T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2019/695
KARAR NO : 2019/790
KARAR TR: 25.11.2019
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A.A. T.Sig.Ş.ti
Vekili : Av. H. L.P.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. G.D.
O L A Y :Davacıvekilidavadilekçesindeözetle;müvekkilincesigortalanan,06 BT 8393 plakalı aracın 19.04.2012 tarihinde Kahramanmaraş -Gaziantep istikametinde seyir halinde iken, 21+400 km' dekiSeyrantepeKöyü Mevkiindeki virajda, yol üzerinde soldan sağaakış halinde bulunan su birikintisine girince aracınhakimiyetini kaybederek soldaki orta refuj bordürlerine çarparak,karşı yönden gelen trafiğe ait yol bölümünegeçmek suretiyle hasara uğradığını,kazanın meydana gelmesinde yoldaki su birikintisinin etkili olduğunuileri sürerek, 15.06.2012 tarihinde sigortalısına ödenen10.056,00-TL hasar bedelinin trafik kazası tespit tutanağındadavalı idareye atfedilen kusur oranına tekabül eden7.542,00-TL'sının davalı idareye başvuru tarihi olan21.01.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsilinekarar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Gaziantep 2. İdare Mahkemesi: 19.2.2013 gün veE:2013/191, K:2013/221 sayı ile, 2918 Sayılı KarayollarıTrafik Kanunu 110. maddesi hükmü uyarınca; oluşan trafikkazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarınıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1 -amaddesi hükmü uyarınca görev yönündenreddinekarar vermiş, bu karara karşı davalı vekili istinafisteminde bulunmuştur.
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi: 11.6.2013 gün veE:2013/1676, K:2013/1695 sayı ile,mahkeme kararı usul ve hukuka uygunolup bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından,itiraz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına kararvermiş, bu karara karşı davalı vekili karar düzeltmeisteminde bulunmuştur.
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi: 7.11.2013 gün veE:2013/3187, K:2013/3022 sayı ile, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 54. Maddesinde yazılı nedenlerinvarlığı halinde mümkün olup, bu maddede sayılannedenlerden hiçbirine uymayan karar düzeltme isteminin reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Kahramanmaraş 3. Asliye Hukuk Mahkemesi: 19.4.2016 günve E:2014/14, K:2016/351 sayı ile, mahkemelerince alınan uzmanbilirkişi raporlarına göre davalı idarenin %25oranında kusurlu olduğu anlaşılmakla, davacınınkusurlu olan idareye rücu hakkının bulunduğununanlaşıldığı ve bilirkişi raporlarıdoğrultusunda davacının davasının kısmenkabulüne karar vermiş, bu karar davalı vekili tarafındantemyiz edilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi: 22.3.2018 gün veE:2017/2434, K:2018/3194 sayı ile, davada, aracın yol ortasındabulunan su birikintisi nedeni ile davalı Karayolları GenelMüdürlüğünce bakım ve temizliğininyapılmaması, yolda uyarıcı levha bulunmaması sonucundakazanın gerçekleştiği iddia edilmiş olmasıbakımından KTK'nın 85 ve devamı maddelerindedüzenlenen işletenin hukuki sorumluluğuna değil,davalı idare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerinegetirilmediği yani yürütülen kamu hizmetinin kusurluişletildiği, meydana gelen kazada hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklandığındanuyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğununanlaşıldığı gerekçesiyle, mahkemelerince,HMK'nın 114/b maddesi gereğince yargı yolu caizolmadığından HMK'nın 115/2.maddesi gereğince davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine kararıverilmesi gerekirken, yazılı olduğu biçimde kararverilmesi yerinde görülmediğinden hükmünbozulmasına karar vermiştir.
KAHRAMANMARAŞ 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:9.10.2018 gün ve E:2018/478, K:2018/685 sayı ile, bozma kararınauyarak, meydana gelen kazanın hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklandığından bahisle,uyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde olduğu anlaşıldığından,açılan davanın HMK'nın 114/b maddesi gereğinceyargı yolu caiz olmadığından HMK'nın 115/2.maddesigereğince dava şartı yokluğundan davanın usuldenreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan25.11.2019 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığıhasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminatdavasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi vebelgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalıvasıtanın geçirdiği trafik kazası neticesindehasarlandığı, bahis konusu olay neticesinde vasıtada maddihasarın meydana geldiği; tespit edilen hasar bedelinin sigortalıvasıta sahibine ödendiği, olayın meydana gelişindedavalı idarenin yol kusurunun tespit edildiği, meydana gelen hasarnedeniyle sigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusurnispetine göre faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyledavanın açılmış olduğuanlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştayyetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idarehukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukukalanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Budurumda, idari yargının görev alanına giren biruyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Kahramanmaraş 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen9.10.2018 gün ve E:2018/478, K:2018/685 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kahramanmaraş 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 9.10.2018 gün veE:2018/478, K:2018/685 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 25.11.2019 gününde Üye AhmetARSLAN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞIOY
İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaşeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyorum.
ÜYE
Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy