T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/727
KARAR NO : 2019/772
KARAR TR: 25.11.2019
ÖZET : Orta Doğu Kuveyt/Amerikan Üniversitesi'ne araştırma yapmak üzere gönderilen ve eğitimini tamamlayarak yurda dönen davacının görevinden ayrılması üzerine mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle Kefalet Senedine dayanılarak adına borç çıkartılmasına ilişkin işlemin iptaliistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A.Z.
Vekili : Av. M.Ç.
Davalı : Ortadoğu Teknik ÜniversitesiRektörlüğü (ODTÜ)
Vekili : Av. A.E.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin ODTÜ Fen-Edebiyat Fakültesi'ndeöğretim üyesi olarak görevli iken 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu'nun 39. maddesi gereğince, Kuveyt'teAmerican University Of Middle East'de araştırma yapmak üzere20/01/2013 tarihinde bir yıl süre ile aylıklı izinli olarakgörevlendirildiğini, müvekkiline hukuka aykırı olarakyüklenme senedi ve müteselsil kefalet senediimzalatıldığını, 20/01/2014 tarihinde sona erengörevlendirmenin aylıksız olarak bir yıl dahauzatıldığını, müvekkilinin ücretsizizinlerini kullandıktan sonra 09/08/2016 tarihinde görevinebaşladığını, 17/10/2016 tarihinden itibarengeçerli olmak üzere emeklilik dilekçesini sunduğunu,talebinin kabul edildiğini, emeklilik müracaatı üzerinemüvekkilinin yurt dışında görevli olduğu biryıllık aylıklı izinli bulunduğu dönemekarşılık mecburi hizmetinin bulunduğu, bu nedenle yurtiçi aylıklarından doğan 138.093,60-TL borcununbulunduğunu ve ödeme yapılmaması halinde emeklilikbaşvurusunun kabul edilmeyeceğinin bildirildiğini,müvekkilinin davalı üniversiteye taahhütname vererek borcutaksitler halinde ödeyeceğini taahhüt ederek ilk taksit olarak2.350,00-TL'yi 31/10/2016 tarihinde ödediğini, müvekkiline imzalatılanyüklenme senedi ve taahhütname ile çıkarılan borcunhiçbir hukuki dayanağınınbulunmadığını, zira 2547 sayılı Kanunun 39/1fıkrasında mecburi hizmet yükümlülüğünedoğrudan ya da dolaylı olarak yer verilmediğini, 2.Fıkrasında ve fıkra ile gönderme yapılan yasaldüzenleme gereği müvekkilinin mecburi hizmetyükümlülüğünündoğmadığını, dolayısıyla davalıÜniversite tarafından yapılan işlem ve veçıkartılan borcun yasal mevzuata aykırıolduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydı ile 1 yıllık maaşın iki katı olarakbelirlenen toplam 138.093,80-TL yönünden davalı Kurum'aborçlu bulunmadığının tespiti ile müvekkilitarafından ilk taksit olarak ödenen 2.350,00-TL'nin davalıdantahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi: 16.11.2016 gün veE:2016/497, K:2016/282 sayı ile, 6100 sayılı HMK.nun 114/1-cmaddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıolduğu, HMK'nın 115/1 maddesine göre ise "mahkeme dava şartlarınınmevcut olup olmadığını davanın heraşamasında kendiliğinden araştırır." Yine115/2 maddesine göre de "mahkeme dava şartınoksanlığını tespit ederse, davanın usulden reddinekarar verir." hükümleri gereğince Mahkemeleriningörevli olmadığından dava şartı yerinegetirilmediği gerekçesiyle, Mahkemeleriningörevsizliğine, dava şartı noksanlığınedeniyle davanın usulden reddine, görevli mahkemenin Asliye TicaretMahkemesi olduğuna karar vermiş, bu karara karşıdavacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi: 10.2.2017gün ve E:2017/109, K:2017/126 sayı ile, davadauyuşmazlığın idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğinden, ilk derece mahkemesitarafından verilen (Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin görevliolduğundan bahisle) görevsizlik kararı usul ve yasayaaykırı olduğundan, HMK'nın 114/1-b, 115/1 ve 353/l-a-4maddeleri uyarınca davacı vekilinin bu yönüamaçlayan istinaf başvurusunun kabulü ile esasıincelenmeksizin mahkeme kararının HMK'nun 353/1-a-4 maddesiuyarınca kaldırılmasına, 2577 Sayılı İYUK’nun2/1-a bendi gereğince, davaya bakma görevi İdari YargıMahkemeleri'ne ait olduğundan, HMK'nun 114/c, 115/1 maddesihükümlerine göre yargı yolu konusunda bir karar verilmeküzere dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir.
ANKARA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.3.20107 günve E:2017/112, K:2017/130 sayı ile, bozmaya uyarak, davalı idarealeyhine açılan dava yönünden HMK'nın 115/1 ve 115/2maddeleri hükmü gereği yargı yolunun caiz olmaması nedeniyledavanın usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili, 138.093,60-TL borççıkartılmasına ilişkin 11.10.2016 tarih ve 9748sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 6. İDARE MAHKEMESİ: 6.12.2018 gün veE:2017/1385, K:2018/2851 sayı ile, söz konusu senedin davacı vekefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareyekarşı taahhütte bulunulduğu karşısında,davalı idarece bu senedin davacı tarafından imzalanmasıaşamasında icrai nitelikte kamu gücününkullanılmadığı, davacının iradi olarakseçimlik bir hakkını kullandığı,davacının bu senedi imzalarken yurtdışı eğitimintamamlanması sonrasında yurda döndüğünde mecburihizmette bulunması gerektiğini bildiğini, aksidavranışta senetle belli bir borcu yükümlenmeyi kabulettiğini, dolayısıyla davacı hakkında tesis edilendava konusu işlemin iptali istemiyle açılan işbudavanın, özel hukuk hükümlerine göre adli yargıdüzeninde çözümlenmesi gerektiğigerekçesiyle,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-amaddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine kararvermiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf istemindebulunmuştur.
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi:20.6.2019 gün ve E:2019/788, K:2019/1219 sayı ile, istinafa konuİdare Mahkemesi kararı usul ve hukuka uygun olupkaldırılmasını gerektiren bir nedenbulunmadığından istinaf başvurusunun reddine kesin olarakkarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan25.11.2019günlü toplantısında:
1-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idariyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Orta Doğu Kuveyt/Amerikan Üniversitesi'nearaştırma yapmak üzere gönderilen ve eğitiminitamamlayarak yurda dönen davacının, 09.08.2016 tarihindegörevine başladığı, 17.10.2016 tarihinde emekli olarakgörevinden ayrılması üzerine mecburi hizmetyükümlülüğünü yerine getirmediğindenbahisle 03.01.2013 tarihli Yurtdışına Gönderilen KamuPersoneline Mahsus Yükleme Senedi ve Muteber İmzalıMüteselsil Kefalet Senedine dayanılarak adına 138.093,60-TLborç çıkartılmasına ilişkin 11.10.2016 tarihve 9748 sayılı işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun,“Yurt içinde ve yurt dışındagörevlendirme” başlıklı 39. maddesinde;“(Değişik: 9/4/1990 - KHK - 418/25 md.; İptal: Ana.Mah'nin5/2/1992 tarih
ve E.1990/22, K.1992/6 sayılı Kararı ile; Yenidendüzenleme: 18/5/1994 - KHK - 527/17 md.)
Öğretim elemanlarının kurumlarından yollukalmaksızın yurt içinde ve dışında kongre,konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleriile ilgili diğer toplantılara katılmalarına,araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırmave incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadardekan, enstitü ve yüksek okul müdürleri, onbeş günekadar rektörler izin verebilirler. Bu şekilde onbeşgünü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veyaaraştırma ve incelemenin gerektirdiği masraflarınüniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesindenveya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgiliyönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı gereklidir.
Öğretim elemanları birinci fıkrada ve bu Kanunun 33üncü maddesinde sayılan yurt dışınagönderilme halleri dışında mesleklerine ait hizmetlerdeyetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmakiçin Cumhurbaşkanınca üniversiteler itibariyle biryılı geçmeyecek şekilde her yıl belirlenecekkontenjan ve süreler dahilinde yurtdışınagönderilebilecekleri gibi aynı amaçlarla dışburslara dayanılarak da gönderilebilirler. Belirlenenkontenjanların üniversiteye bağlı birimler arasındadağıtımı üniversite yönetim kurulunun kararıve rektörün onayı,gönderilme ise ilgili yönetimkurulunun kararı ve rektörün onayı ile olur. Zorunluhallerde yurt dışında kalma süresi ilgili yönetimkurulunun kararı ve rektörün onayı ile yarısınakadar uzatılabilir. Bunlar hak ve yükümlülükleribakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanununagöre aynı amaçla yurtdışınagönderilenlerin tabi oldukları hükümlere tabi olurlar. Ancak,bunlara yapılacak ödemenin miktarı Devlet memurlarınayapılacak ödemeyi geçmemek üzere üniversiteyönetim kurulunca daha düşük olarak tespit edilebilir.Öğretim elemanlarından kendilerine yurt dışıkuruluşlarınca burs veya ücret sağlananlar,görevyapacakları sürece Yükseköğretim Kurulununbelirleyeceği esaslara göre üniversite yönetim kurulununkararı ile aylıklı veya aylıksız izinli desayılabilirler.
Gerek birinci fıkraya göre geçici görevyolluğu verilmek suretiyle yurt içinde ve yurtdışında bir yere gönderilenler olsun,gerekse ikincifıkraya göre gidiş-dönüş yol yevmiyesi ile gideriödenmek suretiyle yurtdışına gönderilenler olsun,bunlara verilecek yolluk, emsali Devlet memuruna verilen yolluğunaynı olmak üzere genel hükümler çerçevesindetespit edilir. Geçici görev yolluğuYükseköğretim Kurumu hesabına gönderilenlere kurumbütçesinden üniversite dışındaki kurumhesabına gönderilenlere ise ilgili kurumun bütçesindenödenir.
(Ek: 14/5/1997- 4249/2 md.) Türk Cumhuriyetleri ve AkrabaTopluluklarındaki Yüksek Öğretim Kurumlarından resmidavet alan öğretim elemanlarına 3 yılı aşmamak vebütün özlük hakları saklı kalmak üzereüniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli EğitimBakanlığının onayı ile aylıklı izinverilebilir. (Ek cümle: 24/5/2013- 6487/17 md.) Uluslararasıandlaşmalarla kurulan üniversitelerde bu süre beş yılakadar uzatılabilir .” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davalı idare tarafından, 2547sayılı Kanun kapsamında Orta Doğu Kuveyt/AmerikanÜniversitesi'ne araştırma yapmak üzere gönderilen vesüresini tamamlayarak yurda dönen davacının, 09.08.2016tarihinde görevine başladığı, 17.10.2016 tarihindeemekli olarak görevinden ayrılması üzerine mecburi hizmetyükümlülüğünü yerine getirmediğindenbahisle 03.01.2013 tarihli Yurtdışına Gönderilen KamuPersoneline Mahsus Yükleme Senedi ve Muteber İmzalıMüteselsil Kefalet Senedine dayanılarak adına 138.093,60-TLborç çıkartılmasına ilişkin 11.10.2016 tarihve 9748 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı vekefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareyekarşı taahhütte bulunulması karşısında,davacı tarafından mecburi hizmetyükümlülüğünün ve tazminatyükümlülüğünün iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen14.3.2017 günve E:2017/112, K:2017/130 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 3.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen14.3.2017 gün ve E:2017/112, K:2017/130sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,25.11.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy