T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/550
KARAR NO : 2019/762
KARAR TR: 25.11.2019
ÖZET : Davacının hükümlü olarak bulunduğu Kocaeli 2 Nolu T Tipi Ceza İnfaz Kurumunda kapasite fazlası koğuşlarda kaldığı, yer yatağında yattığı, sıcak suyun kotaya bağlandığı, özel hayatın gizliliği kavramı kalmadığı, olumsuz şartlar nedeniyle psikolojik ve fiziksel olarak sağlığının bozulduğundan dolayı manevi tazminat istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : S.Ç.
Davalı : Hasımsız
O L A Y:Davacı dava dilekçesinde özetle;Kocaeli 2 Nolu T Tipi Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olandavacının tutuklu olarak bulunduğu süre içerisindekapasite fazlası koğuşta kaldığını ve bufazlalık nedeniyle yer yatağında yattığını;Anayasanın 17/1, 17/3 maddelerinde yer alan kişinindokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığınaaykırı olması ve ihlal edilmesi gerekçesiyle AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünden yaşanan hak ihlalleri nedeniyle1.500.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesiistemiyle adli yargı yerine dava açmıştır.
KOCAELİİNFAZ HÂKİMLİĞİ: 14.3.2019 gün veE:2019/937, K:2019/1389 sayı ile, 4675, 5402 ve 5275 sayılıKanun hükümlerinden sözederek; davacının tutukluolarak bulunduğu süre içerisinde kapasite fazlasıkoğuşta kaldığına ve bu fazlalık nedeniyle yeryatağında yatmasının bir yargı faaliyeti olarakdeğil idari işlem veya eylem niteliğinde olduğudolayısıyla tazminat talebinin idari yargı mercilerinceincelenmesi gerektiği gerekçesiyle, tazminat istemine ilişkintalebinin yargı yolu nedeni ile reddine, talep konusundaidari yargı mercilerinin görevli olduğuna karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir.
Davacıbu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
KOCAELİ2. İDARE MAHKEMESİ: 16.4.2019 gün ve E:2019/377 sayıile, 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunuhükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı vemevzuatta söz konusu uyuşmazlığın niteliğiitibariyle idari yargının görev alanına girdiğineilişkin özel bir düzenleme getirilmediği dikkatealındığında, uyuşmazlığın adliyargı yerinde (İnfaz Hâkimliği)çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmışolup, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kamımın 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyalarınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan 25.11.2019 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu,idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimGülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacının hükümlü olarak bulunduğu Kocaeli 2 NoluT Tipi Ceza İnfaz Kurumunda kapasite fazlası koğuşlardakaldığı, yer yatağında yattığı,sıcak suyun kotaya bağlandığı, özel hayatıngizliliği kavramı kalmadığı, olumsuz şartlarnedeniyle psikolojik ve fiziksel olarak sağlığının bozulduğundandolayı 1.500.000,00-TL manevi tazminatıntahsiliistemiyleaçılmıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesindeidari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylemve işlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları vetahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak tanımlanmıştır.
5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Koruma Tedbirleri NedeniyleTazminat" başlıklı yedinci bölümünde yeralan 141. maddesinin 1. fıkrasında, "Suç soruşturmasıveya kovuşturması sırasında; a) Kanunlarda belirtilenkoşullar dışında yakalanan, tutuklanan veyatutukluluğunun devamına karar verilen...
...kişiler,maddî ve manevî her türlü zararlarını,Devletten isteyebilirler." hükmü yer almaktadır. Aynımaddenin 3. fıkrasında ise "Birinci maddede yazan hallerdışında, suç soruşturması veyakovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiilveya diğer sorumluluk halleri de dâhil olmak üzerehâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlarveya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancakDevlet aleyhine açılabilir" düzenlemesi mevcuttur.
AynıKanun'un "Tazminat İsteminin Koşulları"başlıklı 142. maddesinin 1. fıkrasında ise, karar veyahükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibarenüç ay ve her hâlde karar veya hükümlerinkesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat istemindebulunulabileceği; istemin, zarara uğrayanın oturduğu yerağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır cezamahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerdebaşka bir ağır ceza dairesi yoksa en yakın yerağır ceza mahkemesinde karara bağlanacağıhükümlerine yer verilmiştir.
5275sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkındaki Kanununun "İnfazda Temel İlke "başlıklı 2.maddesinde; "- (1) Ceza ve güvenliktedbirlerinin infazına ilişkin kurallar hükümlülerinırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum, felsefîinanç, millî veya sosyal köken ve siyasî veya diğerfikir yahut düşünceleri ile ekonomik güçleri vediğer toplumsal konumları yönünden ayırımyapılmaksızın ve hiçbir kimseye ayrıcalıktanınmaksızın uygulanır.
(2)Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazında zalimane, insanlıkdışı, aşağılayıcı ve onurkırıcı davranışlarda bulunulamaz."hükmüne yer verilmiştir.
4675sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, buKanun'un, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunanhükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlerveya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleriincelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleriyerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkinhükümleri kapsadığı, "İnfazHâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4.maddesinde; hükümlü ve tutukluların ceza infazkurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmaları, ısıtılmaları vegiydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin saplanması, bedensel veruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayeneve tedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemenin vekarara bağlamanın infaz hâkimliklerinin görevleriarasında olduğu, "İnfaz hâkimliğineşikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesinde,ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü vetutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgilifaaliyetlerin kanun veya diğer mevzuat hükümlerineaykırı olduğu gerekçesiyle bu işlem veyafaaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün,herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz güniçinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğinebaşvurulabileceği hükmü ve “İnfazHâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar"başlıklı 6. maddesinin 3.fıkrasında, "İnfazhâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezsereddine; yerinde görürse, yapılan işlemin iptaline ya dafaaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir"hükmü ve son fıkrasında "İtiraz, infazhâkimliğinin kurulduğu yer ağır ceza mahkemesine(...) yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bumahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili kararakatılamaz” hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden; davacının Kocaeli 2 Nolu T Tipi Ceza İnfazKurumundatutuklu olarak bulunduğu süre içerisinde kapasitefazlası koğuşta kaldığını ve bufazlalık nedeniyle yer yatağında yattığını,Anayasanın 17/1, 17/3 maddelerinde yer alan kişinindokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığınaaykırı olması ve ihlal edilmesi gerekçesiyle AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünden yaşanan hak ihlalleri nedeniyle1.500.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyledavanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Budurumda, uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle adli yargının görevli olduğuna, Kocaeli 2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Kocaeli İnfazHâkimliğinin 14.3.2019 gün ve E:2019/937, K:2019/1389sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kocaeli 2. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kocaeli İnfaz Hâkimliğinin14.3.2019 gün ve E:2019/937, K:2019/1389 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 25.11.2019gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZERAKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy