T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 582
KARAR NO : 2019 / 562
KARAR TR : 30.9.2019
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. Y.
Vekili : Av. O.G.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av.M. Ü.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilininmaliki ve sürücüsü olduğu, 36 ... 900 plakalıotobüs ile Kars - Erzurum istikametinde giderken, km+900'deki sola virajgirişinde, karşı yönden gelmekte olan sürücüA. U.'ın yönetimindeki 05 ... 501 plakalı patatesyüklü kamyon ile çarpıştığını;bu kaza sonucunda aracın perte çıktığını, bunedenle aracını işletemediğini ve ticarikazanç elde edemediğini, ayrıca müvekkilininyaklaşık 4 ay hastanede tedavi gördüğünü vebir yıl kadar hiç iş göremediğini, tedavi,sakatlık, bakım ve aracınçalıştırılamadığı ve çalışamadığı dönem için deayrıca maddi manevi zarar gördüğünü,göğüs kemiğinin kırıldığını,demir takıldığını ve 120 gün boyunca bu aparatlayaşamak zorunda kaldığını, başındanaldığı darbeler neticesinde de baş kısmındaölümcül kesikler oluştuğunu, kazanın meydanageldiği yol üzerindeki çizgilerin silik olduğunu, yolşerit çizgilerinin yenilenmediğini, ağaç ve sairbitkilerinin yolu ve yol görüşünükapattığını, kaza mahallindeki yolun altından menfezgeçtiğini, bu nedenle müvekkilinin direksiyonunudışarı kıramadığını, bu sebeplerleoluşan kazanın davalı idarenin sorumluluğununbulunduğundan bahisle; fazlaya ilişkin hakkı saklıkalmak kaydıyla HMK 107. gereğince belirlenecek belirsiz madditazminatın, davalılardan (ve sorumluluğu tespit edilecekdiğer davalılarla birlikte) sorumlulukları oranındamüştereken ve müteselsilen alınarak davacımüvekkile kaza tarihinden itibaren işletilecek en yüksek avansfaizi ile birlikte ödetilmesine, kusurun ve sorumluluk derecelerine vemaddi tazminatın kapsamına göre yargılamanın sonaşamasında miktarı bildirilecek manevi tazminatın kazatarihinden itibaren işletilecek en yüksek avans faizi ile birliktedavalılardan (sigorta firması hariç) tahsili istemiyle 1-A. U.,2-A. S. A.Ş. (Davalı A. U.'ın ZMMS'si) ve 3-Karayolları Genel Müdürlüğüne karşı adliyargı yerinde dava açmıştır.
Davadosyası, davalılardan Karayolları GenelMüdürlüğü yönünden tefrik edilmiştir.
İSTANBUL6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ:22.3.2018 gün ve E:2018/167,K:2018/279 sayı ile, Mahkemelerinin 2014/1213 Esas sayılıdosyasının 12/02/2018 tarihli celsesinde dosyanındavalılardan Karayolları Genel Müdürlüğüyönünden tefrik edilerek Mahkemelerinin 2018/167 Esasınakaydını yapıldığını belirttikten sonra;"(...) Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminatistemine ilişkindir.
Davalıidare olan Karayolları Genel Müdürlüğü kamutüzelkişisi olup kamu hizmeti görmekleyükümlüdür, kamu hizmetinin görülmesisırasında verilen zararlar hizmet kusurundan kaynaklananzararlardır. Hizmet kusurundan kaynaklanan zararlarda ise İYUK 2.maddesi gereğince idari yargı görevlidir ve davanın da tam yargıdavası olarak açılması gerekmektedir, (bkz Yargıtay17.Hukuk Dairesinin 2013/12631-2014/16525 E.K sayılı ilamı)
Somut olaydadavalı Karayolları Genel Müdürlüğü'neyönelik talebin hizmet kusurundan kaynaklanan tam yargı davasıniteliğinde olduğu ve görevli yargı yerinin idariyargı olması gerektiğinden HMK'nın 114/1-b ve 115/2maddeleri gereğince davanın usulden reddine dairaşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Açılandavanın idari yargı yolunun görev alanı içindeolduğu anlaşıldığından mahkememizin yargıyolu bakımından görevsizliği nedeniyle davanın usuldenREDDİNE..." karar vermiş, istinaf yolunabaşvurulmaması üzerine bu karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez, meydana gelen kaza nedeniyle HMK 107. gereğincebelirlenecek belirsiz alacak ile birlikte ve şimdilik ; araçtakihasar için 200,00 TL, araçtaki değer kaybı için100,00 TL olmak üzere toplam 300,00 TL maddi zararın, ticarikazanç kaybı için 200,00 TL'nin, geçici işgöremezlik kaybı için 200,00 TL'nin, bakıcılıkve tedavi giderleri için 150,00 TL'nin kaza tarihinden itibarenişletilecek en yüksek avans faizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ERZURUM 1.İDARE MAHKEMESİ:19.6.2019 gün veE:2019/381 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanununun 1., 2., 3., 10., 19.1.2011 günlü Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. ve geçici 21. maddesihükmüne; ayrıca 2918 sayılı Kanunun 110.maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle yapılanitiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesininiptal istemini reddettiği 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararına yer verdikten sonra;”(…) Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğranılanzararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Nitekim;Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 26.09.2016tarih ve E:2016/407, K:2016/439 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, davadosyasının ve İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'ninE:2014/123 sayılı dosyası ile bu dosyadan tefrikine kararverilerek 2018/167 E numarasına kaydedilen dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine değinertelenmesine..." karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 30.9.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince,2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleriarasında görev uyuşmazlığınındoğduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda seyir halindeykenmeydana gelen trafik kazası nedeniyle oluştuğu ilerisürülen zararların, davalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığından bahisletazmin edilmesi istemiyle açılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri bunlarınuygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları vebunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş; aynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır: a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak, b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek, c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.) d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak, e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek, f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak, g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek, h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak, i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.) j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafik zabıtasınıngörev ve yetkileri saklı kalmak üzere Bu Kanunun13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek, k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır. (Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının, maliki ve sürücüsüolduğu, 36 ... 900 plakalı otobüs ile Kars - Erzurumistikametinde giderken, km+900'deki sola viraj girişinde, karşıyönden gelmekte olan 05 ... 501 plakalı patates yüklükamyon ile çarpıştığı; kaza sonucu pekçok açıdan maddi zararının oluştuğu;kazanın meydana geldiği yol üzerindeki çizgilerin silikolduğu, yol şerit çizgilerinin yenilenmediği,ağaç ve sair bitkilerin yolu ve yolgörüşünü kapattığı vs. nedenlerleoluşan kazanın davalı idarenin sorumluluğununbulunduğu iddia edilerek, uğranılan zararın tazminiistemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’ninişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçenKanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Erzurum 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.3.2018 gün veE:2018/167, K:2018/279 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Erzurum 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile, İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.3.2018 gün veE:2018/167, K:2018/279 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 30.9.2019 gününde Üye Ahmet ARSLAN'ınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN KARŞIOY İdareninkendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'datekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme,trafik güvenliğini sağlama şeklindeyürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına görebelirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araçişletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idaretarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurluişletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyorum.30.9.2019 ÜYE Ahmet ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy