T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/659
KARAR NO : 2019/690
KARAR TR: 21.10.2019
ÖZET : Tarımsal faaliyet ile iştigal eden davacının, adına kayıtlı taşınmazının, Deviskel Deresi üzerinde taşkın koruma amacıyla inşa edilen bendin arkasında biriken sular nedeniyle zarar gördüğü ileri sürülerek, zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminiistemiyleaçılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar : Adli Yargıda İdariYargıda
1-K.A. Y.A.
2-Y.A.
Vekili : Av. E.K.
Davalı : Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. F.Y.
O L A Y: Davacılarvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkillerinin Artvin İli, Borçkaİlçesi, Arkaköy Köyünde bulunan ve fındıkbahçesi vasfındaki 235 ada, 1 parsel sayılıtaşınmaz ile 236 ada, 2 parsel sayılıtaşınmazın bir kısmının ve 236 ada, 3 parselsayılı taşınmazın ise tamamının DeviskelDeresi üzerinde taşkın koruma amacıyla inşa edilenbendin arkasında biriken sulardan dolayı zarargördüğü nedeniyle, taşınmaza yöneliksataşmanın önlenmesi veya taşınmaza verilenzararın karşılanması amacı ile Borçka AsliyeHukuk Mahkemesinin 2018/41 D;İş sayılı dosyası iledelil tespiti yapılarak 38.834,75 TL zararın tespit edildiğiniileri sürerek, tespit davasında yapılan masraflarla veişleyecek yasal faizi ile; 38.834,75 TL bedelinin yasal faiziyle birliktedavalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BORÇKA ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.3.2019gün ve E:2019/33, K:2019/369 sayı ile, davada 236 ada, 2 parselsayılı taşınmazların bir kısmının eskihale getirme ve zararın giderilmesi istemine konu olayın kamuhizmetinin görüldüğü sırada ve hizmetle ilgilibulunduğunun kabul edildiği gerekçesiyle, İdarenin hizmetkusuru niteliğindeki eylemin sonucu meydana gelen zararlardan dolayı2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1 -bmaddesi gereğince idareye karşı, idari yargı yerinde tamyargı davası açılması gerektiği, bu nedenleyargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacılardan Y.A. vekili bu kez 236 ada, 2 parseldekayıtlı taşınmaz için24.856,00-TL tazminatın22.02.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikteödenmesi ve sataşmanın önlenmesi, zararmiktarının davalıdan alınarak davacıya verilmesiistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Rize İdare Mahkemesi: 18.4.2019 gün ve E:2019/192,K:2019/262 sayı ile,açılandavada, dava dilekçesininsonuç kısmında 'Dava konusu taşınmaza yöneliksataşmanın önlenmesine veya taşınmaza verilenzararın karşılanması amacı ile 24.856,00-TL'nindavalı kurumdan alınması ile müvekkile verilmesine...'şeklinde ibareler kullanılmak suretiyle idari yargı mercilerindenterditli talepte bulunulamayacağı gibi idari yargıdaelatmanın (sataşmanın) önlenmesi şeklinde bir davatürünün bulunmadığı dikkatealındığında İdari Yargılama Usulü Kanunu 3.madde hükmüne uygun olmayan dava dilekçesinin mevcut haliylekabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle, eğerdava yenilenmek isteniyorsa; yukarıda belirtilen hususlar dikkatealınmak ve Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğü tek başına hasım (davalı)olarak gösterilmek suretiyle iş bu dilekçe ret kararındanda bahsedilerekdüzenlenecek yeni bir dilekçe ile davaaçmakta serbest olmak üzere; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesi hükmüne uygunbulunmayan dava dilekçesinin, anılan Kanunun 15. maddesinin l/dbendi uyarınca, bu kararın tebliğ edildiği tarihi izleyengünden itibaren 30 gün içinde yukarıda belirtilennoksanlıklar da tamamlanarak usulüne uygun biçimdedüzenlenecek dilekçe ile yeniden dava açılabilmeküzere reddine karar vermiştir.
Davacı Y.A. vekili bu kez 24.856,00-TL tazminatın 22.02.2019tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesiistemiyle tekrar idari yargı yerinde dava açmıştır.
RİZE İDARE MAHKEMESİ: 18.9.2019 gün veE:2019/299 sayı ile, uyuşmazlık konusu olayda; davacıtarafından, Deviskel Deresi üzerinde taşkın korumaamacıyla inşa edilen bendin arkasında biriken sular nedeniyletaşınmazının kalıcı olarak su altındakaldığı ve kamulaştırmayapılmadığı belirtilerek, taşınmazınınmahrum kalınan yıllık ürün geliri ile arazideğerinin talep edildiği, taşınmazdakideğişikliğin sürekli nitelikte olduğu ve bu kapsamdadava konusu taşınmazın özel mülkiyete konuolamayacağı göz önünde bulundurulduğunda, sualtında kalan taşınmazın bedelinin 2942 SayılıKamulaştırma Kanundaki esaslar çerçevesinde tespitiningerektiği anlaşıldığından dava konusuuyuşmazlıkta adli yargı mercilerinin görevli olduğusonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu'nun 19. maddesiuyarınca, bakılan davada görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine,UyuşmazlıkMahkemesi'nce bir karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 21.10.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve adli ve idari yargı dosyalarında ortakdavacıların Y.A. ve ortak taşınmazların da 236 ada, 2parsel olduğu gözetilerek, usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, tarımsal faaliyet ile iştigal eden davacının,Artvin ili Borçka ilçesi Arkaköy Köyü 236 ada 2parselde yer alan adına kayıtlı taşınmazın,Deviskel Deresi üzerinde taşkın koruma amacıyla inşaedilen bendin arkasında biriken sular nedeniyle zarargördüğü ileri sürülerek 24.856,00-TLtazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ilebirliktetazmini istemiyle açılmıştır.
İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekim yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundakiYargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılıkararının, III. Bölümünde,“İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafındanbir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malıolmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veyamoloz yığılması neticesinde meydana gelen zararlarıntazmini davası da başkasının malına ammeteşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelerebaşkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesinigerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiildendoğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarakyapılması hali de idari karara aykırı bir hareketbulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiilsayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmışbir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.
Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirmekararının dışında kaldıklarındankararın bunlara şümulü yoktur” denilmektedir.
Uyuşmazlığa konu olayda; Artvin İli, Borçkaİlçesi, Arkaköy Köyü, 236 ada, 2 parselde yer alantaşınmazın maliki olan davacı tarafından, DeviskelDeresi üzerinde taşkın koruma amacıyla davalı idaretarafından inşa edilen bendin arkasında biriken sular nedeniylesöz konusu taşınmazın zarar gördüğüileri sürülerek, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziile birlikte tahsili istemiyleişbu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın 125 inci maddesinin son fıkrasında, idareninkendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış olup,bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu birhizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindenesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olaraktanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veyahiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bununidarenin tazmin yükümlülüğünündoğmasına yol açtığında kuşkubulunmamaktadır.
Bu durumda Davacının iddiası dikkate alınarak,davanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetiniyürüttüğü sıradaki eyleminden veyaeylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarakaçıldığının kabulü gerekir.
Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin; kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin;hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinde “idari dava türleri” arasında sayılan“idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlartarafından açılacak tam yargı davası”kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağıaçıktır.
Açıklanan nedenlerle, Rize İdare Mahkemesinin18.9.2019 gün ve E:2019/299 sayılı başvurusunun reddigerektiği gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Rize İdareMahkemesinin 18.9.2019 gün ve E:2019/299 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 21.10.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZERAKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy