T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/400
KARAR NO : 2019/450
KARAR TR: 08.07.2019
ÖZET: Davacının 03/08/1992 ile 01/01/1996 tarihleri arasında Kars Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı bünyesinde ajanlık/temsilcilik yetkilisi sıfatıyla çalışmasına karşın sigortasının yapılmaması ve bu süreler için ödenmesi gereken primlerin yatırılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : O.Y.
Vekili : Av. M.P.
Davalı : Kars Ticaret ve SanayiOdası Başkanlığı
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin 03/08/1992 tarihinden 01/01/1996 tarihine kadargeçen süre içinde davalı bünyesindesigortasız olarak çalıştığını vesigorta başlangıç tarihinin 03/08/1992 olarak tespiti ilesigorta hizmetlerinden faydalandırılmasına karar verilmesiniistediklerini, müvekkilinin davalı kurumda 11379 sicil numarasıile 03/08/1992 ila 20/04/2015 tarihleri arasında davalınınKağızman temsilciliğinde ajanslık/temsilcilik yetkilisisıfatı ile çalıştığını,çalışma süresi boyunca işveren tarafındansigortasının yapıldığı ve sigorta primlerininyatırıldığını sanarakçalıştığını, emeklilik kıdemtazminatı işlemleri için ilgili olarak hizmet durumunun veprim süresini gösteren bir yazının kendisineverilmediğini, bağlı olduğu SGK Özel EmekliSandığı TOBBES'den talep ettiğinde işe başlamatarihinin 01/01/1996 tarihi olduğunu fark ettiğini, oysa ki işebaşlama tarihinin 03/08/1992 olduğunu, işe giriş tarihininbu şekilde hatalı yapılmasının müvekkilininemeklilik yaş, hizmet süresi ve tazminat haklarınıetkilediğini, davalı kurumun, müvekkilinin işe giriştarihini düzeltmediği ve bu süreler içindeyatırılmayan primleri yatırmadığı için03/08/1992 tarihinden 01/01/1996 tarihine kadardavalı bünyesindeçalıştığının ve sigortabaşlangıç tarihinin 03/08/1992 tarihi olarak tespiti ile busüreler içinde yatırılmayan primlerin davalıtarafından yatırılması istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır.
KAĞIZMAN ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞMAHKEMESİ SIFATIYLA): 23.5.2017 gün ve E:2016/319, K:2017/122sayı ile, mahkemece, SGK Başkanlığına yazılanmüzekkere cevabında davacının her hangi bir uzun vadesigortasının bulunmadığının tespitedildiğinin bildirildiği, davacının ilk olarak davalıkurumda 01.01.1996 tarihinde çalışmayabaşladığını, dolayısıyla davacınınstatüsünün 5174 sayılı Türkiye Odalar ve BorsalarBirliği ile Odalar ve Borsalar Kanunun geçici 12. maddesindebelirtildiği üzere İş Kanunu kapsamındadeğerlendirilemeyeceğinden idare mahkemelerinin görevliolduğu; görev sorunu, açıkça veya hiç ilerisürülmese de kendiliğinden dikkate alınacağı; buhususlar nazara alındığında mahkemelerinin yargı yolubakımından görevli olmadığıanlaşıldığından, 6100 Sayılı HMK'nın114/1-b maddesinde "yargı yolunun caiz olması"şeklinde hüküm altına alınan davaşartının yokluğu nedeniyle değerlendirilerekdavanın yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle usulden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Erzurum 2. İdare Mahkemesi : 9.10.2017 gün veE:2017/2735, K:2017/2916 sayı ile, dava konusuuyuşmazlığın, davacıya ait sigortanın yapılmamasıve ödenmesi gereken primlerin yatırılmaması işlemininiptaline karar verilmesi isteminden kaynaklandığı ve dava konusuhususun 5510 sayılı Kanun uyarınca çözümlenmesigerektiğinden, davanın görüm veçözümünde mahkemelerinin görevliolmadığı; somut uyuşmazlığıçözmekle görevli mahkemelerin adli yargı mercileriolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönündenreddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilitarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi:17.1.2019 gün ve E:2018/927, K:2019/55 sayı ile, davada adliyargının (İş Mahkemesi) görevli olduğu sonucunaulaşan İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca, görevli mahkemenin belirlenmesi için adliyargıda verilen görevsizlik kararına ilişkin dosya teminedilmek suretiyle ve gerekçeli başvuru kararıylaUyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken,davanın görev yönünden reddi yolunda karar verilmesinde,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'a uyarlıkbulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusununkabulü ile Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 09/10/2017 tarih veE:2017/2735, K:2017/2916 sayılı kararının kaldırılmasına,yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesinegönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
ERZURUM 2. İDARE MAHKEMESİ: 19.4.2019 gün veE:2019/308 sayı ile, Adli ve İdari Yargı Kollarıarasında görev uyuşmazlığı sorununun ortayaçıktığı; 2547 sayılı Kanun'un 19 uncumaddesinin 1 inci fıkrası gereğince, her iki Yargı Kolu(Adli-İdari) arasında ortaya çıkan görevuyuşmazlığının giderilmesi için Adli veİdari Yargı Kolundaki görevsizlik dosyalarınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilerek görev hususununçözüme bağlanması gerektiğianlaşıldığından, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesinekarar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 08.07.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının 03/08/1992 ile 01/01/1996 tarihleriarasında Kars Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığıbünyesinde ajanlık/temsilcilik yetkilisi sıfatıylaçalışmasına karşın sigortasınınyapılmaması ve bu süreler için ödenmesi gerekenprimlerin yatırılmamasına ilişkin işlemin iptaliistemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun “İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı” başlıklı 2.maddesinde;“1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukukauygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdarimahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevininkanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler.
3. Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya yaptığıişlemler idari yargı denetimi dışındadır.”hükmüne;
25/10/2017 tarih ve30221 sayılı Resmî Gazetedeyayımlanan, 3., 11. ve 12. maddeleri 1/1/2018 tarihinde, diğerhükümleri yayımı tarihinde yürürlüğegiren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun“Görev” başlıklı 5. maddesinde;“(1)İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılıKanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevliolduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar.”hükmüne;
4857 sayılı İş Kanunu’nun1.maddesinde,Kanunun amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunuoluşturan“İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında, kıdemtazminatı,ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan, 1/6/2004 tarih ve 25479 sayılı ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren5174sayılı “Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalarve Borsalar Kanunu”nun “ Tanımlar"başlıklı 3.maddesinde Oda; Ticaret ve Sanayi odası, ticaretodası, sanayi odası ve deniz ticaret odası şeklindetanımlanmış; "Borsada alım satım yapanlar"başlıklı 47.maddesinde ise, "Kendi adına ve başkasınınhesabına borsada alım satım yapanlara borsa komisyoncusu;başkasının adına ve hesabına vekil sıfatıylaborsada alım satım yapanlara borsa ajanı; borsa alımsatımlarında yalnız aracılık yapanlara borsasimsarı denir. Bunlar, borsaya dahil olmayan maddeler üzerinde borsadışında işlem yapabilirler.
Borsaya dahil maddeler üzerindeki spot piyasa işlemlerinde,borsaya kayıtlı olanların kendileri, borsaya kayıtlıolmayan üretici ve imalatçılarla birinci fıkrada yer alanaracılardan başkalarının borsada işlem ve faaliyettebulunmaları yasaktır. Borsa komisyoncusu, ajan veya simsar olarakkayıtlı olmadığı halde borsaya dahil maddelerüzerinde, bunların yapabileceği işlemleri yapanlardan buişleme ait tescil ücreti beş misli tahsil olunur.
Gerçek ve tüzel kişi tacir olarak borsadaki spotpiyasada faaliyet gösterecek aracıların, bunlardan tüzelkişilerin kuruluş, görev ve yetkileri ile gerçek vetüzel kişi aracılarda aranılacak nitelikler,çalışma usul ve esasları, hakları, uymaklayükümlü bulundukları kurallar ile bu kurallaraaykırı eylemleri tespit olunan aracılara uygulanacak olan ve buKanunda öngörülen disiplin ve para cezaları vearacılık faaliyetlerinin düzenlenmesine ilişkin diğerhususlar, Birlikçe hazırlanacak bir yönetmelikledüzenlenir.
Borsa komisyoncusu, ajan ve simsarların aracılıkettikleri işlemlerden alacakları ücretler, alım satımtutarının binde beşini ve yıllık aidat tavanücretini geçmemek üzere, borsa meclisince tespit edilir veBirlikçe onaylanır. " hükmüne yerverilmiş;“Oda, borsa ve Birlik personeli”başlıklı 73. maddesinde “Oda, borsa, Birlik vebunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler buKanunda yer alan hükümler dışında 4857sayılı İş Kanununa tâbidir.” hükmüne;Geçici 3. maddesinde “Bu Kanunda öngörülenyönetmelikler, bu Kanunun yürürlüğe girdiğitarihten itibaren altı ay içinde yürürlüğekonulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadarbu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihteyürürlükte bulunan tüzük ve yönetmeliklerin, buKanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devamedilir.” hükmüne; Geçici 12. maddesinde “BuKanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlikve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekteolanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devamolunur.” hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun 103.maddesiyle,8.3.1950 tarihli ve 5590 sayılı “Ticaret veSanayi Odaları”, “Ticaret Odaları”, “SanayiOdaları”, “Deniz Ticaret Odaları”, “TicaretBorsaları” ve “Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz TicaretOdaları ve Ticaret Borsaları Birliği” Kanunuyürürlükten kaldırılmıştır.
Buna göre; İdarî yargı yerlerindeaçılabilen İdarî davaların, bir tarafınıidarenin teşkil ettiği ve bunların kamu hukukuna tâbihukukî uyuşmazlıkları kapsadığı; bunakarşın İş Kanunu'na tâbi işsözleşmelerinin feshinden dolayı işveren ileişçi arasında ortaya çıkan özel hukukatâbi hukukî uyuşmazlıkların çözümyerinin iş mahkemeleri olduğu açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davanın 03/08/1992 ile01/01/1996 tarihleri arasında Kars Ticaret ve Sanayi OdasıBaşkanlığı bünyesinde ajanlık/temsilcilikyetkilisi sıfatıyla çalışmasınakarşın sigortasının yapılmaması ve busüreler için ödenmesi gereken primlerinyatırılmaması işleminin iptali istemiyle açılandavada, Kağızman ajanlığının memurlukgörevini yürütmekte olan ajanlık memuru davacının1.1.1996 tarihinden itibaren kadrolu çalışmasına veemeklilik işlemlerinin yapılmasına Oda Yönetim Kurulukararı ile karar verildiği; davacının Kars Ticaret veSanayi Odası Başkanlığı'na hitaben 9.4.2015günlü dilekçesi ile 1475 sayılı İş Kanunun14.maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendigereği 9.3.2015 tarihi itibariyle 15 yıl sigortalılıksüresi ve 3600 gün prim ödeme süresinitamamladığı; yaşlılık aylığı almakiçin iş yerinden ayrılıp yaş şartınıtamamlamayı bekleyeceğini bu nedenle iş yerinden işsözleşmesini sona erdirerek ayrıldığını,1475 sayılı İş Kanunu'nun 14.maddesinin birincifıkrasının (5) numaralı bendi gereği tarafınakıdem tazminatının verilmesini talep ettiğigörülerek, dava konusu uyuşmazlığın,davacıya ait sigortanın yapılmaması ve ödenmesigereken primlerin yatırılmaması işleminin iptaline kararverilmesi istemiyle açıldığıanlaşılmıştır.
Diğer taraftan yukarıda sözü edilen 5174sayılı Yasanın 47.maddesine dayanılarak 6.12.2013 günve 28843 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren Ticaret Borsalarında AlımSatım Yapan Aracılar Hakkında Yönetmelikhükümleri uyarınca aracının borsa komisyoncusu,ajanı ve simsarı olarak faaliyet gösteren gerçek veyatüzel kişiyi ifade edeceği belirtilmiş,"Amaç" başlıklı 1.maddesinde ise " BuKanunun amacı; ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları,sanayi odaları, deniz ticaret odaları, ticaret borsaları ileTürkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin kuruluş veişleyişine ilişkin esasları düzenlemektir."denilmiştir. Mülga 5590 sayılı Kanunun "Ajanlıklar"başlıklı8.maddesinde de ajanın mahalli tacir veyasanayiciden olmasının şart olduğu belirtilmiştir.
Bakılan davada, davacının Kars Ticaret ve SanayiOdası Başkanlığında 4857 sayılı İşKanunu ile mülga olan 1475 sayılı İş Kanununatâbi olarak görev yaptığı veuyuşmazlığın davacının parasalhaklarınailişkin olduğu anlaşıldığından,yukarıda yer verilen Yasal düzenlemeler uyarınca davanıngörüm ve çözümünde İş Mahkemesi (AdliYargı)'nın görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Erzurum 2. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Kağızman Asliye Hukuk (İşMahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesince verilen 23.5.2017 gün veE:2016/319, K:2017/122 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzurum2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile KağızmanAsliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesinceverilen23.5.2017 gün ve E:2016/319, K:2017/122sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 08.07.2019gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy