T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 309
KARAR NO : 2019 / 441
KARAR TR : 8.7.2019
ÖZET : İkitelli Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı’nın özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılacağı gözetildiğinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle, anılan davalıya karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : B. Petrol Ürünleri VeTicaret A.Ş. Vekilleri : Av. A. A.- Av. D. A. Davalı : İkitelli Organize SanayiBölgesi Başkanlığı Vekili : Av. S. S. O L A Y : Davacı vekilidilekçesinde; müvekkilinin İkitelli Organize SanayiBölgesi’nde 583 Ada ve 6 Parsel üzerinde kurulu akaryakıtistasyonunun maliki olduğunu; müvekkili tarafındanişletilen akaryakıt ve LPG istasyonunun, dava dışı A.İnşaat Akaryakıt Otomotiv Ant. San. ve Tic. A.Ş’nin,maliki olduğu 583 ada 7 parsele bitişik komşu parseldebulunduğunu; A.’ın maliki olduğu 583 Ada 7 Parsele, 1996tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında MüstakilSanayi Alanı, 1/1000 Ölçekli uygulama imar planında iseSosyal Tesis alanı fonksiyonu tanınmış iken, Çevreve Şehircilik Bakanlığı tarafından 08.02.2012 tarih ve1935 sayı ile onaylanan 1/5000 Ölçekli nazım imarplanı ve 1/1000 Ölçekli Uygulama imar planıdeğişikliği ile Konut Dışı KentselÇalışma alanı fonksiyonu tanındığını;yapılan plan değişikliğine karşı taraflarıncaaçılmış olan iptal davası neticesinde, plandeğişikliğinin yetki yönünden iptal edildiğini veböylece parselin imar planındaki fonksiyonunun 1996yılındaki planlardaki fonksiyona avdet ettiğini; plan iptalkararı ile birlikte taşınmazın plansız hale geleceğiakla gelse de, 583 Ada 7 Parsele verilmiş olan yapıruhsatının ihya edilmesi talebi ile İstanbul 4.İdareMahkemesi’nin 2015/458 E sayılı dosyasındaki kararınbozulmasına ilişkin Danıştay 6. Daire’nin 2016/3280 Eve 2018/2515 sayılı kararında, dava konusu parselin imardurumunun daha evvelki planda yer alan fonksiyona avdet edeceğininbelirlenmiş olduğunu; sonuç olarak, 583 Ada 7 Parselsayılı taşınmazın, hali hazırda imarplanlarında akaryakıt ve LPG alanında yeralmadığını; plan iptal kararı verilmeden evvel, 583Ada 7 Parsel üzerinde akaryakıt ve LPG istasyonu yapabilmekamacı ile, davalı idare tarafından A.’a yapıruhsatı verildiğini, bilahare yapı kullanma izin belgesi,akabinde de 23.12.2015 tarihli 2015/1835 sayılı işyeriaçma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiş isede, taraflarınca söz konusu idari işlemlere karşıayrı ayrı iptal davasıaçıldığını ve davalarıntamamının kabul ile sonuçlandığını,böylece A.’a verilmiş olan tüm ruhsat ve izinlerin iptaledildiğini; bu ruhsat ve izinlerin iptal edilmesinden önce, A. lehineEPDK tarafından hem Akaryakıt Bayilik Lisansı hem de LPG BayilikLisansı düzenlenmiş olduğunu; taraflarınca, heriki lisansın iptali için iptal davasıaçıldığını ve asgari mesafe koşulununsağlanmamış olmasından ötürü, her iki lisansında iptal edildiğini, A. ve EPDK tarafından, iptalkararlarının kaldırılması için istinaf yolunabaşvurulmuş ise de, istinaf başvurularının da red ilesonuçlandığını; plan iptal kararınınverilmesinden sonra, A. tarafından Mülga Bilim Sanayi ve TeknolojiBakanlığı’na, 583 Ada 7 Parselin 1/5000Ölçekli Nazım İmar Planında ve 1/1000Ölçekli Uygulama İmar Planında, imar fonksiyonunAkaryakıt ve LPG olarak değiştirilmesi için müracaatedildiğini, Bakanlık tarafından plan değişikliğitalebinin kabul edilerek planların askıyaçıkartıldığını; taraflarınca, planlaraskıda iken süresi içinde itiraz edildiğini, Bakanlık tarafından yapılan inceleme neticesinde plana itirazlarınınkabul gördüğünü ve plan değişikliğiişleminin ortadan kaldırıldığını;anlaşılacağı üzere, 583 Ada 7 parsel üzerinde,hukuka aykırı işlemler silsilesi içinde hasbelkader birbina yapıldığını ve parselin kısa bir sürede olsa akaryakıt ve LPG istasyonu olarak faaliyet gösterdiğini;ancak, gerek açılmış olan iptal davaları, gerekse deyapılmış olan idari başvurular sonucunda 583 Ada 7 Parselüzerinde akaryakıt ve LPG istasyonu faaliyetininyürütülmesinin hukuken ve teknik olarak mümkünolmadığının anlaşıldığını; halböyle olmakla beraber, A. tarafından 3194 sayılıKanun’a eklenen Geçici 16. madde ile getirilmiş olan,kamuoyundaki tabiri ile imar barışından faydalanmak sureti ile,583 Ada 7 Parsel ile ilgili olarak yapı kayıt belgesi alındığınıve bu yapı kayıt belgesine dayanılarak da davalı idareye,parsel üzerinde Akaryakıt ve LPG istasyonu faaliyetiyürütülmek üzere İşyeri Açma veÇalışma Ruhsatı verilmesi için müracaatta bulunulduğunu; davalı idare tarafından da, başvuru üzerine hukukaaykırı olarak, A.’a 17.07.2018 tarihli 2018/1241Sayılı İş Yeri Açma ve ÇalışmaRuhsatı verildiğini; işlemin imarmevzuatına, Karayolları KenarınaYapılacak Ve Açılacak Olan Tesisler HakkındaYönetmeliğe, asgari mesafe koşuluna aykırıolduğunu, ayrıca ruhsat alınması içinsağlanması gereken diğer koşulların dasağlanamadığını ifade ederek; davalıtarafından A. İnşaat Akaryakıt Otomotiv Ant. San. ve Tic.A.Ş’ne akaryakıt ve LPG istasyonu açmasıiçin verilmiş olan İşyeri Açma veÇalışma Ruhsatı’nın iptaline iptalinekarar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. Davalı vekili, süresiiçinde verdiği cevap dilekçesinde 4562 sayılıKanunun 5. maddesinden söz ederek, Kanunda özel hukuk tüzelkişisi olduğu tanımlanan Organize Sanayi Bölgesininaleyhine açılacak davaların adli yargı yerindegörüleceği, bu sebeple davanın yargı yolu nedeniylereddine karar verilmesini talep ederek, görev itirazındabulunmuştur. İSTANBUL 13.İDAREMAHKEMESİ: 22.2.2019 gün ve E:2018/1438 sayı ile,“(…)5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyeningörev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinde;" (...) 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunuhükümleri saklıdır. (...) " düzenlemesi yeralmıştır. 4562 Sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanununun 4. Maddesinin 14. Fıkrasında;"Yürürlüğe giren imar plânına görearazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşasıve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açmave çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir vedenetlenir. İşyeri açma ve çalışmaruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresihesabına yatırılır." düzenlemesine yerverilmiştir. İdari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırılık sebebiyle iptalleri için menfaatleriihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarının;idari dava türlerinden biri olduğu idare hukukunun bilinenilkelerindendir. İdare, idare hukukualanında kamu gücüne dayalı olarak re-sen ve tek yanlıirade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğuişlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıylaidari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak buişlemler özel yasal düzenlemeler dışında, idariyargı denetimine tabi bulunmaktadır. Dava dosyasınınincelenmesinden; İkitelli Organize Sanayi Bölgesisınırları içinde, davalı idare yanında davayakatılanın maliki olduğu 583 ada, 7 parsel üzerindeakaryakıt istasyonu işletmek üzere verilen 23.12.2015 tarihli,2015/1835 sayılı işyeri açma ve çalışmaruhsatının iptali istemiyle açılan davada, işyeriaçma ve çalışma ruhsatının 4.6.2015 tarihli,14 sayılı komisyon kararı ile ihya edilen yapıruhsatına dayanılarak verildiği, ancak 583 ada, 7 parseleilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığıtarafından 8.2.2012 tarihli, 1935 sayılı işlem ile 1/5000ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulamaimar planı değişikliği ile söz konusu parsele"konut dışı kentsel çalışmaalanı" fonksiyonu verildiği ve "ilgili kurum vekuruluşlardan onay almak koşulu ile parsel üzerineakaryakıt istasyonunun kurulabileceği" plan notununeklendiği, sözü edilen plan değişikliğininİstanbul 10. İdare Mahkemesinin 2013/2441 sayılıkararıyla iptal edildiği, bu kararın, temyiz incelemesi sonundaDanıştay 6. Dairesinin 16.10.2014 tarihli, E:2014/665, K: 2014/6024sayılı kararıyla bozulmakla birlikte, aynı Dairenin 12.4.2016tarihli, E;2015/2581, K: 2016/1620 sayılı kararıyla karardüzeltme isteminin kabul edilip, onandığı, böylecedava konusu parselde akaryakıt istasyonu çalıştırmakamacıyla müdahil şirkete verilen işyeri açma veçalışma ruhsatının dayanağı durumundakiyapı ruhsatına dayanak imar plan değişikliğininyürürlükte olmadığı, işyeri açma veçalışma ruhsatına dayanak yapı ruhsatınınihya edilmesine ilişkin işlemin de, 17.10.2017 tarihli,2017/1754 sayılı karar ile iptaline karar verildiği,müdahilin 583 ada, 7 nolu parselde akaryakıt istasyonu işletmesiiçin davalı idare tarafından düzenlenen dava konusuişyeri açma ve çalışma ruhsatında da hukukauygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusuişlemin iptali yolunda İstanbul 9. İdare Mahkemesince verilen17.10/2017 tarihli, E:2016/586, K:2017/1756 sayılı kararın iseistinaf incelemesi neticesinde Dairemizin 17.05.2018 günlü, E:2018/l115, K:2018/1391 sayılı ilamı ile talebin reddedildiğianlaşılmaktadır. Yukarıda yargısalsüreçlerine yer verilen maddi olgular sonrasında 3194sayılı Yasanın Geçici 16. Maddesi uyarıncadavalı idare yanında davaya katılan şirket tarafındanyapılan yapı kayıt belgesi başvurusu üzerinedüzenlenen yapı kayıt belgesi dayanak alınarak ilgili maddeiçeriğinde yer bulan " YAPI KAYIT BELGESİ YAPININKULLANIM AMACINA YÖNELİKTİR" hükmüçerçevesinde uyuşmazlığa konu işyeriaçma ve çalışma ruhsatının tanzimolunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda; dava konusuişyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesiişleminin kamu gücü kullanılarak tesis edilen bir idariişlem olduğu anlaşıldığından, 2577sayılı Kanunların yukarıda alıntı yapılanhükümleri uyarınca idari işlemlerin hukukaaykırılığından kaynaklanan iptal davalarınıngörüm ve çözümünün idari yargımercileri tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğindendavalı idarenin görev itirazının reddi gerektiğisonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle;davalı Organize Sanayi BölgeMüdürlüğü'nün görev itirazınınreddine, Mahkememizin bu uyuşmazlıkta görevliolduğuna…” karar vermiştir. Davalı vekilitarafından süresi içinde verilen dilekçe ile olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe, davadosyasının onaylı örneği ile birlikteYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI: “(…)2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun“İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı” kenar başlıklı 2. maddesinde, idaridava türleri: a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak sayılmıştır. Kamu kurumlarıncaalınan idari kararların yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ilerisürülerek açılan ve 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunun 2. maddesinde tanımlanan iptaldavalarının amacı, idari işlemlerin idari yargıorganlarınca denetlenerek, idarenin hukuka uygunluğununsağlanmasıdır. Öte yandan, 5393sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev vesorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde 4562sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerininsaklı olduğu belirtilmiştir. Diğer taraftan, 4562sayılı Kanunun 3/h maddesine göre organize sanayi bölgeleri(OSB) "... Sanayinin uygun görülen alanlardayapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşmeve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyiyönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişimteknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plandâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla,sınırları tasdik edilmiş araziparçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilindegerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları veteknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlıbir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsisedilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine görekurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımındaverimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini,"ifade etmektedir. Kanunun 4/14. maddesinin “Yürürlüğegiren imar plânına göre arazi kullanımı, yapı vetesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıylailgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir.İşyeri açma ve çalışma ruhsatınınverilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresihesabına yatırılır I" hükmü; 5/1. maddesinin“OSB, müteşebbis heyetin başvurusu üzerineBakanlıkça verilen kamu yararı kararı vesınırları belirlenmiş yetki çerçevesindekamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir özel hukuktüzel kişiliğidir.” hükmü ve 8. maddesindegeçen “Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en azdördü kendi üyeleri arasından olmak üzereseçeceği beş asıl, beş yedek üyedenoluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sonaerdiği OSB ’lerde, yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecekkriterlere göre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyedenoluşur. Yönetim kurulu üyeleri dört yıl içinseçilir./ Yönetim kurulu üyeleri kendi aralarında birbaşkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en azayda iki defa toplanır ve toplantı salt çoğunluk ileyapılır. Geçerli bir mazereti olmadan üst üsteyapılan üç toplantıya veya mazereti olsa dahi altıay içinde yapılan toplantıların en az yarısınakatılmayan üyeler üyelikten çekilmişsayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oylarıneşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir./Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü vebenzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararlarıçerçevesinde OSB’nin sevk ve idaresini yürütmeklegörevlidir şeklindeki hükümler karşısında,OSB yönetimlerinin özel hukuk tüzel kişiliğiolduğu tartışmasızdır. Yine anılan Kanunun 25/5. maddesinegöre de OSB'lerde tutulacak defterler ve genel kurultoplantılarında görevlendirilecek Bakanlık temsilcisikonularında OSB mevzuatında hüküm bulunmayan hâllerde6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlereilişkin hükümlerinin uygulanacağı hükmübulunmaktadır. Yapılan inceleme sonucunda,İkitelli OSB Müdürlüğünün, 4562sayılı OSB Kanunu kapsamında kurulduğuanlaşılmıştır. Yukarıdakiaçıklamalara göre, İkitelli OSB içinde faaliyetgösteren davacı şirketin komşu parselinde bulunan davadışı şirkete işyeri açma veçalışma ruhsatı verilmesine ilişkin işleminiptaline dair davanın özel hukuk hükümlerine göre adliyargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir. Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesinin; 03/03/2014 tarihli ve 2014/60-156 E.-K. sayılı; 30/11/2015tarihli ve 2015/752-770 E.-K. sayılı ve 15/02/2016 tarihli ve2016/21-58 E.-K. sayılı emsal kararlarında da bu hususlarınvurgulandığı görülmektedir. KARAR : Yukarıdaaçıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanunun 10 ve 13.maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine …”karar vermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 10. ve 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısı'nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI: “(…)Kamukurum ve kuruluşları dışında, yasayla görevli veyetkili kılınan özel hukuk tüzel kişileri de,üstlendikleri kamusal faaliyetler çerçevesinde idare hukukualanında idari işlemler tesis edip, idari eylemleryapabilmektedirler. Anılan özel hukuk tüzel kişileri, biryandan statüleri gereği özel hukuk alanında tasarruftabulunurken, bir yandan da yasalarla tanımlanan idari işlevleri, idarehukukunun ilke ve kuralları çerçevesinde idari işlemlerve idari eylemlerle yerine getirmektedirler. 4562 sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanununun 3. maddesinin (h) bendinde, organize sanayibölgeleri (OSB), sanayinin uygun görülen alanlardayapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşmeve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyiyönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişimteknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plandâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla,sınırları tasdik edilmiş araziparçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilindegerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları veteknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlıbir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsisedilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine görekurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımındaverimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgeleri olaraktanımlanmış; 4. maddesinde, "OSB. yer seçimineilişkin yönetmeliğe göre uygun görülen yerlerdeBakanlığın onayı ile kurulur. OSB lere ait yerseçimi, Bakanlığın koordinatörlüğündeilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerininkatılımıyla oluşan yer seçimi komisyonunun yerindeyaptığı inceleme sonucunda, varsa üst ölçekliplan "kararları dikkate alınarak yapılır. Komisyondakararlar oybirliği ile alınır. Oybirliğisağlanamaması durumunda yer seçimi ile ilgili nihai karar,yönetmelikte belirlenen esaslar doğrultusunda Bakanlıkçaverilir. Mevzuat gereğince korunması gereken ve sanayi tesislerininkurulmasına izin verilmeyen alanlar OSB yeri olarak incelemeyealınmaz. OSB alanı içinde Hazine veya kamu kurum vekuruluşlarına ait arazilerin bulunması hâlinde; buaraziler, talep edilmesi ve başkaca bir sakıncası bulunmamasıdurumunda, 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılıYatırımların ve İstihdamın Teşviki ile BazıKanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2 ncimaddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındakiillerde bedelsiz devredilir. Diğer illerde ise 2/7/1964 tarihli ve 492sayılı Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinde yer alanharca esas değerleri üzerinden peşin veya taksitle ödenmeküzere OSB lere satılır. Buna ilişkin usul ve esaslarBakanlık ile Maliye Bakanlığınca müşterekenbelirlenir. Toplu Konut İdaresi Başkanlığımülkiyetinde bulunan stok araziler ise ilgili mevzuatına göreOSB tüzel kişiliğine tapuda devredilirken 29/4/1969 tarihli ve1164 sayılı Arsa Üretimi ve Değerlendirilmesi HakkındaKanunun 11 inci maddesinde belirtilen şerh tapuya işlenmez.Seçilen alanda özel mülkiyette olan araziler bulunmasıhâlinde bu araziler rızaen satın alma veyakamulaştırma yoluyla iktisap edilir. Bu niteliktetaşınmazlar hakkında 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu hükümleri uygulanır. Yerseçiminin kesinleşmesinden sonra OSB sınırlarıdışında kalan alanların planlanması Çevre veŞehircilik Bakanlığı ve/veya ilgili belediyetarafından en geç bir yıl içinde yapılır.Bununla ilgili usul ve esaslar Bakanlık ve Çevre ve ŞehircilikBakanlığınca müştereken belirlenir. OSB alanıdışındaki içme ve kullanma suyu, karayolu, demiryolu,elektrik ve doğalgaz bağlantıları ile ilgili iş veişlemler Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum vekuruluşlarca yerine getirilir. Yer seçimi kesinleştirilenalandaki büyükşehir belediyesi, il belediyesi, ilçebelediyesi, belde belediyesi, 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılıTürkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununagöre kurulan sanayi odası, yoksa ticaret ve sanayi odası, o dayoksa ticaret odası, il özel idaresi veya yatırım izleme vekoordinasyon başkanlığı temsilcileri ile alanınhiçbir belediye sınırı içinde olmamasıhâlinde il belediyesi, ilçe belediyeleri ile bu ilçelerdekiodalar valilik uygun görüşüne istinaden OSBkuruluşunda yer alabilir. OSB kuruluşuna katılan kurum vekuruluşların temsilcileri ve vali tarafındanimzalanmış kuruluş protokolünün Bakanlıkçaonaylanması ve sicile kaydı ile OSB tüzel kişilikkazanır. OSB kuruluşunda, altıncı fıkrada belirtilenusuller çerçevesinde belirlenen odanın yer almasızorunludur. İhtisas OSB'lerde konuyla ilgili mesleki kuruluşlar veteşekküllerin temsilcileri, talepleri hâlindemüteşebbis heyete dâhil edilirler. Tüzel kişilikkazanan OSB'lerden, kuruluş tarihinden itibaren altı ayiçerisinde kamulaştırma işlemlerine başlayıp,iki yıl içerisinde uzlaşılamayan tüm parselleriçin tespit ve tescil davası açmayan veya tüm parselleriçin açılan davalar neticesinde 2942 sayılıKanunun 10 uncu maddesinde belirtilen süreler içerisinde bedeliödemeyen OSBMerin tüzel kişilikleri, tasfiye sürecibaşlatılarak Bakanlık tarafından resen terkin edilebilir.OSB alanında Sağlık Bakanlığıncaöngörülen sağlık koruma bandıbırakılır. Ortak kullanım alanları, OSBbüyüklüğünün %8'inden az; hizmet ve destekalanları ise OSB büyüklüğünün %10'undanfazla olamaz. OSB sınırları içerisinde yapılacakimar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSBtarafından yönetmeliğe uygun olarak hazırlanır veBakanlıkça onaylanır. Onaylı imar planlarıvalilikçe tespit edilen ilan yerlerinde, Bakanlığıninternet sayfasında bir hafta süre ile ilan edilir. Askısüresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğekonulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Birhaftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır.Bakanlık itirazları ve planları on beş güniçerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.Katılımcı tarafından OSB’ye başvurulduğuhâlde başvuru tarihinden itibaren üç ay içindeherhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı vedeğişiklikleri katılımcının müracaatıhâlinde Bakanlıkça değerlendirmeye alınır.Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB’ninbaşvuru hakkındaki görüşünü ister. OSBbaşvuru hakkındaki görüşünü on beşgün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır.Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile değişiklikleriBakanlık tarafından uygun bulunması hâlinde onaylanabilir.Yürürlüğe giren imar plânına göre arazikullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi,inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeriaçma ve çalışma ruhsatları OSB tarafındanverilir ve denetlenir, işyeri açma ve çalışmaruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabınayatırılır."; 5. maddesinde "OSB, müteşebbisheyetin başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamuyararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetkiçerçevesinde kamulaştırma işlemleriyaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. OSBadına kamulaştırma yapacak idare, 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu uyarınca oluşturacağıkıymet takdir ve uzlaşma komisyonlarında OSB’den en az birüyenin görevlendirilmesini ister. Tanınacak sürezarfında görevlendirme yapılmaması hâlinde, ilgiliidare, komisyon üyelerinin tamamını kendi bünyesindenseçer. Arazinin mülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflarile arazi bedeli ödeme yükümlülüğü OSBtüzel kişiliğine aittir."; 20. maddesinde,"OSB’lerin ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon,doğalgaz, arıtma tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri gibialtyapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu veözel kuruluşlardan satın alarak dağıtım vesatışını yapma hakkı sadece OSB’nin yetki vesorumluluğundadır. OSB’ler, Bakanlıktan izin almakkaydıyla ayrı şirket kurma şartıaranmaksızın OSB alanı içerisinde öncelikle kendiihtiyacı olmak üzere elektrik üretim tesisleri kurma veişletme hakkına sahiptir. OSB'deki katılımcılarınelektrik üretim tesisleri kurması ve işletmesi OSB izninetabidir. Atıkların ortak arıtma tesisinin kabul edebileceğistandartlara düşürülmesi amacıyla münferidenön arıtma tesisi yapılması gerekir. OSB'de yer alankuruluşlar, altyapı ihtiyaçlarını OSB’nintesislerinden karşılamak zorundadır. OSB’nin izniolmaksızın altyapı ihtiyaçları başka bir yerdenkarşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz. Bukuruluşlar kendilerine tahsis edilen altyapı kullanmahakkını başka kuruluşlara devir ve temlik edemez vebaşkalarının istifadesine tahsis edemez."; 21. maddesinde,"OSB tüzel kişiliği, bu Kanunun uygulanması ile ilgiliişlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtanmuaftır. OSB katılımcılarının enerji giderlerinedair düzenlemeler, serbest piyasa koşulları ileoluşmuş fiyatlara müdahale edilmeksizin, Cumhurbaşkanıtarafından yapılır. Atık su arıtma tesisi işletenbölgelerden, belediyelerce atık su bedeli alınmaz."; 22.maddesinde de, "OSB ve OSBÜK organ üyeleri ile personeli, kendikusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar. Bunlar, para ve parahükmündeki evrak ve senetler ile bilanço, tutanak, rapor,defter ve belgeler üzerinde işledikleri suçlardan dolayıkamu görevlisi gibi cezalandırılırlar. Birinci fıkradabelirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen OSB organüyelerinden kamu görevlisi olmayanlar ile OSBÜK organüyeleri, beş bin Türk lirası idari para cezasıyla,kamu görevlisi olanlar ilgili mevzuat hükümlerine görecezalandırılır. Bu madde kapsamındaki idari paracezaları Bakanlıkça verilir." hükümlerine yerverilmiştir. Yukarıda aktarılanyasal düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, Sanayive Teknoloji Bakanlığının onayı ile ve anılanBakanlıkça belirlenen yerde kurulan organize sanayibölgelerine; sanayileşmenin sağlıklı, düzenli veçevreyle uyumlu gelişimini sağlamak amacıyla kamuyararı çerçevesinde özel bir takım görevlerverilmiş ve bu görevlerini yerine getirilebilmeleri için dekamusal yetkiler tanınmıştır. 4562 sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanununda özel hukuk tüzel kişisioldukları belirtilen organize sanayi bölgelerinin kamusal yetki veayrıcalıklarla donatıldıkları, bu yetki veayrıcalık dahilinde kamu hukuku alanında görülmesigereken tek yanlı, kesin, doğrudan uygulanabilir işlemler detesis ettikleri açıktır. Dava konusu olayda da,davacı şirketin iptalini istediği, dava dışıAltınhan İnşaat Akaryakıt Oto. Ant. San. Ve Tic.A.Ş.'ye işyeri açma ve çalışma ruhsatıverilmesine ilişkin İkitelli Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığıişleminin özel hukuk ilişkisi kurulmasından önce kamugücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlemolduğu sonucuna varıldığından, uyuşmazlığıngörüm ve çözümü görevi idari yargıyerine ait bulunmaktadır. SONUÇ :Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanunun13'üncü maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddigerektiği …” yolunda düşünce vermiştir. İNCELEME VEGEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER,Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'unkatılımlarıyla yapılan 8.7.2019 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeyegöre, davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesindeöngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerineYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. ve 13. maddelerindeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacı şirkettarafından, bitişik komşu parselde bulunan davadışı A. İnşaat Akaryakıt Otomotiv A. Sanayi veTicaret A.Ş'ne 17.07.2018 tarih ve 2018/1241 sayılı işyeriaçma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkinişlemin iptali istemiyle İkitelli Organize Sanayi BölgesiBaşkanlığına karşıaçılmıştır. 5393 sayılı BelediyeKanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları”başlıklı 14. maddesinde 4562 sayılı Organize SanayiBölgeleri Kanunu hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiş;Değiştirilen, Eklenen ve YürürlüktenKaldırılan Hükümler başlıklı 85. maddesininh bendinde, «…12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanununun 4 üncü maddesinin altıncıfıkrası aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir. Yürürlüğe girenmevzii imar plânına göre arazi kullanımı, yapıve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıylailgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir vedenetlenir. İşyeri açma ve çalışmaruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresihesabına yatırılır…»; 4562 sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanununun 3. Maddesinin (h) bendinde, Organize Sanayi Bölgesi (OSB), “Sanayinin uygun görülenalanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpıksanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek,kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgive bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirlibir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesiamacıyla, sınırları tasdik edilmiş araziparçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilindegerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları veteknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlıbir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsisedilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine görekurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımındaverimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretimbölgelerini” ifade eder şeklindetanımlanmış; 4.maddesinin ondördüncüfıkrasında, “Yürürlüğe giren imarplânına göre arazi kullanımı, yapı vetesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıylailgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışmaruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeriaçma ve çalışma ruhsatının verilmesisırasında işyeri açma ve çalışmaruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerekilgili belediye veya il özel idaresi hesabınayatırılır.” Hükmüne; 5.maddesinin ilkfıkrasında, “(Değişik: 4/7/2012-6353/20 md.) OSB, müteşebbis heyetinveya genel kurulun vereceği karar üzerine yönetim kurulununbaşvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararıkararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesindekamulaştırma işlemleri (…) yaptırabilenbir özel hukuk tüzel kişiliğidir. (Ek cümle :20/2/2014-6525/21 md.) OSB; kamulaştırma işlemlerini Valilik,İl Özel İdaresi, Belediye veya Yatırım İzleme veKoordinasyon Başkanlığına yaptırabilir. ” hükmü yer almakta olup; 12.04.2000 günlü, 4562 sayılı Organize SanayiBölgeleri Kanunu’nun, 04.07.2012 günlü, 6353sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 20.maddesiyledeğiştirilen 5.maddesinin Anayasa’ya aykırılığıiddiasıyla Danıştay Altıncı Dairesi tarafındanyapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31.10.2013gün, E:2013/49, K:2013/125 sayılı kararı ile özetle;04.07.2012 günlü, 6353 sayılı Kanun’un 20.maddesiyledeğiştirilen 5.maddesinin birinci fıkrasında yer alan‘’… yapabilen veya … ‘’sözcüklerinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptalinekarar vermiştir. Kanunun 8. maddesinde ise; “ (Değişik fıkra:18/6/2017-7033/43 md.) Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en azdördü kendi üyeleri arasından olmak üzereseçeceği beş asıl, beş yedek üyeden oluşur.Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sona erdiğiOSB’lerde, yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecek kriterleregöre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyeden oluşur.Yönetim kurulu üyeleri dört yıl içinseçilir. Yönetim kurulu üyelerikendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekili seçerler.Yönetim kurulu en az ayda iki defa toplanır ve toplantı saltçoğunluk ile yapılır. Geçerli bir mazereti olmadanüst üste yapılan üç toplantıya veya mazeretiolsa dahi altı ay içinde yapılan toplantıların en azyarısına katılmayan üyeler üyeliktençekilmiş sayılırlar. Kararlar salt çoğunluklaverilir. Oyların eşitliği halinde başkanın oyunaitibar edilir. Yönetim kurulu; kanun,yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ilemüteşebbis heyetin kararları çerçevesindeOSB’nin sevk ve idaresini yürütmekle görevlidir.”hükümlerine yer verilmiştir. Yukarıda sözüedilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, İkitelliOrganize Sanayi Bölgesi Başkanlığı’nın özelhukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özel hukuktüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısaldenetiminin adli yargı yerlerince yapılacağınınaçık olduğu gözetildiğinde; İkitelli OrganizeSanayi Bölgesi’nde 583 Ada ve 6 Parsel üzerinde kurulu akaryakıtistasyonunun maliki olan ve akaryakıt ve LPG istasyonu işleten davacıtarafından; kendi parseline bitişik 583 ada 7 parselde bulunandava dışı A. İnşaat Akaryakıt Otomotiv Ant. San.ve Tic. A.Ş’ne 17.07.2018 tarih ve 2018/1241 sayılıişyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkinişlemin iptali istemiyle, İkitelli Organize Sanayi BölgesiBaşkanlığına karşı açılandavanın yargısal denetiminin adli yargı yerindeyapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerleYargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununkabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının reddineilişkin İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 22.2.2019 gün veE:2018/1438 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin görevitirazının reddine ilişkin İstanbul 13. İdareMahkemesinin 22.2.2019 gün ve E:2018/1438 sayılıGÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,8.7.2019 gününde Üye Aydemir TUNÇ’un KARŞI OYUve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye SüleymanHilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy