T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/223
KARAR NO : 2019/311
KARAR TR: 29.04.2019
ÖZET: 27.7.2016tarihinde Köseköy - Pamukova Hat Kesimine Sinyalizasyon ve Telekominikasyon Sistemlerinin Tesisi Projesi kapsamında Sapanca Tren İstasyonu 3.Yolda TCDD'nin bakım çalışmaları esnasında ray devre sistemlerinde meydana gelen hasar sebebiyle davacı tarafça adi ortaklığa ödenen tazminatın davalı idareden rücuen tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
KARAR
Davacı : S.J.Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. B.B. I.
Davalı : TCDD İşletmesi GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. İ.S.Ö.
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; dava dışı C.S. S.L ve E.R. E. İnş. VeTic. Ltd. Şti iş ortaklığı için 21.10.2013– 12.6.2017 tarihlerini kapsayan Montaj Tüm Riskler SigortaPoliçesinin müvekkili şirket tarafındandüzenlendiğini, 27.7.2016 tarihinde Köseköy-Pamukova HatKesimine Sinyalizasyon ve Telekomünikasyon Sistemlerinin Tesisi Projesikapsamında Sapanca Tren İstasyonu 3. Yolda TCDD'nin bakımçalışmaları esnasında ray değeri sistemlerindemaddi hasarın meydana geldiğini,49.148,88-TL zararmiktarının 27.9.2016 tarihinde müvekkilinceödendiğini, bu nedenle zarardan sorumlu olan davalıya rücuettiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla; 49.148,88-TL'nin ödeme tarihinden itibarenişleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA ASLİYE 11. TİCARET MAHKEMESİ: 13.2.2018gün ve E:2016/878, K:2018/104 sayı ile, olayda, davalınınhizmet kusuru nedeniyle tazminat isteminde bulunulduğu, kamu hizmetigörmekle yükümlü olan idarelerin, kamu hizmetisırasında verdikleri zararlardan dolayı özel hukukhükümlerine tabi olmadığı; kamu tüzelkişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev veyetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararlar,niteliği itibarıyla hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, buzararların tazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalıolarak İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun'un 2. maddesihükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargıdavası ikame edilmesi gerektiği gerekçesiyle, HMK.nın114/1-b maddesi gereğince yargı yolu caizolmadığından, HMK.nın 115/2 maddesi gereğince dava şartıyokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
SAKARYA 2. İDARE MAHKEMESİ: 8.2.2019 gün veE:2019/64 sayı ile, uyuşmazlığın ihaleye konuişin yapımı sırasında meydana gelen hasar nedeniyleoluşan zarardan kimin sorumlu olduğuna ilişkin olduğu,dolayısıyla uyuşmazlığın ihale sonrasıimzalanan sözleşmenin uygulanmasına ilişkinanlaşmazlıktan kaynaklandığıanlaşıldığından, bu durumda, davacınıntaleplerinin çözüm ve görümünün, adliyargı merciilerinin görev alanına girdiği,uyuşmazlığın idari yargı yerindegörülüp çözümlenmesine hukuken olanakbulunmadığı sonucuna varıldığıgerekçesiyle, adli yargının görev alanına girendavada Mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca adliyargı dava dosyasının istenilmesine, görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin görev konusundaUyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 29.04.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 27.7.2016 tarihinde Köseköy-Pamukova Hat KesimineSinyalizasyon ve Telekominikasyon Sistemlerinin Tesisi Projesi kapsamındaSapanca Tren İstasyonu 3.Yolda TCDD'nin bakımçalışmaları esnasında ray devre sistemlerindemeydana gelen hasar sebebiyle davacı tarafça adiortaklığa ödenen tazminatın davalı idaredenrücuen tahsili istemiyle açılmıştır.
28.10.1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıİşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) AnaStatüsünün "Amaç ve Kapsam"başlıklı l. maddesinde, "Bu Ana Statününamacı; 8.6.1984 tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamehükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun HükmündeKararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzereTürkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü adı altında teşkil olunanKamu İktisadi Kuruluşunun hukuki bünye, amaç ve faaliyetkonuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese,bağlı ortaklık ve iştirakleri ile bunlar arasındakiilişkileri ile ilgili diğer hususları düzenlemektir."hükmünü taşımakta; "Hukuki Bünye"başlıklı 3. maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunanTCDD İşletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesiyle sınırlı bir "Kamu İktisadiKuruluşu" olduğuna ve 233 sayılı KHK ile bu AnaStatü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte; 4. maddesinde,sayılan kuruluşun amaç ve faaliyet konularınıntamamına yakınının "tekel" kapsamındaişler olduğu belirtilmekte; kuruluşu, yönetimi ve denetimikonularında 233 sayılı KHK hükümlerine paraleldüzenlemelere yer verilmekte iken; 4.6. 2016 tarih ve 29732sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Türkiye CumhuriyetiDevlet Demiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü Ana Statüsü’nün23.maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Yeni Ana Statünün “Amaç ve kapsam”başlıklı 1.maddesinde; “ (1) Bu Ana Statününamacı; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıİşletmesi Genel Müdürlüğü adıaltında teşkil olunan iktisadi devletteşekkülünün hukuki statüsünü, faaliyetalanını ve görevlerini, organlarını ve teşkilatyapısını, müessese, bağlı ortaklık,işletme ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri,tasfiye, denetim, mali ve personele ilişkin hükümler ilemalvarlığı ve ilgili diğer hususlarıdüzenlemektir.” Hükmüne; “Dayanak”başlıklı 2.maddesinde, “ (1) Bu Ana Statü 24/4/2013tarihli ve 6461 sayılı Türkiye Demiryolu UlaştırmasınınSerbestleştirilmesi Hakkında Kanun ile 8/6/1984 tarihli ve 233sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname hükümlerine dayanılarakhazırlanmıştır.” Hükmüne yerverilmiş;“Tanımlar ve kısaltmalar”başlıklı 3.maddesinde, bu Ana Statüdegeçen;“ğ) İktisadi devlet teşekkülü(Teşekkül): Sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alandaticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamuiktisadi teşebbüsünü,”, “m) KHK: 233sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyi,” ifadeedeceği şeklinde tanımlanmış; yine anılan AnaStatünün“Hukuki statü”başlıklı4.maddesinde; “ (1) Bu Ana Statü ile teşkil olunan TCDD;tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk vesorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devletteşekkülüdür./ (2) TCDD; Kanun, KHK ve bu Ana Statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabidir. /(3) TCDD, 10/12/2003 tarihli ve 5018sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 8/9/1983 tarihlive 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu Hükümlerine tabideğildir. 2/4/1987 tarihli ve 3346 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük MilletMeclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 3/12/2010tarihli 6085 sayılı Sayıştay Kanunuçerçevesinde Sayıştay denetimine tabidir./ (4)TCDD’nin merkezi Ankara'dadır. TCDD’nin merkezi YPKKararı ile değiştirilebilir. /(5) TCDD’nin sermayesi49.600.000.000,00-TL. olup, tamamı Devlete aittir. TCDD’ninsermayesi Bakanlığın teklifi üzerine YPK Kararı iledeğiştirilebilir./(6) TCDD’nin ilgili olduğuBakanlık, Ulaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığıdır.” hükmüne yerverilmiştir.
Öte yandan; 399 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı MaddelerininYürürlükten Kaldırılmasına Dair KanunHükmünde Kararnamenin 3'üncü maddesinin (a) bendinde,teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetlerin memurlar,sözleşmeli personel ve işçiler eliylegördürüleceği, belirtilmiştir.
Buna göre, TCDD İşletmesinin, tekel kapsamında kamuhizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu;kurum çalışanlarının da kamu personeli olduğutartışmasızdır. 233 sayılı KHK ve Ana Statüile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılıkve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıylaişletmenin iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukukhükümlerine tabi kılınmış olması, onun kamuhizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine engel teşkiletmemektedir.
Yürütmekle yükümlü bulunduğu kamuhizmetinin sunulması sırasında yeterli denetiminyapılmaması, gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyleoluşacak zararlardan dolayı tazminle sorumlu olan idareyekarşı, açılacak davaların; Anayasanın 125.maddesinin son fıkrasında yer alan, idarenin kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlü olduğukuralı ile 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 2. maddesinin l. fıkrasının (b) bendindeki, idarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenlertarafından açılan tam yargı davalarına idariyargı yerlerinde bakılacağı yolundaki düzenlemeuyarınca, İdari Yargının görevinde bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden;TCDD GenelMüdürlüğü tarafından yapılan 2013/46197İhale Kayıt Numaralı "Köseköy-Pamukova HatKesimine Sinyalizasyon ve Telekomünikasyon Sistemlerinin Tesisi"ihalesinin dava dışı C.S.g S.L ve E.R. Ener İnş. veTic. Şti. İş Ortaklığı üzerindekaldığı ve 3.10.2013 tarihinde sözleşmeimzalandığı, 27.7.2016 tarihinde Sapanca tren istasyonu 3. yoldaTCDD'nin bakım çalışmaları sırasında raydevre sisteminde maddi hasar meydana geldiği, meydana gelen hasarnedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından davadışı C.S.g S.L ve E.R. Ener İnş. ve Tic. Şti.İş Ortaklığı'na ödenen 49.148,88-TL'nınödeme tarihinden itibaren işyecek değişken oranlardakiavans faizi ile birlikte verilmesi istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Bu bakımdan; dosyadaki uyuşmazlığınçözümünün, T.C.D.D. İşletmesiningörevinde olan kamu hizmetini yürütmek amacıyla kurmuşolduğu demiryolu hatları boyunca aldığı önlemler,trenlerin, görevlilerin koordinasyonunun tam olarak sağlanıpsağlanmadığı yönlerinden kusurunun ya da idareninsorumluluğunu gerektirecek başka bir nedenin bulunupbulunmadığının belirlenmesine bağlıbulunduğu; bu belirleme ise, yukarıda açıklanan Anayasave yasa hükümleri çerçevesinde idari yargıyerlerince yapılabilecek nitelikte olduğundan; davanıngörüm ve çözümü İdari Yargı'nıngörev alanına girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Sakaya 2. İdare Mahkemesinin8.2.2019 gün ve E:2019/64 sayılı başvurusunun reddine kararverilmesi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde İDARİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakaya 2.İdare Mahkemesinin 8.2.2019 gün ve E:2019/64 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 29.04.2019 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy