T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/446
KARAR NO : 2019/452
KARAR TR: 08.07.2019
ÖZET : Davacılardan Mehmet ve S.E.'nin oğlu diğer davacıların kardeşi olan Y.K.E.'nin cezaevinde haksız olarak tutuklu kalmasından ve yine davacılardan M.E.'nin haksız bir şekilde savcılık soruşturmasına tabi tutulmasından ve kendilerine yurt dışı çıkış yasağı konulmasından kaynaklanan maddi ve manevi zararların, tutuklama işleminin başladığı tarihten, kavuşturmaya yer olmadığına dair kararın verildiği tarihe kadar işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak "Haksız Tutuklama" tazminatının davacılara verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar : 1-M.E. (Asaleten ve davacı çocuklara vekaleten)
2-S.E.(Asaleten ve davacı çocuklara vekaleten)
3-E.C.E.
4-E.Z.E.
5-M.V.E.
6-H.F.E.
Vekili :Av.S.K.
Davalı :Maliye Hazinesi
Vekili :Av.B.Ö.
OL A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılardanMehmet ve S.E.'nin evladı ve diğer davacıların kardeşiolan Y.K.E.'nin 14/06/2017 tarihinde polis baskınıyla Bylock isimliprogramı kullandığı suçlamasıyla CumhuriyetSavcılığı'nın 2015/61304 sayılısoruşturma dosyası kapsamında gözaltınaalındığını; İstanbul İl EmniyetMüdürlüğü Terörle Mücadele Şubesinezarethanesinde tutulduğunu ve 21/06/2017 tarihindesavcılıkça doğrudan gönderildiği İstanbul11 Sulh Ceza Sorgu Hakimliği'nin 2017/333 Sorgu sayılıkararı ile tutuklandığını; 6 ay 10 gün tutuklukaldıktan sonra üzerine atılı suçlamalardanaklanarak 20/12/2017 tarihinde tahliye edilmiş olduğunu; aynısavcılık makamının 16.2.2018 gün ve 2018/31258soruşturma ve 2018/16273 karar sayılı kararı ileKovuşturmaya yer olmadığına dair karar verereksoruşturma dosyasını kapattığını; Y.K.E.'ninharçlarını ödediği halde üniversitedekieğitiminden bir yıl geri kaldığını, sözkonusu olay nedeniyle ailenin altı ferdine yurt dışıyasağı konulduğunu, Uluslararası Hukukçu olan veİtalya’da işleri olan M.E.'nin bu yasak nedeniyle işlerinekoşturamadığını, Y.K.E.'nin bylockkullanmadığını kanıtlayabilmek için özelteknik inceleme yaptırdığını ve masraflarıolduğunu; oğlu Y.K.E. hakkında kovuşturmaya yerolmadığı yönünde karar verilince davacı M.E.hakkında açılan soruşturmanın da aynışekilde sonuçlandığını; davacılarınbu süreçte maddi ve manevi çeşitli zararlarınınolduğunu, M.E.'nin yaşadığı sıkıntı vestres neticesinde menier hastalığınayakalandığını ileri sürerek, Borçlar Kanununun49 ve 56. Maddeleri uyarınca300.000 TL'sı manevi ve 116.102,30 TL +4.500 Euro'su maddi olmak üzere toplam 416.102,30 TL ve 4.500 Eurotazminatın 16.2.2018 tarihine kadar işleyen yasal faizi ile birliktedavalıdan tahsili istemiyle 22/6/2018 tarihinde adli yargı yerindedava açmıştır.
İSTANBUL16.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.11.2018 gün ve E:2018/302,K:2018/502 sayı ile, davaya konu zararın, kamu hizmetiniteliğindeki İdarî faaliyetlerin yürütülmesisırasında meydana geldiği; kamu görevlilerinin yetkilerinikullanırken veya görevlerini yaparken kişilere zarar vermesinin,ilgili kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturduğu; 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu 2. maddesi uyarınca talebintam bir yargı davası niteliğinde olduğu ve bu davalarabakma görevinin idarî yargı yerine ait olduğu; 6100sayılı HMK 114 maddesinde de yargı yolunun davaşartları arasında sayıldığı, dava şartlarınınmevcudiyetinin mahkemece yargılamanın her aşamasındakendiliğinden gözetileceği gerekçesiyle,açılan davanın yargı yolu nedeniyle reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacılarvekili bu kez aynı taleple idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL 3.İDARE MAHKEMESİ: 9.5.2019 gün veE:2019/907 sayı ile, davacıların bir kısmınınevladı, diğerlerinin kardeşi olan dava dışıY.K.E.'nin haksız tutuklanması, savcılık soruşturmasınatabi tutulması, yurtdışına çıkışyasağı konulmasından kaynaklanan ailesininuğradığı ileri sürülen maddi ve manevizararın tazmini isteminden kaynaklandığıanlaşılan davanın görüm veçözümü adli yargının görevindebulunduğu, davanın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği kanısıyla 2247sayılı Kanunun 19. maddesine istinaden görevli yargımerciin belirlenmesi için (Mahkememizin dava dosyası ileİstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/11/2018 tarih ve E:2018/302,K:2018/502 sayılı dosya asıllarının UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine,) Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına,Uyuşmazlık Mahkemesi'nce bir karar verilinceye kadar davadosyasının bekletilmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 08.07.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre;2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacılardan Mehmet ve S.E.'nin oğlu diğer davacılarınkardeşi olan Y.K.E.'nin cezaevinde haksız olarak tutuklukalmasından ve yine davacılardan M.E.'nin haksız birşekilde savcılık soruşturmasına tabitutulmasından ve kendilerine yurt dışıçıkış yasağı konulmasından kaynaklananmaddi ve manevi zararların, tutuklama işlemininbaşladığı 14.6.2017 tarihinden kavuşturmaya yerolmadığına dair kararın verildiği 16.2.2018 tarihinekadar işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak"Haksız Tutuklama" tazminatının alınarak davacılaraverilmesi istemiyle açılmıştır.
5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tazminat istemi"başlıklı 141. Maddesinde;
" (1) Suç soruşturması veyakovuşturması sırasında;
a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışındayakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,
b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkimönüne çıkarılmayan,
c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veyahatırlatılan haklarından yararlandırılma isteğiyerine getirilmeden tutuklanan,
d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makulsürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve busüre içinde hakkında hüküm verilmeyen,
e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktansonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veyaberaatlerine karar verilen,
f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutukluluktageçirdiği süreleri, hükümlülüksürelerinden fazla olan veya işlediği suç içinkanunda öngörülen cezanın sadece para cezasıolması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,
g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındakisuçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklıbulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,
h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarınabildirilmeyen,
i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz birşekilde gerçekleştirilen,
j) Eşyasına veya diğer malvarlığıdeğerlerine, koşulları oluşmadığı haldeelkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan yada eşyası veya diğer malvarlığı değerleriamaç dışı kullanılan veya zamanında geriverilmeyen,
k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama veya tutuklama işleminekarşı Kanunda öngörülen başvuruimkânlarından yararlandırılmayan,
Kişiler, maddî ve manevî her türlüzararlarını, Devletten isteyebilirler.
2) Birinci fıkranın (e) ve (f) bentlerinde belirtilenkararları veren merciler, ilgiliye tazminat hakları bulunduğunubildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.
3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fıkrada yazan hâllerdışında, suç soruşturması veyakovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiilveya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzerehâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlarveya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancakDevlet aleyhine açılabilir.
4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattandolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiylegörevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyetsavcılarına bir yıl içinde rücu eder."denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, AnayasanınBaşlangıç kısmında öngörülen“Kuvvetler ayrımı” ilkesi ile yargı ile ilgili 9. ve138.maddeleri dikkate alındığında, bağımsızbir erk olan yargının yargılama faaliyeti ile ilgiliişlemlerinin, Anayasanın 125.maddesinde öngörülen“idari işlemler” kapsamında değerlendirilmesimümkün olmayıp, bu “yargısal işlemler”nedeniyle idari yargı yoluna başvurulabilmesine imkân yoktur.Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin tabii birsonucudur. Hâkim ve Cumhuriyet Savcılarıyla onlar adınaişlem yapan kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonu genişçerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somutolarak, ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçasıolduğunda ve yargısal işlem mahiyetinitaşıdığında kuşku bulunmamaktadır.Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya dafaaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, busorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içindeyapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idariyargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir.
Bu durumda Cumhuriyet savcısının talimatıylayürütülen ceza soruşturması nedeniylegözaltına alınan ve bu süreçte nezarethanedetutulan, sonrasında tutuklanan ve akabinde tahliye edilerek, hakkındakovuşturmaya yer olmadığına kararı verilendavacıların oğlu ve kardeşlerinin geçirdiği busüreçte, zarar gördüklerini ileri sürdükleriişlemlerinin Cumhuriyet savcısı sorumluluğundasürdürüldüğü, bu sıradauğranıldığını ileri sürdükleri maddi vemanevi zararların tazmini istemiyle açıldığı anlaşılandavanın görüm ve çözümünün adliyargı yerine ait olduğu açıktır.
Açıklanan nedenlerle İstanbul 3.İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul 16.Asliye HukukMahkemesince verilen 23.11.2018 gün ve E:2018/302, K:2018/502sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 3.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileİstanbul 16.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 23.11.2018 gün veE:2018/302, K:2018/502sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 08.07.2019 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy