T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/340
KARAR NO : 2019/456
KARAR TR: 08.07.2019
ÖZET : Davalı Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından kaçak su kullanıldığı iddiasıyla davacı adına tahakkuk ettirilen para cezasının iptaliistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : M.S.A.
Vekili :Av.N.D.
Davalı : Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İSU Genel Müdürlüğü
Vekili :Av. N.B.A.
OL A Y :Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, Darıcailçesi, Bayramoğlu mahallesi, Fatih Sultan Mehmet caddesi, No:229adresinde kaçak su kullanımıyapıldığının tespit edildiğinden bahislehakkında 52.158,15 TL idari para cezası verilmesine ilişkinişlemin iptali istemiyle Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü'ne karşı idari yargı yerindedava açmıştır.
Davalıidare vekili süresi içerisinde verdiği cevapdilekçesinde davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiğini önesürerek görev itirazındabulunmuştur.
KOCAELİ2.İDARE MAHKEMESİ: 10.1.2019 gün ve E:2018/1353 sayıile, "(...) İdari işlem; idarenin, hukuk alemindedeğişiklik, yenilik doğuran irade açıklamasıolup; bir tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesiiçin, idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukukualanında gördüğü idari faaliyete ilişkinolması gerekmektedir.
İdari makamların, idari faaliyetin görülmesisırasında kullandıkları kamu gücü ise, sözkonusu makamlara, bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onlarıniradesinden bağımsız bir şekilde, hatta karşıtiradelerine rağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar veetkiler yaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneğitanıdığından, kamu gücününkullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idariyargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
3/7/2005tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncümaddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 15 inci maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi ve 23/11/1981 tarihli ve 2560sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanunun 23 üncü ve Ek 5 inci maddelerine dayanılarakhazırlanan Kocaeli Büyükşehir Belediye BaşkanlığıKocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü (İSU) Tarifeler ve Abone HizmetleriYönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde; "Bu Yönetmelik, 23/11/1981 tarihli ve 2560sayılı İSKİ Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanunun 1 inci maddesiyle belirlenen görev alanı içerisinde,her türlü su kaynaklarından sağlanan içme, kullanmave endüstri suyunun tüketicilere ulaştırılması vekullanımdan sonra uzaklaştırılmasına ilişkin hertürlü hizmet, bedel, pay, teminat ve yaptırımlarıntespiti ile bunlann tahakkuk ve tahsiline ilişkin usul ve esaslarıkapsar." hükmüne, "Kaçak sukullanımı" başlıklı 38. maddesinde ise;"Kaçak Su Kullanımı; abone olmadan sudağıtım şebeke hattından veya şube yolundanİdareye ait kuyu veya kaynaktan delerek, boru döşeyerek, motorbağlayarak veya farklı surette su temin etmek, abone olup dasayaçsız veya sayacı işletmeyecek herhangi bir tertibatlasu kullanmaktır.
a)Abonesiz ve sayaçsız su kullananlar: Tespit edildiklerindekaçak su bağlantısı ortadan kaldırılır, sukullanımı engellenir, ceza tahakkuku yapılır. Kaçakkullanımın süresi ve kaçak tüketim miktarı tahakkukedecek ceza tutarına esas oluşturur. Kaçakkullanımın başlangıç tarihinin tespitedilemediği durumlarda kullanıcının 12 aydan beri sutüketildiği kabul edilir. Buna göre;
1)Konutlarda aylık 15 m3 su tüketildiği farz edilerek,yürürlükteki konut ikinci tarifesinin 3 katı bedelle cezatahakkuk ettirilir. Bu hesap (kullanım süresi veya 12 ay x 15 m3) x(tarife bedeli x 3) formülüyle yapılır.
2)Birden fazla tuvalet ve lavabosu bulunmayan ve faaliyetinin ana unsuru olaraksu kullanılmayan ofis, büfe, bakkal gibi işyerlerinde aylık10 m3, diğer işyerlerinde ise aylık 30 m3 sutüketildiği farz edilerek yürürlükteki işyeritarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkuk ettirilir. Bu hesap(Kullanımsüresi veya 12 ay x 10 veya 30 m3) x ( Tarife bedeli x 3) formülüyleyapılır.
3)İnşaatlarda kullanılan su miktarı (Toplam İnşaatalanı/2 = m3) formülüne göre hesaplanır ve inşaattarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkuku yapılır.
4)Sanayi kuruluşlarında ve diğer abonelerde 100 m3den az olmamakkaydıyla, emsalleriyle de karşılaştırılarakbulunacak aylık tüketim miktarına yürürlüktekitarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkuk ettirilir. Bu hesap(Kullanım süresi veya 12 ay x 100 m3 veya emsal m3) x ( Tarife bedelix 3) formülüyle yapılır.
5)Kaçak su kullanımının aynı yerde tekrarıdurumunda ilk tespitteki tarihten tekrar tespit tarihine kadar geçendönem için yukarıdaki alt bentlere göre hesaplanantahakkukun 2 katı bedelle ceza alınır. Ayrıca abone hakkındakanuni işlemlere başlanır.
b) Aboneli ve sayaçsız su kullanımı: Bir abonesiolup da sayacının sökülmesi yoluyla sayaçtangeçirmeden doğrudan veya bir tertibat kurularak sualındığı durumlarda abone kaçak su kullanıyorkabul edilir. Sayacın çalışmasının kastenengellendiği ve devre dışıbırakıldığı haller de kaçak kullanımkapsamında değerlendirilir. Bu şekilde su kullanımıyapanlar tespit edildiğinde bu maddenin (a) bendinde belirtilenşekilde işlem yapılır." hükmüne yerverilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, Kocaeli ili,Danca ilçesi, Bayramoğlu mahallesi, Fatih Sultan Mehmet caddesi,No:229 adresinde kaçak su kullanımıyapıldığının tespit edildiğinden bahislehakkında 52.158,15 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemintesis edilmesi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Budurumda, Kocaeli Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü (İSU) Tarifeler ve Abone HizmetleriYönetmeliği maddeleri uyarınca kesilen idari paracezasının, idarece re'sen, karşı tarafın iradesindenbağımsız bir şekilde, tek yanlı, kamu gücükullanılarak tesis edildiği, davacı ile davalı idarearasında akdedilen su abonelik sözleşmesinden kaynaklı bir uyuşmazlıkolmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde,davacının söz konusu idari para cezası ilecezalandırılmasına ilişkin işlemden kaynaklananuyuşmazlığın görüm veçözümünün idari yargının görevalanı içerisinde bulunduğu sonucunaulaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davalı idarenin görev itirazının reddine,uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğuna..." karar vermiştir.
Davalıvekilinin, adli yargı yararına olumlu görevuyuşmazlığı çıkartılması yolundakisüresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, davadosyasının onaylı örneği Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na gönderilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI:"(...) KocaeliBüyükşehir Belediye Başkanlığı Kocaeli Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İSU)Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliğinin 2. maddesinde, Yönetmelik,23/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İSKİ Kuruluş veGörevleri Hakkında Kanunun 1 inci maddesiyle belirlenen görevalanı içerisinde, her türlü su kaynaklarındansağlanan içme, kullanma ve endüstri suyunun tüketicilere ulaştırılmasıve kullanımdan sonra uzaklaştırılmasına ilişkinher türlü hizmet, bedel, pay, teminat ve yaptırımlarıntespiti ile bunların tahakkuk ve tahsiline ilişkin usul veesasları kapsar." hükmü; 38. maddesinde, "KaçakSu Kullanımı; abone olmadan su dağıtım şebekehattından veya şube yolundan İdareye ait kuyu veya kaynaktan delerek,boru döşeyerek, motor bağlayarak veya farklı surette sutemin etmek, abone olup da sayaçsız veya sayacıişletmeyecek herhangi bir tertibatla su kullanmaktır. / a) Abonesizve sayaçsız su kullananlar: Tespit edildiklerinde kaçak subağlantısı ortadan kaldırılır, sukullanımı engellenir, ceza tahakkuku yapılır. Kaçakkullanımın süresi ve kaçak tüketim miktarıtahakkuk edecek ceza tutarına esas oluşturur. Kaçakkullanımın başlangıç tarihinin tespitedilemediği durumlarda kullanıcının 12 aydan beri su tüketildiğikabul edilir. Buna göre; /1) Konutlarda aylık 15 m3 sutüketildiği farz edilerek, yürürlükteki konut ikincitarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkuk ettirilir. Bu hesap(kullanım süresi veya 12 ay x 15 m3) x (tarife bedeli x 3)formülüyle yapılır. / 2) Birden fazla tuvalet ve lavabosubulunmayan ve faaliyetinin ana unsuru olarak su kullanılmayan ofis,büfe, bakkal gibi işyerlerinde aylık 10 m3, diğerişyerlerinde ise aylık 30 m3 su tüketildiği farz edilerekyürürlükteki işyeri tarifesinin 3 katı bedelle cezatahakkuk ettirilir. Bu hesap (Kullanım süresi veya 12 ay x 10 veya 30m3) x ( Tarife bedeli x 3) formülüyle yapılır. / 3)İnşaatlarda kullanılan su miktarı (Toplam İnşaatalanı/2 = m3) formülüne göre hesaplanır ve inşaattarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkuku yapılır. / 4) Sanayikuruluşlarında ve diğer abonelerde 100 m3 den az olmamakkaydıyla, emsalleriyle de karşılaştırılarakbulunacak aylık tüketim miktarına yürürlüktekitarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkuk ettirilir. Bu hesap (Kullanımsüresi veya 12 ay x 100 m3 veya emsal m3) x ( Tarife bedeli x 3)formülüyle yapılır. / 5) Kaçak sukullanımının aynı yerde tekrarı durumunda ilktespitteki tarihten tekrar tespit tarihine kadar geçen dönemiçin yukarıdaki alt bentlere göre hesaplanan tahakkukun 2katı bedelle ceza alınır. Ayrıca abone hakkında kanuniişlemlere başlanır. / b) Aboneli ve sayaçsız sukullanımı: Bir abonesi olup da sayacınınsökülmesi yoluyla sayaçtan geçirmeden doğrudanveya bir tertibat kurularak su alındığı durumlarda abonekaçak su kullanıyor kabul edilir. Sayacınçalışmasının kasten engellendiği ve devredışı bırakıldığı haller de kaçakkullanım kapsamında değerlendirilir. Bu şekilde sukullanımı yapanlar tespit edildiğinde bu maddenin (a) bendindebelirtilen şekilde işlem yapılır. / c) Kaçak sukullanımı ceza tahakkuklarına su bedeli ile birlikte hesaplananKatma Değer Vergisi ve Çevre Temizlik Vergisi tahakkukettirilir.” hükmü yer almaktadır.
Kamuidarelerince elektrik, su ve doğalgaz gibi belli bir tarife üzerindenbedeli belirlenmek suretiyle dağıtılan kamu hizmetlerinden,taraflar arasında imzalanan abonman sözleşmesikarşılığında yararlanılmakta olup, busözleşmelerde hizmet konusu ile şartlarının vekarşılıklı hak ve borçların belirlendiği,sözleşmede hüküm altına alınan hususlardatarafların edimlerini yerine getirmekten kaçınmalarıhalinde ise, yine sözleşme gereğince cezai şartlarailişkin hükümlerin uygulanacağı açık olduğundan,bu sözleşmelerin uygulanmasından doğanuyuşmazlıkların özel hukuk hükümleri uyarıncaadli yargı yerinde çözümleneceğitartışmasızdır.
Bununlabirlikte, bu tür kamu hizmetlerinin ifası sırasında idareile kamu hizmetinden yararlananlar arasında sözleşmeninyapılmasından önceki aşamada, idarenin tek taraflı vekamu gücüne dayalı olarak yerine getirdiği idaritasarruflarından doğan uyuşmazlıkların da idariyargı alanında çözümleneceğinin kabulügerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davalı idareye aitbirimlerce yapılan denetim ve kontrollerde, 54031298 sicil numaralıabonesi olan davacının işlettiği otelde kaçak sukullandığının tespit edildiğinden bahisle TarifelerYönetmeliğinin 38. maddesine gereğince, aboneninkullandığı ortalama su tüketimi dikkate alınarak,52.158,15 TL ceza tahakkuk ettirildiği, söz konusu tahakkukun iptaliistemiyle dava açıldığıanlaşılmaktadır.
Olayda,taraflar arasında abonelik sözleşmesi bulunduğu, oteliniçindeki havuzun kenarında sayaca bağlı olmayan musluktespit edildiği; bunun üzerine abone sözleşmesi veTarifeler Yönetmeliği hükümlerine istinaden, aboneninkullandığı su tüketimi dikkate alınarak yapılanhesaplama sonucunda kaçak su bedeli tahakkuk ettirildiğigörülmektedir.
Bunedenle, idari bir sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan,aboneler ile davalı idare arasında yapılmış su abonesözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkanuyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanunun10 ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine..." karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısı'nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI: "(..) 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılıBelediye Kanununun 14 üncü maddesinin birincifıkrasının (a) bendi, 15 inci maddesinin birincifıkrasının (b) bendi ve 23/11/1981 tarihli ve 2560sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanunun 23 üncü ve Ek 5 inci maddelerine dayanılarakhazırlanan Kocaeli Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü (İSU) Tarifeler ve Abone HizmetleriYönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde; "Bu Yönetmelik, 23/11/1981 tarihli ve 2560sayılı İSKİ Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanunun I inci maddesiyle belirlenen görev alanı içerisinde,her türlü su kaynaklarından sağlanan içme, kullanmave endüstri suyunun tüketicilere ulaştırılması vekullanımdan sonra uzaklaştırılmasına ilişkin hertürlü hizmet, bedel, pay, teminat ve yaptırımlarıntespiti ile bunların tahakkuk ve tahsiline ilişkin usul veesasları kapsar." hükmüne, "Kaçak sukullanımı" başlıklı 38. maddesinde ise;"Kaçak Su Kullanımı; abone olmadan sudağıtım şebeke hattından veya şube yolundanİdareye ait kuyu veya kaynaktan delerek, boru döşeyerek, motorbağlayarak veya farklı surette su temin etmek, abone olup dasayaçsız veya sayacı işletmeyecek herhangi bir tertibatlasu kullanmaktır.
a) Abonesiz ve sayaçsız su kullananlar: Tespitedildiklerinde kaçak su bağlantısı ortadankaldırılır, su kullanımı engellenir, ceza tahakkukuyapılır. Kaçak kullanımın süresi vekaçak tüketim miktarı tahakkuk edecek ceza tutarına esasoluşturur. Kaçak kullanımın başlangıçtarihinin tespit edilemediği durumlarda kullanıcının 12aydan beri su tüketildiği kabul edilir. Buna göre;
1) Konutlarda aylık 15 m3 su tüketildiği farz edilerek,yürürlükteki konut ikinci tarifesinin 3 katı bedelle cezatahakkuk ettirilir. Bu hesap (kullanım süresi veya 12 ay x 15ın3) x (tarife bedeli x 3) formülüyle yapılır.
2) Birden fazla tuvalet ve lavabosu bulunmayan ve faaliyetinin anaunsuru olarak su kullanılmayan ofis, büfe, bakkal gibiişyerlerinde aylık 10 m3, diğer işyerlerinde ise aylık30 m3 su tüketildiği farz edilerek yürürlüktekiişyeri tarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkuk ettirilir. Bu hesap(Kullanım süresi veya 12 ay x 10 veya 30 m3) x ( Tarife bedeli x 3)formülüyle yapılır.
3) İnşaatlarda kullanılan su miktarı (Toplamİnşaat alanı/2 = m3) formülüne görehesaplanır ve inşaat tarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkukuyapılır.
4) Sanayi kuruluşlarında ve diğer abonelerde 100 m3denaz olmamak kaydıyla, emsalleriyle dekarşılaştırılarak bulunacak aylık tüketimmiktarına yürürlükteki tarifesinin 3 katı bedelle cezatahakkuk ettirilir. Bu hesap (Kullanım süresi veya 12 ay x 100 m3veya emsal m3) x ( Tarife bedeli x 3) formülüyle yapılır.
5) Kaçak su kullanımının aynı yerdetekrarı durumunda ilk tespitteki tarihten tekrar tespit tarihine kadargeçen dönem için yukarıdaki alt bentlere görehesaplanan tahakkukun 2 katı bedelle ceza alınır. Ayrıcaabone hakkında kanuni işlemlere başlanır.
b) Aboneli ve sayaçsız su kullanımı: Bir abonesiolup da sayacının sökülmesi yoluyla sayaçtangeçirmeden doğrudan veya bir tertibat kurularak sualındığı durumlarda abone kaçak su kullanıyorkabul edilir. Sayacın çalışmasının kastenengellendiği ve devre dışı bırakıldığıhaller de kaçak kullanım kapsamında değerlendirilir. Buşekilde su kullanımı yapanlar tespit edildiğinde bumaddenin (a) bendinde belirtilen şekilde işlemyapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından,Kocaeli İli, Darıca İlçesi, Bayramoğlu Mahallesi,Fatih Sultan Mehmet Caddesi, No:229 adresinde kaçak sukullanımı yapıldığının tespitedildiğinden bahisle hakkında 52.158,15 TL idari para cezasıverilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılandavanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu idarelerince elektrik, su ve doğalgaz gibi belli bir tarifeüzerinden bedeli belirlenmek suretiyle dağıtılan kamuhizmetlerinden, taraflar arasında imzalanan abonman sözleşmesikarşılığında yararlanılmakta olup, busözleşmelerde hizmet konusu ile şartlarının vekarşılıklı hak ve borçların belirlendiği,sözleşmede hüküm altına alınan hususlardatarafların edimlerini yerine getirmekten kaçınmalarıhalinde ise, yine sözleşme gereğince cezai şartlarailişkin hükümlerin uygulanacağı açıkolduğundan, bu sözleşmelerin uygulanmasından doğanuyuşmazlıkların özel hukuk hükümleriuyarınca adli yargı yerinde çözümleneceğikuşkusuzdur.
Bununla birlikte, bu tür kamu hizmetlerinin ifasısırasında idare ile kamu hizmetinden yararlananlar arasındasözleşmenin yapılmasından önceki aşamada,idarenin tek taraflı ve kamu gücüne dayalıolarak yerine getirdiği idari tasarruflarından doğanuyuşmazlıkların ise idari yargı yerindeçözümleneceğinin kabulü gerekmektedir.
Olayda, davacı ile davalıidare arasında türü işyeri aboneliği olan bir aboneliksözleşmesinin bulunduğu, ancak, davacının busözleşme hükümlerine aykırı olarak, busözleşmenin kapsamında olan işyerine ait "oteliçinde, havuz kenarında bulunan musluğa direkbağlantı yaparak aboneli sayaçsız sukullandığı"nın tespiti üzerine davaya konuişlemin tesis edildiği görülmektedir.
Bu nedenle, idari bir sözleşmenin uygulanmasındankaynaklanmayan, davacı ile davalı idare arasındayapılmış olan su abonelik sözleşmesihükümlerine aykırı olarak "sayaçsız sukullanıldığının" tespiti sonucu alınankararın iptali istemine dayalı uyuşmazlığın,özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Kanun'un 13.maddesi uyarınca, yapılan başvurununkabulü...…” gerektiği yolunda düşüncevermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 08.07.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı idareninanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesive 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı'nca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığındangörevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü tarafından kaçak sukullanıldığı iddiasıyla davacı adınatahakkuk ettirilen 52.158,15 TL para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
03/07/2005gün ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun "BelediyeninYetkileri ve İmtiyazları’’ başlıklı 15.maddesinin (d) bendinde, özel kanunları gereğince belediyeye aitvergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarınıntarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harçdışındaki özel hukuk hükümlerine göretahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmetkarşılığı alacakların tahsilini yapmak veyayaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasındasayılmış iken, 20.11.1981 tarih ve 2560 sayılıİstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş Ve Görevleri HakkındaKanun’un 1. maddesi ile, İstanbul BüyükşehirBelediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve buamaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanlarıdevralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbulBüyükşehir Belediyesine bağlı müstakilbütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluşolarak İstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü kurulmuştur.
AnılanYasa’nın 13. maddesinin (a) bendinde, su satışı vekullanılmış suların uzaklaştırılmasınakarşılık, tarifesine göre abonelerden alınacakücretler İSKİ’nin gelirleri arasındasayılmış; aynı Yasa’nın değişik 23.maddesinde, “Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunanyerlerdeki kullanılmış sularınuzaklaştırılması, septik çukurlarınboşaltılması giderleri için ayrı tarifeleryapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletmegiderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan(aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve(...) bir kâr oranı esas alınır.
Tarifelerintespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ilebelirlenir.” hükümlerine yer verilmiştir.
23.11.1981tarihli ve 2560 sayılı İSKİ Kuruluş ve GörevleriHakkında Kununun 1'inci maddesiyle belirlenen görev alanıiçerisinde her türlü su kaynaklarından sağlananiçme, kullanma ve endüstri suyunun tüketicilereulaştırılması ve kullanımdan sonra uzaklaştırılmasınailişkin her türlü hizmet, bedel, pay, teminat veyaptırımların tespiti ile bunların tahakkuk ve tahsilineilişkin usul ve esasları kapsayan Kocaeli BüyükşehirBelediye Başkanlığı Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresiGenel Müdürlüğü (İSU) Tarifeler ve AboneHizmetleri Yönetmeliği 1.1.2018 tarihindeyürürlüğe girmiş ve "Kaçak sukullanımı" başlıklı 38. Maddesinde,
“1)Kaçak Su Kullanımı; abone olmadan su dağıtımşebeke hattından veya şube yolundan İdareye ait kuyu veyakaynaktan delerek, boru döşeyerek, motor bağlayarak veyafarklı surette su temin etmek, abone olup da sayaçsız veyasayacı işletmeyecek herhangi bir tertibatla su kullanmaktır.
a)Abonesiz ve sayaçsız su kullananlar: Tespitedildiklerinde kaçak su bağlantısı ortadankaldırılır, su kullanımı engellenir, ceza tahakkukuyapılır. Kaçak kullanımın süresi vekaçak tüketim miktarı tahakkuk edecek ceza tutarına esasoluşturur. Kaçak kullanımın başlangıçtarihinin tespit edilemediği durumlarda kullanıcının 12aydan beri su tüketildiği kabul edilir. Buna göre;
1)Konutlarda aylık 15 m3 su tüketildiği farz edilerek,yürürlükteki konut ikinci tarifesinin 3 katı bedelle cezatahakkuk ettirilir. Bu hesap (kullanım süresi veya 12 ay x 15 m3) x(tarife bedeli x 3) formülüyle yapılır.
2)Birden fazla tuvalet ve lavabosu bulunmayan ve faaliyetinin anaunsuru olarak su kullanılmayan ofis, büfe, bakkal gibiişyerlerinde aylık 10 m3, diğer işyerlerinde ise ayhk 30 m3su tüketildiği farz edilerek yürürlükteki işyeritarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkuk ettirilir. Bu hesap(Kullanım süresi veya 12 ay x 10 veya 30 m3) x (Tarife bedeli x 3)formülüyle yapılır.
3)İnşaatlarda kullanılan su miktarı (Toplamİnşaat alanı/2 = m3) formülüne görehesaplanır ve inşaat tarifesinin 3 katı bedelle ceza tahakkukuyapılır.
4)Sanayi kuruluşlarında ve diğer abonelerde 100 m3 denaz olmamak kaydıyla, emsalleriyle dekarşılaştırılarak bulunacak aylık tüketimmiktarına yürürlükteki tarifesinin 3 katı bedelle cezatahakkuk ettirilir. Bu hesap (Kullanım süresi veya 12 ay x 100 m3veya emsal m3) x (Tarife bedeli x 3) formülüyle yapılır.
5)Kaçak su kullanımının aynı yerdetekrarı durumunda ilk tespitteki tarihten tekrar tespit tarihine kadargeçen dönem için yukarıdaki alt bentlere görehesaplanan tahakkukun 2 katı bedelle ceza alınır. Ayrıca abonehakkında kanuni işlemlere başlanır.
b)Aboneli ve sayaçsız su kullanımı: Bir abonesiolup da sayacının sökülmesi yoluyla sayaçtangeçirmeden doğrudan veya bir tertibat kurularak sualındığı durumlarda abone kaçak su kullanıyorkabul edilir. Sayacın çalışmasının kastenengellendiği ve devre dışıbırakıldığı haller de kaçak kullanımkapsamında değerlendirilir. Bu şekilde su kullanımıyapanlar tespit edildiğinde bu maddenin (a) bendinde belirtilenşekilde işlem yapılır.
c)Kaçak su kullanımı ceza tahakkuklarına subedeli ile birlikte hesaplanan Katma Değer Vergisi ve ÇevreTemizlik Vergisi tahakkuk ettirilir.” hükmüne yerverilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden, Kocaeli İli, Darıca İlçesi,Bayramoğlu Mahallesi, Fatih Sultan Mehmet Caddesi, No:229 adresindedavacıya ait olan işyerinde yapılan kontrolde otel içindehavuz kenarında bulunan musluktan direk bağlantı yapılaraksu kullanılmadığının ve kaçakkullanımın türünün "aboneli sayaçsızsu kullanımı" olduğunun 9.6.2018 tarihinde KocaeliBüyükşehir Belediyesi İSU GenelMüdürlüğünün kaçak ve/veya usulsüz sukullanım tutanağı ile tespit edildiği; bu tutanakdoğrultusunda 17.9.2018 tarihli olurla işyerinde aboneli,sayaçsız su kullanıldığı dolayısıylaİSU Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliğinin 38/B maddesinegöre kaçak su kullanımından dolayıdavacının siciline 52.158,15-TL'lik para cezası tahakkukettirildiği; uygunsuz olarak bağlanan tesisatın körlenerek,iptal edildiği; su kullanımı yapılacak ise ivediliklekuruma müracaat edilerek abone olunması gerektiği; aksi haldekurumca yapılacak ikinci bir kontrolde tekrar aykırılıklartespit edilirse yasal işlem yapılacağı; paracezasının 14 gün içerisinde ödenmemesi halindeYönetmeliğin 37. Maddesi hükmünün yerinegetirileceği yolunda işlem tesis edildiği; davacınınbu işleme bir dizi itirazda bulunduğu; ancak bir sonuçalamadığı, dolayısıyla işlemin iptali istemiyledava açıldığıanlaşılmıştır.
Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü, Anayasada belirtilen mahallimüşterek ihtiyaçları karşılamak amacıdoğrultusunda belediyelerce yerine getirilen kamu hizmetleri arasındayer alan su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek üzere;Büyükşehir belediyesine bağlı, müstakilbütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kanunlakurulmuş bir kamu kuruluşudur.
Böyleolmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığıhizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacakyargı düzenini belirleyebilmek için, işlemin özelhukuk ilişkilerinden veya kamusal yetkilerin kullanılmasındandoğup doğmadığına bakmak gerekir.
Kamuidarelerince elektrik, su ve doğalgaz gibi belli bir tarife üzerindenbedeli belirlenmek suretiyle dağıtılan kamu hizmetlerinden,taraflar arasında imzalanan abonman sözleşmesikarşılığında yararlanılmakta olup, busözleşmelerde hizmet konusu ile şartlarının vekarşılıklı hak ve borçların belirlendiği,sözleşmede hüküm altına alınan hususlardatarafların edimlerini yerine getirmekten kaçınmalarıhalinde ise, yine sözleşme gereğince cezai şartlarailişkin hükümlerin uygulanacağı açıkolduğundan, bu sözleşmelerin uygulanmasından doğanuyuşmazlıkların özel hukuk hükümleriuyarınca adli yargı yerinde çözümleneceğitartışmasızdır.
Bununlabirlikte, bu tür kamu hizmetlerinin ifası sırasında idareile kamu hizmetinden yararlananlar arasında sözleşmeninyapılmasından önceki aşamada, idarenin tek taraflı vekamu gücüne dayalı olarak yerine getirdiği idaritasarruflarından doğan uyuşmazlıkların da idariyargı alanında çözümleneceğinin kabulügerekmektedir.
Olayda,taraflar arasında abonelik sözleşmesi bulunduğu,davacının işyerinde sayaçtan geçirilmeyen birmusluğun tespit edildiği; bunun üzerine AboneSözleşmesi ve onun işaret ettiği TarifelerYönetmeliği hükümlerine istinaden ve aboneninkullandığı su tüketimi dikkate alınarak yapılanhesaplama sonucunda kaçak su bedeli tahakkuk ettirildiğigörülmektedir.
Bunedenle, idari bir sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan,aboneler ile davalı idare arasında yapılmış su abonesözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkanuyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı idare vekilinin görevitirazının reddine ilişkin Kocaeli 2.İdare Mahkemesinceverilen 10.1.2019 gün ve E:2018/1353 sayılı GörevlilikKararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nca yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Kocaeli 2.İdare Mahkemesince verilen 10.1.2019gün ve E:2018/1353 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA, 08.07.2019 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy