T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/360
KARAR NO : 2019/458
KARAR TR: 08.07.2019
ÖZET: Tarımsal faaliyet yapan davacının, Batman Çayı eteklerinde bulunan arazisinin, Batman Çayından taşan suların tarım arazisini dere yatağına dönüştürerek tamamen kullanılamaz hale getirdiğini ileri sürerek, taşınmazın davalı kurum adına tescili ile kamulaştırmasız el atma bedeli karşılığı olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyleaçılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : M.K.İ.
Vekili : Av. S.U.
Davalı : Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. S.Ş.
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin Diyarbakır İli, Silvanİlçesi, Akçeltik Köyünde kain 175 ada, 1 noluparselde kardeşleriyle müşterek malik olduğunu,müvekkilinin taşınmazın farklı yönlerindegeçmekte olan Batman Çayının yatakdeğiştirerek taşınmazın bir kısmını sualtında bırakarak ihlal ettiğini, ihlal edilentaşınmazın çay yatağınadönüştüğünden tamamıyla kum halinialdığını, davalı idarenin taşkınıönleme görevini yerine getirmediğini, taşınmazınırmak yatağına dönüşmesine neden olduğunu,yasa gereği idare, kendi denetimi ve tasarrufu altına olan akarsu,dere, kıyı, dağlar gibi yerlerin bulundukları yerleşimyerlerine zarar vermemesi için asgari tedbirleri almakla ve ıslahetmekle sorumlu ve yetkili olduğunu, dava konusu taşınmaziçin davalı idare üzerine düşen asgari önleyicitedbirleri alamadığından müvekkilinintaşınmazının dere yatağı haline kalıcıolarak dönüştüğünü, müvekkilinintaşınmazının 14,100,00 metrekare sulu tarım arazisivasfında olduğunu, müvekkilinin bu alanınyaklaşık 8,000,00 metrekarelik alanını fiili olarakkullandığını, diğer kısımların dereyatağı haline geldiğini, dava konusu taşınmazınbirinci sınıf tarım arazisi vasfında olduğunu vetaşınmazdan 2 yılda toplam üç ürün alınabildiğini,tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve hakları saklıkalmak kaydıyla 1.000,00-TL kamulaştırmasız el atma bedeli,5 yıl için 2.000,00-TL ecrimisil bedelinin yasal faiziyle birliktedavalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
SİLVAN ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 28.3.2018 günve E:2016/829, K:2018/225 sayı ile, davada olayın gerçekleşmebiçimine göre, davanın anılan davalıyayöneltilmesinin nedeninin de hizmet kusuru olduğu, fiili el atmaolmadığı; davaya konu taşınmazın dereyatağına dönüşmesine davalı idarenin ihmaledayalı hizmet kusurunun sebep olduğu; kamu hizmetinin görülmesisırasında ve hizmet kusurundan doğan zararlarıngiderilmesinde idari yargının görevli olduğugerekçesiyle, 6100 sayılı Yargı yolu bakımındanHMK 114/1-b ve HMK 115/2 uyarınca davanın usulden reddine kararvermiş, bu karara karşı davacı vekili tarafındanistinaf isteminde bulunulmuştur.
Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi: 1.6.2018gün ve E:2018/1053, K:2018/812 sayı ile, ilk derece mahkemesikararının usul ve yasaya uygun olduğu kanaati ile HMK.’nun353/1 -b-1 maddesi uyarınca davalı idare vekilinin istinafbaşvurusunun reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez 10. 000,00-TL tazminat istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
DİYARBAKIR 1. İDARE MAHKEMESİ: 11.4.2019 günve E:2018/1975 sayı ile, 2576 sayılı Bölge İdareMahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu veGörevleri Hakkında Kanun'un 5.maddesinin l.fıkrasında;İdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görev alanına girendavalar ile Danıştay'da çözümlenecek olanlardışındaki iptal davaları ile tam yargıdavalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarla verilen diğerişlemleri çözümleyeceğinin hükmebağlandığı; uyuşmazlık konusu olayda,davacının fiili el atma karşılığı olarakbedel istediğinin görülmesiyle birlikte,taşınmazın davalı idare adına tescil talepedildiği de göz önüne alındığında,idare mahkemesince 2577 sayılı Yasanın 2. maddesi gereğinceidari işlem ve eylem niteliğinde yargı kararıverilemeyeceğinin açık olduğu; bu durumda, dava konusuzararın idarece tesis edilen bir işlemden veya idarenin doğrudanyürüttüğü kamu hizmeti faaliyetindenkaynaklanmadığı ve idarenin zarara yolaçtığı iddia edilen eyleminin haksız fiilniteliğinde olduğu açık olduğundan, davacıyaait taşınmazın davalı idarenin herhangi birkamulaştırma işlemi yapmaksızın, davacınınözel mülkiyetinde bulunan taşınmazına fiilenatması dolayısıyla oluşan zararların tazminineilişkin davanın görüm ve çözümündeadli yargı mahkemelerinin görevli olduğu,uyuşmazlığı çözmekte adli yargımahkemelerinin görevli olduğu sonucunavarıldığından, 2247 sayılı Yasanın 19.maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 08.07.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, tarımsal faaliyet yapan davacının, BatmanÇayı eteklerinde bulunan arazisinin, Batman Çayındantaşan suların tarım arazisini dere yatağınadönüştürerek tamamen kullanılamaz halegetirdiğini ileri sürerek, taşınmazın davalıkurum adına tescili ile kamulaştırmasız el atma bedelikarşılığı olarak fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın davatarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktetazmini istemiyleaçılmıştır.
İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeyegöre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları muhtel olanlar tarafından açılacakdavalarıngörüm ve çözümünün, iptal ve tamyargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakkamüdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmazakamulaştırmasız el atıldığı veya plan veprojeye aykırı iş görüldüğüiddiasıyla açılacak müdahalenin men’ive meydanagelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyetetecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümleneceği, yerleşik yargısaliçtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Uyuşmazlığa konu olayda; tarımsal faaliyet ileiştigal eden davacının Batman Çayı eteklerindebulunan tarım arazisinin, davalı idarenin üzerinedüşen yükümlülükleri yerine getirmemesinedeniyle, Batman Çayından taşan suların tarımarazisini dere yatağına dönüştürerek tamamenkullanılamaz hale getirdiğinden bahisle Diyarbakır İli,Silvan İlçesi, Akçeltik Köyü mevkisinde kain 175ada, 1 parsel sayılı 2.100 m2'lik taşınmazındavalı kurum adına tescili ile kamulaştırmasız el atmabedeli karşılığı olarak fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyleaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda davacı iddiası dikkate alınarak, davanınidarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğüsıradaki eyleminden veya eylemsizliğinden doğan zararıngiderilmesine yönelik olarak açıldığınınkabulü gerekir.
Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin; kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin;hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinde “idari dava türleri” arasında sayılan“idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlartarafından açılacak tam yargı davası”kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağıaçıktır.
Açıklanan nedenlerle, Diyarbakır 1. İdareMahkemesinin 11.4.2019 gün ve E:2018/1975 sayılıbaşvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır1. İdare Mahkemesinin 11.4.2019 gün ve E:2018/1975 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 08.07.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZERAKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy