T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/351
KARAR NO : 2019/453
KARAR TR: 08.07.2019
ÖZET : Davacının Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu iken, haftada bir kez verilen kapalı görüş hakkının hukuka aykırı olarak kısıtlanarak iki haftada bir uygulanması nedeniyle oluştuğu önesürülen manevi tazminatın dava açma tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesiistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : Ş.M.A.
Davalı : Adalet Bakanlığı
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; 20.7.2017 tarihinde gözaltınaalındığını; Ankara 2.Sulh Ceza Hakimliğinin22.7.2016 tarihli kararı ile tutuklandığını; 29.5.2018tarihinde tahliye olduğunu; bu süre içerisindetutukluların aileleri ile olan görüşmelerinin davalıidarece yapılan düzenlemeler ve ceza infaz kurumuuygulamalarıyla kısıtlandığını; haftada birgün kapalı görüş hakkı verilmesi gerekirken bununuygulanmayarak yakınlarıyla daha azgörüştürüldüğünü; kendisinin bukonuyla ilgili olarak Ceza İnfaz Kurumunun uygulamış olduğukararın kaldırılarak tarafına haftada bir günkapalı görüş yaptırılmasına izin verilmesiniistediğini bildirir dilekçe ile Ankara Batı İnfazHakimliğine şikayette bulunduğunu; Ankara Batı İnfazHakimliğinin 30.6.2017 gün ve E:2017/3373, K:2017/3363sayılı kararı ile, tutuklu dilekçesi ve ceza infazkurumundan gelen bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde;tutuklu hakkında yapılan uygulamanın ceza infaz kurumukurallarına uygun olduğu; mevzuata aykırı biruygulamanın veya hukuka aykırılığın sözkonusu olmadığı gerekçesiyle yerinde olmayanşikayetin reddine karar verildiğini; davacının bu kararaitiraz etmesi üzerine Ankara Batı 2.Ağır Ceza Mahkemesinin18.7.2017 gün ve Değişik İş no: 2017/1879 sayıile “ …İncelenen dosya kapsamına göre; 5275sayılı Yasanın 83/3 maddesince görüşlerinkoşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca hazırlanacakyönetmelikçe kapalı ve açık olmak üzere ikibiçimde yapılacağının düzenlendiği,hükümlü ve tutukluların ziyaret edilmeleri hakkındakiYönetmeliğin 5/1-d maddesinde “...belirtilenyakınları ile haftada bir kez olacak şekildeüçü kapalı, biri açık görüşolmak üzere ayda dört kez görüşmeyaptırabileceğinin" düzenlendiği, 18/08/2016 tarihindeResmi Gazeteyle Yönetmeliğin (e) bendi eklendiği, budüzenlemeye göre belli suçlar bakımından İdareve Gözlem Kurulu kararıyla açıkgörüşün iki ayda bir yaptırılabileceğininbelirtildiği, kapalı görüşe ilişkin herhangi biryeni düzenleme getirilmediği, 667 sayılı KHK'nın 6/1-emaddesi ile ziyaret edilebilecek kişilerin belirtildiği, ayrıcahaberleşme hakkında 15 günde bir ve bu bentte sayılankişilerle sınırlı olarak on dakikayı geçmemeküzere faydalanabileceğinin düzenlendiği başka herhangibir düzenlenmenin getirilmediği, tutuklunun itirazının bubakımdan yerinde olduğu kanaatine varılarak aşağıdakişekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıdaaçıklandığı üzere;
1-Ankara Batı İnfaz Hakimliği'nin 30/06/2017 tarih ve2017/3373 Esas, 2017/3363 Karar sayılı kararı usul ve yasayaaykırı olduğundan, tutuklu Ş.M.A.'ınitirazının KABULÜ ile, Ankara Batı İnfazHakimliği'nin 30/06/2017 tarih ve 2017/3373 Esas, 2017/3363 Kararsayılı kararının KALDIRILMASINA...” şeklindekarar verdiğini ileri sürerek, 5275 sayılı Ceza VeGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 83/3.maddesiile Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret EdilmeleriHakkında Yönetmeliğin 5/1-d maddesi gereğince“haftada bir kez” verilmesi gereken kapalıgörüş hakkının, hukuka aykırı olarakkısıtlanarak “iki haftada bir kez” verilerekuygulanmasına ilişkin Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumu işlemi nedeniyle oluştuğu önesürülen50.000,00 TL manevi zararın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 3.AĞIR CEZA MAHKEMESI: 13.9.2018 gün veE:2018/571, K:2018/352 sayı ile, davacı 07/09/2018 havale tarihlidilekçesi ile, Danıştay Tetkik Hakimi olarak görevyapmakta iken, 15 Temmuz 2016 tarihinde yapılan hain darbegirişiminden sonra darbe girişimiyle hiç bir ilgi alakasıbulunmadığını belirterek 20/07/2016 tarihindegözaltına alındığını, Ankara 2.Sulh CezaHakimliğinin 22/07/2016 tarihli kararı ile delilsiz vegerekçesiz olarak tutuklandığını, 29/05/2018tarihinde tahliye edildiğini, bu süreç içerisindeolağanüstü hali gerekçe göstererek davalı idaretarafından bir çok hukuka aykırı işlem tesisedildiğini, bu kapsamda tutukluların aileleri ile olangörüşmelerinin davalı idarece çıkarılandüzenlemeler ve ceza infaz kurumu uygulamalarıylakısıtlandığını, hem açıkgörüş hem de kapalı görüşyapılmasında hukuka ve mevzuata aykırı olarakkısıtlama uygulandığını ileri sürerek,davasının kabulünü talep ettiği; davanın 5275sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkındaKanun ve kurum idaresinin tasarrufundan kaynaklı olduğuanlaşıldığından mahkemeleriningörevsizliğine karar vermek gerektiği, bu hususta CumhuriyetSavcısının yazılı mütalaasınınalındığı gerekçesiyle, 5271 sayılı CMK.nın141 ve devamı maddeleri gereğince davacının davadilekçesinde belirtmiş olduğu hususların Adli Yargıgörev ve yetkileri dışında olduğu ve kurum idaresinintasarrufundan kaynaklı olduğuanlaşıldığından Mahkemeleriningörevsizliğine, talep konusu hakkında idari yargımahkemesinin görevli olduğuna karar vermiş, bu kararakarşı davacı tarafından itiraz edilmiştir.
Ankara 4.Ağır Ceza Mahkemesi; 16.11.2018 gün veDeğişik İş No; 2018/733 sayı ile, karar usul ve yasayaaykırı bulunmadığından itirazın reddine,dosyanın iadesine karar vermiştir.
Davacı aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 12.İDARE MAHKEMESİ: 9.1.2019 gün veE:2018/2749 sayı ile, 4675 sayılı İnfaz HakimliğiKanunu ile, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunanhükümlü ve tutuktular hakkında yapılan işlemlerveya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleriincelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleriyerine getirmek üzere infaz hakimliğinin görevlikılındığı; infaz hakimliğinin kararlarınakarşı itiraz mercii de belirlenmek suretiyle bu Kanunuygulamasında takip edilmesi gereken sürecin düzenlenmişbulunduğu; bakılan uyuşmazlıkta; davacınınkapalı görüş hakkının kısıtlanmasınınhukuka ve mevzuata aykırı olduğundan bahisleyaptığı şikayetin 4675 sayılı Kanunhükümlerince adli yargı yerince incelenereksonuçlandırıldığı, dolayısıyla butalebin yerine getirilmesinde bir hakkın ihlali iddiasına dayalımanevi tazminat istemiyle açılan bu davanıngörümü ve çözümünün de adliyargı yerlerine ait olduğu sonucuna varıldığı; budurumda; 4675 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın görüm veçözümü adli yargının görevindebulunduğundan, işbu davanın görev yönünden reddigerektiği gerekçesiyle, Mahkemelerinin görevsizliğine,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyiş Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için iş bu dosya ilebirlikte Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesinin E:2018/571 esas sayısınakayıtlı dava dosyasının mahkemesinden istenerek temininardından dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 08.07.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumunda tutuklu iken, haftada bir kez verilen kapalıgörüş hakkının hukuka aykırı olarakkısıtlanarak iki haftada bir uygulanması nedeniyleoluştuğu önesürülen 50.000,00 TL manevitazminatın dava açma tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun2. maddesinde idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklandoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak tanımlanmıştır.
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkındaki Kanununun "HükümlününTelefonla Haberleşme Hakkı" başlıklı66.maddesinin birinci fıkrasında; " Kapalı ceza infazkurumlarındaki hükümlüler, Cumhurbaşkanıncaçıkarılan yönetmelikte belirlenen esas ve usulleregöre idarenin kontrolündeki ücretli telefonlar ilegörüşme yapabilirler. Telefon görüşmesi idarecedinlenir ve kayıt altına alınır. Bu hak, tehlikelihâlde bulunan ve örgüt mensubu hükümlülerbakımından kısıtlanabilir." hükmüne yerverildiği, aynı Kanununun 116'ncı maddesinde tutuklularında bu haktan yararlanacağı hüküm altına alınmıştır.
4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu’nun"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, buKanun'un, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunanhükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlerveya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek,karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerinegetirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkinhükümleri kapsadığı, "İnfaz HakimliklerininGörevleri" başlıklı 4. maddesinde;hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları vetutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmaları, ısıtılmaları vegiydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin saplanması, bedensel veruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayeneve tedavilerinin yaptırılması, dışarıylailişkileri çalıştırılmaları gibiişlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemenin vekarara bağlamanın infaz hakimliklerinin görevleri arasındaolduğu, "İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü"başlıklı 5. maddesinde, ceza infaz kurumları vetutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılanişlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun veya diğer mevzuathükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle buişlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibarenonbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibarenotuz gün içinde şikâyet yoluyla infazhâkimliğine başvurulabileceği hükmü ve“İnfaz Hâkimliğince Şikâyet ÜzerineVerilen Kararlar" başlıklı 6. maddesinin3.fıkrasında, "İnfaz hâkimi, inceleme sonundaşikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse,yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veyaertelenmesine karar verir" hükmü ve son fıkrasında"İtiraz, infaz hakimliğinin kurulduğu yer ağırceza mahkemesine (...) yapılır. İnfaz hâkimi aynızamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili kararakatılamaz” hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden davacının Danıştaytetkik hakimi olarak görev yapmakta iken 20/07/2017 tarihindegözaltına alındığı, 29/05/2018 tarihinde isetahliye edildiği, bu süreç içerisinde hemaçık hem kapalı görüş yapılmasındamevzuata aykırı olarak kısıtlamauygulandığından bahisle tarafına haftada bir günkapalı görüş yaptırılmasına izin verilmesiistemiyle Ankara Batı İnfaz Hakimliğine başvurduğu, bubaşvurunun Ankara Batı İnfaz Hakimliği'nin 30.06.2017 tarihve E:2017/3373, K:2017/3363 sayılı kararı ile reddine kararverildiği; davacı tarafından bu karara yapılankesinleşen dosyayı inceleyen Batı 2. Ağır CezaMahkemesinin 18/07/2017 tarih ve 2017/1879 değişik işsayılı kararı ile davacının itirazınınkabulü ile Batı İnfaz Hakimliğinin anılankararının kaldırılarak davacının haftada birkapalı görüş imkanındanfaydalandırılmasına karar verildiği, bu kararın28/07/2017 tarihinde tebliği üzerine 5275 sayılı Ceza veGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 83/3. maddesive Hükümlü Ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri HakkındaYönetmeliğin 5/1-d maddesi gereğince haftada bir kez verilmesigereken kapalı görüş hakkınınkısıtlandığından bahisle 50.000,00 TL manevitazminatın dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılandavanın açıldığıanlaşılmıştır.
Bakılan davada, davacının tutuklu bulunduğucezaevinde tutukluların/hükümlülerin günlükyaşamındaki hak ve yükümlülüklere yönelikolarak “kapalı görüş hakkından”yararlandırılmadığı iddiasına dayanan manevitazminat istemine ilişkin olduğu, manevi zararındoğmasına sebep olarak gösterilen “kapalıgörüş” hakkından mahrum bırakılmaişleminin yukarıda hükümlerine yer verilen 4675sayılı İnfaz Hakimliği Kanunun 4.maddesinde"...işlem ve faaliyetlere ilişkin şikayetleri" kararabağlamanın İnfaz Hakimliği’nin görevindeolduğu düzenlemesine istinaden, bu konudaki şikayete bakmaklagörevli olan Adli Yargı yerinin aynı şikayetten kaynaklananmanevi tazminat istemine de bakmaya görevli olduğu kanaatinevarılmıştır.
Bu durumda, Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'ndatutuklu bulunan davacının kapalı görüşhakkından yararlandırılmadığından bahisle manevitazminat ödenmesi isteminden kaynaklanan dava konusuuyuşmazlığın 4675 sayılı İnfazHakimliği Kanunu ve 5275 sayılı Ceza ve GüvenlikTedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun hükümlerinegöre çözümlenmesi gerektiğinden, anılanuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle adli yargının görevliolduğuna, dolayısıyla Ankara 12.İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Ankara 3.Ağır Ceza Mahkemesinin13.9.2018 gün ve E:2018/571, K:2018/352 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara12.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara3.Ağır Ceza Mahkemesinin 13.9.2018 gün ve E:2018/571, K:2018/352sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,08.07.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy