T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 373
KARAR NO : 2019 / 437
KARAR TR : 8.7.2019
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. A. Türk Sigorta Şirketi
Vekilleri : Av.H.L. P.-Av.D.P.
Davalı : Zonguldak Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. R. E.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkili şirkettarafından sigortalı 67 ... 901 plakalı aracın 13/02/2017tarihinde Zonguldak ili Merkez ilçesi Terminal istikametinden gelipMilli Egemenlik caddesi üzerinden Uğur Mumcu Kavşağıistikametine seyir halinde iken, Tır Parkı önünegeldiği esnada, diğer araçların ıslak ve buzlanmadandolayı kayganlaşmış zeminde kaymalarınıgörmesi üzerine yavaşladığı sırada,aynı istikamette sağ şeritte seyir halinde bulunan 67 ... 852plakalı aracın kaygan yol nedeniyle duramayarak sol önkısmı ile önce aynı istikamette seyir halinde bulunan 78 SP639 plakalı aracın sağ dikiz ayna kısımlarına,sonra 67 ... 901 plakalı aracın sağ kısımlarınaçarpması, arkadan gelerek diğer araçların dakaygan zeminden dolayı birbirlerine çarpması sonucuhasarlı kaza meydana geldiğini; olay mahallinde tutulan kazatutanağına göre kazaya, zeminin ıslak vebuzlanmasından kaynaklanan kayganlaşmanın olması nedeniylegerekli tedbirlerin alınmaması, yolun bakım veonarımının yapılmaması, buzlanma için yolda önlemalınmaması ve önleyici trafik işaret levhalarıkonmamasının sebep olduğunu, buna bağlı olarakdavalının hizmet kusurunun oluştuğunu; hasar nedeniyleyaptırılan ekspertiz incelemesi sonucunda sigortalıaraçta 3.509,00 TL. hasar tespit edildiğini, bu bedelinsigortalıya ödendiğini; idareye yapılan başvurudansonuç alamadıklarını, ödeme nedeniylemüvekkilinin sigortalının haklarına halef olduğunuifade ederek; kazanın oluşumunda davalı idarenin kusurluolduğundan bahisle araçta oluşan 3.509,00 TL zararındavalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziile birlikte davalı idareden tazmini istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
ZONGULDAKİDARE MAHKEMESİ: 20.4.2018 gün ve E:2017/1227, K:2018/387sayı ile, 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 1., 2., 19.1.2011 günlü Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. ve geçici 21. maddesihükmüne yer verdikten sonra; (…)Uyuşmazlık Mahkemesi yerleşik kararlarına göre idare,tıpkı özel hukuk kişileri gibi özel hukuksözleşmeleri yapabildiği gibi kamusal yetkisinin verdiğiüstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, konusu,hüküm ve koşulları bakımından özel hukuksözleşmesinden farklı olan sözleşmelerde yapar ki,idare hukuku esaslarına tabi olan bu sözleşmeler "idarisözleşme" olarak adlandırılır. İdareningenel ehliyetini kullanarak sözleşme serbestisi ve taraflarıneşitliği gözetilerek gerçekleştirdiğisözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabiolması ve dolayısıyla bunlar ile bu sözleşmelerinuygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların yargısaldenetiminin adli yargı yerinde diğer yani idari sözleşmelerile bu sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklar ise idariyargı yerinde dava konusu edilebilmektedir.
Bu durumda,uyuşmazlığın idari bir işlemden veya eylemdenkaynaklanmadığı, davacı sigorta şirketi ile zarargören arasındaki sigorta poliçesindenkaynaklandığı açıktır. Kaldı ki 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilenkararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerinikapsadığı anlaşıldığındanuyuşmazlığın sözleşme hükümleri ileözel hukuk kuralları çerçevesindeçözümlenmesi gerektiğinden, eldeki davanıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca GÖREVYÖNÜNDEN REDDİNE…” temyiz/istinaf yolu kapalıolmak üzere karar vermiş; bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargıyerinde dava açmıştır.
Zonguldak1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 4.6.2018 gün ve E:2018/177, K:2018/245 sayıile, “(…) Dava, haksız eylem nedeniyle maddi tazminatistemine ilişkindir.
Tümdosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; DavalıZonguldak Belediye Başkanlığı'nın bir kamu tüzelkişiliği olup, işlem ve eylemleri kamusal niteliktaşır. Somut olayda, davalı tarafından zeminin ıslakve buzlanmasından kaynaklanan kayganlaşmanın olmasınedeniyle gerekli tedbirleri almadığı ve yolun bakım veonarımının yapılmadığı, buzlanma içinyolda önlem alınmadığı, önleyici trafikişaret levhalarının konmaması nedeniyle davaya konukazanın meydana geldiğini ileri sürülmüştür.Görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hizmetkusuru niteliğindedir. İdarenin hizmet kusurlarından doğanzararlardan dolayı; İdari yargılama UsulüYasası'nın 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşıidari yargı yerinde tam yargı davası açılmasıgerekir. Görev sorunu, açıkça veya hiç ilerisürülmese de kendiliğinden (re'sen) dikkate alınacağıve dava şartlarından olduğu ve davanın idari yargıdagörülmesi gerektiğinden görev yönündendavanın usulden reddine karar verilerek aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Mahkememizingörevsizliği nedeniyle, davanın dava şartıyokluğundan usulden REDDİNE…” karar vermiş, istinafyoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi21. Hukuk Dairesi: 28.2.2019 gün ve E:2019/88, K:2019/231 sayı ile,istinaf başvurusunun kabulü ile, Zonguldak 1.Asliye HukukMahkemesi'nin 04/06/2018 tarih ve 2018/177 Esas 2018/245 Karar sayılıkararının HMK'nın 353/(l)-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına;dosyanın yargılamayı ertelemek suretiyle (UMK m. 19/1),görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmakve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararınakadar erteleyerek anılan mahkeme kararı sonucuna uygun bir kararverilmek üzere Zonguldak 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine kararvermiştir.
ZONGULDAK1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 25.4.2019 gün ve E:2019/108 sayıile, kaldırma kararı doğrultusunda idare mahkemesinceverilmiş bulunan görevsizlik kararınınkesinleşmiş olduğunun anlaşıldığıgerekçesiyle, mahkemeleri ile görev uyuşmazlığıdoğduğundan dosyanın uyuşmazlığınçözümü açısından UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi kararınakadar dosyanın yargılamasının ertelenmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 8.7.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Asliye Hukuk Mahkemesince,2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari ve adli yargı yerleriarasında görev uyuşmazlığınındoğduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda meydana gelen trafik kazasındasigortalı aracın uğradığı hasar bedeliniödeyen sigorta şirketinin, zararının davalı idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminatdavasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden; davacı sigorta şirketi tarafından sigortalı67 ... 901 plakalı aracın karıştığı trafikkazasında maddi hasar oluştuğu; kazanın ve maddi hasarınoluşmasında Zonguldak Belediye Başkanlığınınkusur ve sorumluluğunun bulunduğu iddia edilerek; aracınzararlarına karşılık poliçe sahibineödenmiş olan 3.509,00-TL bedelin, davalıya başvuru tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idaredenrücuen tazmini istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarınınadli yargıda görüleceğini öngörmektedir.İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiğigibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargıkolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilenkararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Zonguldak 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.4.2019 gün veE:2019/108 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Zonguldak 1.AsliyeHukuk Mahkemesinin 25.4.2019 gün ve E:2019/108 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 8.7.2019 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy