T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 896
KARAR NO : 2020 / 55
KARAR TR : 27.1.2020
ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1- M.E. ve diğ.
Vekilleri
:Av. M. T. E.
Davalı : Hakkari İl Özel İdaresi
Vekili : Av. E.S.
O L AY : Davacılar vekili dava dilekçesinde;müvekkili Y. E.'in 20/09/2017 tarihinde Hakkari ili Yüksekovailçesi Büyükçiftlik Beldesi Trafo mevkiinde,Suüstü yolu üzerinde 65 … 308 plakalı araç ileYüksekova Devlet Hastanesi gitmek üzere yolaçıktığını, araç içerisindeeşi F. Ç. ile maktul N. Er'in bulunduğunu; Y. E.'in yolortasında bulunan çukura girmemek için direksiyonunukırdığını ancak yolda bulunan başka birçukura ve mıcıra girerek kaza yaptığını,iş bu kaza nedeniyle davacı Y. E.'insakatlandığını, eşi F. E'in halen yoğunbakımda olduğunu, davacı Y. E.'in kızı olan N. E.'inkaza nedeniyle vefat ettiğini, olayda davalı idarenin hizmet kusurubulunduğundan bahisle, uğranıldığı ilerisürülen zarara karşılık Y. E. için 1.000,00 TLmaddi ve 50.000,00 TL manevi tazminat, F. E.için 50.000,00 TL manevitazminat ve M., R., E. N., K. ve M. E.'in her biri için 30.000,00 TLmanevi tazminat olmak üzere toplamda 1.000,00 TL maddi ve 250.000,00 TLmanevi tazminatın ödenmesi istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
VAN 2.İDARE MAHKEMESİ: 18.12.2018 gün veE:2018/561, K:2018/2735 sayı ile, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1., 2., 19.1.2011günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesi hükümlerine yer verdikten sonra; “(…)Bu durumda; görülmekteolan davanın, davalı idarenin yapımı, bakımı veişletilmesi ile görevli ve sorumlu olduğu yolun çukurluve mıcırlı olduğu belirtilerek meydana geldiği ilerisürülen trafik kazasından kaynaklandığı ve bunedenle işbu uyuşmazlığın 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanundan doğan bir sorumluluk davası niteliğindeolduğu anlaşılmakla, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde anılan Kanununyukarıda açık metnine yer verilen 110. maddesi uyarıncaadli yargının görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 15/02/2016 tarih ve E:2016/57, K:2016/92sayılı kararı ile, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanununun 110. maddesi uyarınca açılacak sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiiçtihat edilmiştir.(…)
Açıklanannedenlerle; 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 15/l-(a) maddesi uyarınca davanın görevyönünden reddine…” karar vermiş, bu karar istinafyoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacılarvekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
YÜKSEKOVA 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:15.10.2019 gün ve E:2019/88 sayı ile, “(…) Somutolayda; davacı aracıyla hareket halinde ikenBüyükçiftlik Beldesinden Yüksekova Devlet Hastanesi'negitmek için kullandığı yolun Suüstüköyü civarında yol ortasında bulunan çukurdankaçmak için manevra yapması ve başka bir çukurave mıcıra girmesi sonucu kaza yaptığı, kaza sonucundaaracın pert olduğu, araçta bulunan kızı Nur Er'invefat ettiği, eşi Feride Er'in ve kendisininyaralandığı, kazanın meydana gelen yolun köy yoluolduğu, köy yollarının bakımından Hakkari İlÖzel İdaresi’nin sorumlu olduğu, idarenin görevlerinitam ve eksiksiz yerine getirmediği, yürütülen kamuhizmetinin kusurlu işletildiği, meydana gelen kazada hizmet kusurubulunduğundan uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu, Van 2. İdare Mahkemesince dava konusu talebe ilişkingörevsizlik kararı verildiği ve bu kararınkesinleşmiş olduğu bu nedenle olumsuz görevuyuşmazlığı çıktığıanlaşılmakla 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. Maddesiuyarınca yargılamanın durdurulmasına, görevliyargı yerinin belirlenmesi için mahkememiz dosyası iledosyamız arasında bulunan Van 2. İdare Mahkemesinin 2018/787Esas 2018/820 Karar sayılı dosyasının UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, davaya devam edilmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar verilmiştir.
1-Ayrıntıları ara kararda açıklanmak üzere mahkememizce işbu davadaİdare mahkemelerinin görevli olduğu kanısınavarılmak ile 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. Maddesi uyarıncayargılamanın DURDURULMASINA,
2-2247Sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. Maddesi uyarınca Van 2.İdare Mahkemesinin 2018/561 Esas 2018/2735 karar sayılıkararı ile mahkememiz dosyası arasında olumsuz görevuyuşmazlığı çıktığındandolayı görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyladosyanın UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNEGÖNDERİLMESİNE,”karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 27.1.2020günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Asliye HukukMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargıdosyasının Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kazanedeniyle oluştuğu öne sürülen zararın tazminedilmesi istemiyle açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; ancak aksine bir hüküm yoksa; karayoludışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park,bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis veakaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiğiiçin faydalanılan yerlerde de bu Kanun hükümlerininuygulanacağı; Kanunun, 4.maddesi ve devamında, Karayolugüvenliği konusunda hedefleri tespit etmek, uygulatmak vekoordinasyonu sağlamak amacıyla oluşturulan Kuruluşlar ve,Komisyonlar ile bunların görev ve yetkilerine, Kanunun 5 ila 12maddelerinde; Emniyet Genel Müdürlüğünün, merkez,bölge, il ve ilçe trafik kuruluşlarının; JandarmaGenel Komutanlığı trafik kuruluşlarının, Trafik zabıtası ve genelzabıtanın, Karayolları GenelMüdürlüğünün, Millî EğitimBakanlığı, Sağlık Bakanlığı veUlaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığının, Tarım Orman ve KöyişleriBakanlığının, Belediye trafik birimlerinin, İl veilçe trafik komisyonlarının bu Kanunla ilgili görev veyetkilerinin sayıldığı; bu kapsamda da, Kanunun 10.maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafikdüzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimleriningörev ve yetkileri arasında olduğu; 13.maddesinde, karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ilegörevli ve sorumlu bütün kuruluşların, karayoluyapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmakla yükümlü oldukları belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, davacılar tarafından;davacı Y. E.in, 20/09/2017 tarihinde, Hakkari ili, Yüksekovaİlçesi, Büyükçiftlik Beldesinden SuüstüKöyü yönüne 65 … 308 plakalı araç ileseyir halinde iken direksiyon hakimiyetini kaybetmesiyle meydana gelen tektaraflı trafik kazası neticesinde yaralandığı vemeydana gelen kazada yolun yapım, bakım, onarımı veişletilmesinden sorumlu olan davalı idarenin hizmet kusurubulunduğundan bahisle, uğranıldığı ileri sürülenzararlara karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesinekarar verilmesi istemiyle görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemekolanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetiminebağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’ninişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu dolayısıyla, Yüksekova1. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan 15.10.2019 gün ve E:2019/88sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan 15.10.2019gün ve E:2019/88 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 27.1.2020 gününde Üye Ahmet ARSLAN'ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞI OY
İdareninkendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'datekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme,trafik güvenliğini sağlama şeklindeyürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi;uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasındankaynaklanması karşısında uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyorum.27.1.2020
ÜYE
Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy