T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 372
KARAR NO : 2019 / 669
KARAR TR : 21.10.2019
ÖZET : Alanya Orman İşletme Müdürlüğünde daimi işçi olarak çalışan davacıya, kendisine isnat edilen eylemlerine karşılık 6. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin ilgili maddelerine istinaden iki ayrı tarihte verilen toplam 8 yevmiye para cezası kararlarının iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : A. B. Davalı : Orman GenelMüdürlüğü/ Alanya Orman İşletmeleriMüdürlüğü O L A Y : Alanya Ormanİşletme Müdürlüğünde daimi işçiolarak çalışan davacı dilekçesinde; Alanyaİşletme Müdürlüğü Disiplin Kurulunun 08/08/2017tarihli, 4 no.lu kararı ile 4; 15/08/2018 tarihli, 5 no.lukararı ile de 4 olmak üzere hakkında 8 yevmiye para cezasıverildiğini; hakkında tutulan her iki tutanakta, göreviolamayan işlerin tarafına emredip yapmadığınıngösterildiğini; İş Kanununun ilgili maddelerinde, işçininsadece görevlendirildiği işleri yapmak zorunda olduğununbelirtildiğini; Alanya İşletmeMüdürlüğü Disiplin Kurulunun, 21/5/2018 tarihindeorman muhafaza memuru ve orman işletme şefi tarafından tutulantutanağa dayanarak hakkında 4 yevmiye para cezası verdiğini; oysa tutanağı tutan işletme şefinin kendisinesaldırdığını, aralarında yaşanan sorunlardandolayı iftiralara maruz kalmasına rağmen bu olayla ilgilihakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararıverildiğini; bu olay akabinde yine bir bahane bulunarak yevmiye kesmecezasının verildiğini; tutanağı tutankişilerin/görevlilerin hemşeri olduklarını, kendisinemobing uygulanarak, fiziksel ve psikolojik olarak yıpratıldığını;işletmede kendisinin Greyder Operatörü olduğunu, işbölümünde asıl görev alanına girmeyen konulardasürekli talimatlar verildiğini; kendi branşınıyaptırmadıklarını; İş Kanununun 22.maddesinegöre "işveren, iş sözleşmesiyle veya işsözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliğive benzeri kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşançalışma koşullarında esaslı birdeğişikliği ancak durumu işçiye yazılıolarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarakyapılmayan ve İşçi tarafından altıişgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyendeğişiklikler işçiyi bağlamaz."denildiğini; maddenin, işçinin görevi olmayan birgörevi yüklenemeyeceğini açıkça gösterdiğini;tutulan tutanakların gerçeğiyansıtmadığını, verilen cezaların hukuka vehakkaniyete aykırı olduğunu ifade ederek; Alanyaİşletme Müdürlüğü Disiplin Kurulunun 08/08/2017 tarihli, 4 no.lu kararı ile 4; 15/08/2018 tarihli, 5no.lu kararı ile de 4 olmak üzere hakkında verilen 8yevmiye para cezası kararlarının iptal edilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır. ALANYA İŞMAHKEMESİ; 20.11.2018 gün ve E:2018/601, K:2018/677 sayı ile,“(…)Öncelikle belirtmek gerekir ki; 4857 sayılıİş Kanununun 1. maddesinin ikinci fıkrası gereğince,4. maddedeki istisnalar dışında kalan bütünişyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine veişçilerine, çalışma konularınabakılmaksızın bu Kanunun uygulanacağıbelirtilmiştir. Yine aynı Kanunun 2. maddesinde bir işsözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiişçi, işçi çalıştırangerçek veya tüzel kişi ile tüzel kişiliğiolmayan kurum ve kuruluşlar işveren olaraktanımlanmıştır. Yasanın 8. maddesinin birincifıkrasına göre de iş sözleşmesi, bir tarafın(işçi) bağımlı olarak iş görmeyidiğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyiüstlenmesinden oluşan sözleşme olduğu ve ücret,iş görme ve bağımlılık iş sözleşmesininbelirleyici öğeleri olduğu düzenlemesi yer almaktadır.Kaldı ki 4857 sayılı İş Kanununun 1. maddesinin ikincifıkrası gereğince. 4. maddesinde belirtilen ayrık durumlardışında kalan bütün işyerlerine, işverenlerile işveren vekillerine ve çalışma şeklinebakılmaksızın işçilere bu Kanununuygulanacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesine göre,iş mahkemelerinin görevi "İş Kanununa göreişçi sayılan kimselerle işveren veya işverenvekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan hertürlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesi gerekmektedir. Yine; 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunun İdari dava türleri veidari yargı yetkisinin sınırı başlıklı 2.maddesinde” İdari dava türleri şunlardır: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar. 2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.” düzenlemesi bulunmaktadır. Yine aynı Kanunun iptal vetam yargı davaları başlıklı 12. maddesinde:"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlemdolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerinedoğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tamyargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilkönce iptal davası açarak bu davanın kararabağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanunyollarına başvurulması halinde verilecek kararıntebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardandolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tamyargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11. maddeuyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.”hükmü yer almaktadır. Somut dava; davacınınAlanya Orman İşletme Müdürlüğü DisiplinKurulu tarafından hakkında verilen 08/08/2017 tarih. Karar No:4 ile 4yevmiye ve 15/08/2018 tarih. Karar No:5 ile de 4 yevmiye olmak üzereverilen 8 yevmiye para cezası olan kararların hukuka ve hakkaniyeteaykırı olduğu gerekçesiyle para cezalarınıniptaline yöneliktir. Dosyadaki mevcut tüm bilgive belgelerden, ve tüm dosya kapsamından oluşan delillerin birbütün halinde ele alınıp değerlendirilmesi sonucundave yukarıda yapılan açıklamalar gereğince;görev konusu kamu düzenine ilişkin olup, mahkemecekendiliğinden dikkate alınması gerektiği, işmahkemelerinin görev alanını hakimin tarafların iddia vesavunmalarına göre değil, 5521 sayılı İşMahkemeleri Kanununun 1. maddesini esas alarak belirleyeceği, 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesi uyarıncaİş Kanununa göre işçi sayılan kimselerleişveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İşKanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözüm yeri işmahkemeleri olduğu, eldeki davada davacının davalı idareninpara cezasına ilişkin işlemin iptalini istediği, buişlemin idari işlem niteliği taşıdığıve hukuka uygunluğunun denetiminin de, Anayasayla bu denetim içinoluşturulan idari yargının görev alanındabulunduğu sonucuna varıldığı ve 6100 sayılıHMK'nun 114 ve 115/1 maddelerinde görev sorunun kamu düzenineilişkin olduğu, açıkça veya hiç ilerisürülmese bile yargılamanın her aşamasındamahkemelerce kendiliğinden araştırılacağı kuralaltına alındığı görülmekle tensiben kararverilmesi gerektiği anlaşılmış veaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKUM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere. 1-)Dava konusuuyuşmazlığın çözüm yerinin İdariYargı olması nedeniyle davanın usulden REDDİNE…”karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleşmiştir. Davacı, bu kez aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır. ANTALYA 4.İDAREMAHKEMESİ; 25.2.2019 gün ve E:2019/163, K:2019/112 sayı ile,“(…)4857 sayılı İş Kanunu'nun"Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde;işçi: "Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışangerçek kişi, işveren: "İşçiçalıştıran gerçek veya tüzel kişi yahuttüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluş", işilişkisi: "İşçi ile işveren arasındakurulan ilişki" ve işveren vekili: "İşverenadına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmeninyönetiminde görev alan kimse" olaraktanımlanmıştır. 5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinin 1. fıkrasında;"İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle(anılan Kanun'un değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzumugörülen yerlerde İş Mahkemeleri kurulur."hükmü yer almıştır. Dava dilekçesi veeklerinin incelenmesinden; davacının Alanya Orman İşletmeMüdürlüğünde daimi işçi olarakçalıştığı, 6. Dönem Toplu İşSözleşmesinin ceza hükümlerine muhalefet ettiğindenbahisle 08.08.2017 tarih ve 4 sayılı işlem ile dört yevmiyepara cezası ile yine 15.08.2018 tarih ve 5 sayılı işlem iledört yevmiye para cezası olmak üzere toplamda sekiz yevmiye paracezası ile tecziye edildiği, anılan işlemlerin iptaliistemiyle işbu davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Uyuşmazlık konusuolayda; 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun,işçi sayılan kimselerle işverenler arasında işhukukuna ait her türlü uyuşmazlığınçözüm yerinin iş mahkemeleri olduğunu belirten Yasahükmü karşısında, daimi işçi olan ve 6. DönemToplu İş Sözleşmesinin ceza hükümlerine muhalefetettiğinden bahisle yevmiye para cezaları ile cezalandırılmasınailişkin uyuşmazlığın görüm veçözümü adli yargıya ait olduğundan,davacının iki ayrı dört yevmiye para cezası ilecezalandırılmasına yönelik işlemlere karşıaçılan davanın görev yönünden reddigerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır. Açıklanan nedenlerle;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15'incimaddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendi uyarıncadavanın görev yönünden reddine…” kararvermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleşmiştir. İNCELEME VEGEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, AydemirTUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ınkatılımlarıyla yapılan 21.10.2019 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğinceyapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleriarasında anılan Yasa’nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu ve idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak,davacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece, adli yargı dosyasının bir örneği ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiğianlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkgörülmediğinden görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Alanya Ormanİşletme Müdürlüğünde daimi işçiolarak çalışan davacıya, kendisine isnat edileneylemlerine karşılık 6. Dönem Toplu İşSözleşmesinin ilgili maddelerine istinaden Alanyaİşletme Müdürlüğü Disiplin Kurulunun 08/08/2017 tarihli, 4 no.lu kararı ile 4; 15/08/2018 tarihli, 5 no.lukararı ile de 4 olmak üzere verilen 8 yevmiye paracezası kararlarının iptal edilmesi istemiyle açılmıştır. Davalı İdarenin birkamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir. Anayasa’nın 128.maddesinde “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğerkamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göreyürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetleriningerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğerkamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğerkamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık veödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir.” hükümlerine yer verilmiş; 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdamŞekilleri” başlıklı 4. maddesinde,”Kamuhizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel veişçiler eliyle gördürülür.” denilmişve ilk üç istihdam şeklinin dışında kalankişiler olarak belirtilen işçiler hakkında 657sayılı Yasa hükümlerinin uygulanmayacağınaişaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarındastatü hukuku dışında kalan istihdam şekli debenimsenmiş olup, kamuda çalışan işçilerhakkında özel bir yasal düzenleme deöngörülmemiş bulunduğundan bunların işhukukuna tabi olduklarında kuşkuya yer yoktur. Olayda, davacının AlanyaOrman İşletme Müdürlüğünde daimiişçi olarak çalıştığı, Yetkili Sendika Öz-Orman İş Sendikası ile TUHİSarasında akdedilen, yürürlük süresi 1.1.2017-28.2.2019tarihleri olan 6.Dönem İşletme Toplu İşSözleşmesinin bazı hükümlerine muhalefetettiğinden bahisle eylemlerine uyan T.İ.S.nin Ceza listesinin19.maddesine ve listenin 46 no.lu satırına istinaden; 08.08.2017 tarih ve 4 sayılı işlem iledört yevmiye para cezası ile yine 15.08.2018 tarih ve 5sayılı işlem ile dört yevmiye para cezası olmaküzere toplamda sekiz yevmiye para cezası ile tecziye edildiği ve görev uyuşmazlığına konu edilen davayıaçtığı anlaşılmaktadır. Bu duruma göre, davalıİdare ile davacı arasındaki hukuki ilişki İşKanunu’na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarakkurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından,davacıya, eylemlerine karşılık Toplu İşSözleşmesi hükümleri dikkate alınarak yevmiye kesmecezaları verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerin, idareninyetkili organı tarafından işveren sıfatıyla tesisedilmiş bir özel hukuk işlemi olduğuaçıktır. Aksine birdüşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olmasınedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tümyazılı irade beyanlarının idari işlem niteliğindegörülerek, özel hukuk alanına dahil bulunanuyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabikılınması sonucunu doğurur. Belirtilen tüm bu hususlaragöre ve (birinci işlemin tesis edildiği tarihteyürürlükte olan)5521 sayılı İş MahkemeleriKanunu’nun 1. maddesi ile, İş Kanunu’na göreişçi sayılan kimselerle işveren veya işverenvekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu’nadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesiyle İş Mahkemelerinin görevli kılınmışolması; daha sonra yürürlüğe giren 7306sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5. maddesi ilede 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına İş Mahkemelerinin bakacakolması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden (Topluİş Sözleşmesinden) doğan davanın görümve çözümünde adli yargı yeri görevlibulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle,Alanya İş Mahkemesinin, 20.11.2018 gün ve E:2018/601, K:2018/677sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Alanya İş Mahkemesinin, 20.11.2018 gün ve E:2018/601,K:2018/677 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 21.10.2019 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy