T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/241
KARAR NO : 2019/313
KARAR TR: 29.04.2019
ÖZET : Davacının, Yozgat İli merkezinde bulunan Spor Vadisi mevkiinin yamaçlarına alıç toplamak için çıktığını; bir yönüyle yola bakan kimi yerde bir ila iki metre, kimi yerde beş ila yedi metre yüksekliği olan duvarın üst tarafındaki yamaçta yürürken ayağının kayması sonucu, önce duvarın üzerine yuvarlandığını; daha sonra da yola düştüğünü; olay neticesi sol ayağında birden çok kırık ve sağ ayak topuğunda çatlama meydana geldiğini; bu olay nedeniyle söz konusu duvar üzerinde önlem almayan Yozgat Valiliğinin hizmet kusuru olduğunu ileri sürerek, maddi ve manevi tazminatın tahsiliistemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
KARAR
Davacı : U.Ö.
Vekili : Av. Ç.T.
Davalı : Yozgat Valiliği
Vekili : Av. A.G.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin 10.10.2015 tarihinde Yozgat İli merkezindebulunan Spor Vadisi mevkiinin yamaçlarına alıç toplamakiçin çıktığını; bir yönüyleyola bakan kimi yerde bir ila iki metre, kimi yerde beş ila yedi metreyüksekliği olan istinat duvarının üst tarafındakiyamaçta yürürken ayağının kayması sonucuönce duvarın üzerine yuvarlandığını, dahasonra da yola düştüğünü; olay neticesi solayağında birden çok kırık ve sağ ayaktopuğunda çatlama meydana geldiğini, bu olay nedeniylesöz konusu duvar üzerinde önlem almayan davalınınhizmet kusuru olduğunu ileri sürerek, 500,00-TL. maddi ve 500,00-TL.manevi tazminatın davalı idareden tahsili istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
YOZGAT İDARE MAHKEMESİ: 2.2.2017 gün veE:2017/140, K:2017/177 sayı ile, 2918 sayılı Yasanın 110.maddesinin karayollarında ve karayolları dışındakialanlarda kamuya açık alanlarda, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıylabir karayolu yapısı olan istinat duvarının üzerindenyol zeminine düşme nedeniyle meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan bu davanın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarıldığı gerekçesiyle, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a. maddesihükmü uyarınca görev yönünden reddine kararvermiş, bu karara karşı davacı vekili tarafındanistinaf isteminde bulunulmuştur.
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi:21.6.2017 gün ve E:2017/456, K:2017/597 sayı ile, mahkemekararının, konusu beş bin Türk lirasınıgeçmeyen bir uyuşmazlığa ilişkin olduğu tespitedildiğinden, yasal düzenleme gereğince kesin olan bu kararayönelik istinaf başvurusunun incelenmeksizin reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
YOZGAT 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 6.11.2018 günve E:2017/274, K:2018/693 sayı ile, yargılamaya ilişkin konununidari yargının görevinde bulunduğu gerekçesiyle,mahkemelerinin ise görevsiz olması nedeniyle yargı yolu caiz olmadığındandavanın HMK’nun 114. 115. maddeleri gereğince usulden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 29.04.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre;
Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada; idare mahkemesince adli yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş vekesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bununüzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahipolduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından birdeğerlendirme yapılması gerekmektedir.
1-2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde yer alan,“ Olumsuz görev uyuşmazlığınınbulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idariyargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davadakendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararlarınkesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancakdavanın taraflarınca (…) ileri sürülebilir. ”hükmüne göre,idare mahkemesinin kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince degörevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesihalinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak; hukuk alanında doğmuş bulunan buuyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanıntaraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki“Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciinbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur veelindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.)Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararıile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri,davaya bakma görevinin idari yargı yerine ait olduğunu belirtengerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’nebaşvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki,başvurukararının, görev konusunda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilmesine değin işin incelenmesininertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görevuyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, öncelikle görevsizlikkararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevlimerciin belirtilmesi için re’sen UyuşmazlıkMahkemesi’ne başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu haliyle, Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce re’senyapılan başvuru, 2247 sayılı Yasa’daöngörülen yönteme uymamaktadır.
Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren MahkemeceUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği vesonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının, Yozgat İli merkezinde bulunan SporVadisi mevkiinin yamaçlarına alıç toplamak içinçıktığını; bir yönüyle yola bakankimi yerde bir ila iki metre, kimi yerde beş ila yedi metreyüksekliği olan duvarın üst tarafındaki yamaçtayürürken ayağının kayması sonucu, önceduvarın üzerine yuvarlandığını; daha sonra dayola düştüğünü; olay neticesi solayağında birden çok kırık ve sağ ayaktopuğunda çatlama meydana geldiğini; bu olay nedeniylesöz konusu duvar üzerinde önlem almayan Yozgat Valiliğinin hizmetkusuru olduğunu ileri sürerek, 500,00-TL. maddi ve 500,00-TL. manevitazminatın tahsili istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Belediye aleyhine idare mahkemesinde açılan başka birtazminat talepli tam yargı davasında, İdare Mahkemesi 2918sayılı Yasanın 110.maddesinin 1.fıkrasınınbirinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olduğukanısına varmış, İdare Mahkemesinin bu ikicümlenin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu inceleyenAnayasa Mahkemesi 8.12.2011 gün ve E:2011/124, K:2011/160 sayı ve8.11.2012 gün ve E:2012/118, K:2012/170 sayılı aynıiçerikli iki kararı ile; “2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birincifıkrasında, bu Kanun’dan doğan sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiöngörülmektedir. İtiraz başvurusunda bulunan mahkemeise idare mahkemesi olup davaya bakmakta görevli ve yetkili mahkemedeğildir.
Başvurunun Mahkeme’nin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.” kararına varmıştır.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin benzer bir konuda İdare Mahkemesi’nin davayabakmakla görevli bulunmadığı yolundaki kararlarıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun,trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılandavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlığa konu olayda ise, kazanın meydanageldiği yerde, kadastro paftasında herhangi bir karayolu eklentisi veistinat duvarı belirtmesi bulunmadığı; Yozgat İli,Merkez İlçesi, Yukarı nohutlu 2. Mıntıka Mahallesi,858 ada, 431 parsel sayılı taşınmaz içindebulunduğu dosyada bulunan bilirkişi raporundan anlaşılmıştır.
Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında,idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b.maddesinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları, idari dava türleri arasındasayılmıştır.
İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak, kişilere verdiğizararların tazmini istemiyle, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacakdavaların görüm ve çözümünün, iptalve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapanidari yargı yerine ait olduğu yerleşik yargısaliçtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Olayda da, istinat duvarına davalı idarece duvarüzerinde önlem alınmadığı nedeniylesözkonusu kazanın meydana geldiği iddiasının birhizmet kusuruna, dolayısıyla manevi zarara yol açtığıiddiasının tam yargı davasına konu olabileceğikuşkusuzdur.
Kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin; kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin;hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde“idari dava türleri” arasında sayılan “idariişlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafındanaçılacak tam yargı davası” kapsamında, idariyargı yerlerince yapılacağı açıktır.
Açıklanan nedenlerle, Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin yöntemeuygun olmayan başvurusunun kabulü ile, Yozgat İdare Mahkemesinceverilen 2.2.2017 gün ve E:2017/140, K:2017/177 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yozgat 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin yönteme uygun olmayan BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Yozgat İdare Mahkemesince verilen 2.2.2017 gün veE:2017/140, K:2017/177 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 29.04.2019 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy