T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/388
KARAR NO : 2019/586
KARAR TR: 30.09.2019
ÖZET: Türkiye Elektromekanik Sanayi A.Ş (TEMSAN) emrinde, kapsamdışı personel (Makine Mühendisi) olarak çalışmakta olan davacının, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkinişlem ile bu işlemin dayanağı niteliğinde olan Merkez Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K ARA R
Davacı:M.G.
Vekili : Av. K.K.
Davalı : Türkiye Elektromekanik Sanayi A.Ş (TEMSAN)
Vekili :Av. A.G.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;davalınınmerkez teşkilatında yer alan Küçük TürbinGeneratör ve Tesisler İşletme Müdürlüğübünyesindeki Üretim ve Montaj Başmühendisliği emrindeKapsam Dışı Personel Yönetmeliği hükümleriçerçevesinde makine mühendisi olarak görev yapandavacının hakkında yapılan disiplin soruşturmasısonucunda Merkez Disiplin Kurulunun 31.12.2018 gün ve 2018/1-2sayılı kararı gereğince 03/01/2019 tarihli ve 81sayılı işlemle sözleşmesinin feshine kararverildiğini, bu kararın hukuka aykırı olduğunu ilerisürerek, Merkez Disiplin Kurulu kararı ile sözleşmeninfeshine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
Davalı vekili, süresi içinde verdiği cevapdilekçesinde, davanın adli yargı yerindeçözülmesi gerektiğinden bahisle görevitirazında bulunmuştur.
ANKARA 7. İDARE MAHKEMESİ: 21.3.2019 gün veE:2019/173 sayı ile, davanın statüsü itibariyle kamupersoneli olan davacı ile davalı idare arasındaki ilişkininidare hukuku ilkelerine dayanan kamu hukuku ilişkisi olduğu veuyuşmazlığın kamu hukuku prensipleri çerçevesindeçözümlenmesi gerektiği dikkatealındığında; davanın görüm veçözümünde idari yargının görevlibulunduğu gerekçesiyle, davalı idarenin görevitirazın reddine karar vermiştir.
Davalı Türkiye Elektromekanik Sanayi A.Ş (TEMSAN) vekilitarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasıile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: "... Olayda, 233sayılı KHK'ya tabi, Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığı ile ilgilendirilmiş bir Teşekkül olanTEMSAN; sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslaragöre faaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür.
Yapılan açıklamalar ışığındaUyuşmazlık Mahkemesinin benzer olaylara ilişkin verdiği01/03/1996 tarihli ve 22567 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan,22/01/1996 tarihli ve E. 1995/1, K. 1996/1 sayılı veözelleştirme kapsamında bulunmayan Kamu İktisadiTeşebbüslerinde kapsam dışı statüdeçalışan personelin kurumlan ile olan ilişkilerindendoğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idariyargı olduğuna ilişkin ilke kararı bulunmaktaysa da,25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanununun 37. maddesi ile 399 sayılı KHK'nın ek 3.maddesi; “Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 1 inci vegeçici 9 uncu maddelerine tabi teşebbüs ve bağlıortaklıklarda toplu iş sözleşmesi kapsamıdışında çalışan personel ile bu teşebbüsve bağlı ortaklıklar arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işler işmahkemelerinde görülür" şeklindedeğiştirilmiştir.
Uyuşmazlık konusu dava 28/01/2019 tarihinde yaniyukarıda anılan 25/10/2017 tarihli mevzuatdeğişikliğinden sonra idari yargı yerindeaçılmıştır. Bu sebeple, Kamu İktisadiTeşebbüslerinde kapsam dışı personel olarakçalışanların işverenleriyle aralarında işilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan hertürlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin olarak25/10/2017 tarihinden sonra açılan dava ve işlerin işhukuku hükümlerine göre çözülmesigerektiği kanaatine varılmıştır.
Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 29/01/2018 tarihli veE.-K.2018/18-49 sayılı ve 25/06/2018 tarihli ve E.-K.2018/359-411sayılı kararlarında da aynı hususlarvurgulanmıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, davacınınsözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemle buişlemin dayanağı olan disiplin kurulu kararınıniptaline ilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde görülmesi gerektiğidüşünülmektedir.
KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247sayılı Kanunun 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesinekarar verildi." yolunda düşünce vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 13.maddesine göre Danıştay Başsavcısı’nında yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: “… Olayda, 233sayılı KHK’ye tabi, Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığı ile ilgilendirilmiş bir Teşekkül olan"TEMSAN"; sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticariesaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisaditeşebbüsüdür.
Yukarıda yer alan açıklamalarçerçevesinde, Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer olaylarailişkin verdiği 1/3/1996 tarih ve 22567 sayılı ResmiGazetede yayımlanan, 22/1/1996 gün ve E:1995/1, K: 1996/1sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunmayan Kamuİktisadi Teşebbüslerinde kapsam dışı statüdeçalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerindendoğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idariyargı olduğuna ilişkin ilke kararı bulunmakta ise de,25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 7036 sayılı iş MahkemeleriKanununun 37. maddesi ile 399 sayılı KHK'nin ek 3. maddesi; "BuKanun Hükmünde Kararnamenin ek 1. ve geçici 9. maddelerinetabi teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda toplu işsözleşmesi kapsamı dışındaçalışan personel ile bu teşebbüs ve bağlıortaklıklar arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmedenveya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işler işmahkemelerinde görülür." şeklindedeğiştirilmiştir.
Usul hukuku kuralları derhal uygulanırlık ilkesinetabidir. Tamamlanmış olan işlemler hariç olmak üzereyürürlüğe girdiği andan itibaren derhaluygulanır. Görev hususunun da Usul Hukukunun en temelkonularından biri olduğu düşünüldüğünde,Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kapsam dışıpersonel olarak çalışanların işverenleriylearalarında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veyakanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarınailişkin dava ve işlere 25/10/2017 tarihinden bu yana iş mahkemelerindebakılacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının sözleşmesinin feshedilmesineilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı niteliğindeolan Merkez Disiplin Kurulu kararının iptaline ilişkinaçılan bu davanın görüm veçözümünde özel hukuk hükümleri uyarıncaadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
SONUÇ : Açıklanan nedenle, 2247 sayılıKanunun 13. maddesi uyarınca yapılan başvurununkabulünün uygun olacağıdüşünülmektedir.” şeklinde düşüncevermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ veAhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan30.09.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarevekilinin, anılan Yasa'nın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine YargıtayCumhuriyet Başsavcısı'nca, 10. maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idare emrinde kapsamdışı personel(Makine Mühendisi) olarak çalışmakta olandavacının, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin03.01.2019 tarih ve 81 sayılı işlem ile bu işlemindayanağı niteliğinde olan 31.12.2018 tarih ve 2018/1-2sayılı Merkez Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlıortaklıklarında, işveren ile sendikalar arasında akdedilentoplu iş sözleşmelerinin kapsamı dışındatutulan ve bu nedenle “kapsam dışı personel” olarakadlandırılan personelin, hizmet sözleşmelerine konulanyasakla sendika üyesi olamaması, yönetim kademesindeki daimikadrolarda görev alarak işverene ait yetkileri kullanması ya dagörevinin özel bir önem taşıması veözellikle de yetkileri, ücret ve diğer haklarınıntayin ve takdirinin idareye ait olması nedeniyle statüleri, asli vesürekli görevleri genel idare esaslarına göreyürüten memur ve sözleşmeli personel statüsüneyaklaşmakta; nitekim 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanunun22. ve Geçici 9. maddesinde de kanun koyucu tarafından, memur vesözleşmeli personel ile birlikte anılmaktadır.
Öte yandan, 14/02/2018 tarihli ve 30332 sayılı ResmiGazete'de yayımlanıp yürürlüğe giren TürkiyeElektromekanik Sanayi Anonim Şirketi Ana Statüsünün,“Amaç” başlıklı 1. maddesinde “Bu AnaStatünün amacı; Türkiye Elektromekanik Sanayi AnonimŞirketi ’nin (TEMSAN) faaliyet alanı ve görevleri,organları, teşkilat yapısı, müessese, bağlıortaklık, işletme ve iştirakleri ile bunlar arasındakiilişkileri ve ilgili diğer hususları düzenlemektir.”hükmüne; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde“Bu Ana Statü; TEMSAN’ın, faaliyet alanı vegörevleri, organları ve teşkilat yapısı,müessese, bağlı ortaklık, işletme ve iştirakleri,tasfiye, denetim, idari, malî ve personele ilişkin hususlarıkapsar.” hükmüne; “Dayanak” başlıklı3. maddesinde “Bu Ana Statü, 8/6/1984 tarihli ve 233sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname ve 399 sayılı Kanun HükmündeKararname hükümlerine dayanılarakhazırlanmıştır.” hükmüne;“Teşekkülün yapısı”başlıklı 5. maddesinde “TEMSAN; tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesi ile sınırlı bir iktisadi devletteşekkülüdür. Teşekkülün teşkilatyapısı bu Ana Statü’nün ekinde yer alan (1)sayılı cetvelde gösterilmiştir. / Teşekkül; 233sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bu Ana Statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabidir./....” hükmüne; “Personeleilişkin hükümler” başlıklı 32. maddesindeise “Teşekkül, müessese ve bağlı ortaklıkpersoneli hakkında 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameve Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejimiesaslarını düzenleyen 399 sayılı KanunHükmünde Kararname hükümleri uygulanır.”hükmüne yer verilmiştir.
Olayda, 233 sayılı KHK’ ye tabi, Enerji ve TabiiKaynaklar Bakanlığı ile ilgilendirilmiş birTeşekkül olan TEMSAN sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadialanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan,kamu iktisadi teşebbüsüdür.
Yapılan açıklamalar ışığındaMahkememizin benzer olaylara ilişkin verdiği 1.3.1996 tarih ve 22567sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 22.1.1996 gün veE:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamındabulunmayan Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kapsamdışı statüde çalışan personelinkurumları ile olan ilişkilerinden doğananlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargıolduğuna ilişkin ilke kararı bulunmaktaysa da, 25/10/2017 tarihve 30221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanununun 37 nci maddesi ile 399 sayılı KHK nin ek 3ncü maddesi; "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 1 inci vegeçici 9 uncu maddelerine tabi teşebbüs ve bağlıortaklıklarda toplu iş sözleşmesi kapsamıdışında çalışan personel ile buteşebbüs ve bağlı ortaklıklar arasında, işilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan hertürlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava veişler iş mahkemelerinde görülür" şeklindedeğiştirilmiştir.
Görev uyuşmazlığına konu dava 28.01.2019tarihinde yani yukarıda anılan 25/10/2017 tarihli mevzuatdeğişikliğinden sonra idari yargı yerindeaçılmıştır. Bu sebeplerle 25/10/2017 tarihindensonra açılan Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kapsamdışı personel olarak çalışanlarınişverenleriyle aralarında iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işlere işmahkemelerinde bakılacağı tartışmasızdır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı'nca yapılan başvurunun kabulü iledavalı idare vekilinin görev itirazının reddineilişkin Ankara 7. İdare Mahkemesinin 21.3.2019 gün ve E:2019/173sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı'nca yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile davalı idare vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Ankara 7. İdare Mahkemesinin 21.3.2019 gün veE:2019/173 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,30.09.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy