T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/890
KARAR NO : 2019/65
KARAR TR : 28.01.2019
ÖZET:Menemen İcra Müdürlüğü dosyasından tahsil edilen Katma Değer Vergisi ve Damga Vergisinin; dava konusu taşınmaz üzerinde "1. Derecede Arkeolojik Sit Alanı" içerisinde olduğuna dair kayıt bulunduğu, her türlü vergi resim ve harçtan muaf olduğu, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin Yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek, iptali ile KDV ve damga vergisinin iadesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı :S.G.
Vekili : Av.A.G.
Davalı:Adli Yargıda MenemenVergi Dairesi Müdürlüğü
Vekili :Av. V.Y.
İdariYargıda
İzmirVergi Dairesi Başkanlığı (Menemen Vergi DairesiMüdürlüğü)
Vekili :Av. K.Ç.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Menemen İcraMüdürlüğü'nün 2016/328 Talimat sayılıdosyasında yapılan ihale yoluyla satış işlemisonucunda İzmir İli, Menemen İlçesi, KesikKöyü, 1213 Ada, 4 Parselde arsa vasfıyla kayıtlıbulunan taşınmaz için davacı tarafından 19.12.2016tarihinde 111.464,07-TL KDV ve damga vergisinin vergi dairesineödendiğini, ödenen KDV ve Damga Vergisinin taşınmazüzerinde 1. derecede arkeolojik sit alanı içerinde olduğuyönünde şerh bulunduğunu ve bu nedenle her türlüvergi resim ve harçtan muaf olduğundan bahisle iadesi istemiyleMenemen İcra Müdürlüğünden hatalı beyanedilen damga vergisi ve KDV'nin iadesi için Menemen VergiMüdürlüğüne yazı yazılmasınıntalep edildiğini, müdürlükçe 13.1.2017 tarihindetalebin reddine karar verildiğini ileri sürerek, Vergi Dairesinceyapılan tahakkuk işleminin iptaline, 111.464,07-TL 'nin ödemetarihi olan 19.12.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziylebirlikte davalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
MENEMEN İCRA HUKUK MAHKEMESİ: 30.3.2017 gün veE:2017/6, K:2017/82 sayı ile, davacının 3095 sayılıKanun uyarınca katma değer vergisi mükellefi olupolmadığı, ihaleye konu taşınmazın KDVistisnası kapsamında kalıp kalmadığı, yine 488sayılı Kanun ile diğer yasal mevzuat kapsamında damgavergisi mükellefi olup olmadığı, istisnalardanyararlanıp yararlanamayacağı, vergiden muaf kabul edilipedilemeyeceği hususunda inceleme yapma görevinin 213 sayılıVergi Usul Kanunu ve 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri,İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve GörevleriHakkında Kanun uyarınca Vergi Mahkemelerine ait olduğu veMahkemelerinde açılan davanın idari yargıdaaçılması gerektiği gerekçesiyle, davanınyargı yolu nedeni ile reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
İzmir 4. Vergi Mahkemesi: 14.2.2018 gün ve E:2017/411,K:2018/258 sayı ile, dava konusu taşınmaz bakımındansözkonusu muafiyetin uygulanıp uygulanmayacağınıntespiti bakımından Mahkemelerinin 4.10.2017 tarihli ara kararıylaMenemen Tapu Sicil Müdürlüğü'nden dava konusutaşınmazın "1. Derecede Arkeolojik Sit Alanı"içerisinde yer alıp almadığı, üzerinde I. veyaII. Grup Korunması Gereken Kültür Varlığışerhi bulunup bulunmadığı ve şerh nedeniyle muafiyetibulunup bulunmadığı hususlarında Mahkemelerine bilgiverilmesinin istenildiği, 04.12.2017 havale tarihli ara karar cevabıve ekindeki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde dava konusutaşınmaz üzerinde 24.06.1996 tarih ve 2647 Yevmiye numaralı"1. Derecede Sit Alanındadır" beyanınınbulunduğunun görüldüğü; bu durumda dava konusu taşınmazın2863 sayılı Kanun'un 21/3. maddesi gereği vergiye tabiolmadığından ihale ile satımı nedeniyle katmadeğer vergisi ve damga vergisi beyannamesi verilmesini gerektiren birsebep bulunmamasına rağmen verilen beyanname neticesi yapılanKDV ile damga vergisi tahakkuk ve tahsilinde hukuka uygunlukbulunmadığı; davacının faiz istemine gelince; idareyi,eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü tutan Anayasa'nın 125. maddesinin sonfıkrası, yargı yeri kararı uyarınca iadesi gereken birmiktar paranın, İdarenin tasarrufunda kalan sürede ilgilisitarafından tasarruf edilememesinden doğan zararın giderilmesinide kapsamadığı; iadesi gereken tutar yönünden vergiidaresi ile davacı arasındaki ilişkinin, iadenin yargıkararıyla hüküm altına alınması nedeniyleyönetilen-idare ilişkisi olmaktan çıkarak, birborç ilişkisine dönüştüğü;dolayısıyla, bu ilişkinin borçlusu tarafındanalacaklısına, paranın tasarrufundan yoksun kalınansüre için; 1. maddesinde Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu'nagöre faiz ödenmesi gereken hallerde hangi oranda faizödeneceğini düzenleyen, "3095 sayılı Kanuni Faizve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun" hükümlerinegöre faiz ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanınkabulüne, dava konusu Katma Değer Vergisi ile Damga Vergisininiptaline, ödenen tutarların ödeme tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine kararvermiş, bu karara karşı davalı vekili tarafındanistinaf isteminde bulunulmuştur.
İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesi:10.7.2018 gün ve E:2018/646, K:2018/858 sayı ile, İcraMüdürlüğü tarafından yürütülentakip sonucu vergi alınması işleminin, kanunaaykırılığı iddiasının şikayet yolu ileİcra Mahkemesinde çözümleneceği; Mahkemeninincelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinden yaparak, anılanişlemin Kanuna uygun olup olmadığı hususunda kararvereceğinin kuşkusuz olduğu; adli yargılamanın birparçasını oluşturan bu uyuşmazlığın,İcra Müdürlüğünün tesis ettiği birişlemden kaynaklandığı, 19.12.2016 ve 21.12.2016tarihlerinde ödenen bu vergilerin iadesinin yasal 30 günlük davaaçma süresi içersinde hasım mevkiinde vergi dairesigösterilerek Vergi Mahkemesinde açılmış davaya konuedilmediği gibi düzeltme/şikayet yolu da izlenerek oluşanret veya zımni ret işleminin de mevcut olmadığıgözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olupolmadığının adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği sonucunavarıldığı; uyuşmazlık konusu olayımızdaolduğu gibi İcra Müdürlüğüne yapılanbaşvurunun reddi işleminin iptali istemiyle İcra Mahkemesindeaçılan emsali bir davada Uyuşmazlık Mahkemesince verilenkararın da aynı mahiyette olduğu gerekçesiyle,davanın görüm ve çözümünde adli yargıyeri görevli olduğundan, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun un 14ve 19.maddeleri de nazara alınarak görev ret kararı verilmesilazım gelirken işin esası incelenerek verilen kararda yasalisabet görülmediği nedeniyle istinaf başvurusununkabulüyle, istinafa konu kararın kaldırılmasına,yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesinekarar vermiştir.
İZMİR 4. VERGİ MAHKEMESİ: 7.9.2018 günve E:2018/953, K:2018/1327 sayı ile, bozma kararına uyarak,davanın görüm ve çözümünde adli yargıgörevli olduğundan, davanın görev yönünden reddigerektiği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 15. maddesi 1. fıkrasının (a) bendiuyarınca, davanın görüm ve çözümündeadli yargının görevli olması nedeniyle davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 28.01.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idariyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Menemen İcra Müdürlüğü'nün2016/328 Talimat sayılı dosyasında tahsil edilen KatmaDeğer Vergisi ve Damga Vergisinin; dava konusu taşınmazüzerinde "1. Derecede Arkeolojik Sit Alanı"içerisinde olduğuna dair kayıt bulunduğu, hertürlü vergi resim ve harçtan muaf olduğu, tahakkuk vetahsil işlemlerinin Yasaya aykırı olduğu ilerisürülerek, iptali ile ödeme tarihinden itibaren işleyecekfaiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
2004sayılı İcra ve İflas Kanununun
“Şikayetve Şartlar” başlıklı 16. maddesinde; “Kanununhallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmaküzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığımuameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygunbulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir.Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi güniçinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesinden veyasebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı herzaman şikayet olunabilir”
“Şikayetüzerine yapılacak muameleler”başlıklı 17.maddesinde; “Şikayet tetkik merciince, kabul edilirseşikayet olunan muamele ya bozulur, yahut düzeltilir. Memurun sebepsizyapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrasıemrolunur”
“Tetkikmercii” başlıklı 4. maddesinde de: “İcra ve iflâs dairelerinin muamelelerine karşıyapılan şikâyetlerle itirazların incelenmesi icra tetkikmercii hâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisineverilmiş olan hâkim tarafından yapılır. İşdurumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ileAdalet Bakanlığınca icra tetkik merciinin birden fazla dairesikurulabilir. Bu durumda icra tetkik mercii daireleri numaralandırılır.İcra tetkik merciinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde işdağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra tetkik merciihâkimi, kendisine Adlî Yargı Adalet KomisyonuBaşkanlığınca dönüşümlü olarakbağlanan icra ve iflâs dairelerinin muamelelerine yönelikşikâyetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetimve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar. İcra yetkisinihaiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacakşikayet ve itirazların tetkik mercii o mahkemeninhâkimidir.”
Hükümleriyer almaktadır.
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun"Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6.maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özelidareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ilebenzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları iletarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununuygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilenişleri çözümleyeceği hükmüne yerverilmiştir.
Hal böyleiken, İcra Müdürlüğü tarafındanyürütülen takibe ilişkin olarak yapılan ihalesonucunda alınan taşınmaza ilişkin, icramüdürlüğünce verilen KDV ve Damga Vergisiödenmesine dair kararın, kanuna aykırılığıiddiasının şikayet yolu ile İcra Mahkemesindeçözümleneceği,mahkemenin incelemeyi, söz konusu icradosyası üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygun olupolmadığı hususunda karar vereceği kuşkusuzdur. Adliyargılamanın bir parçasını oluşturan buuyuşmazlığın, İcraMüdürlüğünün tesis ettiği bir işlemdenkaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasayauygun olup olmadığının adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği sonucunavarılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Menemen İcra Hukuk Mahkemesince verilen 30.3.2017gün ve E:2017/6, K:2017/82 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Menemenİcra Hukuk Mahkemesince verilen 30.3.2017 gün ve E:2017/6,K:2017/82sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.01.2019 gününde Üyeler Süleyman Hilmi AYDIN, AydemirTUNÇ ve Nurdane TOPUZ'un KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
KARŞIOY
2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri HakkındaKanun’un; "Vergi mahkemelerinin görevleri"başlıklı 6. maddesinde, vergi mahkemelerinin; genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bukonularla ilgili olarak 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanun un uygulanmasına ilişkindavaları ve diğer kanunlarla verilen işleri çözümleyeceğihükme bağlanmıştır.
Davacı;icra müdürlüğünden satın aldığıgayrimenkul için Katma Değer Vergisini, (sorumlusıfatıyla) icra müdürlüğüaracılığıyla ödemiş ardından, vergioranının tarafına iadesi istemiyle, vergi dairesinekarşı dava açmıştır. Bu aşamada, icramüdürlüğünün sorumlu sıfatı sonaermiştir. Bu davada; 3065 sayılı Kanun’un, gereğince,davacının katma değer vergisi mükellefi olupolmadığı, mükellef ise yapılan satışişlemi itibari ile kanunda düzenlenen istisnalardan yararlanıpyararlanamayacağı ya da vergiden muaf kabul edilipedilmeyeceği... gibi hususlar incelenecektir. Vergi davalarınıçözümleme görevi ise 2576 sayılı Kanunuyarınca idari yargı içerisinde yer alan, vergi mahkemelerineait bulunmaktadır.
2004sayılı İcra İflas Kanunu’nun 16. maddesindeöngörülmüş bulunan şikayet yolu, anılanKanun’un hallini mahkemeye bıraktığı hususlarhariç olmak üzere ve 2004 sayılı İcra İflasKanun’u hükümlerinin uygulanmasıylasınırlıdır.
Budurumda, davacıdan tahsil edilen katma değer vergisinin iadesiistemiyle açılan davanın, görüm veçözümünde idari yargı içerisinde yer alanvergi mahkemesinin görevli olduğu sonucunavarıldığından, davanın çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu yolunda verilen kararakatılamıyoruz.
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy