T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020 / 16
KARAR NO : 2020 / 39
KARAR TR : 27.1.2020
ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: F. İ.
Vekili : Av.O.B.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av.H. Ş.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin 08/10/2018tarihinde 01 … 9868 plaka sayılı aracı ile Karataşistikametinden Adana istikametine doğru seyir halindeyken Adana iliKarataş ilçesi Solaklı mevkinde bulunan Ezginler Petrol-Alpetİstasyonuna yaklaştığı sırada yolda cansızyatan ve dağılmış birden çokküçükbaş hayvana çarptığını veüzerinden geçtiğini, karayolunun karanlıkta kalmasıve yeterli aydınlatma olmaması, ölü hayvanların karayolundankaldırılmaması, trafik güvenliğininsağlanmaması, kaza yerine yakın hiçbir yerde hayvangeçebilir levhasının bulunmaması nedenleriyle son anakadar ölü hayvanları fark edemediğini,çarpmanın etkisiyle aracın kontrolünü kaybederek,yine küçükbaş hayvan leşlerine çarpmaksuretiyle istop eden, H. Arı isimli şahsınsürücüsü olduğu ve yol üzerindedörtlülerini yakarak bekleyen 06 … 44 plaka sayılıaraca sol arka tarafından çarptığını,çarpmanın ardından refuje çarparak ancakdurabildiğini, bu haliyle maddi hasarlı kazayaptığını, hasar tespiti için açılanAdana 7. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2018/54 sayılı değişikiş dosyasındaki bilirkişi raporunda müvekkilinin aracındakizararın 28.520,60 TL olarak hesaplandığını, davakonusu durumda karayolunun bakımından sorumlu davalı kurumun,hayvan ölülerini karayolundan temizlememiş olduğunu, trafikgüvenliği için hiçbir işaretlemeyapılmadığını, yeterli aydınlatmanınbulunmadığını ve sorumluluğun Karayollarındaolduğunu belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklıolmak kaydıyla araçta oluşan 100 TL zararın 8.10.2018tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıidareden tahsili istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır.
ADANA10.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 10.7.2019 gün ve E:2019/190,K:2019/297 sayı ile, Yargıtay 17.Hukuk Dairesi'nin 2014/18768 Esas,2G14/15G98 Karar sayılı ilamına; Adana Bölge AdliyeMahkemesi 3.Hukuk Dairesi’nin 18/06/2019 tarih, 2019/1053 Esas, 2019/943Karar sayılı ilamına yer verdikten sonra; “(…) Tümdosya kapsamı ve yerleşik İstinaf ve Yargıtayiçtihatları birlikte değerlendirildiğinde; davacıvekilinin trafik kazasının meydana gelmesini, davalıKarayolları Genel Müdürlüğü'nün karayolunutemizlemediği, trafik güvenliği için hiçbirişaretleme yapmadığı ve yeterli aydınlatmanın bulunmadığıiddiasına dayandırdığı, dolayısıylauyuşmazlığın davalı Karayolları GenelMüdürlüğü'nün hizmet kusurunun olupolmadığı noktasında toplandığı, bu hususuaydınlığa kavuşturma görevinin ise İdareMahkemelerinde olduğu dikkate alınarak dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine dair aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlere dayanılarak;
1-Davacılarvekili tarafından açılan davanın HMK'nın 114/1-buyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle USULDENREDDİNE…”karar vermiş, istinaf yoluna gidilmesiüzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi: 5.11.2019gün ve E:2019/1963, K:2019/1601 sayı ile, davacı vekilininistinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastanreddine kesin olarak karar vermiş ve Mahkeme kararıkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
ADANA 3.İDARE MAHKEMESİ: 20.12.2019 gün ve E:2019/1162 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun19.1.2011 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesi hükmüne; ayrıca 2918 sayılı Kanunun 110. maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesinin iptal istemini reddettiği 26.12.2013 tarihve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararına yer verdiktensonra; "(...) Bu durumda, uyuşmazlığın2918 sayılı Karayolları Trafik Yasasında düzenlenensorumluluk davaları kapsamında kaldığı ve anılanYasanın 110. maddesinde yapılan değişiklikle bu Yasadandoğan sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceği düzenlendiğinden, bu davanıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekimbenzer uyuşmazlıkta, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 20.04.2018gün ve E:2018/238, K:2018/265 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle, Mahkememizin görevinde olmayan uyuşmazlıkhakkında Adana 10. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilengörevsizlik kararı kesinleştiğinden, görevliMahkemenin belirlenmesi için bu dava dosyasının ve Adana 10.Asliye Hukuk Mahkemesi’nden temin edilen E:2019/190 sayılı davadosyasının, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Yasanın 19.maddesiuyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine,Uyuşmazlık Mahkemesi'nce bir karar verilinceye kadaryargılamanın ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 27.1.2020günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleriarasında görev uyuşmazlığınındoğduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda seyir halindeyken meydana gelen trafik kazası nedeniyleoluştuğu ileri sürülen zararın, davalı idarenin hizmetkusurundan kaynaklandığından bahisle tazmin edilmesiistemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğukarayollarında can ve mal güvenliği yönünden gereklidüzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak vealdırmak,
b) Tümkarayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamakve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996-4199/47 md.)
d) Trafik vearaç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolugüvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafikkazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkilibirimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizisonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeyedayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularakönerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996-4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k)(Ek:18/10/2018-7148/14 md.) Bu Kanunun 31 ve 49 uncu maddeleri kapsamındatakoğraf ve çalışma-dinlenme süreleriyönünden karayolları denetim istasyonlarında denetim yapmakve trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlemek,
l)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyolların habitatlarıböldüğü yerlerde Doğa Koruma ve Milli Parklar GenelMüdürlüğünün görüşünüalarak yaban hayvanlarının geçişlerine izin verecekmenfez, ekolojik köprü ve benzeri tesisleri yapmak,
m)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyollarda yaban hayvanlarındankaynaklanacak trafik kazalarını önlemek maksadı ile kafestel çit yapmak,
n)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Yaban hayvanlarının muhtemel yaşamalanlarının bulunduğu bölgelerdeki karayollarındauyarıcı levhalara yer vermek,
o) BuKanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16md.)” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının08/10/2018 günü 01 … 9868 plakalı aracı ile Adanaili, Karataş ilçesi istikametinden Adana il merkezi istikametineseyri sırasında havanın kararmış olması vekarayolunda yeterli aydınlatma olmaması nedeniyle daha öncegerçekleşen kaza nedeniyle karayoluna yayılmışvaziyette bulunan çok sayıda küçükbaş hayvancesedinin içine dalmak ve aynı şekilde kaza geçirerekpark halinde bekleyen bir başka araca çarpmak suretiylegerçekleşen trafik kazası nedeniyle araçtaoluştuğu öne sürülen maddi hasara bağlıolarak uğranılan zararın; olayda kusur ve sorumluluğubulunduğu ileri sürülen davalı idarece tazmini istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarınınadli yargıda görüleceğini öngörmektedir.İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiğigibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargıkolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Adana 3.İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile Adana 10. Asliye HukukMahkemesinin 10.7.2019 gün ve E:2019/190, K:2019/297 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Adana 3.İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Adana 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.7.2019gün ve E:2019/190, K:2019/297 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 27.1.2020gününde Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞI OY
İdareninkendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'datekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme,trafik güvenliğini sağlama şeklindeyürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyorum.27.1.2020
ÜYE
Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy