T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/740
KARAR NO : 2019/770
KARAR TR: 25.11.2019
ÖZET : Erzurum İli, Yakutiye İlçesinde, davacının eczanesinin Medula sistemine girişinin kapatılmasına ilişkin davalı idare işlemi dolayısıyla uğranıldığı ileri sürülen maddive manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : E.Y.
Vekili : Av. O.Ö.T.
Davalı : Sosyal GüvenlikKurumu Başkanlığı
Vekili : Av. S.Ç.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; davacının, Erzurum İli, Yakutiye İlçesindebulunan eczanesinin Medula sistemine girişinin kapatılmasınailişkin işlem nedeniyle meydana gelen 2.000,00-TL maddi, 50.000,00-TLmanevi zararın 9.8.2016 olay tarihinden itibaren işleyecek yasalfaizi ile birlikte tazmini istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 16. İDARE MAHKEMESİ: 20.4.2017 gün veE:2017/921, K:2017/1235 sayı ile, uyuşmazlıkta, davacı iledavalı idare arasında 1.4.2016 tarihinden itibaren geçerliolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki KişilerinTürk Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerdenİlaç Teminine İlişkin Protokolü'nünakdedildiği, söz konusu Protokol ve protokolde yer alansözleşme ile eczanelerin uyacağı kurallarınbelirlendiği ve ihlal edilen kurallarkarşılığında sözleşme feshi ile cezaimüeyyidelerin belirlendiği; bu protokol hükümlerinegöre eczanelerin Medula sitemini kullanabildiği, bu sebeple Medulasistemine bağlantı hususunun özel hukuk sözleşmesiniteliğinde olan Protokolün uygulanmasına ilişkinolduğu, davacıya ait olan eczanenin Medula sistemiyle bağlantısınınkesilmesi ve sistemin kapatılmasına ilişkin dava konusuişlemin de dayanağının bu sözleşmehükümlerinin uygulanması olarak nitelendirilmesi gerektiğigöz önüne alındığında, protokolhükümleri çerçevesinde tesis edilen işlemdolayısıyla uğranılan zararın tazminine konu işbu uyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargının görevalanına girdiği sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerindedava açmıştır.
ERZURUM 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.5.2019 günve E:2018/400, K:2019/286 sayı ile, yapılan fesih işleminindayanağının sözleşme ya da protokol olmamasınedeniyle kabul edilebilir olmadığını,dolayısıyla idari yargının görevli olduğugerekçesiyle, davanın HMK'nun 114/1-b bendi uyarıncayargı yolu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan25.11.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Erzurum İli, Yakutiye İlçesinde, davacıtarafından eczane olarak işletilen işyerinin Medula sisteminegirişinin kapatılmasına ilişkin davalı idareişlemi dolayısıyla uğranıldığı ilerisürülen 2.000,00-TL maddi 50.000,00-TL manevi zararın tazminiistemiyle açılmıştır.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi içinihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında,"idarede kanunilik" ilkesi gereğince idarenin belirli usul veesaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeyebağlanmasından önce geçen bu süreçte tesisedilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tekyanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğinitaşıması karşısında, yargısal denetimininidare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerinceyapılacağı tartışmasızdır.
İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak,kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı veüstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, busözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklikyapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayandiğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında,özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı ile davalı idarearasında 1.4.2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin TürkEczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaçTeminine İlişkin Protokolü'nün akdedildiği, söz konusuProtokol ve protokolde yer alan sözleşme ile eczanelerinuyacağı kuralların belirlendiği ve ihlal edilen kurallarkarşılığında sözleşme feshi ile cezaimüeyyidelerin belirlendiği, akdedilen bu protokolhükümlerine göre eczanelerin Medula siteminikullanabildiği, bu sebeple Medula sistemine bağlantı hususununözel hukuk sözleşmesi niteliğinde olan Protokolünuygulanmasına ilişkin olduğu, davacıya ait olan eczaneninMedula sistemiyle bağlantısının kesilmesi ve sisteminkapatılmasına ilişkin dava konusu işlemin de dayanağınınbu sözleşme hükümlerinin uygulanması olaraknitelendirilmesi gerektiği göz önünealındığında, protokol hükümleriçerçevesinde tesis edilen işlemin iptali veuğranılan zararın tazmini istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, “SOSYAL GÜVENLİK KURUMUKAPSAMINDAKİ KİŞİLERİN TÜRK ECZACILARIBİRLİĞİ ÜYESİ ECZANELERDEN İLAÇTEMİNİNE İLİŞKİN PROTOKOL”hükümleri incelendiğinde; Protokolün taraflarınınSosyal Güvenlik Kurumu ve Türk Eczacıları Birliğiolduğu; konusunun, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafındansağlık yardımları karşılanan ve buprotokolün (2) numaralı maddesinde belirtilen kişileriçin temin edilecek ilaçlarla ilgili olarak eczanelerleyapılacak sözleşmeye ilişkin usul ve esaslar ilekarşılıklı hak ve yükümlülüklerinbelirlenmesi olarak belirtildiği; dayanak olarak,protokolün; 5510sayılı Kanunun 73. maddesi (Değişik:17/4/2008-5754/45 md.),5502 sayılı Kanun ile 6643 sayılı TürkEczacıları Birliği Kanununun 39 uncu maddesinin (j)fıkrası hükümlerinin gösterildiği; protokolün(2) numaralı maddesinde, protokole göre hizmet alacak kişilerinsayıldığı; 3.maddede,hastalara düzenlenenreçetelerin, sözleşmeli eczaneler tarafından bu protokolçerçevesinde ve protokolün imzalandığıtarihte yürürlükte olan SUT(Protokolün geçerliolduğu dönemde Kurum tarafından uygulanan Sosyal GüvenlikKurumu Sağlık Uygulama Tebliği) hükümleri (Kamu kurumiskontosu ve eczacı iskontosu hariç) doğrultusundakarşılanacağının belirtildiği, aynı maddede;reçete muhteviyatı ilaç bedellerinin eczaneyeödenebilmesi için; reçetelerin özelliklerinin vereçete ekinde bulunması gereken belgelerin neler olduğunun;endikasyon uyumuna bakılacak durumların; reçete iadesinin veusule ilişkin olarak riayet edilmesi gereken hususlarıngösterildiği; 4.maddede, Ödeme Şartları ve Zamanıüst başlığı altında, faturalarındüzenlenmesi, teslimi, fatura inceleme ve ödeme hususlarına yerverilmiştir.
“Sözleşmenin Feshi ve Cezai Şartlar”başlıklı 5.maddesinin 1. Fıkrasında; "Taraflarbir ay önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıylasözleşmeyi her zaman feshedebilir.
Savunma
5.2. Bu protokolün (5) numaralı maddesinde yer alan fiillerintespiti halinde eczacıya 15 (onbeş) gün süre verilerekeczacının yazılı savunması istenir. Talep edilmesihalinde soruşturmanın gizliliğine riayet edilerek savunmaistenilen konuyla ilgili eczacımn Protokol kapsamında yaptığıiş ve işlemlere yönelik bilgi ve belgelerin birerörneği eczacıya verilir. Bu süre içerisinde savunmaverilmesi halinde savunması Kurum taşra teşkilatıncadeğerlendirilir. 15 (onbeş) gün içerisinde savunmaverilmemesi halinde Kurumca işlemlere devam edilir.
Sözleşme feshi, uyarı ve cezai şartlarayapılacak itirazlara ilişkin olarak Protokol taraflarıncaortaklaşa üst itiraz komisyonlarıoluşturulacaktır..." denilmiş;
“Cezai Şart ve Feshe İlişkin GenelHükümler” başlıklı 6.maddesinde;
“6.1.Bu Protokol hükümleri ile ilgili olarak cezahukuku açısından suç teşkil eden fiillerin tespitihalinde, ilgili Cumhuriyet Savcılığına suçduyurusunda bulunulur.
6.2.Hakkında suç duyurusunda bulunulan vesözleşmesi feshedilen eczacı veya mesul müdürhakkında takipsizlik kararı verilmesi ve bu kararınkesinleşmesinden sonra talep halinde sözleşme yapılır.
6.3.Bu Protokol hükümleri ile ilgili olarak hakkındasuç duyurusunda bulunulan ve açılan Kamu davasısonucunda ceza mahkemesi tarafından beraat kararı verileneczacının beraat kararından sonra talebi halindesözleşme yapılır…” denilmiştir.
“YETKİLİ MAHKEME” başlıklı8. maddesinde; protokolün uygulanmasında Kurum ile TEB arasındadoğan uzlaşmazlıklarda Ankara mahkemeleri ve icra dairelerinin;taşra teşkilatı ile eczaneler arasında imzalanansözleşmelerin uygulanmasından doğanuyuşmazlıklarda sözleşmeyi yapan taşrateşkilatının bulunduğu yer mahkemeleri ve icra dairelerininyetkili bulunduğu belirtilmiştir.
"YÜRÜRLÜK" başlıklı9.maddesinde; "9.1. Bu Protokol 01/04/2016 tarihindeyürürlüğe girer. Protokolün süresi 2+2 yılolmak üzere 4 yıl olup; 31/03/2020 tarihine kadar geçerlidir.İlk 2 yılın sonunda genel değerlendirmegörüşmeleri yapılır. Mali konular bir öncekiyılın hesaplamaları yapılarak, bir öncekiyılın enflasyon oranında güncellenir. Revizyongörüşmelerine süre bitiminden en az l(bir) ay, yenidönem protokol görüşmelerine süre bitiminden en az 3(üç) ay önce başlanır. Süre bitiminde herhangibir nedenle protokolün imzalanamaması durumundagörüşmeler devam eder. Bu sürede yenisi imzalanıncayakadar bu protokol hükümleri geçerlidir.
9.2.Mali konularda enflasyon oranında yapılacakiyileştirme düzenlemesi Sosyal Güvenlik Kurumu ile TürkEczacıları Birliği ile arasında belirlenecek kriterleregöre yapılır.
Bu Protokolün 3.2.5, 3.9, 3.14 ve 4.3.3 numaralı maddeleriMEDULÂ sistemine düzenlenen entegrasyonun sağlanmasısonrasında yürürlüğe girer." düzenlemesine,
"YÜRÜTME" başlıklı 10. Maddesindeise; 10.1. Bu protokolün yürütümü Sosyal GüvenlikKurumu ve Türk Eczacıları Birliği tarafındanyapılır. Kurum ve TEB arasında yetkililerden oluşan birkomisyon kurulur. Komisyon Ocak, Mayıs, ve Eylül aylarınınilk haftasında toplanır. Protokolün/sözleşmeninyürütülmesindeki aksaklıkları ve itirazlarıdeğerlendirerek karara varır. Komisyon protokolde revizyonyapılması halinde söz konusu hususları yazılıolarak tutanak altına alır.
Taraflar 1 (bir) ay önceden yazılı bildirimde bulunmakşartıyla, bu protokolü feshetme hakkına sahiptir.
10.2. Bu Protokol içeriği sözleşmeninyürütümü Kurum taşra teşkilatıtarafından yapılır.
10.3. 21 (yirmi bir) sayfa, iki nüsha ve 6 (altı) eki belgeolarak düzenlenen bu ProtokolKurum ile TEB arasındakarşılıklı mutabakat ile imzalanmış olup, birnüshası Türk Eczacıları Birliğinde birnüshası da Sosyal Güvenlik Kurumundasaklanacaktır…” düzenlemesine yer verilmiştir.
“TİP SÖZLEŞME”de ise Sosyal GüvenlikKurumu ile Eczane sahibi ve mesul müdürü arasında, SosyalGüvenlik Kurumu ile Türk Eczacıları Birliğininortaklaşa imzaladıkları protokol esaslarına uygun olarakhizmet sunulması amacıyla iş bu sözleşmeninyapılmış olduğu; bu sözleşmenin; SosyalGüvenlik Kurumu sağlık yardımlarındanyararlandırılanların tabi oldukları mevzuathükümleri çerçevesinde muayene ve tedavileri sonucundadüzenlenecek reçetelerdeki muhteviyatın (sözleşmeyapılan) eczaneden protokolde belirlenen hükümlere göre,belirlenen oranda indirim uygulanmak suretiyle alınmasınıkapsadığı; Kurum ile Türk Eczacıları Birliğiarasında yapılacak Ek Protokol/Protokollerle düzenlemeyapılması halinde, sözleşmeli eczanelerin budüzenlemelere uymakla yükümlü olduklarıhususlarına yer verildiğigörülmüştür.
Serbest meslek erbabı olan eczacıların,mesleklerini icraedebilmeleri için Kurum ile sözleşme imzalaması gibi birzorunluluk bulunmadığı; ancak olayda olduğugibi,davalılardan Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığının sigortalılarına, ücretinidaha sonra Kurumdan tahsil etmek şartı ile ilaçsatışına aracılık etmesi için bağlıoldukları meslek örgütü olan Türk EczacılarBirliği ile yapılmış olan ve ekinde Tipsözleşmeyi içeren protokol kurallarına vesözleşme hükümlerine uymayı kendi rızalarıile kurumla karşılıklı sözleşme imzalayarak kabuledebilecekleri de açıktır.
Gerek protokolün gerekse de sözleşmenin,taraflarakarşılıklı olarak çeşitli hak veyükümlülükler getirdiği, tarafların serbestiradelerine dayandığı, ticari nitelikli olduğu,KamuHukukunun ve dolayısıyla kamu gücünün busözleşmede yerinin bulunmadığı; Protokolde, taraflarınkarşılıklı fesih yetkilerinin bulunduğu,belirlenenoranda indirim yapan her eczane ile anlaşma yapılacağı gibihususlara yer verildiği görülmektedir
Bu durum karşısında, sözleşme kamu hukukuağırlıklı değil, tarafların serbest iradesi ileoluşmaktadır. İdarenin sözleşmedeki fesih vediğer yetkilerinin karşı taraftan fazla bulunması, busözleşmenin özel sözleşme niteliğinietkilemediği gibi;kamu hizmetine ilişkin bulunsa da idareninüstün yetkilerle donatıldığı sonucunudoğurmamaktadır. Yapılan protokol, Sosyal Güvenlik Kurumutarafından sağlık yardımları karşılanankişilere eczaneden indirimli ilaç alınmasıkoşullarını belirlediğine göre; sözleşmenindevamı aşamasında ortaya çıkan ve taraflararasındaki sözleşmenin feshine ilişkin işlemdendoğan zararın tazminiisteminden doğanuyuşmazlığın;anılan sözleşme ve protokolhükümleri ile özel hukuk kuralları uyarınca adliyargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Erzurum 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.5.2019 gün veE:2018/400, K:2019/286 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzurum2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.5.2019 gün ve E:2018/400, K:2019/286sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,25.11.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy