T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 447
KARAR NO : 2019 / 672
KARAR TR : 21.10.2019
ÖZET : 18.4.2016 ve 6.6.2016 tarihlerinde Köseköy-Pamukova Hat Kesimine Sinyalizasyon ve Telekomünikasyon Sistemlerinin Tesisi Projesi kapsamında Arifiye İstasyon bölgesinde yapılan TCDD'nin çalışmaları esnasında ray devre sistemlerinde meydana gelen maddi hasarlar sebebiyle davacı tarafından, dava dışı sigortalı Şirkete/ İş Ortaklığa ödenen 12.487,97TL’nin, davalı idareden rücuen tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.J. Sigorta A.Ş.
Vekilleri : Av.A. T. A., Av.B. B.I., Av.B. Ş., Av.Ö.D.
Davalı : TCDD İşletmesiGenel Müdürlüğü
Vekili : Av. İ.S. Ö.
(Adli Yargıda)
Dava İhbar Olunan: C. S. S.L. Ve E.R.E.İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
O L A Y : Davacı vekilidilekçesinde; müvekkil Şirketçe davadışı C. S. S.L ve E.R. E.İnş ve Tic. Şti. işOrtaklığı için 21.10.2013-12.06.2017 tarihleriarasını kapsayan Montaj Tüm Riskler(EAR) Sigorta Poliçesidüzenlendiğini; 18.04.2016 ve 06.06.2016 tarihlerinde“Köseköy-Pamukova Hat Kesimine Sinyalizasyon veTelekominikasyon Sistemlerinin Tesisi Projesi” kapsamındaARİFİYE istasyon bölgesinde yapılan "TC.D.D.çalışmaları esnasında ray devre sistemlerinde maddihasarlar meydana geldiğini; meydana gelen hasar sebebiyle olay yerindeinceleme yapan bilirkişi raporunda sonuç itibariyle, hasarasebebiyet veren trafonun T.C.D.D.’ye ait olduğu şeklindetespitlerde bulunulduğunu; olay sebebiyle sigortalı emtialarüzerindeki zarar miktarının tespiti içinbağımsız sigorta eksperi görevlendirildiğini,12.487.97TL zarar miktarının 13.07.2016 tarihinde sigortalılarınaödendiğini; Poliçe Genel Şartları ve özellikleTürk Ticaret Kanunu’nun 1472.maddesi uyarınca müvekkiliŞirketin, ödediği tazminattan dolayısigortalısına halef olarak, bu hasara sebep olan kişiye ve zarardankanunen sorumlu bulunanlara rücu etmek hakkını haizolduğunu; davalı tarafın, sorumluluğunda bulunan raylarüzerindeki alt yapısal faaliyetlerindeki gerekli tedbir, önlem,bakım ve onarım işlerini layıkıyla yerinegetirmediğinden sigortalı ekipmanlarda meydana gelen zarardan sorumluolduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla 12.487,97TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecekavans faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA4.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ; 23.11.2018 gün ve E:2017/13,K:2018/744 sayı ile, “(…)Davacı tarafındandüzenlenen sigorta poliçesinde ihbar olunan C... Ltd. Şti'ninKöseköy Merkez Beldesi Merkezköy, Bucak Pamukova Sakaryaadresinde hat kesimi sinyalizasyon ve telekominikasyon sistemleri yapımişinin sigortalandığı, hasar sonrası düzenlenenekspertiz raporuna göre, bir kısım ray devresibağlantı kutularının ve devre bağlantılarınınhasar sonucu kullanılamaz hale geldiği, 18.04.2016 tarihinde Arifiyeistasyon bölgesinde TCDD'ye ait 27.500 Voltluk trafonun yanması ileoluşan kaçak akımın ray üzerinden akması sonucuCAF tarafından yapılan kontrolde devre ekipmanlarınınyüksek voltaj etkisi ile yanarak hasar gördüğübelirlenmiştir.
Dava konusuhasarın davalı kurumun kamu hizmetiyürüttüğü sırada kişilere verdiğizararın tazmini istemiyle açılan dava olduğu, kamuhizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüpyürütülmediğini, hizmet kusuru veya başka bir nedenleidarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığınınsaptanması gerektiğinden 2577 Sayılı Kanunun 2/1-b maddesikapsamında bulunan davanın çözümünün yeriidari yargı görevine girdiğinden ve göreve ilişkinkurallar kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın heraşamasında mahkemece resen nazara alınmasıgerektiğinden davanın dava şartı olan yargı yolubakımından reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye ve dosya kapsamına göre,
1-Davanıngörev ve çözümü idari yargıya aitolduğundan, yargı yolu bakımından reddine…”karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır.
Ankara8.İdare Mahkemesi: 12.2.2019 gün ve E:2019/259, K:2019/227 sayıile, 2577 sayılı Kanun’un 15. maddesinin 1/a bendiuyarınca davanın yetki yönünden reddine, davadosyasının yetkili Sakarya İdare Mahkemesi'negönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
SAKARYA1.İDARE MAHKEMESİ: 26.4.2019 gün ve E:2019/143 sayıile,“(…) 4735 sayılı Kamu İhaleSözleşmeleri Kanunu’nun 2. maddesinde, bu Kanun’un, Kamuİhale Kanunu’na tabi kurum ve kuruluşlar tarafındansöz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihalelersonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsadığınaişaret edilmiş; 4. maddesinin üçüncüfıkrasında, bu Kanun kapsamında yapılansözleşmelerin taraflarının, sözleşme hükümlerininuygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahipoldukları, ihale dokümanı ve sözleşmehükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yerverilemeyeceği ve Kanunun yorum ve uygulanmasında da bu prensibingöz önünde bulundurulacağı hükmebağlanmış; aynı Kanun’un 36. maddesinde de, buKanun'da hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunuhükümlerinin uygulanacağıöngörülmüştür. 4735 sayılı Kanun'un 3.maddesinin yollamasıyla, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun4. maddesine göre de, ihale aşaması, ihale yetkilisininonayı ile sözleşmenin imzalanmasına kadar olansüreç olarak belirlenmiştir.
İdareninkamu gücüne dayanan, re'sen ve tek yanlı olarak tesisettiği ihale işlemlerinin yargısal denetimi, idare hukukukuralları çerçevesinde İdarî yargıyerlerinin görevinde olup, ihale safhası tamamlanıpsözleşme imzalandıktan sonra sözleşmeninuygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklarınçözümü ise adlî yargının görevinegirmektedir.
Dosyanınincelenmesinden, TCDD Genel Müdürlüğü tarafındanyapılan 2013/46197 İhale Kayıt Numaralı"Köseköy-Pamukova Hat Kesimine Sinyalizasyon ve TelekomünikasyonSistemlerinin Tesisi" ihalesinin dava dışı C. S.S.L ve E.R.Ener İnş. ve Tic. Şti. İş Ortaklığıüzerinde kaldığı ve 03/10/2013 tarihinde sözleşmeimzalandığı, 06.06.2016 tarihinde Arifiye İstasyonbölgesinde "SURVEY" çalışmasıesnasında ray devresi bağlantı kutularında, 18.04.2016tarihinde de TCDD'ye ait 27.500 voltluk trafonun yanması ile oluşankaçak akımın ray üzerinde akması sonucu ray devreekipmanlarında maddi hasar meydana geldiği, meydana gelen hasarnedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından davadışı C. S. S.L ve E. R. E. İnş. ve Tic. Şti.iş Ortaklığı'na ödenen 12.487,97 TL'nin ödemetarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki avans faiziile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Olayda,davalı idare ile dava dışı şirketler arasındayapılan ihale neticesinde imzalanan sözleşme ekinde yer alanEk-8 Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 9. maddesindeiş ve işyerinin korunması amacıylasigortalanmasının düzenlendiği, yapılacak sigortapoliçesinde idarenin işveren sıfatıyla yeralacağı, işyerinde hasar meydana gelmesini önleyicitedbirler alınmasında ve işyerinde meydana gelecek kazalardanyüklenicinin sorumlu olduğu, aynı şartnamenin 26.maddesinde sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında bulunduğundanyüklenicinin bu hasar ve zararlar için idareden hiç birbedel isteyemeyeceği hususlarının düzenlendiğigörülmüştür.
Uyuşmazlığınihaleye konu işin yapımı sırasında meydana gelen hasarnedeniyle oluşan zarardan kimin sorumlu olduğuna ilişkinolduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın ihalesonrası imzalanan sözleşmenin uygulanmasına ilişkinanlaşmazlıktan kaynaklandığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda,davacının taleplerinin çözüm vegörümünün, adli yargı merciilerinin görevalanına girdiği, uyuşmazlığın idari yargıyerinde görülüp çözümlenmesine hukuken olanakbulunmadığı sonucuna varılmıştır.
(…)
Açıklanannedenlerle;
1-) Adliyargının görev alanına giren davada Mahkememizingörevli olmadığına,
2-) 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veişleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca Ankara 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nden 23/11/2018 tarih ve E:2017/13, K:2018/744sayılı dava dosyasının istenilmesine,
3-)Görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesiningörev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadarertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 21.10.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında görevuyuşmazlığının doğduğu ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 18.4.2016 ve 6.6.2016tarihlerinde Köseköy-Pamukova Hat Kesimine Sinyalizasyon ve TelekomünikasyonSistemlerinin Tesisi Projesi kapsamında Arifiye İstasyonbölgesinde yapılan TCDD'nin çalışmalarıesnasında ray devre sistemlerinde meydana gelen maddi hasarlar sebebiyledavacı tarafından, dava dışı sigortalıŞirkete/ İş Ortaklığa ödenen 12.487,97TL’nin,davalı idareden rücuen tazmini istemiyleaçılmıştır.
28.10.1984 tarih ve 18559sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti DevletDemiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü(TCDD) Ana Statüsünün "Amaç ve Kapsam" başlıklıl. maddesinde, "Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ve sözkonusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyettebulunmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıİşletmesi Genel Müdürlüğü adıaltında teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşunun hukukibünye, amaç ve faaliyet konuları, organları veteşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık veiştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ile ilgilidiğer hususları düzenlemektir." hükmünütaşımakta; "Hukuki Bünye" başlıklı 3.maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan TCDDİşletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesiyle sınırlı bir "Kamu İktisadiKuruluşu" olduğuna ve 233 sayılı KHK ile bu AnaStatü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmekte; 4. maddesinde,sayılan kuruluşun amaç ve faaliyet konularınıntamamına yakınının "tekel" kapsamındaişler olduğu belirtilmekte; kuruluşu, yönetimi ve denetimikonularında 233 sayılı KHK hükümlerine paraleldüzenlemelere yer verilmekte iken; 4.6. 2016 tarih ve 29732sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Türkiye CumhuriyetiDevlet Demiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü Ana Statüsü’nün23.maddesiyle yürürlüktenkaldırılmıştır.
Yeni Ana Statünün“Amaç ve kapsam” başlıklı 1.maddesinde;“ (1) Bu Ana Statünün amacı; Türkiye CumhuriyetiDevlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğüadı altında teşkil olunan iktisadi devletteşekkülünün hukuki statüsünü, faaliyetalanını ve görevlerini, organlarını ve teşkilatyapısını, müessese, bağlı ortaklık,işletme ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri,tasfiye, denetim, mali ve personele ilişkin hükümler ilemalvarlığı ve ilgili diğer hususlarıdüzenlemektir.” hükmüne; “Dayanak”başlıklı 2.maddesinde, “ (1) Bu Ana Statü 24/4/2013tarihli ve 6461 sayılı Türkiye DemiryoluUlaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanunile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinedayanılarak hazırlanmıştır.” hükmüneyer verilmiş;“Tanımlar ve kısaltmalar”başlıklı 3.maddesinde, bu Ana Statüdegeçen;“ğ) İktisadi devlet teşekkülü(Teşekkül): Sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alandaticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamuiktisadi teşebbüsünü,”, “m) KHK: 233sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyi,” ifadeedeceği şeklinde tanımlanmış; yine anılan AnaStatünün“Hukuki statü”başlıklı4.maddesinde; “ (1) Bu Ana Statü ile teşkil olunan TCDD;tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk vesorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devletteşekkülüdür./ (2) TCDD; Kanun, KHK ve bu Ana Statühükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabidir. /(3) TCDD, 10/12/2003 tarihli ve 5018sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 8/9/1983 tarihlive 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu Hükümlerine tabideğildir. 2/4/1987 tarihli ve 3346 sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük MilletMeclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 3/12/2010tarihli 6085 sayılı Sayıştay Kanunuçerçevesinde Sayıştay denetimine tabidir./ (4)TCDD’nin merkezi Ankara'dadır. TCDD’nin merkezi YPKKararı ile değiştirilebilir. /(5) TCDD’nin sermayesi49.600.000.000,00-TL. olup, tamamı Devlete aittir. TCDD’ninsermayesi Bakanlığın teklifi üzerine YPK Kararı iledeğiştirilebilir./(6) TCDD’nin ilgili olduğuBakanlık, Ulaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığıdır.” hükmüne yerverilmiştir.
Öte yandan; 399sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel RejimininDüzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde KararnameninBazı Maddelerinin Yürürlükten KaldırılmasınaDair Kanun Hükmünde Kararnamenin 3'üncü maddesinin (a)bendinde, teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetlerinmemurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliylegördürüleceği, belirtilmiştir.
Buna göre, TCDDİşletmesinin, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu; kurumçalışanlarının da kamu personeli olduğutartışmasızdır. 233 sayılı KHK ve Ana Statüile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarakkârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusundayönetilmesi amacıyla işletmenin iktisadi faaliyetleribakımından özel hukuk hükümlerine tabikılınmış olması, onun kamu hizmeti yürütmesineve kamu kurumu niteliğine engel teşkil etmemektedir.
Yürütmekleyükümlü bulunduğu kamu hizmetinin sunulmasısırasında yeterli denetimin yapılmaması, gerekliönlemlerin alınmaması nedeniyle oluşacak zararlardandolayı tazminle sorumlu olan idareye karşı, açılacakdavaların; Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında yeralan, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlü olduğu kuralı ile 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesininl. fıkrasının (b) bendindeki, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafındanaçılan tam yargı davalarına idari yargı yerlerindebakılacağı yolundaki düzenleme uyarınca, İdariYargının görevinde bulunmaktadır.
Dosyanınincelenmesinden, TCDD Genel Müdürlüğü tarafındanyapılan 2013/46197 İhale Kayıt Numaralı"Köseköy-Pamukova Hat Kesimine Sinyalizasyon ve TelekominikasyonSistemlerinin Tesisi" ihalesinin dava dışı C. S. S.L veEmre Ray Ener İnş. ve Tic. Şti. İşOrtaklığı üzerinde kaldığı ve 03/10/2013tarihinde sözleşme imzalandığı; davacı Şirketçe anılanŞirket/İş Ortaklığı için21.10.2013-12.06.2017 tarihleri arasını kapsayan Montaj TümRiskler(EAR) Sigorta Poliçesi düzenlendiğini; 06.06.2016tarihinde Arifiye İstasyon bölgesinde "SURVEY"çalışması esnasında ray devresi bağlantıkutularında, 18.04.2016 tarihinde de TCDD'ye ait 27.500 voltluk trafonunyanması ile oluşan kaçak akımın ray üzerindeakması sonucu ray devre ekipmanlarında maddi hasar meydana geldiği,meydana gelen hasar nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafındandava dışı C.S. S.L ve E.R. E. İnş. ve Tic. Şti.iş Ortaklığı'na ödenen 12.487,97 TL'nin ödemetarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte rücuen tazmininekarar verilmesi istemiyle davanın açıldığıanlaşılmıştır.
Bu bakımdan; dosyadakiuyuşmazlığın çözümünün, T.C.D.D.İşletmesinin görevinde olan kamu hizmetini yürütmekamacıyla kurmuş olduğu demiryolu hatları boyuncaaldığı önlemler, trenlerin, görevlilerinkoordinasyonunun tam olarak sağlanıp sağlanmadığıyönlerinden kusurunun ya da idarenin sorumluluğunu gerektirecekbaşka bir nedenin bulunup bulunmadığınınbelirlenmesine bağlı bulunduğu; bu belirleme ise, yukarıdaaçıklanan Anayasa ve yasa hükümleri çerçevesindeidari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğundan;davanın görüm ve çözümü İdariYargı'nın görev alanına girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Sakaya 1. İdareMahkemesinin 26.4.2019 gün ve E:2019/143 sayılıbaşvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakaya 1. İdare Mahkemesinin 26.4.2019 gün veE:2019/143 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 21.10.2019gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy