; ayrıcaUnkapanı Sosyal Güvenlik Merkezinden müvekkilline 28.10.2013tarihinde, 1475 sayılı İş Kanununun 14.maddesinin 1fıkrası 5.bent gereği 5795 prim gün ödemesayısını doldurduğuna dair belge verildiğini; bunagöre, 3600 prim gün sayısını dolduran işçinin, kendi isteği ile işyerinden ayrılırsa kıdemtazminatı almaya hak kazanacağını; müvekkilininbu belgeyi de işverene verdiğini, fazla mesaileri deödenmediği, yıllık izinleri dekullandırılmadığı için iş akdini fesih ettiğini;davalı işverenin müvekkilline kıdem tazminatınıödeyeceğini belirttiğini ancak herhangi bir ödeme yapmadığınıifade ederek; fazlaya ait talep ve dava hakları saklı kalmakkaydı ile müvekkilinin a)Kıdem tazminatından1500,00TL, d) Yıllık izin alacağı 200,00TL, c) Fazla mesai ücretleri 500,00TL, d) Genel tatil(Pazarmesai)alacağı 300,00TL, e) Milli ve dini bayram mesaisi 500,00TL olmaküzere toplam 3000,00TL’nin, Kıdem tazminatının akdinfesih tarihinden itibaren bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faiziile, diğer alacakların yasal faizle birlikte davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İstanbul11.İş Mahkemesi: 8.6.2015 gün ve E: 2013/772, K:2015/789sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek,davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar vermiş,temyiz edilmesi üzerine; Yargıtay 9.Hukuk Dairesi 24/01/2019 tarih veE:2015/28778, K:2019/2292 sayı ile, uyuşmazlıkta İdariYargının görevli olduğu gerekçesiyle kararıbozmuştur.
İSTANBUL11.İŞ MAHKEMESİ: 20.3.2019 gün ve E:2019/90, K:2019/303sayı ile, “(…)Mahkememiz önceki ilamı"Anayasa’nın 31. maddesi düzenlemesi ve 2547sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleridikkate alındığında, özellikle kadrolarınakademik yönden belirlenmesi, sözleşmelerin onaya tabitutulması dikkate alındığında, vakıfüniversitelerinde çalışan öğretimelemanlarının idari sözleşmelerleçalıştığının kabulü gerekmektedir.Nitekim Yargıtay 22. Hukuk Dairesi. Uyuşmazlık Mahkemesikararlarında hareketle 2013 yılında, VakıfÜniversitesi ile öğretim elemanı arasındakiuyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğunakarar vermiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 09.12.2013 gün ve2013/34603 E, 2013/28476 K).
Somutuyuşmazlıkta, Vakıf Üniversitesinde öğretimelemanı olarak çalışan davacının DevletÜniversitelerinde olduğu gibi idari sözleşme ileçalıştığı, uyuşmazlıkta idariyargının görevli olduğuanlaşıldığından, davanın 6100 sayılıHMK.un 114 ve 115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caizolmaması nedeni ile usulden reddi yerine esastan karar verilmesihatalı olup, bozmayı gerektirmiştir."gerekçesiylebozulmakla, bozmaya uyularak aşağıdaki şekilde kararverilmiştir.
HÜKÜM:
1-HMK 114,115 maddeleri uyarınca idari yargı görevli olması nedeniile davanın usulden reddine(…)” karar vermiş; temyizedilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesince, 15.10.2019gün ve E:2019/5531, K:2019/18141 sayı ile onanan kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıile; 48.331,05TL kıdem tazminatı alacağının işakdinin fesih tarihi olan 31.10.2013 den itibaren en yüksek banka mevduatfaizi ile, davalıdan tahsiline, 47.294,62TL yıllık izinücret alacağının temerrüd tarihi olan 31.10.2013 denitibaren yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyleidari yargıda dava açmıştır.
İSTANBUL8. İDARE MAHKEMESİ: 25.11.2019 gün ve E:2019/2641 sayı ile,“(…)Anayasa’nın “YükseköğretimKurumları” başlıklı 130. maddesinin ikincifıkrasında; “Kanunda gösterilen usul ve esaslaragöre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ilevakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabiyükseköğretim kurumları kurulabilir.” hükmüile Devlet üniversitelerinin dışında Vakıfüniversitelerinin kurulmasına da imkântanınmıştır.
VakıfYükseköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin“Öğretim elemanları” başlıklı 23.maddesinde; "Öğretim elemanlarının seçimi,değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademikunvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleriyürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerineuyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademikorganlarınca yapılır. Öğretim elemanlarınınatamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalardaaranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumununakademik yönden gerekli gördüğü şartlar daaranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikleuygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretimelemanlarının atanmasında çalışma deneyiminesahip olması gözetilir. Vakıf yükseköğretimkurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelinçalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devletüniversiteleri için öngörülen hükümleretabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük haklarıbakımından ise 4857 sayılı İş Kanunuhükümleri uygulanır." yönünde düzenlemeyeyer verilmiştir.
Olayda;davalı Üniversitede, iş/hizmet sözleşmesikapsamında, 4857 sayılı İş Kanunuhükümlerine göre istihdam edilen davacının, işakdinin feshedilmesi nedeniyle çalıştığıdöneme ilişkin olarak kıdem tazminatı ve yıllıkizin ücretlerinin ödenmesi yönünde ortaya çıkanmevcut uyuşmazlığın görüm veçözümünde özel hukuk hükümleriçerçevesinde adli yargının görevli bulunduğusonucuna varılmaktadır.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 11/04/2016 tarih ve E:2016/203, K:2016/242sayılı kararı da bu doğrultudadır.
Açıklanannedenle; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesihükmü uyarınca görevli yargı merciininbelirlenebilmesi amacıyla İstanbul 11. İş Mahkemesinezdinde açılan E:2019/90 sayılı dava dosyası datemin edilmek suretiyle dava dosyasının UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderilmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suat ARSLAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 27.4.2020günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ilekarar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Üniversiteye bağlı HastanedeProfesör olarak Kalp Damar Cerrahisi Anabilim DalıBaşkanlığı görevini yürütürken istifaile iş akdini sonlandıran davacının, kıdemtazminatı, yıllık izin alacağı, fazla mesaiücretleri, genel tatil(pazar mesai)alacağı, milli ve dini bayrammesaisi alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesiistemiyle açılmıştır.
Anayasanın“Yükseköğretim Kurumları”başlıklı 130. maddesinin birinci fıkrasında,“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarınadayanan bir düzen içinde milletin ve ülkeninihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacıile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerdeeğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın vedanışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmetetmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamutüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahipüniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”; ikincifıkrasında, “Kanunda gösterilen usul ve esaslaragöre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ilevakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabiyükseköğretim kurumları kurulabilir.”; onuncufıkrasında “Vakıflar tarafından kurulanyükseköğretim kurumları, mali ve idari konularıdışındaki akademik çalışmaları,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlikyönlerinden, Devlet eliyle kurulanyükseköğretim kurumları için Anayasadabelirtilen hükümlere tabidir.” hükmüne yer verilmiş;
2547 sayılıYükseköğretim Kanunu’na 5772 sayılı Kanunile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarıile ilgili düzenlemeler getiren Ek Madde 2'de, “Vakıflar;kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali veidari hususlar dışında, akademik çalışmalar,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlikyönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymakkaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlarabağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da birüniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünebağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğualanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmekamacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmakşartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslekyüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup,Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslekyüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinimduyulması esastır.(1) ((1) 2/7/2018 tarihli ve 703sayılı KHK’nin 135 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan“Yükseköğretim Kurulunun görüşüalınarak Bakanlar Kurulu” ibaresi“Cumhurbaşkanı” şeklindedeğiştirilmiştir.)”denilmiş; Ek Madde 5'de, “(Ek madde: 17/08/1983 - 2880/32 md.) (Değişikfıkra:28/12/1999-4498/1 md.) Vakıflarca kurulacakyükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetimorganı dışında en az yedi kişiden oluşan birmütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetimorganı tarafından dört yıl için seçilir,süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyetüyelerinin yaş sınırlaması hariç Devlet memuruolma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisininlisans düzeyinde yükseköğrenim görmüşolması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarındanbir başkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretimkurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarınınyöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlugörüşü alınarak mütevelli heyet tarafındanatanır. Mütevelli heyet; vakıf yükseköğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğüölçüde yetkilerini devredebilir.Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticilerve öğretim elemanları ile diğer personelinsözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevdenalınmalarını onaylar,yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar veuygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlananyönetmelik hükümlerine göre diğer görevleriyürütür.
Mütevelli heyetin toplantınisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61inci maddesi hükmü uygulanır.” kuralına; aynıYasadaki Ek Madde 8'de ise, “(Ek madde: 17/08/1983-2880/32md.) Vakıfça kurulacakyükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar, Devletyükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibidüzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir.Öğretim elemanlarının nitelikleri Devletyükseköğretim kurumlarındaki öğretimelemanlarının niteliklerinin aynıdır. DevletYükseköğretim kurumlarındaçalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluylabu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarındagörev alamazlar.” kuralına yer verilmiştir.
Vakıf Yükseköğretim KurumlarıYönetmeliği’nin “Öğretim elemanları”başlıklı 23. maddesinde ise, “Öğretimelemanlarının seçimi, değerlendirilmesi,seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarlagörevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlüktekikanun ve yönetmelik hükümlerineuyularak vakıf yükseköğretim kurumununyetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretimelemanlarının atamalarında, devletyükseköğretim kurumlarındaki atamalarda arananşartlarailaveten vakıf yükseköğretim kurumununakademik yönden gerekli gördüğü şartlar daaranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarındaözellikle uygulamalı derslerde görevlendirileceköğretim elemanlarının atanmasındaçalışma deneyimine sahip olması gözetilir.
Vakıf yükseköğretim kurumlarındagörev alacak olan akademik ve idari personelin çalışmaesasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleriiçin öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelinaylık ve diğer özlük hakları bakımından ise4857 sayılı İş Kanunu hükümleriuygulanır.” kuralı yer almıştır.
Davalı İstanbul Bilim Üniversitesi de anılan mevzuathükümleri çerçevesinde 2809sayılı “Yükseköğretim Kurumları TeşkilatıKanunu”nun Ek 71. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarınailişkin hükümlere tabi olmak üzere, kamu tüzelkişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunanTürkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliğiidari yargının görev alanının belirlenmesindekullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzelkişilerinin kuruluş amacı kamuyararı, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, KamuTüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaranüstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirlerve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenlede personeli kamu hukukuna tabidir.
Kanunla kurulma ve kamu tüzelkişiliğine sahip olmanın yanı sıra, DevletÜniversitelerinde olduğugibi Vakıf Üniversitelerinin de Anayasal güvencealtına alınmış olan "Bilimsel Özerkliğesahip olmaları” bir diğer ayrıcalığıdır.Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirkengüdülen amaç, yükseköğretiminçeşitli siyasal çevre ve baskı grupları iledüşünce kümelerinin etkisinin dışındatutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlıolmalarını sağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetinasli unsurları olanyükseköğretim elemanlarının, görevleri,unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlükhaklarının kanunla düzenleneceği konusu, anayasal teminataltına alınmıştır.
Somut olay ve mevzuat hükümleribirlikte irdelendiğinde; davalı Üniversitenin, sürekli vedüzenli nitelikteki kamu hizmetindeçalıştırdığı davacının;statüsü, göreve alınması, hak ve yetkilerigözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeliolduğu açıktır.
Olayda, davacınınistifa etmek suretiyle iş akdini feshettiğinden bahisle, birkısım tazminat ve alacaklarının davalı kurumdantahsili istemiyle dava açıldığıgörülmüştür.
Bu bağlamda, davacının sözleşmesinin feshindenkaynaklanan tazminat isteminin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türlerive İdari Yargı Yetkisinin Sınırı"başlıklı 2. Maddesinin b fıkrasında belirtilen; “İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları”kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle davanıngörüm ve çözümünde idari yargı yeri görevliolduğundan; İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 25.11.2019gün ve E:2019/2641 sayılı başvurusunun reddine karar vermekgerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul8. İdare Mahkemesinin 25.11.2019 gün ve E:2019/2641 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 27.4.2020 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Suat
DURSUN BOZER AKSU ARSLAN
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy