T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 89
KARAR NO : 2020 / 128
KARAR TR : 24.2.2020
ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E. S. A.Ş.
Vekili : Av.D. B.
Davalı : Batman BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av.M.E. B.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkili şirketesigortalı, 21 … 188 plakalı aracın 06.05.2017 tarihinde,sürücüsünün sevk ve idaresindeyken, Nergiz Caddesiistikametinden gelerek, Güney Bulvarına bağlanmak istediğiesnada su kanalı önünde bulunan kum yığınınaçarparak maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini;kaza sebebiyle araçta meydana gelen zararlar içinsigortalıya 16.06.2017 tarihinde 10.113,00 TL ödendiğini;yapılan ödemenin kusurlu Batman Belediyesine rücusu içinaçılan davanın derdest olduğunu; fakat bahse konu davaaçıldıktan sonra aynı kaza dolayısıyla10/05/2018 tarihinde 866,08 TL ödeme dahayapıldığını; 6102 sayılı Türk TicaretKanunu'nun 1472 v.d. maddeleri gereğince, sigortacının sigortabedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren kimsenin yerine geçtiğiniifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;866,08 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktedavalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BATMAN4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 2.4.2019 gün ve E:2018/542, K:2019/62sayı ile, “(…) Dava, trafik kazası nedeniyle rücuentazminat talebine ilişkindir.
Davacıtarafından, 21 … 188 plaka sayılı aracın E. SigortaA.Ş nezdindeki 39595546 numaralı kasko sigorta poliçesineistinaden sigortalandığı, 06/05/2017 tarihinde F. O.'nun sevk veidaresindeki 21 ..188 plaka sayılı aracın seyir halinde iken sukanalı önünde bulunan kum yığınınaçarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiğini, bu kaza nedeniyle 10/05/2018 tarihinde ödemenin yapıldığıiddiasıyla Batman Belediye Başkanlığı aleyhinerücu davası açılmıştır. Davacı, meydanagelen kazada hizmet kusuruna dayanmaktadır. Davalı Batman BelediyeBaşkanlığı kamu tüzel kişisi olup, kamutüzel hizmeti görmekle yükümlü bulunmasınedeniyle kamu hizmeti sırasında verdiği iddia olunanzararlardan dolayı oluşan sorumluluğu özel hukukhükümlerine tabi değildir. Kamu tüzel kişilerineyasalar tarafından verilen görev ve yetkilerin kullanılmasısırasında oluşan zararlar, niteliği itibariyle hizmetkusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararların tazmini amacıylaanılan idarelere karşı hizmet kusuruna dayalı olarakİdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun'un 2. maddesihükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargıdavası ikame edilmesi gerekmektedir. Yargı yolunun caiz olmasıhususunun dava şartlarından olduğu, bu nedenle de kamudüzenine ilişkin olması nedeniyle taraflarcayargılamanın her aşamasında ilerisürülebileceği gibi, mahkemece re'sen gözetilmesi gerekenbir husustur. Bu açıklamalar karşısında, yargıyolu caiz olmadığından davanın usulden reddine kararverilerek aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-Yargı yolucaiz olmadığından davanın USULDENREDDİNE…” karar vermiş, istinaf yoluna gidilmesiüzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesi: 4.11.2019gün ve E:2019/2363, K:2019/2007 sayı ile, dava değeri 866,08 TLolduğu ve karar tarihi itibariyle istinaf kesinliksınırının altında kaldığıgerekçesiyle; istinaf başvurusunun HMK'nun 346/1 ve 352 maddeleriuyarınca reddine kesin olarak karar vermiş ve Mahkeme kararıkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
BATMANİDARE MAHKEMESİ: 27.12.2019 gün ve E:2019/1180 sayı ile,2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1., 2., 7., 19.1.2011 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.ve geçici 21. maddesi hükmüne; ayrıca 2918sayılı Kanunun 110. maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesinin iptal istemini reddettiği 26.12.2013 tarihve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararına yer verdikten sonra; “(…)Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacaksorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; olayda, davacı tarafından, 21 S A 188 plakalıaracın 06/05/2017 tarihinde, sürücü Ferhat Oğrulu sevkve idaresindeki kaskolu aracın Nergiz Caddesi istikametinden gelerek,Güney Bulvarına bağlanmak istediği esnada su kanalıönünde bulunan kum yığınınaçarpmasıyla maddi hasarlı trafik kazasının meydanageldiği ve belirtilen hasarın davalı idarenin hizmet kusurundankaynaklandığı ileri sürülerek 866,08 TL zararınödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birliktetazminine karar verilmesi istemiyle açılan iş bu davanında adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle görevli yargı yerinin belirlenmesi için 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluşu veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncaUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Batman 4. AsliyeHukuk Mahkemesi'nin E:2018/542, K:2019/62 numaralı dosyası ile davadosyasının, gerekçeli kararımızla birlikteUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, uyuşmazlığınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar ertelenmesine…”karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, HicabiDURSUN’un Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ,Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 24.2.2020 günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu,idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalıaracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigortaşirketinin, zararının davalı idarece giderilmesi istemindenibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden; davacı şirkete Kasko Sigorta Poliçesiile sigortalı, 21 … 188 plakalı aracın 06.05.2017tarihinde seyir halindeyken, Nergiz Caddesi istikametinden gelerek, GüneyBulvarına bağlanmak istediği esnada su kanalıönünde bulunan kum yığınına çarparak maddihasarlı trafik kazası meydana geldiği; kaza sebebiylearaçta meydana gelen zararlar için sigortalıya 16.06.2017tarihinde 10.113,00 TL ödendiği; yapılan ödemenin BatmanBelediyesinden rücuen tazmini için açılan davanınderdest olduğu; ancak bahse konu dava açıldıktansonra aynı kaza dolayısıyla 10/05/2018 tarihinde 866,08TL daha ödeme yapıldığı ilerisürülerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla, 866,08 TL'nin ödeme tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan rücuen tazmini istemiylebakılan davanın açıldığıanlaşılmıştır
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Batman İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileBatman 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2.4.2019 gün ve E:2018/542, K:2019/62sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Batman İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileBatman 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2.4.2019 gün ve E:2018/542, K:2019/62sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 24.2.2020 gününde Üye AhmetARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN KARŞI OY İdareninkendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'datekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme,trafik güvenliğini sağlama şeklindeyürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyorum.24.2.2020 ÜYE AhmetARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy