T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 376
KARAR NO : 2019 / 670
KARAR TR : 21.10.2019
ÖZET : Davalı idare ile davacı arasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında davacı adına düzenlenen bayilik ruhsatının iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S. Ç.
Vekilleri : Av. O. Ç, Av.O.K.
Davalı : Spor Toto Teşkilat Başkanlığı
Vekili : Av. S.N. S.
O L A Y:Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin 07/06/2009tarihli sözleşmeyle, davalı idarenin 116243 bayinumaralı "iddia" isimli bahis - şans oyunu bayisi olduğunu; taraflar arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesinin8/a maddesine göre; teşkilatça belirlenen günde bayitarafından hâsılatın yatırılmaması halindeborcun muaccel hale geleceği, bayinin bunun hukuki ve cezaisonuçlarına katlanmak zorunda olduğu, müşterek bahisoyunları ile ilgili hâsılatın zamanında yatırılmamasıhalinde %5 gecikme cezası alınacağı ve bir yıliçinde hakkında beş defa fazla gecikme cezasıuygulananların bayilik ruhsatlarının iptaledilebileceği..."nin hükmebağlandığını; somut olayda, müvekkilinin bellitarihlerde yapmış olduğu hâsılatlara ilişkinyatırması gereken meblağları süresindeyatırmadığından ve toplam 5 (beş) adet gecikmesiolduğundan bahisle, 28/11/2013 gün ve 30875700-110.02/2335sayılı işlemle bayiliğinin iptal edildiğini; oysa bayiliğiniptaline sebep olan 26/11/2013 tarihli son gecikmede müvekkilinin kusurununbulunmadığını; hesaplanan ilgili miktarın 1.360,00 TLolarak banka Şubesi'ne 26/11/2013 tarihinde saat 13:51'deyatırıldığını; buna rağmen, müvekkilininTürk Telekom'a borcundan dolayı 1.301,21 TL.’sına blokekonulduğundan, davalı idarenin sadece 88,21 TL.yi otomatik olarakhesaptan tahsil edebildiğini; olayda müvekkilinin herhangi birkötü niyetinin bulunmadığını; ilgili maddeninamir hüküm olmadığını, takdir yetkisikullanılabilen bir madde olduğunu; hukukun genel kaidelerinegöre de objektif iyi niyet durumlarında takdir yetkisininkullanıldığını; müvekkilinin makinede işlemyapamadığından dolayı büyük mağduriyetyaşadığını ifade ederek; söz konusu kararın iptaliistemiyle 09/12/2013 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 9.İDAREMAHKEMESİ: 20.12.2013 gün ve E:2013/1920, K:2013/2028 sayı ile,“(…)İdare hukukunun uygulanmasından doğanuyuşmazlıklar idari yargının görevi alanınıoluşturmaktadır. İdare hukuku kurallarıiçinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamugücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler ile aynıamaçla gerçekleştirilen idari eylemler ve idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümü idari yargınıngörev alanına girmektedir.
Birsözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi içinsürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacınıtaşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukunaözgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerinsözleşmede yer alması zorunludur.
Davadosyasının incelenmesinden; taraflar arasında imzalanan bayiliksözleşmesinin davacı tarafından ihlal edildiğinintespit edilmesi üzerine, dava konusu işlem ile davacınınbayilik ruhsatının iptal edildiği, bu işlemin iptaliistemiyle dava açıldığıanlaşılmaktadır.
İdarenin,davacı ile yapmış olduğu bayilik sözleşmesinin,idarenin özel hukuk alanında gerçekleştirdiği birhukuksal işlem olduğu ve bu ilişkiden doğan haklarınkullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da özelhukuk hükümleri çerçevesindeçözümlenmesi gerekeceği dikkatealındığında, taraflar arasında imzalanansözleşmenin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın çözümü adli yargıyerinin görev alanında bulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle, davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine…” karar vermiş; temyizedilmesi üzerine Danıştay 10.Dairesince, 09.12.2015 tarih,E:2014/1466, K:2015/5695 sayı ile onanan karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Ankara5.Asliye Ticaret Mahkemesi; 29.11.2017 gün ve E:2016/722, K:2017/869 sayı ile, “(…)Uyuşmazlık Mahkemesi'nin03/05/2010 tarih, 2009/136 Esas ye 2010/100 sayılı kararında,bayi ile spor toto teşkilat müdürlüğüarasında yapılan sözleşme ile ilgili olarak bunlarailişkin yasal düzenlemeler uyarınca müşterek bahislerile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisinin Spor TotoTeşkilat Başkanlığına ait olması ve buhakkın sözleşme ile bayilik ruhsatı almakoşulları taşıyanlara devredilmesine göre, bayiliksözleşmesinin genel hizmetin yürütülmesi içinyapılan idari bir sözleşme olduğunun açıkolduğu, bu durumda idarece kamu gücüne dayanılarak ve tekyanlı irade ile yapılan bayilik sözleşmesinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işleriniptali isteminden doğan uyuşmazlığınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğundan bahisle daha önce Ankara 3. İdare Mahkemesinceverilen görevsizlik kararının kaldırılmasınakarar verildiği görülmüştür.
Bursa 1.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda,Uyuşmazlık Mahkemesinin 24/06/2009 tarihli kararı da nazaraalınarak bu tür davalarda davaya bakma görevinin idariyargının görev alanına girmesi sebebiyle davanıngörev yönünden reddine karar verilmesi ve kararın temyiziüzerine Yargıtay 19. Hukuk Dairesi Başkanlığı'ncayapılan temyiz incelemesi sonucunda 22/06/2010 tarih, 2010/78 Esas,2010/7899 Karar sayılı ilamı ile anılan mahkemehükmünün onanmasına karar verildiğianlaşılmıştır.
Dosyayasunulan tüm deliller, Yargıtay kararı ve uyuşmazlıkmahkemesi kararı da nazara alındığında bayiliksözleşmesinin iptalinden doğan davaya bakmanın idariyargının görev alanına girdiğianlaşıldığından idari yargının görevliolması nedeniyle davanın reddine karar verilerek aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1-Davayabakmak görevinin İdari Yargının görev alanınagirmesi nedeniyle 6100 Sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115 maddelerigereğince dava şartı yokluğundan davanın usuldenreddine,(…)” karar vermiş; bu kararakarşı istinaf yoluna başvurulmuştur.
AnkaraBölge Adliye Mahkemesi 22.Hukuk Dairesi: 31.10.2018 gün veE:2018/2297, K:2018/1675 sayı ile, “(…)mahkemece, idariyargının görevli olduğu nazara alınarakUyuşmazlık Mahkemesi Kanununun 19. maddesi gereğince dava dosyasındakiyargılamayı durdurmak suretiyle (2247 sayılı UMK'nın19/1. maddesi) her iki dosyanın kül halinde yargı yoluuyuşmazlığının çözümlenmesiamacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi,Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı beklenerek sonucuna göre birkarar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu gibi davanınyargı yolu bakımından reddine karar verilerek dosyaesasının kapatılması doğrugörülmediğinden davacı vekilinin istinaf talebininkabulü ile HMK'nın 353/1-a-4.maddesi uyarınca yerel mahkemekararının kaldırılmasına ve davanın yenidengörülüp yukarıda açıklandığışekilde Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu'nun 19.maddesigereğince işlem yapılması için dosyanınkararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesigerekmiş ve aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davacıvekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile, Ankara 5.Asliye TicaretMahkemesi'nin 2016/722 Esas, 2017/869 Karar sayılı 29/11/2017 tarihlikararının KALDIRILMASINA,
2-HMK'nın353/1.a.4.maddesi gereğince, dosyanın yeniden görülmeküzere kararı veren mahkemeyeGÖNDERİLMESİNE…” kesin olmak üzere kararvermiştir.
ANKARA5.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ; 21.12.2018 gün ve E:2018/939sayı ile, “(…)GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ:
1-Ankara 9.İdare Mahkemesi'nin 2013/1920 Esas, 2013/2028 Karar sayılıdosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruyapılacağından 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluşu ve İşleyişi Hakkında Kanunun19.maddesi gereğince fiziken istenilmesine,
2-Bir nolu arakarar gereği İdare Mahkemesinin dosyası geldiğindeUyuşmazlık Mahkemesine başvuru yapılmasına,
3-UyuşmazlıkMahkemesi kararına kadar yargılamanınertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 21.10.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; AsliyeTicaret Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı idare ile davacı arasında imzalanan bayiliksözleşmesi kapsamında davacı adına düzenlenen 116243numaralı bayilik ruhsatının iptaline ilişkin 28.11.2013gün ve 30875700-110.02/2335 sayılı işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
Dava konusu işlemin tesisedildiği ve görev uyuşmazlığına ilişkinyargı süreçlerinin devam ettiği tarihte, konuya ilişkinmevzuat hükümleri incelendiğinde; 3289 sayılıGençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre,Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Başbakanlığabağlı ve tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumuiken; aynı Kanunun 4. maddesine göre GenelMüdürlüğe bağlı bir birim olan Spor TotoTeşkilat Başkanlığınıntüzelkişiliğinin bulunmadığı; Kanunun 2.maddesinin mülga (i) bendi uyarınca, Türkiye'de düzenlenecekfutbol ve diğer spor müsabakaları üzerine sabit ihtimallive müşterek bahisler ile şans oyunlarınındüzenlenmesi ve yürütülmesi yetki ve görevinin GenelMüdürlüğe ait olduğu; GenelMüdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans OyunlarıDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarınca SporToto Teşkilat Başkanlığı kanalı ilekullandığı; Başkanlığın ise kendisineait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı ve bayilikruhsatı verdiği bayileri aracılığı ileyürüttüğü görülmekte iken;
08.06.2011 tarih, 27958-Mük.Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğegiren 638 No.lu “Gençlik ve Spor BakanlığınınTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”ile Gençlikve Spor Bakanlığının kuruluş, görev, yetki vesorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılıGençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda ve diğer mevzuattagençlik hizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne yapılmış olanatıfların Bakanlığa, spor hizmetleriyle ilgili olarakGençlik ve Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış olan atıfların Spor GenelMüdürlüğüne yapılmışsayılacağı; 2.fıkrasının c bendinde (3289sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinin yürürlüktenkaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncümaddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin "e)Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı"şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan "BağlıBirimler: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı"ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı;Kararnamenin 31. maddesinin 6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer SporMüsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları DüzenlenmesiHakkında Kanunun; 1 inci maddesinin birinci fıkrasınınbirinci cümlesinin "Yurtiçinde ve yurtdışındaspor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterekbahis oyunlarını oynatmak üzere, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur."şeklinde değiştirildiği; Kararnamenin“Düzenleyici İşlemler” başlıklıGeçici 1. maddesinde; bu Kanun Hükmünde Kararnameninuygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içindeyürürlüğe konulacağı, bu düzenlemeleryürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin buKanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayanhükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı;Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün, Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının iş ve işlemleri nedeniyletaraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sairhukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu KanunHükmünde Kararnamenin yürürlüğü tarihinde,başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Spor TotoTeşkilat Başkanlığına devredilmişsayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
{3289 sayılı KanununAdı “Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” iken, 2/7/2018tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 12 nci maddesiyleGENÇLİK VE SPOR HİZMETLERİ KANUNU şeklindedeğiştirilmiş, 1 inci maddede yer alan“Bakanlığına bağlı, merkezde katmabütçeli ve” ibaresi “Bakanlığında”şeklinde değiştirilmiş, “Spor GenelMüdürlüğünün,” ve “ise”ibareleri madde metninden çıkarılmış; Görevbaşlıklı 2., Teşkilat başlıklı3., Genel Müdürlük Merkez Teşkilatı MerkezTeşkilatı başlıklı 4.maddeleri 2/7/2018 tarih, 703sayılı KHK’nın 12 maddesiyle yürürlüktenkaldırılmıştır.
7258 sayılı Kanunun 1. Maddesi ile geçici 1.maddesi 2/7/2018tarih ve 703 sayılı KHK’nın 90.maddesiyleyürürlükten kaldırılmıştır.
7258 sayılı Kanunun2.maddesinde önemli değişiklikler olmuştur. Anılan Maddede;“ (Değişik: 22/2/2007 – 5583/2 md.)
(Mülgabirinci cümle: 3/6/2011-KHK-638/31 md.) Teşkilat Başkanlığısöz konusu yetkisini bizzat kullanabileceği gibi kısmen veyatamamen özel hukuk tüzel kişilerine devredebilir veya mal vehizmet satın alma yoluna gidebilir. (Mülga ikincifıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.) (Mülgaüçüncü fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.) (Mülgadördüncü fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.) (Mülga beşincifıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.) (Ek fıkra:13/2/2011-6111/214 md.; Mülga altıncı fıkra:2/7/2018-KHK-703/90md.) (Ek fıkra:3/6/2011-KHK-638/31 md.; Değişik fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)Bayiliklerin nerede kurulacağını ve sayısınıtespit etmek, bayi müracaatlarını değerlendirerek uygungörülen kişilerle sözleşme işlemlerini yapmak veruhsatlarını düzenlemek, bayi listelerini sürekli izleyerekbayi sayılarındaki değişiklikleri takip ve tespit etmek,bayilik teşkilatının mevzuata uygun ve düzenli şekildeişlemesi için gerekli olan ve yönetmelikteöngörülecek veya Teşkilat Başkanı tarafındanistenecek denetim ve kontrolleri yapmak görev ve yetkileri, 21/2/2008tarihli ve 5738 sayılı Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis OyunlarınınÖzel Hukuk Tüzel Kişilerine YaptırılmasıHakkında Kanunun 3 üncü maddesikapsamında Teşkilat Başkanlığınca kısmenveya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine devredilebilir veya malve hizmet satın alma yoluna gidilebilir. (Ek fıkra:28/11/2017-7061/12 md.) Bu maddenin üçüncüfıkrasının (2) numaralı bendinin (c) alt bendi ve (5)numaralı bendinin (a) alt bendi ile (12) numaralı bendinde belirtilengörev ve yetkiler, 21/2/2008 tarihli ve 5738 sayılı SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunlarının Özel Hukuk Tüzel KişilerineYaptırılması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesikapsamında Teşkilat Başkanlığınca kısmenveya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine devredilebilir veya malve hizmet satın alma yoluna gidilebilir.” Hükmüne ver verilmiştir.} Dava konusu işlemin tesisedildiği andaki mevzuat hükümleri kapsamında konuirdelendiğinde: 638 No.lu KanunHükmünde Kararname ile yapılan değişiklikler dedikkate alındığında; 7258 sayılı “Futbol ve Diğer SporMüsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları DüzenlenmesiHakkında Kanun”un 2.maddesinde; TeşkilatBaşkanlığının yetkisini bizzat kullanabileceğigibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerinedevredebileceği veya mal ve hizmet satın alma yolunagidebileceği belirtilmiş; Yurt içinde ve yurtdışında yapılan her türlü spormüsabakası üzerine yurt içinde ve yurtdışında spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenlemek, denetim ve gözetimi altında düzenletmek,bunlara ilişkin her türlü izni vermek ve sözleşmeyiyapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarına yönelikmevzuata aykırı iş ve eylemlerin önlenmesi içingerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak; sporadayalı bahis ve şans oyunlarının kamu yararına vesosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesinisağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak; izinsiz olarak sporadayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilikveya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket edengerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlarailişkin esasları belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasalişlemleri yapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenleme faaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almakve bu konuda yapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik veSpor Bakanlığına önermek Teşkilat Başkanlığınıngörev ve yetkileri arasında sayılmış; aynı maddede,Teşkilat Başkanlığının spora dayalı bahis veşans oyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tekyetkili olduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığınınizin veya onayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonunsağlanması ve yürütülmesi için gerçek vetüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifadeedilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerinnerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin,bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespitetmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasındaolduğu hükümlerine yer verilmiştir. 3289 ve 7258 sayılıKanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği”nin spor müsabakalarınadayalı olarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterekbahislerin oynatılmasını, oyun çeşitlerini, buoyunlara ait kupon kabul ve değerlendirme işlemlerini,dağıtılacak ikramiye ile sabit, gezici ve sanal ortam bayilerineilişkin esaslar ile uygulama şekil ve şartlarınıkapsadığı belirtilmiş; “Bayilikruhsatı” başlıklı 14. maddesinde; “Sabitbayilik faaliyetinin yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsatalınması zorunlu olup, bayilik faaliyetinde bulunması uygungörülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat verildiğitarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiği tarihe kadarbaşka bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir. Ancak,Teşkilat tarafından gerekli görülen hallerde ruhsatyenilenebilir veya vize edilebilir.”; “Sabit bayiliksözleşmesi” başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatıverilen gerçek veya tüzel kişiler ile Teşkilatarasında süresi 10 yılı geçmemek üzeresüreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır. (2) Sabit bayiliksözleşmesi ruhsatın geçerli olduğu süreceyürürlükte kalır, ruhsatın iptali halinde başkacabir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden feshedilmişsayılır. (3) Teşkilatçagerekli görülen durumlarda sabit bayilik sözleşmesiyenilenebilir. (4) Sabit bayilik ruhsatıvermeye ve bu bayiler ile sözleşme yapmaya TeşkilatBaşkanı yetkilidir. Teşkilat Başkanı bu yetkisini altbirimlere devredebilir. (5) Sabit bayilikler tüzelkişilere birden fazla olarak ve 16 ncı maddede belirtilen kriterlerdahilinde verilebilir. Bu durumda verilen bayiliklerin her türlühukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzel kişiye aittir.”; denilmiş; Yönetmeliğin16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatı verilmesişartları”, 17.maddesinde “Bayilerin işyerlerindearanılacak asgari nitelikler”,18.maddesinde “Sabitbayiliklerin verilmesinde izlenecek yöntem”, 19.maddesinde“Sabit bayilik teminatı”, 20.maddesinde “Sabit bayikomisyonu ve ikramiye ödeme primi oranı” 21.maddesinde“Sabit bayiinin adres değişikliği”, 22.maddesinde“Sabit bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde “Sabitbayilik faaliyetinin sürekliliği ve yürütülmesi”ne ilişkin düzenlemelere yer verilmiş; “Sabit bayilikruhsatının iptali” başlığınıtaşıyan 24.maddede ise “(1)Aşağıda belirtilen hallerde bayilik ruhsatı, Teşkilattarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresineuyulmaksızın iptal edilir: a) Gerçek kişibayiinin ölmesi halinde mirasçılarından altmışgün içinde bayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması, b) Bayilik ruhsatınıhaiz olan şirketin iflas etmesi, c) İzinli süreler vemücbir sebepler dışında, her ne sebeple olursa olsunbayiinin bir takvim yılı içerisinde, izinsiz toplam onbeş gün oyun oynatmaması, ç) Teşkilatınizni olmaksızın, işyerinde Teşkilata ait olmayan oyunlaroynatması, d) Teşkilat tarafındanher bayi için belirlenen haftalık hasılat limitininüzerinde oyun oynatılması, e) Oyun bedellerinin kayıtdışı olarak bayiinin kendi nam ve hesabına tahsil edilmesi, f) Yetkisi dahilindeki ikramiyeödeme taleplerini geri çevirmesi, g) Bayi olabilmeşartlarından herhangi birini kaybetmesi veya ruhsat verildikten sonrabu şartlardan herhangi birine sahip olmadığınınanlaşılması, ğ) Teşkilatınitibarını zedeleyecek veya Teşkilata olan güveninsarsılmasına neden olacak davranış, yayın veyafaaliyetlerde bulunulması, Teşkilat tarafından verilen talimatve kurallara riayet edilmemesi, h) Teşkilatın veyaBaşbayiinin yetkili personellerine fiili saldırı, hakaret vetehditte bulunulması, ı) Teşkilat veyaBaşbayiinin mallarına kasıtlı zarar verilmesi, i) 18 yaşındanküçüklere oyun oynatılması veya ikramiyeödenmesi, j) Yılbaşındanitibaren dörder aylık periyotlardaki asgari haftalıksatış hasılatı ortalamasının YönetimKurulunca belirlenen limitin altında olması, k) Teşkilattanyazılı izin almadan adresini değiştirmesi veyabayiliği devretmesi, l) Teşkilata ait olan oyunhasılatlarının işlemiş yasal faiziyle birlikte veyagecikme cezalarının tamamının yatırma tarihindenitibaren en geç on beş gün içinde ödenmemesi, m) Teşkilata ait olan oyunhasılatının bir takvim yılı içerisinde beşkez geç ödenmesi, n) Güncellenen teminatmiktarının süresinde tamamlanmaması, o) Süreli teminatmektuplarının süresi dolmadan en geç on günönce yenilenmemesi, ö) Yasa dışıbahis oynatılması, oynatılmasına aracılıkedilmesi, bunlara yer veya imkan sağlanması veya bunların reklamve tanıtımın yapılması, p) Haklı bir gerekçeolmadan bilet iptal edilmesi, iptal edilen biletlerin bir yılsüresince saklanmaması veya iptal edilen biletlerin talep tarihindenitibaren en geç on beş gün içinde Teşkilata teslimedilmemesi, r) Oyunları, Teşkilattarafından belirlenen değerinden fazla bedelle oynatması, s) Borç mukabili veyakredi kartıyla ya da kredili hesaptan oyun bedelini tahsil etmek suretiyleoyun oynatılması, (2) Teşkilat tarafındanbayilik ruhsatı iptal edilenlere yeniden bayilik ruhsatıverilmez.” hükmü yer almıştır. Öte yandan, Spor TotoTeşkilat Müdürlüğü ile davacı arasında 7.6.2009tarihinde, 116243 Numaralı Spor Toto Bayilik Sözleşmesiimzalanmıştır. Söz konusuSözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258 sayılı FutbolMüsabakalarında Müşterek Bahisler Tertibi HakkındaKanun, Futbol Müsabakalarında Müşterek BahislerTüzüğü, Futbolda Müşterek Bahis OyunlarıUygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler vetalimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmez parçasıolduğu, bunların bayilere ait hükümlerine, bayiinin aynenuymakla yükümlü bulunduğu; Bayiinin Teşkilatın veBaşbayiinin re’sen vereceği talimatlara, mevcut veyadeğişebilecek Yönetmelik vb. düzenlemelere uymayıpeşinen kabul edeceği; 8.maddenin (a) bendinde, Teşkilatçabelirtilen günde bayi tarafından hasılatınyatırılmaması halinde borcun muaccel hale geleceği, bayininbunun hukuki ve cezai sonuçlarına katlanmak zorunda olduğu,müşterek bahis oyunları ile ilgili hasılatınzamanında yatırılmaması halinde %5 gecikme cezası alınacağıve bir yıl içerisinde hakkında 5 (beş) defa fazla gecikmecezası uygulananların ya da bir haftalıkhasılatlarını bir muhasebe dönemi içindeyatırmayanların bayilik ruhsatlarının iptaledilebileceği, ruhsat iptali hakkının tek taraflı olarak münhasıranTeşkilatça kullanılacağı, (b) bendinde, ödeme ile ilgili maddeler ve bayiininbaşbayie karşı olan yükümlülükleri de dahilolmak üzere, bayi tarafından iş bu sözleşmeninmaddelerine uyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilattarafından ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksiziniptal edilebileceği hükme bağlanmıştır. Uyuşmazlık konususözleşmenin hukuki niteliği incelendiğinde; İdare, özel hukukkişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri yapabildiğigibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük veayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm vekoşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerindenfarklı olan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukukuesaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler “idarisözleşme” olarak adlandırılırlar. İdarenin,genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve taraflarıneşitliği gözetilerek gerçekleştirdiğisözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabiolması ve dolayısıyla bunların yargısal denetimininadli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577sayılı Yasa’nın idari dava türlerininsayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiğiüzere, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiamacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarakyaptığı idari sözleşmelerden doğanuyuşmazlıkların görüm veçözümünde ise, idari yargı yerleri görevlibulunmaktadır. Anılan düzenlemeleruyarınca, müşterek bahisler ile şans oyunlarıdüzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı’na aitolduğuna ve bu hak, bir sözleşme ile bayilik ruhsatı almakoşullarını taşıyanlara devredilebildiğinegöre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genelhizmetin yürütülmesi için yapılan idarisözleşme olduğu açıktır. Olayda, davalıidare ile davacı arasında imzalanan bayilik sözleşmesikapsamında davacı adına düzenlenen 116243 numaralıbayilik ruhsatının; sözleşme hükümlerinerağmen beş ayrı tarihte yapılmışhasılatlara ilişkin yatırılması gerekenmeblağların süresinde yatırılmadığı vetoplamda beş gecikmenin tespit edildiğinden bahisle, BayilikSözleşmesinin 8/a, ve 8/b maddeleri ile SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 9. ve 24.maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi uyarınca iptalineilişkin 28.11.2013 tarih, 30875700-110.05/2321 sayılıOlurlu olup, 29.11.2013 tarih, 30875700-110.02/2335 sayı ile bildirilen,bayilik iptali konulu işlemin iptali istemiylegörülmekte olan davanın açıldığıanlaşılmıştır. Bu durumda, idarece, kamugücüne dayanılarak tek yanlı düzenlenen bayiliksözleşmesinde yer alan yaptırımlarınuygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğanuyuşmazlığın çözümünde, idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Öte yandan, dava konusuişlemin, hem bayilik sözleşmesine, hem de SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği hükümleriuyarınca tesis edildiği; İdarenin sözleşmeyianılan Yönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflıolarak iptal etme yetkisi göz önünealındığında, sadece sözleşme hükümlerininuygulanmasından kaynaklanan bir uyuşmazlıktan söz etmeolanağı da bulunmamaktadır. Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeidari yargı mercileri görevli olduğundan; Ankara 5.AsliyeTicaret Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 9.İdareMahkemesinin 20.12.2013 gün ve E:2013/1920, K:2013/2028 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 5.AsliyeTicaret Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 9.İdareMahkemesinin 20.12.2013 gün ve E:2013/1920, K:2013/2028 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 21.10.2019gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy