T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/528
KARAR NO : 2019/771
KARAR TR: 25.11.2019
ÖZET : Davacının, Uludağ Üniversitesinde Araştırma Görevlisi olarak görev yapmakta iken istifa etmesi üzerine, daha önce yurtdışında doktora yapmak üzere görevlendirilmesi sebebiyle imzaladığı yüklenme ve kefalet senetlerinin iptali ile mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A.F.Ü.
Vekili : Av. Ü.B.
Davalı : UludağÜniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. M.G.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin Uludağ Üniversitesi İktisadi veİdari Bilimler Fakültesi İşletme BölümüYönetim ve Organizasyon Anabilim Dalında araştırma görevlisiolarak görev yapmakta iken istifa ettiğini, 2547 sayılıYüksek Öğretim Kanununun 33. maddesi uyarınca yurtdışında doktora yapmak üzere görevlendirilmesinedeniyle imzaladığı Yurt Dışına GönderilenKamu Personeline Mahsus Yüklenme Senedi ve Muteber İmzalıMüteselsil Kefalet Senetlerinin iptali ve mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasıtalebini içeren Bakırköy 40. Noterliği'nce onaylı08.02.2019 tarih ve 04090 yevmiye numaralı ihtarname ile yapmışolduğu başvurunun reddine ilişkin 06.03.2019 tarih ve 8673sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalı idare vekilince adli yargının görevliolduğu ileri sürerek, görev itirazında bulunulmuştur.
BURSA 2. İDARE MAHKEMESİ : 30.5.2019 gün veE:2019/393 sayı ile, davacının yurt dışınaçıkarken imzalamış olduğu yüklenme ve kefaletsenetlerinin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunuuyarınca yurt dışında bir üniversitedeöğretim üyesi yetiştirme programı kapsamındaeğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki önemli etkisigöz önüne alındığında, davacınınyüklenme ve kefalet senetlerini idare ile eşit düzeyde,isteği ve özgür iradesi ile imzaladığınınkabulü mümkün olmadığından, yüklenme vekefalet senetlerinin icrası aşamasında ortada özel hukukalanını ilgilendiren bir uyuşmazlığınbulunduğundan söz etmeye olanak bulunmadığının,davacının yüklenme ve kefalet senetlerinin iptali ile mecburihizmet yükümlüğünün kaldırılmasıiçin yaptığı başvurunun reddedilerek idaretarafından kamu gücüne dayanılarak ve tek yanlı iradeile kurulan yüklenme ve kefalet senedinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemininiptali istemiyle açılan bu davanın, yargısal denetimininidare hukukuna ait ilkeler gözönünde bulundurulduğundaidari yargı yerince yapılmasının zorunlu olduğusonucuna varıldığı gerekçesiyle, davalıidarenin görev itirazının reddi ile, mahkemelerinin görevliolduğuna karar vermiştir.
Davalı idare vekilinin olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması yolundasüresi içerisinde verdiği dilekçesi üzerine davadosyasının onaylı örneği Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI: Taahhütname vekefalet senetlerinin, davacı ve kefilleri tarafından tek taraflıolarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulmasıkarşısında, davacının kefalet senetlerinin iptali vemecburi hizmet yükümlülüğününkaldırılması talebinin reddine ilişkin işlemin iptaliistemiyle açtığı davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247sayılı Kanunun 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine karar vermiştir.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasa’nın13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının dayazılı düşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI: Araştırmagörevlilerinin, 2547 sayılı Yasa uyarınca birüniversite adına bir diğer üniversitedelisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindekiamaç göz önünde bulundurulduğundadavacının, taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşitdüzeyde, isteği ve özgür iradesi ileimzaladığından söz etmeye olanakbulunmadığından, ortada özel hukuk alanınıilgilendiren bir uyuşmazlığınbulunmadığı;daha açık bir ifade ile uyuşmazlığın,ödenmesi gereken tutara ilişkin olmadığı, statühukukundan kaynaklanan hak ve yükümlülüklere dair mecburihizmet, atanma, ilişik kesme gibi hususlardan kaynaklandığıdikkate alındığında, Yönetmelik uyarınca 2547sayılı Yasanın 35. maddesine göre yapılacakgörevlendirmelerde idarece kamu gücüne dayanılarak ve tektaraflı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkinuyuşmazlığın 2577 sayılı Yasanın 2/1-amaddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargının görevlibulunduğu gerekçesiyle,2247 sayılı Yasanın 13.maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolundadüşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan25.11.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarevekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığındangörevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının, Uludağ ÜniversitesindeAraştırma Görevlisi olarak görev yapmakta iken istifaetmesi üzerine, daha önce yurtdışında doktora yapmaküzere görevlendirilmesi sebebiyle imzaladığıyüklenme ve kefalet senetlerinin iptali ile mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasıtalebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun,"Araştırma Görevlileri" Başlıklı 33.Maddesinde;
"a) (Değişik: 12/8/1986 - KHK 260/3 md.)Araştırma görevlileri, yükseköğretimkurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerdeyardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğergörevleri yapan öğretim elemanıdır. Bunlar ilgilianabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi,Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veyakonservatuvar müdürünün olumlu görüşüüzerine rektörün onayı ile araştırmagörevlisi kadrolarına en çok üç yıl süreile atanırlar; atanma süresi sonunda görevlerikendiliğinden sona erer.(Ek cümle: 21/4/2005 – 5335/10 md.)Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler.
Lisans üstü eğitim - öğretim için yurtdışına gönderilecek araştırma görevlileriile ilk defa bu amaçla bu göreve atanacaklarda aranacak niteliklerve diğer hususlar Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir.
(Değişik: 9/4/1990 - KHK - 418/23 md.; İptal: Ana.Mah'nin 5/2/1992 tarih ve E.
1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile; Yenidendüzenleme: 18/5/1994-KHK-527/16 md.) Lisansüstü eğitim -öğretim için yurtdışına gönderilecekaraştırma görevlileri hakkında yukarıdaki atamasüresi ile ilgili hüküm uygulanmaz. Bu gibilerin öğrenimücretleri ve yollukları dahil her çeşit sosyal vediğer giderleri bağlı bulundukları üniversitelerinpersonel giderleri içerisinde açılacak özel tertipdenödenir. Lisansüstü eğitim - öğretim içinyurt dışına gönderilen araştırma görevlilerikadrolarında bırakılırlar ve (Burslu gidenlerinbiryılı aşan süreleri ile şahsen özel burssağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kurumlarıncakendilerine aylıksız izin verilmesi uygun görülenlerhariç) aylık ve diğer her türlü ödemelerinkanuni kesintilerin sonra kalan net tutarının % 6O'ınıkurumlarından alırlar. Bunlardan kurumlarınca gönderilenlere,1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek TalebeHakkında Kanun hükümlerine göre aynı ülkedebulunan öğrencilere verilen tahsisat tutarında ayrıcaödeme yapılır. Burslu gidenlerin aldıkları bursmiktarları bu miktarın altında ise aradaki fark kurumlarıncakendilerine ayrıca ödenir. Bunların okul ücretleri ileeğitim ve öğretime başlayabilmeleri için zorunluolan kurs ücretleri karşılanır. Kitap ve kırtasiyebedelleri ile diğer eğitim ve öğretim giderlerinikarşılamak için her yıl Mart ve Eylül aylarındaiki eşit taksitte ödenmek üzere birer aylıklarıtutarında ek ödenek verilir.
b) (Mülga: 22/2/2018-7100/7 md.)
c) (Mülga: 22/2/2018-7100/7 md.)
d) (Mülga: 22/2/2018-7100/7 md.)
e) (Mülga: 22/2/2018-7100/7 md.)" hükmüne;
Aynı Kanunun “Öğretim elemanı yetiştirme”başlıklı 35. maddesinde; “Yükseköğretimkurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğeryükseköğretim kurumlarının ihtiyacı içinyurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke vehedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyacave esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkra: 17/8/1983 - 2880/18 md.) Öğretim elemanıyetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırmagörevlisi kadroları, araştırma veya doktoraçalışmaları yaptırmak üzere başka birüniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olaraktahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veyasanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıylabirlikte kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek fıkra: 17/8/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışındayetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümleregöre bağlı oldukları yükseköğretimkurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. (Ekcümle: 19/11/2014-6569/26 md.) Bu mecburi hizmet, eş durumu vesağlık mazeretleri hariç olmak üzere başkayükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum vekuruluşlarında yerine getirilemez. Buyükümlülüğü yerine getirmeyenlere,yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özelkanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları buhüküm dışındadır.” hükmüne yerverilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Uludağ Üniversitesiİktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletmeBölümü Yönetim ve Organizasyon Anabilim Dalındaaraştırma görevlisi olarak görev yapan davacının2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 33. maddesiuyarınca doktora eğitimi yapmak üzere 20.08.2009 tarihinde (1)yıllığına Amerika Birleşik Devletleri'ndegörevlendirildiği, ilgili Kanun hükümleri uyarıncayapılan süre uzatımları ile toplam (4) yıl AmerikaBirleşik Devletleri'nde görev yaptığı,davacının görev süresinin bitiminde (2) yılücretsiz izin kullandıktan sonra 26.08.2015 tarihinde davalıidare bünyesinde araştırma görevlisi olarak görevinedevam etmekte iken 04.09.2018 tarihinde istifa etmesi üzerine yurtdışında doktora yapmak üzere görevlendirilmesinedeniyle düzenlenen Yurt Dışına Gönderilen KamuPersoneline Mahsus Yüklenme Senedi ve Muteber İmzalıMüteselsil Kefalet Senetlerinin iptali ve mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasıtalebini içeren başvurusunun davalı idarenin 06.03.2019 tarihve 8673 sayılı işlemi ile; imzalamış olduğuyüklenme senedi uyarınca mecburi hizmet süresi olduğundan657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 94. maddesi uyarıncafiilen döviz olarak yapılmış olan her türlümasrafların aynı döviz cins ve miktarı üzerindenödeme yükümlülüğü bulunduğundan bahislereddi üzerine 06.03.2019 tarih ve 8673 sayılı işleminiptali istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bu duruma göre, taahhüt ve kefalet senedinin davacı vekefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareyekarşı taahhütte bulunulması karşısında,anılan taahhüt ve kefalet senedinden kaynaklananuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü iledavalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkinBursa 2. İdare Mahkemesinin 30.5.2019 tarih ve E:2019/393 sayılıgörevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı vekilinin görev itirazının reddineilişkin Bursa 2. İdare Mahkemesinin 30.5.2019 tarih ve E:2019/393sayılı GÖREVLİLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 25.11.2019günündeÜyeler Aydemir TUNÇ ve Ahmet ARSLAN'ınKARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
KARŞI OY
Dava, Uludağ Üniversitesinde AraştırmaGörevlisi olarak görev yapmakta iken istifa eden davacının,yurtdışında doktora yapmak üzere görevlendirilmesisebebiyle imzaladığı yüklenme ve kefalet senetlerininiptali ile mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılmasıtalebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
Davacının, 2547 sayılı Kanunun 35. maddesiuyarınca görevlendirilmeden önce içeriği vekapsamı idarece belirlenmiş olan söz konusu taahhüt vekefalet senedini imzalaması Bir Üniversite Adına Bir DiğerÜniversitede Lisansüstü Eğitim GörenAraştırma Görevlileri Hakkında Yönetmeliğin 4/4.maddesinin emredici hükmü olup, bu senedi imzalamaması durumundagörevlendirmesinin yapılmayacağı ve davacınıngörevine son verilebileceğinden davacının söz konususenedi hür iradesiyle imzaladığından söz etmek hukukenolanaksız olduğu gibi içeriği ve kapsamı tamamenidarece belirlenmiş olan bu taahhüt ve kefalet senedinin maddelerinimüzakere edebilme ve değiştirme gücü veolanağı da bulunmamaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun2/1-a maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebepkonu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları idari davatürleri arasında sayılmıştır.
Araştırma görevlilerinin, 2547 sayılı Yasauyarınca başka bir üniversitede öğretim üyesiyetiştirme programı kapsamında eğitim yapmak üzeregörevlendirilmesindeki amaç göz önündebulundurulduğunda, davacının bu taahhüt ve kefalet senediniidare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesiile imzaladığından söz etmeye olanakbulunmadığından, ortada özel hukuk alanınımilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Özel hukuk hükümlerine göre yapılmayan,statü hukukundan kaynaklanan hak ve yükümlülükleredair mecburi hizmet, atanma, ilişik kesme gibi hususlarıiçeren ve Yönetmelik uyarınca 2547 sayılıYasanın 35. maddesine göre yapılacak görevlendirmelerdeimzalanması zorunlu tutulan dava konusu taahhüt ve kefalet senedi buözellikleri nedeniyle tipik bir idari sözleşmedir.
Bu itibarla, idarece kamu gücüne dayanılarak ve tektaraflı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkinuyuşmazlığın 2577 sayılı Yasanın 2/1-amaddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargı görevlibulunduğundan mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasıtalebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem ileyüklenme ve kefalet senedinin iptaline yönelikuyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyoruz.
Üye Üye
AydemirAhmet
TUNÇ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy