T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/734
KARAR NO : 2019/773
KARAR TR: 25.11.2019
ÖZET : Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğübünyesinde usta öğretici olarak görev yaparken emekli olan davacı tarafından, fiilen çalıştığı günler karşılığı olan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : F.B.
Vekili : Av. K.Y.
Davalı: Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili: Av. S.B.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin davalı Milli EğitimBakanlığı bünyesinde 1998-2013 tarihleri arasındaDoğanşehir Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu Müdürlüğübünyesinde ders ücreti karşılığı kadrosuzusta öğretici olarakçalıştığını, belirtilen tarihlerarasında sigortasının ödendiğini, hafta içi 4,hafta sonları 8 saat ücretli çalışıyor gösterildiğini,uygulamada bu saatleri dışında akşama kadarçalıştığını, kadroluöğretmenlerin gelmesiyle davacının iş akdininfeshedildiğini, kıdem ve ihbar tazminatlarınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla10.000,00-TL kıdem tazminatı ve1.000,00-TL ihbar tazminatı olmak üzere toplam 11.000,00-TL'nin faiziile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
DOĞANŞEHİR ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ(İŞ MAHKEMESİ SIFATIYLA): 23.3.2018 günve E:2017/130, K:2018/158 sayı ile, davacının 657sayılı Yasanın 89. maddesinde belirtilen statüiçinde ve Valilik veya Kaymakamlık onayı ilegörevlendirildiği, taraflar arasında işsözleşmesi bulunmadığı, statü hukukuna tabiolduğu, işçi işveren ilişkisibulunmadığı, bu nedenle davanın idari yargıdaçözümlenmesi gerektiğinden, Hukuk Muhakemeleri Kanununun114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince davanın usulden reddine kararvermiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf istemindebulunmuştur.
Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi :28.6.2018 gün ve E:2018/1354, K:2018/1532 sayı ile, yerel mahkemece,yargı yoluna ilişkin kararda bir isabetsizlik görülmemesinegöre yerinde bulunmayan bütün istinaf itirazlarınınreddi ile usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğuanlaşılan mahkeme kararına karşı yapılan istinafbaşvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b(1) maddesiuyarınca esastan reddine kesin olarak karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı somut olay nedeniyle, hizmet akdiile kadrosuzusta öğretici olarak fiiliçalışılan günlerkarşılığında fazlaya ilişkin haklarınınsaklı kalması kaydıyla 15.550,94-TL kıdem ve ihbartazminatının ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
MALATYA İDARE MAHKEMESİ: 27.9.2019 gün veE:2019/842 sayı ile, davacının, idareyle arasında birhizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatlarınınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davadagörevli mahkemenin belirlenmesi için dava dosyasının 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyiş Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncaUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, UyuşmazlıkMahkemesince bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesinekarar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan25.11.2019 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Doğanşehir Halk Eğitim Merkezi ve Akşam SanatOkulu Müdürlüğübünyesinde usta öğreticiolarak görev yaparken emekli olan davacı tarafından, fiilençalıştığı günlerkarşılığı olan kıdem tazminatınınödenmesiistemiyle açılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde“Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynıYasanın “Uyuşmazlıkların ÇözümYeri” Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanununuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür” hükmüne yer verilmiş; 506sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır. 5510sayılıKanunun3.maddesinde;kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayanDördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun1.maddesinde,Kanunun amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunuoluşturan“İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında, kıdemtazminatı,ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 12.10.2017 gün ve 30221 sayılıResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7036sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun;
"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesinde,
“(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarKurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli veasliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzumgörülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi,26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlkDerece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş,Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine görebelirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerdeiş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bumahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliyehukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara görebakılır." denilmiş,
"Dava şartı olarak arabuluculuk"başlıklı 3/1. maddesinde;
" (1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesinedayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatıile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuyabaşvurulmuş olması dava şartıdır..."denilmiş,
"Görev" başlıklı 5. maddesinde;
" (1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılıKanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyalgüvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevliolduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar" denilmiştir.
Aynı Kanun'un "Geçici Hükümleri"başlıklı Geçici 1. maddesinde;
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulaniş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleriolarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğailişkin hükümleri, bu hükümlerinyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derecemahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunlaiş mahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava veişler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgilimahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir. "hükmüne yer verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacınınDoğanşehir Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat OkuluMüdürlüğü bünyesinde usta öğreticiolarak çalıştığı; davanın, fiilençalışmış olduğu günler içinkıdem tazminatının ödenmesi istemiyleaçıldığı anlaşılmıştır.
Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatlarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Malatya İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Doğanşehir Asliye HukukMahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla) verilen 23.3.2018gün ve E:2017/130, K:2018/158 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatyaİdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile DoğanşehirAsliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla) verilen23.3.2018 gün ve E:2017/130, K:2018/158sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 25.11.2019gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy