T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 881
KARAR NO : 2020 / 35
KARAR TR : 27.1.2020
ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : B. Ş.
Vekilleri : Av. N. D., Av. H. D.
Davalı : Ulaştırma Ve Alt YapıBakanlığı Karayolları GenelMüdürlüğü
O L A Y : Davacı vekili; müvekkilinin idaresindeki16 … 72 plaka sayılı aracın, 19.06.2018 tarihinde, Bursaistikametinden Bandırma istikametine seyir halinde iken, yol üzerindebulunan çukur nedeniyle maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiğini, meydana gelen trafik kazasında yolun bakım ve onarımındansorumlu Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nınyol üzerinde bulunan su birikintisine müdahale etmediğini,denetimleri ihmal ederek gereken önlemleri almadığını,hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, araçta meydana gelen hasarbedeline ve değer kaybına karşılık olarak9.599,05-TL'nin (fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla)davalı idareden tahsili istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
BURSA1.İDARE MAHKEMESİ:28.5.2019 gün ve E:2019/588, K:2019/572sayı ile, “(…)2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında; işleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavalarının, adli yargıda görüleceği hükmebağlanmıştır.
Davadosyasının incelenmesinden, davacıya ait aracın yoldabulunan çukur nedeniyle zarara uğradığı, sözkonusu zararın oluşumunda idarenin hizmet kusuru bulunduğuiddiasıyla bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Benzer biruyuşmazlıkta, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun 110. maddesinin anılan hükmünün iptaliistemiyle yapılan başvuruyu Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddeden, Anayasa Mahkemesinin 8/12/2011 tarih ve E:2011/124, K:2011/160sayılı kararında; "2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrasında, buKanun’dan doğan sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceği öngörülmektedir. İtirazbaşvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davaya bakmaktagörevli ve yetkili mahkeme değildir." yolundaki gerekçeside dikkate alındığında, anılan yasada yer alangörev kuralının idarelerin hizmet kusurundan kaynaklanandavaları da kapsadığının kabulü zorunludur.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 08/04/2013 tarih ve E:2013/339, K:2013/524sayılı kararı ile de; 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu'nun 110. maddesi çerçevesinde "Sigortalıaraç için araç sahibine ödemede bulunan sigortaşirketince, zararın giderilmesi istemiyle idare aleyhineaçılan davanın, adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği" yolunda karar verilmişolup, daha sonra verilen kararlar da aynı mahiyettedir.
Öteyandan, benzer bir uyuşmazlıkta, İstanbul Bölge İdareMahkemesi 9.İdare Dava Dairesi'nin 26/02/2019 tarih ve E.2019/119,K.2019/125 sayılı kararı da bu yöndedir.
Bu durumda,yukarıda aktarılan Uyuşmazlık Mahkemesi kararları ve2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğindemeydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan davanınadli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle; 2577 sayılı İdari Yargılama usulüKanununun 15/1-a. maddesi uyarınca davanın görevyönünden reddine…” karar vermiş, istinaf yoluna gidilmesiüzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu İdareDava Dairesi:16.9.2019 gün ve E:2019/1112, K:2019/664 sayı ile,“(…) Dava dosyasının incelenmesinden; istinaf yoluylakaldırılması istenilen İdare Mahkemesi kararındakanunda sayılan kaldırma nedenlerinin bulunmadığı,kararın Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik kararlarınauygun olduğu anlaşıldığından ve dilekçedeileri sürülen iddialar da sözkonusu kararınkaldırılmasını sağlayacak niteliktegörülmediğinden başvurunun reddine…” kesinolarak karar vermiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargıyerinde dava açmıştır.
BURSA12.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:24/31.10.2019 gün ve E:2019/201sayı ile,”(…) Dava; İdarenin hizmet kusuruna dayalıtazminat talepli olarak açılmıştır.
2918sayılı KTK’ da kamu idarelerinin trafik düzeni ve trafikgüvenliği ile ilgili üstlendikleri kamu hizmetlerindendolayı hukuki sorumluluğu düzenlenmediğinden kamuaraçlarının sebebiyet verdiği zararlar hariçidarenin hizmet kusurundan kaynaklı uyuşmazlıklarınAnayasa’nın 125. maddesi ve 2577 sayılı İYUK' nun 2.maddesine göre idari yargı yerinde çözümlenmesigerekir. Bu halde, trafik ve yol güvenliği hizmetlerinden(icrai/ihmali) kaynaklandığı iddia edilen zararlarıntazmini istemiyle ilgili idarelere karşı açılan davalaridari yargı kolunun görev alanına girmektedir.
Davadakiuyuşmazlıkta, yolda bulunan su birikintisi ve çukur nedeniyleseviyesinden kazanın gerçekleştiği iddiaedildiğinden, KTK’nın 85 ve devamı maddelerindedüzenlenen işletenin hukuki sorumluluğuna değil,davalı idare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerinegetirilmemesine dayanılmaktadır. Bu halde, yürütülenkamu hizmetinin kusurlu işletilmesi nedeniyle meydana gelen kazada hizmetkusuru bulunduğu iddiasından kaynaklı uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu anlaşılmış aşağıdaki gibihüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığıüzere;
1-Uyuşmazlığınçözüm merciinin idari yargı olduğuanlaşılmakla 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkındaki Kanunun 19.maddesiuyarınca Bursa İdare Mahkemesinin 2019/588 E-2017/3039/572 Ksayılı görevsizlik kararı ile mahkememiz dosyasıarasında olumsuz görev uyuşmazlığıçıktığından görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine,
2-Kararıntaraflara tebliğine
3-UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar yargılamanınertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 27.1.2020günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Asliye Hukuk Mahkemesince,2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Adli yargıdosyasının ekinde idari yargı dosyası ve kesinleşmeşerhli olmadan gönderildiği, sadece davacının dosyayaeklediği karar örnekleriyle yetinildiği, İdari Yargıkararının kesinleşme durumunun Mahkemesindensorulduğu ve gelen cevabi yazıda kararın kesinleştiğininbelirtildiği, idari ve adli yargı yerleri arasında görevuyuşmazlığının doğduğu ve usule ilişkinbaşka bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda seyir halindeyken meydana gelen trafik kazası nedeniyleoluştuğu ileri sürülen zararın, davalı idarenin hizmetkusurundan kaynaklandığından bahisle tazmin edilmesiistemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğukarayollarında can ve mal güvenliği yönünden gereklidüzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak vealdırmak,
b) Tümkarayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996-4199/47 md.)
d) Trafik vearaç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolugüvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e) Yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafikkazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkilibirimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizisonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ile işaretlemeyedayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularakönerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996-4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k)(Ek:18/10/2018-7148/14 md.) Bu Kanunun 31 ve 49 uncu maddeleri kapsamındatakoğraf ve çalışma-dinlenme süreleriyönünden karayolları denetim istasyonlarında denetim yapmakve trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlemek,
l)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyolların habitatlarıböldüğü yerlerde Doğa Koruma ve Milli Parklar GenelMüdürlüğünün görüşünüalarak yaban hayvanlarının geçişlerine izin verecekmenfez, ekolojik köprü ve benzeri tesisleri yapmak,
m)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Otoyollarda yaban hayvanlarındankaynaklanacak trafik kazalarını önlemek maksadı ile kafestel çit yapmak,
n)(Ek:29/11/2018-7153/9 md.)(5) Yaban hayvanlarının muhtemel yaşamalanlarının bulunduğu bölgelerdeki karayollarındauyarıcı levhalara yer vermek,
o) BuKanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16md.)” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacıidaresindeki 16 … 72 plaka sayılı aracın, 19.06.2018tarihinde, Bursa istikametinden Bandırma istikametine seyir halinde iken,yol üzerinde bulunan çukur nedeniyle maddi hasarlı trafik kazasımeydana geldiği, meydana gelen trafik kazasında idarenin hizmetkusurunun bulunduğundan bahisle meydana gelen zararın tazminine kararverilmesi istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü, haklıneden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Bursa 12.Asliye HukukMahkemesinin 24.10.2019 gün ve E:2019/201 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Bursa 12.Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.10.2019gün ve E:2019/201 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 27.1.2020 gününde Üye Ahmet ARSLAN'ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞI OY
İdareninkendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'datekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme,trafik güvenliğini sağlama şeklindeyürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğununidare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi;uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği,meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanmasıkarşısında uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyorum.27.1.2020
ÜYE
Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy