T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 434
KARAR NO : 2019 / 540
KARAR TR : 30.9.2019
ÖZET : İzmir, Menemen T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda hükümlü olarak bulunan davacı tarafından, bacağındaki rahatsızlıktan dolayı tek katlı ve tek kişilik oda veya tek kat koğuşu bulunan herhangi bir infaz kurumuna naklinin yapılması istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : E. E. Davalı : Hasımsız/ AdaletBakanlığı O L A Y : MenemenT Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü bulunan davacı, dilekçesinin konubölümünde; Menemen T Tipi Kapalı C.İ.K.nunİdare ve Gözlem Kurulu BaşkanlığınınKararına itiraz hk. dedikten sonra, devamında; İdare GözlemKurulu kararında, R tipi infaz kurumuna gitmek istediğinin söylendiğini;R Tipi Kapalı İnfaz Kurumuna gidebilmek için bakımamuhtaç olmasının gerektiğini; kendisinin R tipine gitmekistemediğini, Raporunda, R tipi olmaz ise Tek Katlı Koğuşubulunan herhangi bir infaz kurumunda yaşamını devam etmesiuygundur denildiğini; bakıma muhtaçolmadığı için Adalet Bakanlığının Rtipine gitmesini uygun görmediğini, fakat bulunduğu kurumda tekkat koğuşu olan oda bulunmadığını, buranınfiziki şartlarının hastalığına uygun olmadığını;sadece tek kişilik odaların tekli olduğunu, o odalarıda kendisini vermediklerini; 5275 sayılı C.G.T.İ.H.K.nun57/5.maddesinde, “Hükümlü sağlıknedenleriyle bulunduğu kurumda kalmasının uygunolmadığı hekim önerisi ve Sağlık Kurulu Raporuylabelirlendiği takdirde başka kuruma nakil edilebilir.” denildiğiniifade ederek; tek katlı ve tek kişilik oda veya tek katkoğuşu bulunan herhangi bir infaz kurumuna hastalığınedeni ile nakil edilmek istemiyle infaz hakimliğinde davaaçmıştır. Karşıyaka İnfazHakimliği:27.2.2019 gün ve E:2019/777, K:2019/874 sayı ile,“(…)Hükümlü Emrah EREM'in kurummüdürlüğüne vermiş olduğu 19/02/2019 tarihlidilekçesi ile rahatsızlıkları nedeniyle hakkındarapor düzenlendiğini ve düzenlenen rapora istinadenRehabilitasyon Ceza İnfaz Kurumuna nakil gitmek istediğini beyanettiği, Menemen T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu İdare veGözlem Kurulu Başkanlığınca talep hakkındayetkisizlik kararı verilmiş, hükümlününitirazı üzerine dosyanın İnfaz Hakimliğimizegönderildiği anlaşılmıştır. İncelenen tüm dosyakapsamına göre; hükümlü Hakimliğimize vermişolduğu dilekçesinde tek katlı tek kişilik oda veya tekkat koğuşu bulunan herhangi bir ceza infaz kurumunahastalığı sebebiyle nakil edilmek istediğini beyanetmiş olup, 5275 Sayılı Kanunun 57/5 maddesi gereğincehükümlünün sağlık raporlarınınincelenmesi neticesinde hükümlünün nakil talebi uygungörüldüğünden hükümlününşikayetinin kabulüne yönelik aşağıdakişekilde karar vermek gerekmiştir. GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ: Hükümlü EMRAHEREM'in şikayetinin KABULÜNE…” karar vermiş, bukarara İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı itirazetmiştir. KARŞIYAKA 1.AĞIR CEZAMAHKEMESİ: 19.3.2019 gün ve Değişik İşNo:2019/1037 sayı ile, “(…)Aliağa ve Menemen Cezaİnfaz Kurumu Müdürlüğü'nün 04/03/2019 Tarih,2019/9192 sayılı yazısı ile; Adalet BakanlığıCeza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün18/06/2012 tarihli ve B.03.0. CTE.0.00.00.29.010.06.02/722-14 sayılıGenelgesi'nde; "Adlî Suçlardan Hükümlü,Hükümözlü ve Tutuklu Olan Yabancı UyruklularınNakilleri" başlığı altında "(3) Ekli 1sayılı listenin (E) ile ekli 3 sayılı listenin (D)bölümünde sayılan ceza infaz kurumlarındabarındırılan ve devamlı surette tedavi görmesi veyakontrol altında bulundurulması gereken bir hastalığıolan ve tedavilerinin bu kurumların bulunduğu yerdeyapılamayacağı, biri hastalığın uzmanı olmaküzere en az iki uzman hekimin imzaladığı ve hastanebaşhekimin onayladığı resmî rapor ileanlaşılan hükümlü ve tutuklular.Bakanlıkça diğer ceza infaz kurumlarınanakledilebilecektir." şeklinde açıklamaya ve"Hastalık Nedeniyle Nakil" başlığıaltında ise; " 6) Hükümlü veya tutuklununsağlık nedeniyle başka kuruma naklinin kurum idaresince talepedilmesi veya hükümlü ve tutuklunun kendi talebi hâlinde,sağlık nedenleriyle bulunduğu kurumda kalmasının uygunolmadığı, kurum hekiminin önerisi ve en üst amirininisteği üzerine alınacak sağlık kurulu raporuylabelirlendiği takdirde, başka kurumlara nakilleriyapılabilecektir." açıklamasına yerverilmiştir. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğü'nün 18/06/2012 tarihli Ceza İnfazKurumlarının Tahsisi ve Nakil İşlemleri konulu 151sayılı Genelgesi gereğince hükümlü veyatutukluların başka ceza infaz kuramlarına şevklerinde yetkive görev ceza infaz kurumunun bağlı bulunduğu yerCumhuriyet Başsavcılığı veya T.C. AdaletBakanlığına aittir. Nitekim Yargıtay 9. CD.'nin 19.06.2002t. ve 1511/1518 e/k. sayılı içtihadında, 4675 s. Kanun'un4. maddesinin 2. fıkrasında geçen "nakil işlem vefaaliyetleri" ibaresinin kurum idaresince yapılan işlemlerlesınırlı olduğu gerekçesinden hareketlehükümlülerin bir ceza infaz kurumundan diğerine naklininidari nitelikte olduğuna ve yargı denetiminin de idari yargıolduğuna, infaz hâkimliğinin bu hususta görevibulunmadığına karar vermiştir. Bunun sonucu olarak,hükümlünün başka ceza infaz kurumlarına sevkineyönelik talebinin kurum müdürlüklerinin yetkisikapsamında olmadığı, ayrıca AdaletBakanlığı ve Cumhuriyet Başsavcılıklarıncaverilen kararların 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunuuyarınca değerlendirilmesinin yapılamayacağıaçıktır, Bu nedenle Menemen T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumu İdare Gözlem Kurulu Başkanlığınınanılan 20/02/2019 tarih ve 2019/747 sayılı kararınıniptaline yönelik Karşıyaka İnfaz Hakimliğinin27/02/2019 tarih, 2019/777 Esas 2019/874 Karar sayılı kararınaitiraz ettiği, İtiraz üzerinedosyanın Mahkememize gönderildiğianlaşılmıştır. Mahkememizce yapılaninceleme sonucu; Kampüs içi Ceza İnfaz Kurumu nakilişlemlerinin İzmir C.Başsavcılığınınyetkisinde olduğu, şehirlerarası nakil işlemlerinin iseCeza Tevkif Evleri Genel Müdürlüğünün yetkisindeolduğu, her iki mercii tarafından alınan kararların idarikarar olduğu, bu kararları infaz hakimliğinin denetlemegörevinin bulunmadığıanlaşıldığından, itirazın kabulüneyönelik aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.KARAR-Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere; C.Savcısınınitirazının KABULÜNE, Karşıyaka İnfazHakimliğinin 27/02/2019 tarih, 2019/777 Esas 2019/874 Kararsayılı kararının İPTALİNE, Bu hususta mahkememizinGÖREVSİZLİĞİNE, Hükümlününidari yargıda dava açmakta MUHTARİYETİNE…”kesin olarak karar vermiştir. Davacı bu kez, bacağında bulunan rahatsızlıktan dolayı tek katlıkoğuşu bulunan herhangi bir ceza infaz kurumuna naklininyapılması istemiyle idari yargı yerinde,hasımsız olarak dava açmış; İdare Mahkemesidavanın Adalet Bakanlığı husumetiyle incelenmesigerektiğine karar vermiştir. İZMİR 3.İDAREMAHKEMESİ: 7.5.2019 gün ve E:2019/515 sayı ile,“(…)4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun 4.maddesinin 2. fıkrasında, hükümlülerincezalarının infazı, müşahedeye tâbitutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin,sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek vekarara bağlamak infaz hakimliklerinin görevleri arasındasayılmıştır. (…) Dosyanın incelenmesinden,İzmir. Menemen T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'ndahükümlü olarak bulunan davacı tarafından,bacağında bulunan rahatsızlıktan dolayı tek katlıkoğuşu bulunan herhangi bir ceza infaz kurumuna naklininyapılması istemiyle yaptığı başvurusunun, MenemenT Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem KuruluBaşkanlığı'nın 20.02.2019 tarih ve 2019/747sayılı kararı ile reddedildiği, Karşıyakaİnfaz Hakimliği'nin 27.02.2019 tarih ve E;2019/777. K; 2019/874sayılı kararı ile davacının talebinin yerindegörülerek söz konusu ret kararına yapılanitirazın kabulüne karar verildiği, bu karara Aliağa veMenemen Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü'nün04.03.019 tarih ve 2019/9192 sayılı yazısı ile itirazedilmesi üzerine, itirazı değerlendiren Karşıyaka 1.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 19.03.2019 tarih ve 2019/1037 D.İşsayılı kesin kararı ile uyuşmazlıkta idari yargımercilerinin görevli olduğu gerekçesiyle Karşıyakaİnfaz Hakimliği'nin 27.02.2019 tarih ve E:2019/777, K: 2019/874sayılı kararının iptali ile görevsizlik kararıverilmesi üzerine, görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır. Olayda, davacının birinfaz kurumundan başka bir infaz kurumuna nakline yönelik olduğuanlaşılan uyuşmazlığınçözümü görevinin yukarıda aktarılan 4675sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun 4.maddesinin ikinci fıkrasıçerçevesinde infaz hakimliklerine ait olduğudolayısıyla dava konusu uyuşmazlıkta adli yargımercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı merciin belirtilmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvurulmasına, dava dosyası ve Karşıyaka1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2019/1037 D.İş sayılıdosyasının anılan Mahkemeden getirtildikten sonraUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, uyuşmazlığınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin bu konuda bir karar vermesinekadar geri bırakılmasına…” karar vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, AydemirTUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 30.9.2019 günlü toplantısında: I-İLK İNCELEME:Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, İzmir, Menemen T TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda hükümlü olarak bulunandavacı tarafından, bacağındaki rahatsızlıktandolayı tek katlı ve tek kişilik oda veya tek kat koğuşubulunan herhangi bir infaz kurumuna naklinin yapılması istemiyle açılmıştır. Anayasa’nın125. maddesinin son fıkrasında; “İdare, kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür.” hükmü; 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun “İdari davatürleri ve idari yargı yetkisinin sınırı”başlıklı 2.maddesinde, “1. (Değişik: 10/6/1994 -4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır: a)(İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları, c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarhariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiiçin yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar. 2.İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukukauygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdarimahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevininkanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler. 3.Cumhurbaşkanının doğrudan doğruyayaptığı işlemler idari yargı denetimidışındadır.” hükmü yeralmıştır. Diğertaraftan; 29.3.1984 kabul tarihli ve 2992 sayılı AdaletBakanlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek KabulüHakkında Kanunun 2. maddesinde: Ceza İnfaz Kurumlarının,kurulması idari görevleri yönünden gözetim vedenetiminin yapılması ve geliştirilmesi AdaletBakanlığının görevleri arasındasayılmış; Kanunun 11. Maddesinde; “hükümlüve tutukluların sevk ve nakil işlerini yürütmek”Bakanlığın Ana hizmet Birimlerinden birisi olan Ceza veTevkifevleri Genel Müdürlüğünün görevleriarasında gösterilmiş; 5275sayılı “Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanun”un 53. ve devamı maddelerinde“Hükümlülerin Nakilleri”nin nasılolacağı ve uygulanacak kurallara yer verilmiş; hükümlülerin,kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik,hastalık, eğitim, öğretim, suç ve yargılamayeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebilecekleri;hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdanbaşka kurumlara nakledilebilmeleri için aranan koşullarınve prosedürün ne olduğu; kurumların elverişsiz veyetersiz kalması, kapsama gücünün aşılması,kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş, güvenlik, doğalafet, yangın ve büyük onarım gibi zorunlu nedenlerlebaşka kurumlara nakledilmeleri gerekli görülen hükümlülerin,yargı çevresi dışında AdaletBakanlığınca belirlenen ve konumlarına uygun olandiğer kurumlara nakledilebilecekleri hükümlerine yerverilmiş; Cezainfaz kurumlarının yönetimine, ceza ve güvenliktedbirlerinin ne şekilde yerine getirileceğine ilişkin usul veesasları düzenlemek amacıyla ve 1721 sayılı Hapishaneve Tevkifhanelerin İdaresi Hakkında Kanun, 2992 sayılıAdalet Bakanlığının Teşkilât ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin DeğiştirilerekKabulü Hakkında Kanun, 4301 sayılı Ceza İnfazKurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumunun Kuruluşve İdaresine İlişkin Kanun, 5237 sayılı Türk CezaKanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5275 sayılıCeza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 121inci maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmışolan “Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle CezaVe Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı HakkındaTüzük”ün 163.madde ile başlayan Sekizinci KısmındaHükümlülerin Nakilleri hususlarına yer verilmiş;164.maddenin 3. fıkrasında; hükümlülerin nakil işlemleriyleilgili esas ve usullerin Bakanlık tarafından belirleneceği ifadeedilmiş; Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünce hazırlanan Genelgelerde de, hükümlüve tutukluların nakil işlemleriyle ilgili usul ve esaslarınnasıl olacağı gösterilmiştir. Dosyalarınincelenmesinden, davacının Menemen T Kapalı Ceza İnfaz Kurumundahükümlü bulunduğu; rahatsızlıkları nedeniylehakkında rapor düzenlendiğini belirterek, Rehabilitasyon Cezaİnfaz Kurumuna nakil gitmek istediğini Menemen T Kapalı Cezaİnfaz Kurumu Müdürlüğü(İdare ve GözlemKurulu Başkanlığı)nden talep ettiği; bu birimtarafından talebin Adalet Bakanlığı Ceza ve TevkifevleriGenel Müdürlüğüne gönderildiği;Bakanlık tarafından, hükümlü/davacınınbakıma muhtaç olmadığından, hastalık nedeniylebaşka bir ceza infaz kurumuna naklinin uygun görülmediğininbildirilmesi üzerine; Menemen T Kapalı Ceza İnfaz KurumuMüdürlüğünce(İdare ve Gözlem KuruluBaşkanlığı), 20.2.2019 tarih, 2019/747 sayı ile,hükümlü ve tutukluların nakil taleplerinin uygungörülmesi veya görülmemesi yetkisinin AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünde olması nedeniyle kurummüdürlüğünün yetkisizliğine karar vererek,kararın hükümlüye tebliği yoluna gittiği; davacınınbunun üzerine bu karara itirazen, İnfaz Hakimliğinezdinde, rahatsızlığı nedeniyle tek katlı vetek kişilik oda veya tek kat koğuşu bulunan herhangi bir infazkurumuna nakil edilmesi istemiyle dava açtığı; budavanın görevsizlikle sonuçlanması üzerinedavacının bu defa; aynı taleplerle idare mahkemesinde davaaçtığı; dava dilekçesine,hükümlü/davacının nakil talebinin reddedildiğineilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün 28.9.2018 tarih ve…./E-6202/141791 sayılı kararını da eklediğianlaşılmıştır. Davacının talepleri vedosyaların içeriğine bakıldığında,davacı/hükümlünün, esasen; sağlıkraporuyla belgelendirdiği rahatsızlığından dolayıuygun bir cezaevine nakil talebinin Adalet Bakanlığı Ceza veTevkifevleri Genel Müdürlüğünce reddedilmesiyle oluşanişlemin/kararın iptalini amaçladığıgörüldüğünden; dava dilekçesindeki olasısorunların, idari yargı yerindeki ilk incelemesırasında dikkate alınacağı açıktır. Konuyailişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteirdelendiğinde, hükümlülerin yerleştirileceğiceza infaz kurumlarını belirleme görevinin AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğüne ait bulunduğu; bu bağlamdahükümlülerin, farklı gerekçeli nakil taleplerinin deaynı birim tarafından değerlendirildiği; davalıidarenin bu görevini bir yargı faaliyeti olarak değil idariişlem veya eylem olarak yürüttüğü;dolayısıyla davacının kalacağı ceza infazkurumunun belirlenmesi, bu nedenle yapılan nakil işlemleri ileidarenin uygulamalarından kaynaklandığı iddia edilen uyuşmazlığınidari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir. Buitibarla, kamu hizmetini yürütmekle görevlikılınmış kamu kurumunun, anılan hizmetinyürütülmesi sırasında, davacının nakiltalebini reddetmek suretiyle tesis ettiği işlemden kaynaklanandavanın görülmesi ve kamu hizmetinin yönteminceyapılıp yapılmadığının tespitinin, idariyargı yerinin görevine girdiği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerledavanın görüm ve çözümünde idariyargı yeri görevli olduğundan, İzmir 3.İdareMahkemesinin 7.5.2019 gün ve E:2019/515 sayılı başvurusununreddi gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle İzmir 3.İdare Mahkemesinin 7.5.2019gün ve E:2019/515 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,30.9.2019 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇ TOPUZ ARSLAN
Full & Egal Universal Law Academy