T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/535
KARAR NO : 2019/584
KARAR TR: 30.09.2019
ÖZET: 15/08/2007 - 28/02/2014tarihleri arasında davalı şahsa yersiz ödeme yapıldığını, davalı şahsa yapılan yersiz ödemenin işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARA R
Davacı : Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı
Vekili : Av. Y.E.T.
Davalı : V.Ş.
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; davalıya Ankara Üniversitesi Tıp FakültesiHastanesi'nce verilen 15/11/2006 tarih 4492 sayılı raporun kurumcaincelenerek davalının "Adi Malul" olduğuna kararverildiğini, davalının kendi bağlı olduğu kurumcada 24/07/2007 tarihinden itibaren emekliye sevk edilmesi üzerine kendisine15/08/2007 tarihinden itibaren malul aylığıbağlandığını, Konya 1. İdare Mahkemesi'nin2009/571 E 2013/114 K sayılı kararı ile davalınınKonya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin 13/06/2013 tarih 6341sayılı raporuna istinaden malul olmadığına kararverildiğini, bu nedenle kurumca 03/08/2007 tarih ve 662647sayılı maluliyet aylığı bağlanmasınailişkin işleminin iptal edildiğini, 15/08/2007-28/02/2014tarihleri arasında davalıya 81.162,21-TL yersiz ödeme yapıldığını,davalıya yapılan yersiz ödemenin işleyecek yasal faizi ilebirlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
Konya 4. İş Mahkemesi: 2.9.2015 gün veE:2014/441, K:2015/448 sayı ile, işbu davada davalıyayapılan fazla ödemeden davalının kusurununolmadığı, bu nedenle 5510 sayılı Kanunun 96/bmaddesinin uygulanması gerektiği, bu maddeye göre dosyakapsamından hatalı işlemin tespit tarihinin 04/02/2014olduğunun tespit edildiği, bu tarihten geriye doğru 5 yılgidildiğinde 04/02/2009 tarihine ulaşıldığı, budurumda kurumun talep edebileceği geriye doğru en fazla 5yıllık sürede yapılan ödemeler toplamının66.296,34-TL olacağı sonuç ve kanaatinevarılmış ve davanın kısmen kabul kısmen reddinekarar vermiş, bu karar taraf vekilleri tarafından temyizedilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi: 24.10.2018 gün veE:2018/3954, K:2018/8498 sayı ile, somut olaydauyuşmazlığın çözümünün idariyargının görev alanına girdiği gözetilerek, 6100sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartıolan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanınusulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerekyazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıolduğu gerekçesiyle mahkeme kararını bozmuştur.
KONYA 4. İŞ MAHKEMESİ: 19.2.2019 gün veE:2018/456, K:2019/95 sayı ile, Uyuşmazlık Mahkemesinin emsalkararında 5510 sayılı Yasanın yürürlüğegirmesinden önce iştirakçi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli,dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğerkamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklaryönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem veyapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idarieylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-amaddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları ve 5434sayılı Yasa kapsamında çalışan kamu personelinekarşı açılacak davaların görüm veçözümünün idari yargı yerindeolacağı, 5510 sayılı bu Kanunun yürürlüğegirmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmaya başlayanların ise 5510 sayılıKanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabisigortalı sayılacağı ve haklarında 5434sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanununöngördüğü kural ve esaslarınuygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adliyargı yerinde çözümleneceği sonucunavarıldığı, somut olayda uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevalanına girdiği gözetilerek 6100 sayılıHMK’nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan"yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanınusulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
KONYA 2. İDARE MAHKEMESİ: 21.6.2019 gün veE:2019/553 sayı ile, Uyuşmazlık konusu olayda;Anayasamızın 135. maddesi. 4857 sayılı Kanunun 1 ve 4.Maddeleri uyarınca 15.08.2007-08.02.2014 tarihleri arasındadavalıya ödenen 81.162,21 TL yersiz ödenen aylıkiçin borç kaydı oluşturulduğu, olayınniteliğinin genel hükümler çerçevesinde tahsiledilmesi yolunda tesis edilen işlemlerden kaynaklanan alacak yada istirdatdavası niteliğine döndüğü, davanıngörüm ve çözüm yerinin adli yargının(yetkili iş mahkemesinin) görev alanına girdiğininanlaşılmış olması nedeniyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi gereğince uyarınca adli yargıdava dosyasının istenilmesine, görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesineve dosya incelemesinin görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi'ncekarar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ veAhmetARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan30.09.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalıya Ankara Üniversitesi Tıp FakültesiHastanesi'nce verilen 15/11/2006 tarih 4492 sayılı raporun kurumcaincelenerek davalının "Adi Malul" olduğuna kararverildiğini, davalının kendi bağlı olduğu kurumcada 24/07/2007 tarihinden itibaren emekliye sevk edilmesi üzerine kendisine15/08/2007 tarihinden itibaren malul aylığıbağlandığını, Konya 1. İdare Mahkemesi'nin2009/571-E, 2013/114-K sayılı kararı ile davalınınKonya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin 13/06/2013 tarih 6341sayılı raporuna istinaden malul olmadığına kararverildiğini, bu nedenle kurumca 03/08/2007 tarih ve 662647sayılı maluliyet aylığı bağlanmasınailişkin işleminin iptal edildiğini, 15/08/2007-28/02/2014tarihleri arasında davalıya 81.162,21-TL yersiz ödemeyapıldığını, davalıya yapılan 81.162,21-TLyersiz ödemenin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun"İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı” başlığınıtaşıyan 2. maddesinin birinci fıkrasında, “1.(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
(İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konuve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları,
(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar" hükmüne yer verilmiştir.
İdari davalardan olan iptal ve tam yargı davalarındadavalı daima idaredir. Bir başka deyişle, idari yargıyerinde açılan bir iptal ya da tam yargı davasınabakılabilmesi için, diğer dava koşullarınınyanı sıra, davanın idare aleyhine açılmışolması gerekmekte; idari yargı yerinde gerçek kişileraleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın, ortada idarece kamu gücünedayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'sen ve tek yanlıbiçimde tesis edilmiş bir işlem veya eyleminden dolayıhak ve menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhineaçılmış 2577 sayılı Yasa'nın 2. maddesindebelirtilen davalardan biri olmayıp; davacı idare tarafından,fazla ödendiği ileri sürülen ücretin iadesine kararverilmesi istemiyle, gerçek kişi aleyhine açılan davaolması karşısında, idari yargının görevinegiren bir dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Buna göre, idarenin, alacak istemiyle gerçek kişialeyhine açtığı davanın, özel hukukhükümleri çerçevesinde görüm veçözümünde adli yargı yeri görevlidir.
Açıklanan nedenlerle,Konya 2. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, Konya 4. İş Mahkemesinin 19.2.2019gün ve E:2018/456, K:2019/95 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 2.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Konya 4.İş Mahkemesinin 19.2.2019 gün ve E:2018/456, K:2019/95sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,30.09.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Aydemir NurdaneAhmet
TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy