T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/460
KARAR NO : 2019/765
KARAR TR: 25.11.2019
ÖZET: Davacı Belediye Başkanlığı tarafından 4.000 m² üzeri parkların güvenlik, bakım ve onarımının, davalı Büyükşehir Belediye Başkanlığı sorumluluğuna geçen yerlerin aydınlatma giderlerinin, vinç hizmetlerinin, itfaiye araçları bakım, onarım ve sarf giderlerinin taraflarına faizleriyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : Söke BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. A.Ç.
Davalı : AydınBüyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.B.T.
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; 30/03/2014 tarihinden geçerli olmak üzere 6360sayılı Yasa uyarınca Aydın İlinde, AydınBüyükşehir Belediyesinin kurulduğu, bu tarihten itibaren5393 sayılı Belediyeler Kanunu uyarınca İlçeBelediyelerince yerine getirilmesi gereken bazı görev ve işlerinBüyükşehir Belediyesi'nce yerine getirilmesi gerektiği, bukapsamda Aydın İli, Söke İlçesine ilişkinBüyükşehir Belediyesi'nce yerine getirilmesi gereken 4.000 m2 veüzerinde bulunan park ve bahçe temizliği, güvenlikhizmeti, itfaiye hizmeti, vinççalıştırılması hizmeti ile elektrikaydınlatma giderlerinin Aydın Büyükşehir Belediyesinceyerine getirilmediğinden bahisle kamu hizmetinin aksamamasıamacıyla bu hizmetlerin Söke Belediyesi tarafından yerinegetirildiği ileri sürülerek, AydınBüyükşehir Belediyesi adına yapılan bu hizmetlerinbedeli olan toplam 803.679,05-TL'nin her bir ödeme tarihinden itibarenişletilecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
AYDIN 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.10.2018 günve E:2017/2 (Hakem), K:2018/2 sayı ile, uyuşmazlık, temizlik,park ve bahçe bakımı, aydınlatma ve itfaiye hizmetlerininilçe veya Büyükşehir Belediyesinden hangisinin görevtanımı içerisinde kaldığı, devredilebilirnitelikte olup olmadığı, hangi belediyeninbütçesinden karşılanması gerektiği, asli,zorunlu ve kamusal nitelikte olup olmadığı hususlarındankaynaklandığı; uyuşmazlığın buniteliğine göre çözümü, idariyargının görev alanı içerisindekaldığı; 2577 Sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2.maddesi gereğince açılacak tamyargı davasının konusunu teşkil ettiğigerekçesiyle, dava konusu uyuşmazlık idari yargınıngörev alanına girdiğinden HMK nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğincedavanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşıdavacı vekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi:29.3.2019 gün ve E:2019/406, K:2019/557sayı ile, tüm dosyaiçeriğine göre; ilk derece mahkemesince taraflarcagösterilen delillerin toplanmasında, değerlendirilmesinde esasve usul bakımından hukuka aykırılıkbulunmadığından davacı vekilinin tüm istinaf nedenleriyerinde görülmediğinden, 3533 Sayılı Kanun'un 694Sayılı KHK 17 maddesi ile değişen 6/2-a bendi uyarıncaistinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
AYDIN 2. İDARE MAHKEMESİ: 13.6.2019 gün veE:2019/328 sayı ile, uyuşmazlığın niteliği, biridari işlem ya da eylemin idari nitelikteki işlem veya eylemdenkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan ve idarenin Kamu Hukuku kurallarına göregerçekleşen sorumluluğunu gündeme getirerek doğanzararın tazminine ya da hakkın geri verilmesine mahkum edilmesiisteklerini konu edinen idari bir dava olarak nitelendirilemeyeceği,özel hukuk hükümlerine göre çözümlenmesigereken vekaletsiz iş görme fiilinden kaynaklanan bir alacakdavası niteliğinde olduğuanlaşıldığından, iş bu davanın özelhukuk hükümleri çerçevesinde adli yargı yerindegörülmesi gerektiği gerekçesiyle, UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun19.maddesi uyarınca adli yargı dava dosyasınınistenilmesine, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesiningörev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan25.11.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı Belediye Başkanlığıtarafından 4.000 m² üzeri parkların güvenlik,bakım ve onarımının, davalı BüyükşehirBelediye Başkanlığı sorumluluğuna geçenyerlerin aydınlatma giderlerinin, vinç hizmetlerinin, itfaiyearaçları bakım, onarım ve sarf giderlerinintaraflarına faizleriyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
6360 Sayılı Ondört İldeBüyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçeKurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanunun "BüyükşehirBelediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi" başlıklı 1. Maddesinde;
"(1) Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa,Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon,Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülkisınırları olmak üzere aynı adlabüyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin ilbelediyeleri büyükşehir belediyesinedönüştürülmüştür..."
"İlçe kurulması vesınırlarının belirlenmesi" başlıklı 2.Maddesinde;
"(1) Aydın ilinde, Aydın Belediyesinin mahallelerimerkez olmak üzere, Aydın Merkez ilçe sınırlarıiçerisindeki köyler ile belediyelerden oluşan Efeleradıyla ilçe ve aynı adla belediye kurulmuştur..."hükümlerine yer verilmiş;
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun7. Maddesinde Büyükşehir ve İlçe Belediyesiningörev, yetki ve sorumlulukları belirlenmiş, aynı Kanunun EK2. Maddesinin 1. Fıkrasında;
"Birleşme, katılma veya geçici 2 nci maddegereğince büyükşehir belediyesi sınırlarınagiren belediyelerin yürütmekte olduğu su, kanalizasyon,katı atık, ulaşım, her çeşit yolcu ve yükterminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiyehizmetlerine ilişkin olmak üzere bina, tesis, araç,gereç, taşınır ve taşınmaz malları ve buhizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak veborçları büyükşehir belediyesine veya ilgilibağlı kuruluşuna devredilir..."hükmüne yerverilmiştir.
Diğer taraftan 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 18.Maddesinde Meclisin görev ve yetkileri ile 34. Maddesinde deEncümenin görev ve yetkileri belirlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, yukarıdasözüedilen 6360sayılı Yasanın 1. Maddesi hükmü uyarınca 30 Mart2014 yerel seçimleri ile beraber Aydın İlininBüyükşehir olduğu; Aydın Belideyesinin de AydınBüyükşehir Belediyesine dönüştüğü;davacı Söke Belediyesi ilçe belediyesi iken,Büyükşehir ilçe Belediyesinedönüştüğü; 16.4.2014 tarih ve 28 sayılıBüyükşehir Belediye Meclis Kararı ile"Büyükşehir Belediyesi sınırlarıiçerisinde bulunan 4.000 m² ve üzeri park, bahçe,meydan ve benzeri alanlar ile imar planında genişliği 12 m veüzeriolan caddelerde 5216 sayılı Büyükşehir BelediyesiKanununun 7. Maddesindeki görev ve sorumluluklarınBüyükşehir Belediyesince yürütülmesine kararverildiği; ancak davalı Büyükşehir BelediyeBaşkanlığınca yerine getirilmediği ilerisürülen hizmetlerin davacı BelediyeBaşkanlığı tarafından yerine getirildiğinedeniyle yapıldığı ileri sürelen 803.679,05-TLtutarındaki hizmet bedelinin, her bir harcamanınyapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizleriile birlikte tazmini istemiyle açıldığıanlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler uyarınca,uyuşmazlıkta temizlik, park ve bahçe bakımı,aydınlatma ve itfaiye hizmetlerinin İlçe veyaBüyükşehir Belediyesinden hangisinin görev tanımıiçerisinde kaldığı; devredilebilir nitelikte olupolmadığı; hangi belediyenin bütçesindenkarşılanması gerektiği; asli, zorunlu ve kamusal nitelikteolup olmadığı hususlarının incelenmesi gerektiğigörülmektedir.
Dolayısıyla, davaya konu tazminat talebinindayanağının, davalı idare tarafından yerinegetirilmesi gereken kamu hizmetlerinin yerine getirilmemesi nedeniyleoluştuğu önesürülen zarardankaynaklandığı gözetildiğinde,uyuşmazlığın görüm veçözümünün idari yargı yerinin görevalanına girdiği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, idari yargı yerinin görevliolduğu, Aydın 2. İdare Mahkemesinin 13.6.2019 gün ve E:2019/328sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Aydın 2. İdare Mahkemesinin 13.6.2019 gün ve E:2019/328sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 25.11.2019 günündeÜye Birol SONER'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞIOY
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, 5393sayılı Kanun uyarınca İlçe Belediyelerince yerinegetirilmesi gereken bazı görev ve işlerin artıkBüyükşehir Belediyelerince yerine getirilmesiningerektiğini, bu kapsamda 4000 m2 ve üzerinde bulunan parklarıngüvenliği, bakım ve onarımının kamu hizmetlerininaksamaması bakımından kendi belediyeleri tarafından yerinegetirildiğini, bu nedenle 803.679,05 - TL' nin yasal faiziyle birliktetahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Uyuşmazlık; Büyükşehir Belediyesininyapması gereken hizmetlerin davacı tarafından yerinegetirildiği iddiasından doğan alacağın tahsilininhangi yargı mercinin görevi alanında kaldığınoktasındadır.
6360 sayılı Ondört îlde BüyükşehirBelediyesi ve Yirmiyedi İlçe Kurulması İle BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanunun 1. maddesine göre; "(1)Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa,Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon,Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülkisınırları olmak üzere aynı adlabüyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin ilbelediyeleri büyükşehir belediyesinedönüştürülmüştür.
………………………….
Aynı Kanunun 2. maddesine göre; "(1) Aydın ilinde,Aydın Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, Aydın Merkezilçe sınırları içerisindeki köyler ilebelediyelerden oluşan Efeler adıyla ilçe ve aynı adlabelediye kurulmuştur".
5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7.maddesine göre; "Büyükşehir belediyesinin görev,yetki ve sorumlulukları şunlardır:
………………………….
c) Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmişgörev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım veonarım işleriyle ilgili her ölçekteki imarplânlarını, parselasyon plânlarını ve hertürlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak,20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelereverilen yetkileri kullanmak.
………………………….
g) (Değişik: 12.11.2012 - 6360/7 md.)Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleriilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yollanyapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yollarıntemizliği ve karla mücadele çalışmalarınıyürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlerecephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülüklerkoymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekilve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad venumaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesiişlerini gerçekleştirmek.
………………………….
Aynı Kanunun Ek 2. maddesine göre; "(Ek madde:06.03.2007 - 5594 S.K./l. mad)
Birleşme, katılma veya geçici 2 nci maddegereğince büyükşehir belediyesi sınırlarınagiren belediyelerin yürütmekte olduğu su, kanalizasyon,katı atık, ulaşım, her çeşit yolcu ve yükterminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiyehizmetlerine ilişkin olmak üzere bina, tesis, araç,gereç, taşınır ve taşınmaz malları ve buhizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak veborçları büyükşehir belediyesine veya ilgilibağlı kuruluşuna devredilir.
………………………….
5393 Sayılı Belediye Kanununun 18. maddesine göre;"Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
c) Belediyenin imar plânlarını görüşmekve onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde il çevredüzeni plânını kabul etmek. (Ek cümle: 01.07.2006 -5538 S.K/29/b. mad) Belediye sınırları il sınırıolan Büyükşehir Belediyelerinde il çevre düzeniplanı ilgili Büyükşehir Belediyeleri tarafındanyapılır veya yaptırılır ve doğrudan BelediyeMeclisi tarafından onaylanır.
………………………….
Aynı Kanunun 34. maddesine göre; "Belediyeencümeninin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ve yıllık çalışmaprogramı ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip belediyemeclisine görüş bildirmek.
………………………….
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunundavekâletsiz iş görme hükümleridüzenlenmiştir.
6098 sayılı TBK madde 526' ya göre; "Vekâletiolmaksızın başkasının hesabına işgören, o işi sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygunolarak görmekle yükümlüdür".
Aynı Kanunun madde 529' a göre; "İş sahibi,işin kendi menfaatine yapılması hâlinde, işgörenin, durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunanbütün masrafları faiziyle ödemek vegördüğü iş dolayısıyla üstlendiğiedimleri ifa etmek ve hâkimin takdir edeceği zararı gidermekleyükümlüdür. Bu hüküm, umulan sonuçgerçekleşmemiş olsa bile, işi yaparken gereken özenigöstermiş olan iş gören hakkında da uygulanır.
İş gören, yapmış olduğu giderlerialamadığı takdirde, sebepsiz zenginleşmehükümlerine göre ayırıp alma hakkınasahiptir".
Yine aynı Kanunun madde 530' a göre; "İşsahibi, kendi menfaatine yapılmamış olsa bile, işgörmeden doğan faydaları edinme hakkına sahiptir; ancakzenginleştiği ölçüde, iş göreninmasraflarını ödemek ve giriştiği borçlardan onukurtarmakla yükümlüdür".
3533 sayılı Umumi Mülhak ve HususiBütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle SermayesininTamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire veMüesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yoluyla HalliHakkında Kanunun 1. maddesine göre; "Umumi, mülhak vehususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerlesermayesinin tamamı Devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olandaire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliyemahkemelerinin vazifesi dâhilinde bulunanlar bu kanunda yazılıtahkim usulüne göre halledilirler".
Bu Kanunun 4. maddesine göre; "(Değişik madde:30.12.1981 - 2570/1 md.)
Katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler,özel bütçe ile idare olunan veya sermayesinin tamamıDevlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerinveya bu daire ve müesseselerden biriyle ikinci maddede yazılıdairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıklar,bulunduğu yerin ve taşınmaza ilişkinuyuşmazlıklarda, taşınmazın aynına yönelikolanlar hariç olmak üzere o taşınmazınbulunduğu yerin ve taraflar değişik yerlerde bulunuyorlarsadavalı durumunda olan daire veya müessesenin ve davalılar birdençok olduğu takdirde bunlardan birinin bulunduğu yerinyüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hâkimitarafından hakem sıfatıyla çözümlenir".
Somut uyuşmazlıkta TBK' da düzenlenen vekâletsiziş görme hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
Vekâletsiz iş görme kavramı öğretideşöyle tanımlanmaktadır. Bir kimsenin hukuken yetkili veyayükümlü olmaksızın bir başkası veya kendiyararına bir başkasının işini görmesindendoğan hukuki ilişkiye, vekâletsiz iş görme denir.Gerçek vekâletsiz iş görme, başkasıyararına başkasının işini görmedir. Buradaizlenen amaç, başkasının menfaati,dolayısıyladiğerdi bir amaçtır (Fikret Eren - Borçlar Hukuku -Özel Hükümler - Ankara 2019 - Sayfa 911 vd.).
Tüm yukarıda açıklanan nedenlerle,uyuşmazlığın TBK madde 526 ve devamı maddelerindedüzenlenmiş vekâletsiz iş görme hükümleridoğrultusunda iki idare arasındaki anlaşmazlığın3533 sayılı Kanun gereğince tahkim yoluyla adli yargıyerinde görülmesi gerektiği kanaatiyle SayınÇoğunluğun İdari Yargı görevlidiryönündeki kararına katılmıyorum. 25.11.2019
ÜYE
Birol SONER
Full & Egal Universal Law Academy