T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 374
KARAR NO : 2019 / 735
KARAR TR : 25.11.2019
ÖZET : Bağımsız bölüm üzerine aile konutu şerhi konulması için yapılan başvurunun Tapu Sicil Müdürlüğünce, bu karara karşı yapılan başvurunun Bölge Müdürlüğünce, bunun üzerine yapılan başvurunun da Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce reddedildiğinden bahisle; ret kararlarının iptali ile taşınmaz üzerine aile konutu şerhi konulması istemi ile açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : F.T. Davalı (Adli Yargıda):T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Vekili : Av.R.K. Davalı (İdari Yargıda):Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü O L A Y :Davacı, dava dilekçesinde özetle; Denizli İli, Merkezİlçesi Kuşpınar Mahallesi 77 ada 27 parselde 7 nolubağımsız bölüm üzerine aile konutu şerhikonulması için Pamukkale Tapu SicilMüdürlüğüne 05.04.2016 tarihinde müracaattabulunduğunu, Tapu Müdürlüğünce talebininreddedildiğini, bu karara karşı 18. BölgeMüdürlüğüne müracaatın dareddedildiğini, bunun üzerine Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünebaşvurduğunu, oradan da ret kararı verildiğini ilerisürerek; Pamukkale Tapu Sicil Müdürlüğü, 18. BölgeMüdürlüğü ile Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğünün ret kararlarının iptaliile taşınmaz üzerine aile konutu şerhi konulmasıistemiyle 1.7.2016 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır. DENİZLİ3.AİLE MAHKEMESİ: 12.12.2016 gün ve E:2016/524, K:2016/961sayı ile, “(…)Dava Denizli Pamukkale TapuMüdürlüğünün, Denizli Tapu ve Kadastro XVIII.Bölge Müdürlüğünün, Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğünün kararlarının İptaliile tapuya Aile Konutu Şerhi konulması istemine ilişkindir. Yapılan yargılama,toplanan deliller ile tüm dosya kapsamından; Davacınıneşi adına Denizli İli, Merkez İlçesi,Kuşpınar Mahallesi 77 Ada, 27 Parselde kayıtlı 7Bağımsız Bölüm numaralı "KuşpınarMah. M.Fevzi Çakmak Cad. Onur Apt. A Blok No: 17 K:2 D:7 Pamukkale/DENİZLİ" adresinde bulunan taşınmazın tapukaydı üzerine Aile Konutu Şerhi konulması içinPamukkale Tapu Müdürlüğüne müracaat ettiği,Pamukkale Tapu Müdürlüğünün 07.04.2016 tarih 8850Yevmiye numaralı kararı ile davacının talebinin reddinekarar verildiği, Denizli Tapu ve Kadastro XVIII. BölgeMüdürlüğünün 15.04.2016 tarihli kararı ilePamukkale Tapu Müdürlüğünün redkararının ONANMASINA karar verildiği, Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğünün 10.06.2016 tarihli kararı ilede Pamukkale Tapu Müdürlüğünün ve Denizli Tapu veKadastro XVIII. Bölge Müdürlüğününkararlarının ONANMASINA karar verildiği, davacıtarafından mahkememize açılan dava ile Denizli Pamukkale TapuMüdürlüğünün, Denizli Tapu ve Kadastro XVIII.Bölge Müdürlüğünün, Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğünün kararlarının iptali iletapuya aile konutu şerhi konulmasının talep edildiği, ancakbu davanın İdari Yargı yerinde görülmesigerektiği anlaşıldığından Yargı Yolubakımından Mahkememizin Görevsizliğine karar vermekgerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesisedilmiştir. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere; 1-Davacı tarafçaaçılan dava İdari Yargının görev alanınagirdiğinden Yargı Yolu bakımından MahkememizinGÖREVSİZLİĞİNE, dava dilekçesinin görev yönündenREDDİNE…” karar vermiş; istinaf yolunabaşvurulması üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2.HukukDairesince; 18.10.2018 gün ve E:2018/121, K:2018/1270 sayı ilebaşvuru kesin olarak reddedilmiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı bu kez, Denizli İli, Merkezefendi İlçesi, KuşpınarMahallesi, Sakızderesi, 77 Ada, 27 parselde bulunan 7 nolubağımsız bölüm üzerindeki ipoteğinkaldırılması, aile konutu şerhi konulması, davasüresince tedbiren satılamaz şerhi konması, Tapu KadastroBölge Müdürlüğü ve GenelMüdürlükçe onanan işlemin iptali istemiyle; 1-Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü, 2-SeyfettinTülcü, 3-Anadolu Bank A.Ş.’ne karşı idariyargı yerinde dava açmıştır. Denizli İdareMahkemesi; 28.3.2019 gün ve E:2019/406, K:2019/356 sayı ile,“(…)Dava dilekçesinin incelenmesinden; davacıtarafından, Denizli İli, Merkezefendi İlçesi,Kuşpınar Mahallesi, Sakızderesi, 77 Ada, 27 parselde bulunan 7nolu bağımsız bölüm kastedilerek söz konusutaşınmazın eşine ait olup, aynı zamanda aile konutuolduğunun belirtildiği, bahsi geçen taşınmaza ailekonutu şerhi konulması istemiyle yapılan başvurununDenizli Tapu Bölge Müdürlüğünce reddedildiğive bu ret işlemine karşı yapılan itirazın da TapuKadastro Genel Müdürlüğünce reddedildiğihususlarından bahsedildiği, ancak bu başvurulara ilişkindilekçelerin ve başvuru sonucunda tesis edilen işlemlerin davadilekçesine eklenmediği, öte yandan; söz konusutaşınmaz üzerinde davalı olarak gösterilen AnadoluBank A.Ş. lehine bulunan ipoteğinkaldırılmadığından bahsedildiği, iptali istenenişlem/işlemlerin; tarih ve sayısı verilmediği, neolduğunun belirtilmediği ve dava dilekçesine deeklenmediği, davanın tam yargı davası olduğuizlenimini bırakacak şekilde dava değeri olarak 150.000,00-TLgösterdiği, bu haliyle davacının dava konusu etmek istediğiişlemin/işlemlerin ne olduğu ya da tam yargı davasımı açmak istediğinin anlaşılamadığı,bunun gibi "taşınmaza tedbir konulması","ipoteğin kaldırılması" ve "aile konutuşerhi konulması" şeklinde Mahkememizcekarşılanması mümkün olmayan idari işlem tesisimahiyetinde yargı kararı verilmesi isteminde bulunulduğu, dava dilekçesininson kısmında maddeler halinde "ekler’ denbahsedildiği halde bu eklerin dava dilekçesine eklenmediğigörüldüğünden dava dilekçesinin yukarıdaanılan 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygunolmadığı sonucuna…” varıldığıgerekçesiyle; dava, dilekçesinin 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15.maddesinin 1, fıkrası (d)bendi gereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen gündenitibaren (30) gün içinde bizzat veya bir avukatvasıtasıyla 3.maddeye uygun şekilde düzenlenerek yenidendava açılmak üzere reddine karar vermiştir. Davacıdilekçesini yenileyerek; Kuşpınar Mahallesi Sakızderesi17K11 Pafta 77 ada 27 parsel sayılı, üç normal katlıkargir apartmanın 2. Kat 7 Nolu bağımsızbölümü ile ilgili Aile konutu Şerhi KonmasıTalebininin Denizli Tapu ve Kadastro XVIII. BölgeMüdürlüğünün 15.4.2016 Tarih84900081-110/E.879823 karar sayılı işleminin iptali ve bu idariişlemden dolayı oluşan zararın tazmini istemiyle bukez Tapu Kadastro Genel Müdürlüğüne karşıyeniden idari yargı yerinde dava açmıştır. DENİZLİ İDAREMAHKEMESİ: 2.5.2019 gün ve E:2019/535 sayı ile,“(…)4721 sayılı Kanun'un 1027. maddesinde, ilgililerinyazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapusicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyladüzeltebileceği; düzeltmenin, eski tescilin terkini ve yeni birtescilin yapılması biçiminde olabileceği; Tapu SiciliTüzüğünün 78. maddesinde de, tapu sicilinde terkinin,hak sahibinin veya yetkili makamın istemine ya da mahkeme kararınadayalı olarak yapılabileceği; 4787 sayılı AileMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine DairKanun'un 4. maddesinde ise, 4721 sayılı YasanınÜçüncü Kısım hariç İkinciKitabından (Aile Hukuku) doğan dava ve işlerin AileMahkemelerinin görevine girdiği kuralabağlanmıştır. Buna göre, dava konusuuyuşmazlığın görüm veçözümü, söz konusu istemin tapu kaydındadeğişiklik doğurması ve aile hukukundan kaynaklanmasınedeniyle adli yargı yerine ait bulunmaktadır. Nitekim benzer biruyuşmazlık hakkında verilen Danıştay İdari DavaDaireleri Kurulu'nun 06.04.2015 gün, E:2013/4297 ve K:2015/1187sayılı kararı da bu yöndedir. Açıklanannedenlerle; uyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargı mercilerinin görevalanına girdiği sonucuna varıldığından veaynı uyuşmazlığa ilişkin olarak adli yargımercilerince verilmiş kesinleşmiş görev ret kararı(Denizli 3. Aile Mahkemesi'nin 12.12.2016 gün, E:2016/524 ve K:2016/961sayılı kararı) bulunduğundan, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için ilk görevsizlik kararını veren Denizli3. Aile Mahkemesi'nin 2016/524 Esas sayılı dosyası ile birliktedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine…” karar vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, AydemirTUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 25.11.2019 günlü toplantısında: I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılanYasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul veyönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu; adli veidari yargı yerleri arasında “taşınmaz üzerineaile konutu şerhi konulması istemi” yönündengörev uyuşmazlığı doğduğuanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkgörülmediğinden görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Denizli İli,Merkez İlçesi Kuşpınar Mahallesi 77 ada 27 parselde 7nolu bağımsız bölüm üzerine aile konutuşerhi konulması için yapılan başvurunun PamukkaleTapu Sicil Müdürlüğünce reddedilmesi, bukarara karşı yapılan başvurunun BölgeMüdürlüğünce, bunun üzerine yapılanbaşvurunun da Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüncereddedildiğinden bahisle; Pamukkale Tapu SicilMüdürlüğü, 18. BölgeMüdürlüğü ile Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğünün ret kararlarının iptaliile taşınmaz üzerine aile konutu şerhi konulmasıistemine ilişkin bulunmaktadır. Dava dosyalarınınincelenmesinden; davacının 05/04/2016 tarih ve 13252 başvurunumarası ile Pamukkale Tapu Müdürlüğünedilekçe vererek, eşi Veysi oğlu SeyfettinTülcü’nün maliki olduğu Denizli İli, Pamukkaleİlçesi, Kuşpınar Mah. 77 ada 27 parseldekayıtlı 66/829 arsa paylı 2. Kat 7 nolu bağımsızbölümlü taşınmaza aile konutu şerhi tesisedilmesi isteminde bulunduğu; Tapu Müdürlüğünce;davacının eşi ile birlikte “Selçukbey Mah. 630Sokak Beyazkent Sitesi No:2/2 Merkezefendi- DENİZLİ “ adresindeikamet ettiklerinin görüldüğü, bu adresin dava konusutaşınmazla örtüşmediğinin anlaşıldığı gerekçesiyle; kendilerinden şerhtesis edilmesini talep ettikleri taşınmazı aile konutu olarakkullandıklarını kanıtlayıcı belge getirmelerininistenildiği; bu belgenin getirilmemesi üzerine anılanMüdürlükçe M.K.1016, Tapu SicilTüzüğünün 26. maddesi gereğincedavacının isteminin 07/04/2016 tarih ve 8850 sayılı kararlareddedildiği; bu karar üzerine davacınınyaptığı itirazların da Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğü 18. Bölge Müdürlüğünün15/04/2016 tarih ve 879823 sayılı kararı ile ve Tapu ve KadastroGenel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının10/06/2016 tarih ve 1317358 sayılı kararı ile reddedildiği;bunun üzerine davacı tarafından, Pamukkale Tapu SicilMüdürlüğü, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü18. Bölge Müdürlüğü ile Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğünün ret kararlarının iptali iletaşınmaz üzerine aile konutu şerhi konulması istemiyledava açıldığı anlaşılmıştır. 4721 sayılıTürk Medeni Kanunu'nun "Evliliğin GenelHükümleri" başlıklıbölümünün, "Aile Konutu" başlıklı194.maddesinde, " Eşlerden biri,diğer eşin açık rızası bulunmadıkça,aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, ailekonutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki haklarısınırlayamaz. Rızayısağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rızaverilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir. Ailekonutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayaneş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhinverilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.(1) Ailekonutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa,sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağıbildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve bildirimdebulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur."hükmüne yer verilmiştir. 4721 sayılıYasanın “Düzeltme”başlıklı 1027. maddesinde, “İlgililerin yazılı rızalarıolmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindekiyanlışlığı ancak mahkeme kararıyladüzeltebilir. Düzeltme,eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçimindede olabilir. Tapumemuru, basit yazı yanlışlıklarını,Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikuyarınca re'sen düzeltir. (1((1) 2/7/2018tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tüzükkuralları” ibaresi “Cumhurbaşkanıncaçıkarılan yönetmelik” şeklindedeğiştirilmiştir.) “ hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan, Tapu SiciliTüzüğünün “İstemde bulunacaklar”başlıklı 17.maddesinde, “(1) Kanunî istisnalardışında, tapu sicilinde hak sahibi olan kişiler istemdebulunabilir. Tescilden önce hak sahibi olmuş kişiler de hakkıntescili için gerekli belgeleri ibraz ederek istemde bulunabilirler. (2) Aile konutu olaraközgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapukütüğüne konutun aile konutu olduğuna dair şerhinverilmesini isteyebilir.” Hükmü; “İstem”başlıklı 16.maddesinde, “ (1) Kanunlarda veya buTüzükte belirlenen istisnalar dışında,yazılı istem olmadıkça tapu sicili üzerindeişlem yapılamaz,(…)” hükmü; “Tasarrufhakkını yasaklayan şerhler için aranacak belgeler”başlıklı 49.maddesinin 1/c bendinde “c) Aile konutuşerhi için merkezi nüfus idaresi sisteminden veya nüfusmüdürlüğünden alınan yerleşim yeri belgesiile medeni hâli gösterir nüfus kayıtörneği,(…) aranır.” hükmü; “Kaydındeğiştirilmesi” başlıklı 72.maddesinde, “(1) Tapu sicilinde değişiklik, hak sahibinin istemine ya da yetkilimakam veya mahkeme kararına istinaden yapılır.(…)” hükmü yer almıştır. 4787 sayılı AileMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine DairKanun'un “Aile mahkemeleriningörevleri” başlıklı 4. Maddesinde ise, “Aile mahkemeleri, aşağıdaki dava ve işlerigörürler: 1.22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî KanunununÜçüncü Kısım hariç olmak üzereİkinci Kitabı ile 3.12.2001 tarihli ve 4722 sayılıTürk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve UygulamaŞekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan dava veişler,(2) 2.20.5.1982 tarihli ve 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukukve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre aile hukukuna ilişkinyabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi, 3.Kanunlarla verilen diğer görevler.” Denilmiştir. "Aile Konutu",Türk hukukuna, 4721 sayılı Yasayla giren bir kavram olup, aile yaşantısınaözgülenen yeri anlatmak amacıyla kullanılmaktadır. Buşerhin konulması suretiyle, malik olan eşin taşınmazüzerindeki tasarruf yetkisinin kullanımı, evlilik birliğininhukuken devam etmesi kaydıyla malik olmayan eşin açıkrızasının varlığına bağlanmakta, burızanın bulunmaması halinde, mahkeme kararıdışında, söz konusu taşınmaz üzerindekısıtlayıcı veya yükümlendirici herhangi birişlem yapılamamaktadır. Aile konutu şerhinin, mülkiyethakkının kullanımınıkısıtladığı hususunda duraksama bulunmamaktadır. Aile Konutu şerhinin,Türk Medeni Kanunu'nun Aile Hukuku kitabına ilişkin bir kavramolduğu dikkate alındığında; birtaşınmazın aile konutu niteliğini taşıyıptaşımadığının, dolayısıyla tapukaydına aile konutu şerhi konulup konulamayacağınıntespiti adli yargı hakiminin yetkisinde bulunmaktadır. Nitekim,194.maddenin 2.fıkrasında, aile konutu hakkında yapılacakişlemlerde diğer eşin rızasınınalınamaması halinde, hakimin müdahalesinin istenebileceğikurala bağlanarak, eşlerin tasarruf yetkisini sınırlayanaile konutu uygulamasında yetki, mahkemeyebırakılmıştır. Buna göre, somut olayve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; dava konusuuyuşmazlığın görüm veçözümünün, söz konusu istemin tapukaydında değişiklik doğurması ve aile hukukundan kaynaklanmasınedeniyle adli yargı yerine ait bulunduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan bu nedenlerle,Denizli İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Denizli3.Aile Mahkemesinin, 12.12.2016 gün ve E:2016/524, K:2016/961sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Denizli İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile Denizli 3.Aile Mahkemesinin, 12.12.2016 gün ve E:2016/524, K:2016/961sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,25.11.2019 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy