T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/523
KARAR NO : 2019/592
KARAR TR: 30.09.2019
ÖZET : Davalı idare ile davacı arasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında davacının bayiliğinin iptali sonrası, iptal sebebiyle ilgili, yeni belge bilgi bulunduğundan bahisle "bayiliğin iptali işleminin kaldırılması" içinyapılan başvurunun zımmen reddedilmesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk
KARAR
Davacı : E.Ö.
Vekili : Av. Ö.Y.
Davalı : Spor TotoTeşkilatı Başkanlığı
Vekili : Av. M.A.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin davalı kuruma tabi olan "İddia" adlıoyunun lisanslı ve ruhsatlı müsteciri olduğunu, 18yaşından küçük Mert Kaymak isimli kişiye oyunoynattığı gerekçesi ile sözleşmesinin vebayiliğinin iptal edildiğini, düzenlenen tutanağınhatalı ve yanlış olduğunu, 18 yaşın altındaolduğu iddia edilen ve resmi çekilen kişi ile tutanakta ismigeçen kişinin aynı kişilerolmadığının, hatalı tespit ve teşhise dayalıtutulan tutanaktan dolayı müvekkilinin bayiliğinin iptaledildiğini ileri sürerek, müvekkilinin iddia oyunu oynatabilmesiiçin davalı kurumun 5.3.2010 tarih ve 1466 sayılı iptalkararının durdurulması istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi: 17.10.2011 gün veE:2011/224, K:2011/403 sayı ile, davalı vekilinin her ne kadarcevabında yargı yolu bakımından görevsizliği ilemahkemelerinin yetkisiz olduğuna dair itirazı, derdestlikitirazını ileri sürmüş ise de, mahkemelerinceözellikle iş bölümü üzerinde durularakaçılan davanın, TTK nunı 4 ve 21. maddesine göre,açılan dava ticari dava mahiyetinde olmadığındanAsliye Hukuk Mahkemesinin görevine girdiğinden işbölümü itirazının yerinde olduğuanlaşıldığından itirazın kabulü ilemahkemelerinin görevsizliğine, görevsizlik sebebiyle davadilekçesinin reddine karar vermiştir.
İZMİR 11. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.4.2012gün ve E:2012/570, K:2012/117 sayı ile, 2577 SayılıYasanın 1 ve 2. maddeleri gereğince, davaya bakma görevi idariyargıya ait olup, mahkemelerinin görevsiz olduğunu;Uyuşmazlık Mahkemesi ile Yargıtay kararlarında da kabuledildiği üzere spor toto bayiliğinin iptaline ilişkin kurumkararının iptali ve yürürlüğünündurdurulmasına ilişkin davalar idari bir dava olup, İdare Mahkemelerindegörülüp karara bağlanması gerektiğigerekçesiyle, HMK'nun 114. maddesi gereğince görev veyargı yolu dava şartı olup her aşamada resen nazaraalınacağı; bu nedenle HMK'nun 115.maddesi gereğincedavanın usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
ANKARA 2. İDARE MAHKEMESİ: 9.6.2016 gün veE:2016/2312, K:2016/1743 sayı ile, Bayiler ile davalı arasındaimzalanan bayilik sözleşmesinin 8. maddesinin (e) bendinde,"İlgili hasılatın zamanındayatırılmaması halinde %5 gecikme zammıalınacağı ve ayrıca yasal faiz uygulanacağı vesözleşme süresince hakkında 5 defa gecikme cezasıuygulananların ya da hasılatın bir muhasebe dönemiiçerisinde yatırmayanların bayilik ruhsatının iptaledileceği" hüküm altına alınmış olup,anılan sözleşmenin idarenin özel hukuk alanındagerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve builişkiden doğan hakların kullanılmasına ve takibineilişkin davaların da özel hukuk hükümleriçerçevesinde çözümlenmesi gerekeceğidikkate alındığında, taraflar arasında imzalanansözleşmenin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın çözümü adli yargıyerinin görev alanında bulunduğu; dava konusu olayda ise;davacı tarafından sözleşmenin fesih işleminin kaldırılmasıistenilmekte olup nihayetinde davacının bu talebinin, idare ile olanözel hukuktan kaynaklı olan ve daha önce iptal edilensözleşmenin iptal işleminin kaldırılarak yenidenkurulmasına yönelik bir talep olduğunungörüldüğü, bu durumda, özel hukuktankaynaklı olup iptal edilen bayilik sözleşmesinin iptalişleminin kaldırılarak yeniden kurulmasına yönelikdavacı talebinin reddine dair uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasasmın 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı adli ve idari yargı yerlerince verilmiş olangörevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve AhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan30.09.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idariyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idare ile davacı arasında imzalanan bayiliksözleşmesi kapsamında davacının bayiliğininiptali sonrası, iptal sebebiyle ilgili, yeni belge bilgibulunduğundan bahisle "bayiliğin iptali işlemininkaldırılması" için 19.02.2016 tarihinde yapılanbaşvurunun zımmen reddedilmesiüzerineaçılmıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği ve görevuyuşmazlığına ilişkin yargısüreçlerinin devam ettiği tarihte,konuya ilişkin mevzuathükümleri incelendiğinde;3289 sayılı Gençlik veSpor Hizmetleri Kanunu’nun 1. maddesine göre, Gençlik ve SporGenel Müdürlüğü, Başbakanlığabağlı ve tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumuiken;aynı Kanunun 4. maddesine göre GenelMüdürlüğe bağlı bir birim olan Spor TotoTeşkilat Başkanlığınıntüzelkişiliğinin bulunmadığı;Kanunun 2.maddesinin mülga (i) bendi uyarınca, Türkiye'dedüzenlenecek futbol ve diğer spor müsabakaları üzerinesabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile şansoyunlarının düzenlenmesi ve yürütülmesi yetki vegörevinin Genel Müdürlüğe ait olduğu; GenelMüdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans OyunlarıDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarınca SporToto Teşkilat Başkanlığı kanalı ilekullandığı;Başkanlığın ise kendisine aitolan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı ve bayilikruhsatı verdiği bayileri aracılığı ileyürüttüğü görülmekte iken;
08.06.2011 tarih, 27958-Mük. Sayılı Resmi Gazetedeyayınlanarak yürürlüğe giren 638 No.lu“Gençlik ve Spor Bakanlığının Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ileGençlik ve Spor Bakanlığının kuruluş,görev, yetki ve sorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin31. maddesinin 1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289sayılı Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanunda ve diğer mevzuatta gençlik hizmetleriyleilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış olan atıfların Bakanlığa, sporhizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne yapılmış olanatıfların Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış sayılacağı; 2.fıkrasınınc bendinde (3289 sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birincifıkrasının(i)bendinin yürürlüktenkaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncümaddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin "e)Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı"şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan"Bağlı Birimler: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı"ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı;Kararnamenin 31. maddesinin 6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer SporMüsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları DüzenlenmesiHakkında Kanunun;1 inci maddesinin birinci fıkrasınınbirinci cümlesinin "Yurtiçinde ve yurtdışındaspor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterekbahis oyunlarını oynatmak üzere, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur."şeklinde değiştirildiği; Kararnamenin“Düzenleyici İşlemler” başlıklıGeçici 1. maddesinde; bu Kanun Hükmünde Kararnameninuygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içindeyürürlüğe konulacağı,bu düzenlemeleryürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin buKanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayanhükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı;Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün, Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının iş ve işlemleri nedeniyletaraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sairhukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu KanunHükmünde Kararnamenin yürürlüğü tarihinde,başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Spor TotoTeşkilat Başkanlığına devredilmişsayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
{3289 sayılı Kanunun Adı “Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun” iken, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin12 nci maddesiyle GENÇLİK VE SPOR HİZMETLERİ KANUNUşeklinde değiştirilmiş, 1 inci maddede yer alan“Bakanlığına bağlı, merkezde katmabütçeli ve” ibaresi “Bakanlığında”şeklinde değiştirilmiş, “Spor GenelMüdürlüğünün,” ve “ise”ibareleri madde metninden çıkarılmış; Görevbaşlıklı 2.,Teşkilatbaşlıklı 3., GenelMüdürlük Merkez Teşkilatı Merkez Teşkilatıbaşlıklı 4. maddeleri 2/7/2018 tarih, 703 sayılıKHK’nın 12 maddesiyle yürürlüktenkaldırılmıştır.
7258 sayılı Kanunun 1. Maddesi ile geçici 1.maddesi2/7/2018 tarih ve 703 sayılıKHK’nın 90.maddesiyleyürürlükten kaldırılmıştır.
7258 sayılı Kanunun 2.maddesinde önemlideğişiklikler olmuştur. Anılan Maddede; “(Değişik: 22/2/2007 – 5583/2 md.)
(Mülga birinci cümle: 3/6/2011-KHK-638/31 md.) TeşkilatBaşkanlığı söz konusu yetkisini bizzatkullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzelkişilerine devredebilir veya mal ve hizmet satın alma yolunagidebilir.
(Mülga ikinci fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Mülga üçüncü fıkra:2/7/2018-KHK-703/90md.)
(Mülga dördüncü fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Mülga beşinci fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/214 md.; Mülga altıncıfıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Ek fıkra: 3/6/2011-KHK-638/31 md.; Değişikfıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.) Bayiliklerin neredekurulacağını ve sayısını tespit etmek, bayimüracaatlarını değerlendirerek uygun görülenkişilerle sözleşme işlemlerini yapmak veruhsatlarını düzenlemek, bayi listelerini sürekli izleyerekbayi sayılarındaki değişiklikleri takip ve tespit etmek,bayilik teşkilatının mevzuata uygun ve düzenli şekildeişlemesi için gerekli olan ve yönetmelikteöngörülecek veya Teşkilat Başkanı tarafındanistenecek denetim ve kontrolleri yapmak görev ve yetkileri, 21/2/2008tarihli ve 5738 sayılı Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis OyunlarınınÖzel Hukuk Tüzel Kişilerine YaptırılmasıHakkında Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında TeşkilatBaşkanlığınca kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredilebilir veya mal ve hizmet satın alma yolunagidilebilir.
(Ek fıkra: 28/11/2017-7061/12 md.) Bu maddeninüçüncü fıkrasının (2) numaralıbendinin (c) alt bendi ve (5) numaralı bendinin (a) alt bendi ile (12)numaralı bendinde belirtilen görev ve yetkiler, 21/2/2008 tarihli ve5738 sayılı Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının ÖzelHukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması HakkındaKanunun 3 üncü maddesi kapsamında TeşkilatBaşkanlığınca kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredilebilir veya mal ve hizmet satın almayoluna gidilebilir.” Hükmüne ver verilmiştir.}
Dava konusu işlemin tesis edildiği andaki mevzuathükümlerikapsamında konu irdelendiğinde:
638 No.lu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılandeğişiklikler de dikkate alındığında;7258sayılı “Futbol ve Diğer Spor MüsabakalarındaBahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun”un2.maddesinde; Teşkilat Başkanlığının yetkisinibizzat kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredebileceği veya mal ve hizmet satınalma yoluna gidebileceği belirtilmiş;Yurt içinde ve yurtdışında yapılan her türlü spormüsabakası üzerine yurt içinde ve yurtdışında spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenlemek, denetim ve gözetimi altında düzenletmek,bunlara ilişkin her türlü izni vermek ve sözleşmeyiyapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarına yönelikmevzuata aykırı iş ve eylemlerin önlenmesi içingerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak; sporadayalı bahis ve şans oyunlarının kamu yararına vesosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesinisağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak; izinsiz olarak sporadayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilikveya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket edengerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlarailişkin esasları belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasalişlemleri yapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenleme faaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almakve bu konuda yapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik veSpor Bakanlığına önermek TeşkilatBaşkanlığının görev ve yetkileri arasındasayılmış; aynı maddede, TeşkilatBaşkanlığının spora dayalı bahis ve şansoyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkiliolduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veyaonayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonunsağlanması ve yürütülmesi için gerçek vetüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifadeedilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerinnerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin,bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespitetmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasında olduğuhükümlerine yer verilmiştir.
3289 ve 7258 sayılı Kanun hükümlerinedayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılıResmi Gazetede yayımlanan “Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği”nin spor müsabakalarına dayalıolarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterek bahislerinoynatılmasını, oyun çeşitlerini, bu oyunlara aitkupon kabul ve değerlendirme işlemlerini, dağıtılacakikramiye ile sabit, gezici ve sanal ortam bayilerine ilişkin esaslar ile uygulamaşekil ve şartlarını kapsadığıbelirtilmiş;
“Bayilik ruhsatı”başlıklı 14.maddesinde; “Sabit bayilik faaliyetinin yapılabilmesi içinTeşkilattan ruhsat alınması zorunlu olup, bayilik faaliyetindebulunması uygun görülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsatverildiği tarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiğitarihe kadar başka bir işleme gerek olmaksızıngeçerlidir. Ancak, Teşkilat tarafından gerekligörülen hallerde ruhsat yenilenebilir veya vize edilebilir.”;
“Sabit bayilik sözleşmesi”başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatıverilen gerçek veya tüzel kişiler ile Teşkilatarasında süresi 10 yılı geçmemek üzeresüreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır.
(2) Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerliolduğu sürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptalihalinde başkaca bir işleme gerek olmaksızınkendiliğinden feshedilmiş sayılır.
(3) Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabitbayilik sözleşmesi yenilenebilir.
(4) Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ilesözleşme yapmaya Teşkilat Başkanı yetkilidir.Teşkilat Başkanı bu yetkisini alt birimlere devredebilir.
(5) Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak ve 16ncı maddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir. Bu durumda verilenbayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzelkişiye aittir.”;denilmiş;
Yönetmeliğin 16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatıverilmesi şartları”, 17.maddesinde “Bayilerinişyerlerinde aranılacak asgari nitelikler”,18.maddesinde“Sabit bayiliklerin verilmesinde izlenecekyöntem”,19.maddesinde “Sabit bayilik teminatı”,20.maddesinde “Sabit bayi komisyonu ve ikramiye ödeme primioranı” 21.maddesinde “Sabit bayiinin adresdeğişikliği”, 22.maddesinde “Sabit bayiliğindevredilmesi”, 23.maddesinde “Sabit bayilik faaliyetininsürekliliği ve yürütülmesi” ne ilişkindüzenlemelere yer verilmiş;
“Sabit bayilik ruhsatının iptali”başlığını taşıyan 24.maddede ise “(1)Aşağıda belirtilen hallerde bayilik ruhsatı, Teşkilattarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresineuyulmaksızın iptal edilir:
a) Gerçek kişi bayiinin ölmesi halindemirasçılarından altmış gün içindebayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması,
b) Bayilik ruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi,
c) İzinli süreler ve mücbir sebeplerdışında, her ne sebeple olursa olsun bayiinin bir takvimyılı içerisinde, izinsiz toplam on beş gün oyunoynatmaması,
ç) Teşkilatın izni olmaksızın,işyerinde Teşkilata ait olmayan oyunlar oynatması,
d) Teşkilat tarafından her bayi için belirlenenhaftalık hasılat limitinin üzerinde oyun oynatılması,
e) Oyun bedellerinin kayıt dışı olarak bayiininkendi nam ve hesabına tahsil edilmesi,
f) Yetkisi dahilindeki ikramiye ödeme taleplerini geriçevirmesi,
g) Bayi olabilme şartlarından herhangi birini kaybetmesi veyaruhsat verildikten sonra bu şartlardan herhangi birine sahipolmadığının anlaşılması,
ğ) Teşkilatın itibarını zedeleyecek veyaTeşkilata olan güvenin sarsılmasına neden olacakdavranış, yayın veya faaliyetlerde bulunulması,Teşkilat tarafından verilen talimat ve kurallara riayet edilmemesi,
h) Teşkilatın veya Başbayiinin yetkili personellerinefiili saldırı, hakaret ve tehditte bulunulması,
ı) Teşkilat veya Başbayiinin mallarınakasıtlı zarar verilmesi,
i) 18 yaşından küçüklere oyunoynatılması veya ikramiye ödenmesi,
j) Yılbaşından itibaren dörder aylıkperiyotlardaki asgari haftalık satış hasılatıortalamasının Yönetim Kurulunca belirlenen limitin altındaolması,
k) Teşkilattan yazılı izin almadan adresinideğiştirmesi veya bayiliği devretmesi,
l) Teşkilata ait olan oyun hasılatlarınınişlemiş yasal faiziyle birlikte veya gecikme cezalarınıntamamının yatırma tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde ödenmemesi,
m) Teşkilata ait olan oyun hasılatının bir takvimyılı içerisinde beş kez geç ödenmesi,
n) Güncellenen teminat miktarının süresinde tamamlanmaması,
o) Süreli teminat mektuplarının süresi dolmadan engeç on gün önce yenilenmemesi,
ö) Yasa dışı bahis oynatılması,oynatılmasına aracılık edilmesi, bunlara yer veya imkansağlanması veya bunların reklam ve tanıtımınyapılması,
p) Haklı bir gerekçe olmadan bilet iptal edilmesi, iptaledilen biletlerin bir yıl süresince saklanmaması veya iptaledilen biletlerin talep tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde Teşkilata teslim edilmemesi,
r) Oyunları, Teşkilat tarafından belirlenendeğerinden fazla bedelle oynatması,
s) Borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredili hesaptanoyun bedelini tahsil etmek suretiyle oyun oynatılması,
(2) Teşkilat tarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlereyeniden bayilik ruhsatı verilmez.” hükmü yeralmıştır.
Öte yandan, Spor Toto TeşkilatMüdürlüğü ile davacı arasında 6.6.2006tarihinde, 112227 Numaralı Spor Toto ve Sayısal Loto BayilikSözleşmesi imzalanmıştır.
Söz konusu Sözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258sayılı Futbol Müsabakalarında Müşterek BahislerTertibi Hakkında Kanun,Futbol Müsabakalarında MüşterekBahisler Tüzüğü, Futbolda Müşterek BahisOyunları Uygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler vetalimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmezparçası olduğu, bunların bayilere aithükümlerine, bayiinin aynen uymakla yükümlübulunduğu; Bayiinin Teşkilatın ve Başbayiinin re’senvereceği talimatlara, mevcut veya değişebilecek Yönetmelikvb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği; 8.maddenin(b) bendinde,ödeme ile ilgili maddeler ve bayiinin başbayie karşıolan yükümlülükleri de dahil olmak üzere, bayitarafından iş bu sözleşmenin maddelerine uyulmamasıhalinde bayilik ruhsatının Teşkilat tarafından ayrıcaherhangi bir gerekçe gösterilmeksizin iptal edileceği; (r)bendinde, bayilik mahallinde yasadışı yollarla oyunoynandığı veya oynatıldığınınTeşkilat, başbayi veya emniyet güçlerince tespitedildiği takdirde bundan bizzat bayiinin sorumlu olacağı vebayilik ruhsatının iptal edileceği; 8.maddesinin (b) bendinde,bayi tarafından bu sözleşmenin maddelerine uyulmamasıhalinde bayilik ruhsatının teşkilat tarafından ayrıcaherhangi bir gerekçe gösterilmeksizin iptaledilebileceğihükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu sözleşmenin hukuki niteliğiincelendiğinde;
İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuksözleşmeleri yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiğiüstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak konusu,hüküm ve koşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerekgerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukukhükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunlarınyargısal denetiminin adli yargı yerince yapılmasınakarşılık, 2577 sayılı Yasa’nın idari davatürlerinin sayıldığı 2/1-c maddesindebelirtildiği üzere,kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstünhak ve yetkilere dayanarak yaptığı idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.
Anılan düzenlemeler uyarınca, müşterekbahisler ile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisi,Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzelkişiliği haiz Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı’na ait olduğuna ve bu hak, birsözleşme ile bayilik ruhsatı alma koşullarınıtaşıyanlara devredilebildiğine göre, buna ilişkinbayilik sözleşmesinin, bir genel hizmetin yürütülmesiiçin yapılan idari sözleşme olduğuaçıktır.
Olayda, davalı idare ile davacı arasında imzalananbayilik sözleşmesi kapsamında davacı adınadüzenlenen 112227 numaralı bayilik ruhsatının iptalineilişkin işlem tesis edilmesinden sonra, yeni bilgi bulunduğuiddiasıyla "bayiiliğin iptal işleminin"kaldırılması için yapılan başvurunun zımnenreddine ilişkin işlemin iptali ile bayilik ruhsatının /bayilik sözleşmesinin devamına, ruhsatın davacıyaiadesine karar verilmesiistemiyle görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tekyanlı düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işleminiptali isteminden doğan uyuşmazlığınçözümünde, idari yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayiliksözleşmesine, hem de Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği hükümleri uyarınca tesis edildiği;İdarenin sözleşmeyi anılan Yönetmelik hükümleriuyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisi gözönüne alındığında, sadece sözleşme hükümlerininuygulanmasından kaynaklanan bir uyuşmazlıktan söz etmeolanağı da bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde idari yargı mercileri görevliolduğundan; Ankara 2. İdare Mahkemesince verilen 9.6.2016 gün veE:2016/2312, K:2016/1743 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 2.İdare Mahkemesince verilen 9.6.2016 gün ve E:2016/2312, K:2016/1743sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,30.09.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir Nurdane Ahmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy