T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/49
KARAR NO : 2020/48
KARAR TR: 27.01.2020
ÖZET: Ankara Büyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı Çocuk Koruma bölümü usta öğretici kısmında, fasılasız işçi ve çocuk koruma olarak çalıştığı döneme ilişkin fazla çalışma ücretlerinin kendisine ödenmediğinden bahisle,fazla mesai alacağının iş akdinin fesih tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte ödenmesiistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A.Ö.
Vekili : Av. Ö.G.
Davalı: Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili: Av. M.A.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin davalıya ait AnkaraBüyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler DairesiBaşkanlığı Çocuk Koruma bölümündeusta öğretici olarak 18.05.2010-24.06.2015 tarihleri arasındafasılasız olarak en son çocuk koruma olarakçalıştığını, davacının işakdini 24.06.2015 tarihinde ağır çalışmakoşulları, psikolojik yıpranma ve parasınınödenmemesi sebepleriyle feshettiğini, işyerinde yemekyardımı yapıldığını, davacınındavalı işverenle haftalık 96 saatçalıştığını, davacınınaylık ortalama 2.000,00-TL maaş aldığını,davacıya fazla mesai ücretinin hiç ödenmediğini,davacının haftanın 7 günü izinkullandırılmadan sabah saat 10.00'dan ertesi gün sabah 10.00'akadar çalıştırıldığını, 24 saatdinlendirilerek tekrar aynı saatler içindeçalıştırılmasının hayatın olağanakışına aykırı olduğunu, davacınıncumartesi ve pazar günleri devamlı mesaiyaptığını ileri sürerek, fazlaya ilişkinhaklarını saklı tutmak kaydıyla 1.000,00-TL fazla mesaiücreti alacağının davalıdan tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 14. İŞ MAHKEMESİ : 24.4.2017 gün veE:2015/1152, K:2017/241 sayı ile, davacının 657 sayılıYasanın 89. Maddesi ile 1739 sayılı Milli Eğitim Kanunun47. Maddesi ve buna göre çıkarılmışYönetmelik çerçevesindeçalıştığı, davacınınçalışmalarının İş Kanunu kapsamındaolmadığının anlaşıldığı,uyuşmazlık statü hukukunu ilgilendirdiğinden davaya bakmagörevinin idari yargı olduğu, bu nedenle davanın idariyargıda çözümlenmesi gerektiğinden, davaşartı yokluğu ve mahkemelerinin görevsizliği veyargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, HMK'nun 114/b, 115/2 maddelerigereğince davanın usulden reddine karar vermiş, bu kararakarşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi: 15.2.2018gün ve E:2017/2426, K:2018/293 sayı ile, ; ilk derece mahkemesininvakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönündenyasaya aykırılık bulunmadığıanlaşılmakla, davacı tarafın yerinde görülmeyenistinaf başvurusunun HMK.nun 353/ 1-b.l. maddesi gereğince esastanreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez fazlaya ve faize dair hakları saklıkalmak kaydı ile, şimdilik 7.000,00-TL çalışmaücret alacağınıniş akdinin feshi tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 15. İDARE MAHKEMESİ: 11.12.2019 gün veE:2019/459 sayı ile, olayda, davacıyla idare arasındakiilişkinin bir iş ilişkisi olduğu, talep edilentazminatın İş Kanunundan kaynaklanan hak olduğuanlaşılmakta olup, uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin (işmahkemelerinin) görevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, adli yargının görev alanına girendavanın 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleriuyarınca görev yönünden reddi gerektiğinden, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19 uncu maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan27.01.2020 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ındavada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankara Büyükşehir Belediyesi Sosyal HizmetlerDairesi Başkanlığı Çocuk Korumabölümü usta öğretici kısmında,fasılasız işçi ve çocuk koruma olarakçalıştığı döneme ilişkin fazlaçalışma ücretlerinin kendisine ödenmediğindenbahisle, şimdilik 7.000,00-TL fazla mesai alacağınıniş akdinin fesih tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde“Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynıYasanın “Uyuşmazlıkların ÇözümYeri” Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510sayılıKanunun3.maddesinde;kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayanDördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun1.maddesinde,Kanunun amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın dakonusunu oluşturan“İş Sözleşmesi, Türlerive Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında, kıdemtazminatı,ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 12.10.2017 gün ve 30221 sayılıResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7036sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun;
"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesinde,
“(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarKurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli veasliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzumgörülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi,26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlkDerece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş,Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine görebelirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerdeiş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bumahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliyehukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara görebakılır." denilmiş,
"Dava şartı olarak arabuluculuk"başlıklı 3/1. maddesinde;
" (1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesinedayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatıile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuyabaşvurulmuş olması dava şartıdır..."denilmiş,
"Görev" başlıklı 5. maddesinde;
" (1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılıKanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevliolduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar" denilmiştir.
Aynı Kanun'un "Geçici Hükümleri"başlıklı Geçici 1. maddesinde;
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulaniş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleriolarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunlaiş mahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava veişler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgilimahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir. "hükmüne yer verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacının,Ankara Büyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler DairesiBaşkanlığı Çocuk Koruma bölümündeusta öğretici olarak görev yaptığı dönemeilişkin hak etmiş olduğu fazla mesai alacağınınödenmesi istemiyle açıldığıanlaşılmıştır.
Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatlarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 15. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Ankara 14. İş Mahkemesince verilen24.4.2017 gün ve E:2015/1152, K:2017/241 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara15. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 14.İş Mahkemesince verilen 24.4.2017 gün ve E:2015/1152, K:2017/241sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,27.01.2020 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy