T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/622
KARAR NO : 2019/696
KARAR TR: 21.10.2019
ÖZET :Bafra T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda hükmen tutuklu olarak bulunan ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan davacının, Ankara İlinde yer alan ve dilekçesinde belirttiği ceza infaz kurumlarından birine naklinin yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : H.K.
Davalı : AdaletBakanlığı
Vekili : Av. A.Y.Ç.
O L A Y: Davacı dava dilekçesinde özetle; BafraT Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda hükmen tutuklubulunduğunu, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesiöğrencisi olduğunu bu nedenle Ankara İlinde yer alan vedilekçesinde belirttiği ceza infaz kurumlarından birinenaklinin yapılması istemiyle başvuruyaptığını ileri sürerek, bu başvurunun reddineilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 19.11.2018 tarih ve 169444sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 16. İDARE MAHKEMESİ: 21.12.2018 gün veE:2018/2337, K:2018/2744 sayı ile, 4675 sayılı İnfazHakimliği Kanunu ile, hükümlü ve tutuklularınaçık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil vetahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkinşikâyetleri incelemek ve karara bağlamak üzere infazhakimliği görevli kılındığından,davacının başka bir cezaevine naklinin yapılmasıyönündeki talebinin infaz hakimliğince kararabağlanması ve bu karara karşı da infaz hakimliğininkurulduğu yer ağır ceza mahkemesine itiraz edilmesigerektiğinden, başka bir cezaevine nakledilme talebiyleaçılan iş bu davanın adli yargı merciincegörülüp karara bağlanması gerektiğigerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu karara karşıdavacı istinaf isteminde bulunmuştur.
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi:10.4.2019 gün ve E:2019/626, K:2019/592 sayı ile, mahkeme kararıusul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren birneden bulunmadığından, davacının istinafbaşvurusunun reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BAFRA İNFAZ HÂKİMLİĞİ: 7.3.2019gün ve E:2019/304, K:2019/316 sayı ile,hükümlünün bir ceza infaz kurumundan diğerine naklineilişkin işlemin idari bir işlem niteliğinde bulunduğu,dolayısıyla buna yönelik şikayetin de Genel Görevliİdari Yargı Mercilerince yapılması gerektiğigerekçesiyle davacının talebinin reddine karar vermiş, bukarara davacı itiraz etmiştir.
Bafra Ağır Ceza Mahkemesi: 26.3.2019 gün veD.İş:2019/176 sayı ile, hükümlünün bir cezainfaz kurumundan diğerine nakline ilişkin işlemin idari birişlem niteliğinde bulunduğu, dolayısıyla buna yönelikşikayetinde genel görevli idari yargı mercilerinceyapılması gerektiği açık bir şekilde ifadeedildiğinden talebin reddine dair kararın usul ve yasaya uygunolduğu anlaşılmakla hükümlününitirazının reddine kesin olarak karar vermiştir.
Davacı idari ve adli yargı yerlerince verilmiş olangörevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 21.10.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimGülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Bafra T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda hükmentutuklu olarak bulunan ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesiöğrencisi olan davacının, Ankara İlinde yer alan vedilekçesinde belirttiği ceza infaz kurumlarından birinenaklinin yapılması istemiyle yaptığı başvurununreddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 19.11.2018 tarih ve 169444sayılı işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.
Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında;“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlüdür.” hükmü; 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “İdaridava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı”başlıklı 2.maddesinde, “1. (Değişik: 10/6/1994 -4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukukauygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdarimahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevininkanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. Cumhurbaşkanının doğrudan doğruyayaptığı işlemler idari yargı denetimidışındadır.” hükmü yeralmıştır.
Diğer taraftan; 29.3.1984 kabul tarihli ve 2992 sayılıAdalet Bakanlığının Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin DeğiştirilerekKabulü Hakkında Kanunun 2. maddesinde: Ceza İnfazKurumlarının, kurulması idari görevleri yönündengözetim ve denetiminin yapılması ve geliştirilmesi AdaletBakanlığının görevleri arasındasayılmış; Kanunun 11. Maddesinde; “hükümlüve tutukluların sevk ve nakil işlerini yürütmek”Bakanlığın Ana hizmet Birimlerinden birisi olan Ceza veTevkifevleri Genel Müdürlüğünün görevleriarasında gösterilmiş;
5275 sayılı “Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanun”un 53. ve devamı maddelerinde“Hükümlülerin Nakilleri”nin nasılolacağı ve uygulanacak kurallara yer verilmiş;hükümlülerin, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin,asayiş ve güvenlik, hastalık, eğitim, öğretim,suç ve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kurumanakledilebilecekleri; hükümlülerin kendi istekleri ilebulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri içinaranan koşulların ve prosedürün ne olduğu;kurumların elverişsiz ve yetersiz kalması, kapsamagücünün aşılması, kullanılamaz hâlegelmesi, asayiş, güvenlik, doğal afet, yangın vebüyük onarım gibi zorunlu nedenlerle başka kurumlaranakledilmeleri gerekli görülen hükümlülerin,yargı çevresi dışında AdaletBakanlığınca belirlenen ve konumlarına uygun olan diğerkurumlara nakledilebilecekleri hükümlerine yer verilmiş;
Ceza infaz kurumlarının yönetimine, ceza vegüvenlik tedbirlerinin ne şekilde yerine getirileceğineilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla ve 1721sayılı Hapishane ve Tevkifhanelerin İdaresi Hakkında Kanun,2992 sayılı Adalet BakanlığınınTeşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 4301sayılı Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleriİşyurtları Kurumunun Kuruluş ve İdaresineİlişkin Kanun, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5275 sayılı Ceza veGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 121 incimaddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmış olan“Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza VeGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı HakkındaTüzük”ün 163.madde ile başlayan SekizinciKısmında Hükümlülerin Nakilleri hususlarına yerverilmiş; 164.maddenin 3. fıkrasında; hükümlülerinnakil işlemleriyle ilgili esas ve usullerin Bakanlık tarafındanbelirleneceği ifade edilmiş; Adalet Bakanlığı Ceza veTevkifevleri Genel Müdürlüğünce hazırlananGenelgelerde de, hükümlü ve tutukluların nakilişlemleriyle ilgili usul ve esasların nasıl olacağıgösterilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden,Bafra T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumu'nda hükmen tutuklu olarak bulunan davacı tarafından,Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olduğugerekçesiyle Ankara İlinde yer alan ve dilekçesindebelirttiği ceza infaz kurumlarından birine naklininyapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddineilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 19.11.2018 tarih ve 169444işleminin iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteirdelendiğinde, hükümlülerin yerleştirileceğiceza infaz kurumlarını belirleme görevinin AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğüne ait bulunduğu; bu bağlamdahükümlülerin, farklı gerekçeli nakil taleplerinin deaynı birim tarafından değerlendirildiği; davalıidarenin bu görevini bir yargı faaliyeti olarak değil idariişlem veya eylem olarak yürüttüğü;dolayısıyla davacının kalacağı ceza infazkurumunun belirlenmesi, bu nedenle yapılan nakil işlemleri ileidarenin uygulamalarından kaynaklandığı iddia edilenuyuşmazlığın idari yargı yerince çözümlenmesigerektiği açıktır.
Bu itibarla, kamu hizmetini yürütmekle görevlikılınmış kamu kurumunun, anılan hizmetinyürütülmesi sırasında, davacının nakiltalebini reddetmek suretiyle tesis ettiği işlemden kaynaklanandavanın görülmesi ve kamu hizmetinin yönteminceyapılıp yapılmadığının tespitinin, idariyargı yerinin görevine girdiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde idari yargının görevliolduğu dolayısıyla, Ankara 16. İdare Mahkemesinin21.12.2018 gün ve E:2018/2337, K:2018/2744 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 16.İdare Mahkemesinin 21.12.2018 gün ve E:2018/2337, K:2018/2744sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,21.10.2019 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZERAKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy