T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/575
KARAR NO : 2019/768
KARAR TR: 25.11.2019
ÖZET: Güneş enerjisinden elektrik elde etmek üzere "Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik" uyarınca Osmaniye İli, Merkez İlçesi, Tehçi Köyünde bulunan taşınmazdaki GES tesisine ait süre uzatım talebinin reddine ilişkin işleme yapılan itirazın reddi ile bağlantı sözleşmesinin iptal edilmesi işlemlerinin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A. Enerji Üret.Tic.Ltd.Şti.
Vekili : Av. E.Ç.E.
Davalılar:1- Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
Vekili :Av. E.Y.Y.
2- ToroslarElektrik Dağıtım A.Ş.
Vekili :Av. A.T.G.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Osmaniye İli,Merkez İlçesi, Tehçi Köyü, 111 ada, 229sayılı parselde kurulması planlanan TEHÇİ-2adındaki GES tesisine ait süre uzatım talebinin reddine vesöz konusu üretim tesisiyle ilgili olarak Elektrik PiyasasındaLisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin28/6. maddesi uyarınca işlem yapılması için ToroslarElektrik Dağıtım A.Ş.'ye bildirimde bulunulmasınailişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 08.03.2018 tarihlive 7725-39 sayılı kararına karşı yapılanitirazın reddine ve TEHÇİ-2 üretim tesisi ile ilgiliyapılan yer değişikliği talebi hakkında kararalınmasına yer olmadığına ilişkin EnerjiPiyasası Düzenleme Kurulu'nun 12.07.2018 tarihli ve 7951-45sayılı kararı ile bağlantı sözleşmesininiptal edilmesine ilişkin Toroslar Elektrik DağıtımA.Ş.'nin 26.03.2018 tarihli işleminin iptali ve davacışirketin yükümlülüklerinin Osmaniye 2. Sulh HukukMahkemesi'nin E:2014/904 sayılı dava dosyasınınsonuçlanmasına kadar durdurulmasına, bu hususta davacışirkete ek süre verilmesine, bu talebin kabul görmemesi halindemüvekkili şirketin parsel değişikliği talebininkabulü ile projenin başka bir parsele kaydırılmasınakarar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalılardan, Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.tarafından, bakılan davanın açıldığıtarih itibariyle şirketlerinin kamu kuruluşu niteliğitaşımadığı ve faaliyetleri özel hukukhükümlerine tabi bir özel hukuk tüzel kişisi halinialdığı dikkate alındığında, ortada idariyargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari davabulunduğundan söz etmek olanaksız olduğu ifade edilerekgörev itirazında bulunulmuştur.
ANKARA 14. İDARE MAHKEMESİ: 21.5.2019 gün veE:2018/2085 sayı ile, Dağıtım bölgelerininözelleştirilmesinde "İşletme Hakkı Devri"nedayalı olarak uygulanan "Hisse Satış Modeli"negöre yatırımcının, özelleştirilendağıtım şirketinin bulunduğu bölgedeki elektrikdağıtım lisansına sahip tek şirket olduğu; ancak,yatırımcının işletme hakkınıdevraldığı dağıtım tesisleri ve bu tesislerinişletilmesinde varlığı zorunlu unsurlarınmülkiyetinin TEDAŞ'ta kalmaya devam ettiği;yatırımcı, dağıtım şirketinin hisselerininsahibi olarak TEDAŞ ile imzalanmış olan işletme hakkıdevir sözleşmesi çerçevesinde dağıtımvarlıklarının işletme hakkını elde ettiği;yani, "hisse satış modeli"nde, mevcut varlıklar ileözelleştirme sonrası yatırımcı tarafındangerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yenivarlıkların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalırken,yatırımcının, dağıtım tesislerinin ve bu tesislerinişletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurlarınişletme hakkını kazandığı ve tüm yeniyatırımları gerçekleştirmeyükümlülüğünü üstlendiği;yatırımcının ayrıca, işletme hakkıçerçevesinde vereceği hizmeti ve üstlendiğiyükümlülükleri, Elektrik Piyasasına ilişkin Kanunve ilgili alt düzenlemeler uyarınca ve EPDK'nın denetimialtında gerçekleştirdiğini; davalıdağıtım şirketinin de belirli bölgeler dâhilindebölgesel tekel olarak elektrik enerjisinin dağıtımıylagörevli olduğu söz konusu kamusal hizmet kapsamında,lisanssız elektrik üretimine ilişkin bağlantıbaşvurularının 02.10.2013 tarihli ve 28783 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında LisanssızElektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Yönetmelikuyarınca çıkarılan Tebliğ çerçevesindedağıtım şirketlerine yapılacağınınbelirtildiği; Yönetmeliğin "Bağlantı ve SistemKullanımına İlişkin Hükümler"başlıklı bölümünde, bağlantıesasları, bağlantı başvuru süreci, bağlantıbaşvurularının değerlendirilmesi vesonuçlandırılması ve bağlantı ve sistemkullanımı süreci, bu süreçte dağıtımşirketinin yetki ve sorumluluğu, her aşamada hangi idariişlemlerin nasıl tesis edileceğinin ayrıntılıolarak düzenlendiği; bu itibarla, davalı Toroslar ElektrikDağıtım A.Ş. tarafından, bakılan davanınaçıldığı tarih itibariyle kamu kuruluşuniteliği taşımadığı ve faaliyetleri özelhukuk hükümlerine tabi bir özel hukuk tüzel kişisihalini aldığı dikkate alındığında, ortadaidari yargı yetkisi kapsamında açılmış biridari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğu ifadeedilmişse de, özel faaliyetler için söz konusu olamayacaküstün ayrıcalıklara sahip olan,yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu iledenetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamuhizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetiniyürüten davalı şirket ile davacı şirketarasındaki ilişkinin ticari bir ilişki olarakdeğerlendirilemeyeceği, bu kapsamda kamu gücükullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesisedilen işlemlerin yargısal denetimini yapma görevinin İdariYargı merciine ait olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazınınreddine, Mahkemelerince dava konusu uyuşmazlıkta görevliolduğuna karar vermiştir.
Davalılardan Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.vekili ; Müvekkili şirketin, tüm hisselerinin TEDAŞ'a aitolmak üzere 30.09.2013 tarihine kadarfaaliyet gösterdiğini, busüreçte özelleştirme işlemlerininyürütüldüğünü, özelleştirmenintamamlanmasıyla birlikte şirketin hisselerinin tamamınınAlman firması EON.SE ile Hacı Ömer Sabancı Holdingortaklığı olan ENERJİSA ENERJİ A.Ş.’yedevredilerek 30.09.2013 tarihli hisse satışsözleşmesinin imzalandığını; söz konusuhisse devri ile şirketin kamu iktisadi teşebbüsü olmaniteliğinin sona erdiğini ve tamamen bir özel hukuk tüzelkişisi haline geldiğini; buna göre şirketin TürkTicaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş ve faaliyetgösteren bir anonim şirket olduğunu; müvekkilişirketin TEDAŞ veya bir başka kamu kurum veya kuruluşu ilene organik bağı ne de hissedarlık ilişkisibulunduğunu; bu bakımdan müvekkili şirketin bir kamukuruluşu olarak değerlendirilmesi için hiçbir hukukidayanak bulunmadığını; nitekim müvekkili şirketinbir kamu kuruluşu olmadığı Uyuşmazlık Mahkemesiönüne gelen emsal kararlarda da ortaya konulduğunu ilerisürerek, adli yargı yararına olumlu görevuyuşmazlığı çıkartılması yolundasüresi içinde verdiği dilekçe üzerine; davadosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nagönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: Davanınaçıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunanToroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin kamu kuruluşuniteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisiniteliğinde olması karşısında, bu şirketbakımından idari yargı yetkisi kapsamındaaçılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmekolanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, davalı TorslarElektrik Dağıtım A.Ş.'le ilgili kısmınınözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerektiğinindüşünüldüğü; UyuşmazlıkMahkemesinin 28/11/2016 tarihli ve E.-K.-2016/103-531 sayılıkararında da benzer hususların vurgulandığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Kanunun 10. ve 13. maddelerigereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine kararvermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 13.maddesine göre Danıştay Başsavcısı’nında yazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Davacı şirkettarafından kurulması planlanan TEHÇİ-2 isimligüneş enerji santrali (GES) tesisine ait süre uzatım talebiile ilgili olarak yaptığı itirazın reddine ilişkinEnerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararlarının,güneş enerjisi üretim tesisinin bağlantıanlaşmasındaki iki yıllık süre içindetamamlanamadığından dolayı Elektrik PiyasasındaLisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin24. maddesinin atıf yaptığı Elektrik Piyasası LisansYönetmeliğinin 35. maddesi kapsamında tesis edildiği veanılan Yönetmeliğin 28. maddesinin altıncıfıkrası gereğince işlem yapılması içinyetkili Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş'ne bildirimdebulunulması üzerine davacı şirket ile Toroslar ElektrikDağıtım A.Ş arasındaki bağlantıanlaşmasının iptal edildiği; mevzuat hükümleriuyarınca kamu hizmeti niteliğindeki elektriğin üretimiamacıyla kamu hukuku alanında, üstünayrıcalıklara sahip olan, yükümlülükler rejiminetabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesitarafından üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrikdağıtım faaliyetini yürüten davalı şirketile davacı şirket arasındaki ilişkinin özel hukukalanında değerlendirilemeyeceği, bu kapsamda kamu gücükullanılarak re'sen ve tek yanlı irade açıklamasıylatesis edilen dava konusu işlemlerin iptali istemiyle açılandavada yargısal denetimin, idari yargıda yapılmasıgerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılanbaşvurunun reddinin uygun olacağı şeklindegörüş bildirmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan25.11.2019 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası örneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardanToroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilinin, anılanYasa'nın 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca, 10.maddede öngörülen biçimde, davalılardan ToroslarElektrik Dağıtım A.Ş. yönünden olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, güneş enerjisinden elektrik elde etmek üzere"Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimineİlişkin Yönetmelik" uyarınca Osmaniye İli, Merkezİlçesi, Tehçi Köyü, 111 Ada, 229 Parselsayılı taşınmazdaki GES tesisine ait süre uzatımtalebinin reddine ilişkin işleme yapılan itirazın reddi ilebağlantı sözleşmesinin iptal edilmesi işlemlerininiptali istemiyle açılmıştır.
Ortaya çıkan görevuyuşmazlığının çözümüaçısından davalı kuruluşun hukukiyapısını incelemek gerekirse: Türkiye Elektrik Kurumu(TEK), Elektrik sektöründeki yapının yenidendüzenlenmesi amacıyla 1970 yılındaçıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş;özelleştirme politikaları çerçevesinde, BakanlarKurulunun 12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile,Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adıaltında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarakyeniden yapılandırılmış ve 1994 yılındatüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Daha sonra,dağıtımbölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrikişletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyleelektrik enerjisi dağıtım hizmetlerininözelleştirilmesine karar verilmiş ve Yüksek PlanlamaKurulu’nun 17.03.2004 tarih ve 2004/3 sayılı Kararıİle kabul edilen “Elektrik Sektörü Reformu veÖzelleştirme Stratejisi Belgesi” çerçevesindeÖzelleştirme Yüksek Kurulu’nun 02.04.2004 tarih, 2004/22sayılı kararı ile davalı Şirketin de bağlıolduğu TEDAŞ özelleştirme kapsam ve programınaalınmış, dağıtım bölgeleri yenidenbelirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesineayrılmıştır.
Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 11.07.2013 tarih.2013/105 sayılı kararı doğrultusunda da TürkiyeElektrik Dağıtım A.Ş.'nin Toroslar ElektrikDağıtım A.Ş (ÇEDAŞ) daki %100 oranındakihissesinin, 30.09.2013 tarihinde ENERJİSA Elektrik dağıtımA.Ş’ ye devredildiği böylece davalı Şirketindevir tarihi itibariyle kamu kurumu yani idare olma vasfınıkaybederek, özel şirket statüsünedönüştüğü anlaşılmıştır.
Olayda, güneş enerjisinden elektrik elde etmek üzereElektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimineİlişkin Yönetmelik uyarınca Osmaniye İli, Merkezİlçesi, Tehçi Köyü, 111 Ada, 229 Parselsayılı taşınmazdaki GES tesisine ait süre uzatımtalebinin reddine ilişkin işleme yapılan itirazın reddi ilebağlantı sözleşmesinin iptal edilmesi işlemlerininiptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinindeğişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzelkişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Buna göre, davanın açıldığıtarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliğitaşımayan Toroslar Elektrik A.Ş.’nin olmasıkarşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmışbir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksızolduğundan; uyuşmazlığın, özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının başvurusunun kabulü iledavalılardan Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilininyaptığı görev itirazının reddineilişkin Ankara 14. İdare Mahkemesinin 21.5.2019 günve E:2018/2085 sayılı Görevlilik Kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalılardan Toroslar Elektrik DağıtımA.Ş. vekilinin yaptığı görev itirazınınreddine ilişkin Ankara 14. İdare Mahkemesinin 21.5.2019 gün veE:2018/2085 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA, 25.11.2019 gününde Üye Ahmet ARSLAN'ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞIOY
Davacı tarafından, güneş enerjisinden elektrik eldeetmek üzere Elektrik Piyasasında Lisanssız ElektrikÜretimine İlişkin Yönetmelik kapsamındagüneş enerji santrali tesisine ait süre uzatımı talebininreddine ilişkin işleme yaptığı itirazın reddi ilebağlantı sözleşmesinin iptal edilmesi işlemlerininiptali istemiyle dava açılmıştır.
2577 sayılı Kanun'un 2.1.a maddesinde; İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları İdarî davatürleri arasında sayılmış olup, idare tarafından,bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamugücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesinve yürütülmesi zorunlu İdarî işlemlerekarşı açılacak davalarda İdarî yargı yerigörevli bulunmaktadır.
Elektrik enerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak“üretim”, “iletim”,“dağıtım” ve “ticaret”başlıkları altında toplamak mümkündür.Hizmetin kesintiye uğramasının alternatif maliyetleri çokyüksek olduğu için bütün bu faaliyetlerin birkoordinasyon içinde yürütülmesi şarttır. Buamaçla, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, İdarîve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilengörevleri yerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek vedenetlemek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)kurulmuştur.
Elektrik piyasası faaliyetleri, 4628 sayılı Kanun veilgili mevzuatında detaylı olarak düzenlenmiş, 4628sayılı Kanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasasıfaaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecek tüzelkişilerin üretim, iletim, dağıtım, toptansatış, perakende satış, perakende satış hizmeti,ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri” olaraksıralamıştır. Kanun'da elektrik enerjisi“iletim” faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve TürkiyeElektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanyürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğerfaaliyetlerde ise, kamu tüzel kişilerinin yanında, özelhukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesinekatılabileceği öngörülmüştür. Elektrikpiyasası faaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-özelayrımı yapılmaksızın, kural olarak, lisansalınması zorunluluğu getirilmiştir. Belirtilen yaklaşım,30.3.2013 tarih ve 28603 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılıElektrik Piyasası Kanunu ile desürdürülmüştür.
Bu itibarla, elektrik piyasası faaliyetlerinin, arzgüvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyumiçinde yürütülmesi için düzenleme, denetlemeve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyleyerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu sonucunaulaşılmaktadır.
Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği,"dağıtım" faaliyeti açısından elealındığında, 6446 sayılı Kanun'un"Dağıtım Faaliyeti" başlıklı 9.maddesi, dağıtım şirketlerinin lisanslarındabelirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasiteartırım yatırımlarını yapma,dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olantüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflararasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisidağıtımı ve bağlantı hizmeti sunmayükümlüğü getirmiştir. Kanun'da ve ilgiliyönetmeliklerde "dağıtım" faaliyetini yerinegetirecek işletmelerin uyması gerekenyükümlülükler açıkçadüzenlenmiştir.
Elektrik dağıtım piyasasının en temelaktörü Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ(TEDAŞ); tüzel kişiliğe sahip, özel hukukhükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesi ile sınırlı, elektrik dağıtımıyla,elektriğin tüketicilere perakende satışı vetüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadidevlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindekielektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanunöncesinde TEDAŞ tarafından gerçekleştirilmekte iken,4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtımsektörünün, EPDK tarafından verilen dağıtımlisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesiöngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde YüksekPlanlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarakyürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi SektörüReformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" (Strateji Belgesi)ile elektrik dağıtım ve üretim alanları içinözelleştirme girişimi başlatılaraközelleştirme uygulamalarına dağıtımsektöründen başlanacağı belirtilmiş; StratejiBelgesi'ndeki eylem planına uygun olarak ÖzelleştirmeYüksek Kurulu'nun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılı kararıylaTEDAŞ özelleştirme programınaalınmıştır. Bu kapsamda, söz konusu YüksekPlanlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağıtımbölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarakTEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım veperakende satış hizmeti yürüten 20 dağıtımşirketi oluşturulmuştur. 4628 sayılı Kanun'un 14.2.maddesinde yer verilen, "TEDAŞ'ın faaliyet alanında yeralan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletmeve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydıile TEDAŞ ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyetgöstermek üzere kurulan elektrik dağıtımşirketleri arasında işletme hakkı devirsözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca,TEDAŞ ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrikdağıtım şirketi arasında dağıtımvarlıklarının işletilmesine yönelik İdarîsözleşme niteliğine sahip "İşletme HakkıDevir Sözleşmesi" imzalanmış ve ÖzelleştirmeYüksek Kurulu'nun 7.11.2005 tarihli ve 2005/125 sayılıkararıyla da; sermayesinin % 100'ü TEDAŞ'a ait olan ve elektrikdağıtım bölgelerinde dağıtım lisansı ileTEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sistemininişletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacakdağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olaraksatış yöntemi ile özelleştirilmesine kararverilmiştir.
Dağıtım bölgelerinin özelleştirilmesinde"işletme Hakkı Devri"ne dayalı olarak uygulanan"Hisse Satış Modeli"ne göre yatırımcı,özelleştirilen dağıtım şirketinin bulunduğubölgedeki elektrik dağıtım lisansına sahip tekşirket olmaktadır. Ancak, yatırımcınınişletme hakkını devraldığı dağıtımtesisleri ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunluunsurların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalmaya devam etmektedir.Yatırımcı, dağıtım şirketinin hisselerininsahibi olarak TEDAŞ ile imzalanmış olan işletme hakkıdevir sözleşmesi çerçevesinde dağıtımvarlıklarının işletme hakkını elde etmektedir.Yani, "hisse satış modeli"nde, mevcut varlıklar ileözelleştirme sonrası yatırımcı tarafındangerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yenivarlıkların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalırken,yatırımcı, dağıtım tesislerinin ve bu tesislerinişletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurlarınişletme hakkını kazanmakta ve tüm yeniyatırımları gerçekleştirmeyükümlülüğünü üstlenmektedir.Yatırımcı ayrıca, işletme hakkıçerçevesinde vereceği hizmeti ve üstlendiğiyükümlülükleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili altdüzenlemeler uyarınca ve EPDK'nın denetimi altındagerçekleştirmektedir. Davalı dağıtımşirketinin de belirli bölgeler dâhilinde bölgesel tekelolarak elektrik enerjisinin dağıtımıyla görevliolduğu söz konusu kamusal hizmet kapsamında, lisanssızelektrik üretimine ilişkin bağlantıbaşvurularının 02/10/2013 tarihli ve 28783 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında LisanssızElektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Yönetmelikuyarınca çıkarılan Tebliğ çerçevesindedağıtım şirketlerine yapılacağıbelirtilmiştir. Yönetmeliğin "Bağlantı ve SistemKullanımına İlişkin Hükümler"başlıklı bölümünde, bağlantı esasları,bağlantı başvuru süreci, bağlantıbaşvurularının değerlendirilmesi vesonuçlandırılması ve bağlantı ve sistemkullanımı süreci, bu süreçte dağıtımşirketinin yetki ve sorumluluğu, her aşamada hangi idariişlemlerin nasıl tesis edileceği ayrıntılı olarakdüzenlenmiştir.
Her ne kadar davalı şirketin özel hukuk tüzelkişisi ve dava konusu işlemlerin de özel hukuk işlemiolduğu ifade edilmişse de, özel faaliyetler için sözkonusu olamayacak üstün ayrıcalıklara sahip olan,yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu iledenetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamuhizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetiniyürüten davalı şirket ile davacı şirketarasındaki ilişkinin ticari bir ilişki olarakdeğerlendirilemeyeceği, bu kapsamda kamu gücükullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesisedilen dava konusu işlemlerin yargısal denetimini yapma ve buişlemlerden doğan tazminat istemini (ve diğer istemleri) kararabağlama görevinin idari yargı merciine ait olduğuaçıktır.
Bu itibarla, davacı tarafından yapılan söz konusubaşvurunun reddine ilişkin işlemden doğanuyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucunaulaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde adli yargıyı görevli kabul edençoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye
Ahmet
ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy