T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/344
KARAR NO : 2019/465
KARAR TR: 08.07.2019
ÖZET : Davalı idare ile davacı arasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında, davacı adına kayıtlı Spor Toto Bayiliğini davalı idarenin yazılı izni olmadan devrettiğinin tespit edildiğinden bahisle; sözleşme hükümlerine göre iptaline ilişkinişlemin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
KARAR
Davacı: M.B.
Vekili : Av.A.C.
Davalı: Başbakanlık Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne izafeten
Spor Toto Teşkilat Başkanlığı
Vekili : Av. S.N.S.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin, davalı bakanlık bünyesindekiSpor Toto Teşkilat Başkanlığı ile 2009yılında imzaladığı bayilik sözleşmesi ileSpor Toto Teşkilat Başkanlığına kayıtlı122793 sayılı spor toto bayi olduğunu, davalıtarafça, 10.05.2011 tarih ve 1129 sayılı yazı ilemüvekkilin bayiliğinin iptal edildiğini, iptale gerekçeolarak "müvekkilinin teşkilatın yazılı izniolmaksızın bayiliği devir etmesinin gerekçegösterildiğini" ileri sürerek, davalı idareninyazılı izni olmadan bayiyi devrettiğinin tespitedildiğinden bahisle sözleşme hükümlerine göremüvekkilinin bayiliğinin iptaline ilişkin 10.05.2011 gün ve1124 sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
ANKARA 14. İDARE MAHKEMESİ: 8.6.2011 gün veE:2011/1081, K:2011/838 sayı ile, İdarenin, idari yargınıngörev alanının, idari işlem ve eylemler ile genelhizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklardan doğan davalara bakmakla sınırlıolduğunun hükme bağlandığı; birsözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi içintaraflardan birinin idare olması, konusunun doğrudan veyadolaylı olarak bir kamu hizmetine ilişkin bulunması vesözleşmenin özel hukuk sözleşmelerinderastlanmasına olanak bulunmayan olağanüstü hükümve şartları içermesi gerektiği; davalı idare iledavacı arasında yapılan bayilik sözleşmesinin,tarafların serbest iradesine dayalı ve ticari nitelikte, kamu hukukuçerçevesinde yapılmayan bir sözleşme olduğu;bu nedenle; uyuşmazlığın, sözleşmedeöngürülen yükümlülüğün yerinegetirilmemesinden kaynaklandığı anlaşılmakta olup,idari sözleşme ve idari işlemden kaynaklanmayan buuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577sayılı Yasa'nın 15/1-a maddesi uyarınca davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararakarşı davalı vekili tarafından temyiz istemindebulunulmuştur.
Danıştay 10. Daire : 15.2.2013 gün veE:2011/9757, K:2013/1152 sayı ile, temyizen incelenen karar usul ve hukukauygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerikararın bozulmasını gerektirecek niteliktegörülmediğinden, temyiz isteminin reddi ile mahkemekararının onanmasına karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerindedava açmıştır.
ANKARA 17. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 21.9.2017 günve E:2016/245, K:2017/408 sayı ile, Uyuşmazlık Mahkemesininemsal kararına göre; davada görevli yargı yerinin idariyargı olduğu anlaşıldığından, davanınyargı yolu bakımından reddine karar vermiş,bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan08.07.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının onaylı örneğinin ve adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; davacı adına kayıtlı 122793 numaralıSpor Toto Bayiliğinin davalı idarenin yazılı izni olmadandevrettiğinin tespit edildiğinden bahisle sözleşmehükümlerine göre iptaline ilişkin 10.05.2011 gün ve1124 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği ve görevuyuşmazlığına ilişkin yargısüreçlerinin devam ettiği tarihte,konuya ilişkin mevzuathükümleri incelendiğinde;3289 sayılı Gençlik veSpor Genel Müdürlüğünün Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre,Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü,Başbakanlığa bağlı ve tüzelkişiliğesahip bir kamu kurumu iken;aynı Kanunun 4. maddesine göre GenelMüdürlüğe bağlı bir birim olan Spor TotoTeşkilat Başkanlığınıntüzelkişiliğinin bulunmadığı;Kanunun 2.maddesinin mülga (i) bendi uyarınca, Türkiye'dedüzenlenecek futbol ve diğer spor müsabakaları üzerinesabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile şansoyunlarının düzenlenmesi ve yürütülmesi yetki vegörevinin Genel Müdürlüğe ait olduğu; GenelMüdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans OyunlarıDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarınca SporToto Teşkilat Başkanlığı kanalı ilekullandığı;Başkanlığın ise kendisine aitolan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı ve bayilikruhsatı verdiği bayileri aracılığı ileyürüttüğü görülmekte iken;
08.06.2011 tarih, 27958-Mük. Sayılı Resmi Gazetedeyayınlanarak yürürlüğe giren 638 No.lu“Gençlik ve Spor Bakanlığının Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ileGençlik ve Spor Bakanlığının kuruluş,görev, yetki ve sorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin31. maddesinin 1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289sayılı Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanunda ve diğer mevzuatta gençlik hizmetleriyleilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış olan atıfların Bakanlığa, sporhizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne yapılmış olanatıfların Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış sayılacağı; 2.fıkrasınınc bendinde (3289 sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birincifıkrasının(i)bendinin yürürlüktenkaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncümaddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin "e)Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı"şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan"Bağlı Birimler: Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı" ibaresinin yürürlüktenkaldırıldığı; Kararnamenin 31. maddesinin6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959 tarihli ve 7258sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis veŞans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun;1 incimaddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin"Yurtiçinde ve yurtdışında spormüsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahisoyunlarını oynatmak üzere, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur."şeklinde değiştirildiği; Kararnamenin“Düzenleyici İşlemler” başlıklıGeçici 1. maddesinde; bu Kanun Hükmünde Kararnameninuygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içindeyürürlüğe konulacağı,bu düzenlemeler yürürlüğegirinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanun HükmündeKararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasınadevam olunacağı; Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve SporGenel Müdürlüğünün, Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının iş ve işlemleri nedeniyle tarafolduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sair hukukîihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğü tarihinde, başka herhangibir işleme gerek kalmaksızın Spor Toto TeşkilatBaşkanlığına devredilmiş sayılacağıhükümlerine yer verilmiştir.
{3289 sayılı Kanunun Adı “Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun” iken, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılıKHK’nin 12 nci maddesiyle GENÇLİK VE SPORHİZMETLERİ KANUNU şeklinde değiştirilmiş, 1 incimaddede yer alan “Bakanlığına bağlı, merkezdekatma bütçeli ve” ibaresi“Bakanlığında” şeklinde değiştirilmiş,“Spor Genel Müdürlüğünün,” ve“ise” ibareleri madde metnindençıkarılmış; Görev başlıklı2.,Teşkilatbaşlıklı 3., Genel MüdürlükMerkez Teşkilatı Merkez Teşkilatı başlıklı4.maddeleri 2/7/2018 tarih, 703 sayılı KHK’nın 12maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
7258 sayılı Kanunun 1. Maddesi ile geçici 1.maddesi2/7/2018 tarih ve 703 sayılıKHK’nın 90.maddesiyleyürürlükten kaldırılmıştır.
7258 sayılı Kanunun 2.maddesinde önemlideğişiklikler olmuştur. Anılan Maddede; “(Değişik: 22/2/2007 – 5583/2 md.)
(Mülga birinci cümle: 3/6/2011-KHK-638/31 md.) TeşkilatBaşkanlığı söz konusu yetkisini bizzatkullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzelkişilerine devredebilir veya mal ve hizmet satın alma yolunagidebilir.
(Mülga ikinci fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Mülga üçüncü fıkra:2/7/2018-KHK-703/90md.)
(Mülga dördüncü fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Mülga beşinci fıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Ek fıkra: 13/2/2011-6111/214 md.; Mülga altıncıfıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.)
(Ek fıkra: 3/6/2011-KHK-638/31 md.; Değişikfıkra:2/7/2018-KHK-703/90 md.) Bayiliklerin neredekurulacağını ve sayısını tespit etmek, bayimüracaatlarını değerlendirerek uygun görülenkişilerle sözleşme işlemlerini yapmak veruhsatlarını düzenlemek, bayi listelerini sürekli izleyerekbayi sayılarındaki değişiklikleri takip ve tespit etmek,bayilik teşkilatının mevzuata uygun ve düzenli şekildeişlemesi için gerekli olan ve yönetmelikteöngörülecek veya Teşkilat Başkanı tarafındanistenecek denetim ve kontrolleri yapmak görev ve yetkileri, 21/2/2008tarihli ve 5738 sayılı Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis OyunlarınınÖzel Hukuk Tüzel Kişilerine YaptırılmasıHakkında Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında TeşkilatBaşkanlığınca kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredilebilir veya mal ve hizmet satın almayoluna gidilebilir.
(Ek fıkra: 28/11/2017-7061/12 md.) Bu maddeninüçüncü fıkrasının (2) numaralıbendinin (c) alt bendi ve (5) numaralı bendinin (a) alt bendi ile (12)numaralı bendinde belirtilen görev ve yetkiler, 21/2/2008 tarihli ve5738 sayılı Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunlarının ÖzelHukuk Tüzel Kişilerine Yaptırılması HakkındaKanunun 3 üncü maddesi kapsamında TeşkilatBaşkanlığınca kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredilebilir veya mal ve hizmet satın almayoluna gidilebilir.” Hükmüne ver verilmiştir.}
Dava konusu işlemin tesis edildiği andaki mevzuathükümlerikapsamında konu irdelendiğinde:
638 No.lu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan değişikliklerde dikkate alındığında;7258 sayılı “Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans OyunlarıDüzenlenmesi Hakkında Kanun”un 2.maddesinde; TeşkilatBaşkanlığının yetkisini bizzat kullanabileceğigibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerinedevredebileceği veya mal ve hizmet satın alma yolunagidebileceği belirtilmiş;Yurt içinde ve yurtdışında yapılan her türlü spormüsabakası üzerine yurt içinde ve yurtdışında spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenlemek, denetim ve gözetimi altında düzenletmek,bunlara ilişkin her türlü izni vermek ve sözleşmeyiyapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarına yönelikmevzuata aykırı iş ve eylemlerin önlenmesi içingerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak; sporadayalı bahis ve şans oyunlarının kamu yararına vesosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesinisağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak; izinsiz olarak sporadayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilikveya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket edengerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlarailişkin esasları belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasalişlemleri yapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenleme faaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almakve bu konuda yapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik veSpor Bakanlığına önermek TeşkilatBaşkanlığının görev ve yetkileri arasındasayılmış; aynı maddede, TeşkilatBaşkanlığının spora dayalı bahis ve şansoyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkiliolduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veyaonayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonunsağlanması ve yürütülmesi için gerçek vetüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifadeedilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerinnerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin,bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespitetmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasındaolduğu hükümlerine yer verilmiştir.
3289 ve 7258 sayılı Kanun hükümlerinedayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılıResmi Gazetede yayımlanan “Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği”nin spor müsabakalarına dayalıolarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterek bahislerinoynatılmasını, oyun çeşitlerini, bu oyunlara aitkupon kabul ve değerlendirme işlemlerini, dağıtılacakikramiye ile sabit, gezici ve sanal ortam bayilerine ilişkin esaslar ileuygulama şekil ve şartlarını kapsadığıbelirtilmiş;
“Bayilik ruhsatı”başlıklı 14.maddesinde; “Sabit bayilik faaliyetinin yapılabilmesi içinTeşkilattan ruhsat alınması zorunlu olup, bayilik faaliyetindebulunması uygun görülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsatverildiği tarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiğitarihe kadar başka bir işleme gerek olmaksızıngeçerlidir. Ancak, Teşkilat tarafından gerekligörülen hallerde ruhsat yenilenebilir veya vize edilebilir.”;
“Sabit bayilik sözleşmesi”başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatıverilen gerçek veya tüzel kişiler ile Teşkilatarasında süresi 10 yılı geçmemek üzeresüreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır.
(2) Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerliolduğu sürece yürürlükte kalır, ruhsatıniptali halinde başkaca bir işleme gerek olmaksızınkendiliğinden feshedilmiş sayılır.
(3) Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabitbayilik sözleşmesi yenilenebilir.
(4) Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ilesözleşme yapmaya Teşkilat Başkanı yetkilidir.Teşkilat Başkanı bu yetkisini alt birimlere devredebilir.
(5) Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak ve 16ncı maddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir. Bu durumda verilenbayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzelkişiye aittir.”;denilmiş;
Yönetmeliğin 16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatıverilmesi şartları”, 17.maddesinde “Bayilerinişyerlerinde aranılacak asgari nitelikler”,18.maddesinde“Sabit bayiliklerin verilmesinde izlenecekyöntem”,19.maddesinde “Sabit bayilik teminatı”,20.maddesinde “Sabit bayi komisyonu ve ikramiye ödeme primioranı” 21.maddesinde “Sabit bayinin adres değişikliği”,22.maddesinde “Sabit bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde“Sabit bayilik faaliyetinin sürekliliği veyürütülmesi” ne ilişkin düzenlemelere yerverilmiş;
“Sabit bayilik ruhsatının iptali”başlığını taşıyan 24.maddede ise “(1)Aşağıda belirtilen hallerde bayilik ruhsatı, Teşkilattarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresineuyulmaksızın iptal edilir:
a) Gerçek kişi bayinin ölmesi halindemirasçılarından altmış gün içindebayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması,
b) Bayilik ruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi,
c) İzinli süreler ve mücbir sebeplerdışında, her ne sebeple olursa olsun bayinin bir takvimyılı içerisinde, izinsiz toplam on beş gün oyunoynatmaması,
ç) Teşkilatın izni olmaksızın,işyerinde Teşkilata ait olmayan oyunlar oynatması,
d) Teşkilat tarafından her bayi için belirlenenhaftalık hasılat limitinin üzerinde oyun oynatılması,
e) Oyun bedellerinin kayıt dışı olarak bayininkendi nam ve hesabına tahsil edilmesi,
f) Yetkisi dahilindeki ikramiye ödeme taleplerini geriçevirmesi,
g) Bayi olabilme şartlarından herhangi birini kaybetmesi veyaruhsat verildikten sonra bu şartlardan herhangi birine sahipolmadığının anlaşılması,
ğ) Teşkilatın itibarını zedeleyecek veyaTeşkilata olan güvenin sarsılmasına neden olacakdavranış, yayın veya faaliyetlerde bulunulması,Teşkilat tarafından verilen talimat ve kurallara riayet edilmemesi,
h) Teşkilatın veya Başbayinin yetkili personellerinefiili saldırı, hakaret ve tehditte bulunulması,
ı) Teşkilat veya Başbayinin mallarınakasıtlı zarar verilmesi,
i) 18 yaşından küçüklere oyunoynatılması veya ikramiye ödenmesi,
j) Yılbaşından itibaren dörder aylıkperiyotlardaki asgari haftalık satış hasılatıortalamasının Yönetim Kurulunca belirlenen limitin altındaolması,
k) Teşkilattan yazılı izin almadan adresinideğiştirmesi veya bayiliği devretmesi,
l) Teşkilata ait olan oyun hasılatlarınınişlemiş yasal faiziyle birlikte veya gecikme cezalarınıntamamının yatırma tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde ödenmemesi,
m) Teşkilata ait olan oyun hasılatının bir takvimyılı içerisinde beş kez geç ödenmesi,
n) Güncellenen teminat miktarının süresindetamamlanmaması,
o) Süreli teminat mektuplarının süresi dolmadan engeç on gün önce yenilenmemesi,
ö) Yasa dışı bahis oynatılması,oynatılmasına aracılık edilmesi, bunlara yer veya imkansağlanması veya bunların reklam ve tanıtımınyapılması,
p) Haklı bir gerekçe olmadan bilet iptal edilmesi, iptaledilen biletlerin bir yıl süresince saklanmaması veya iptaledilen biletlerin talep tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde Teşkilata teslim edilmemesi,
r) Oyunları, Teşkilat tarafından belirlenendeğerinden fazla bedelle oynatması,
s) Borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredili hesaptanoyun bedelini tahsil etmek suretiyle oyun oynatılması,
(2) Teşkilat tarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlereyeniden bayilik ruhsatı verilmez.” hükmü yeralmıştır.
Öte yandan, Spor Toto TeşkilatMüdürlüğü ile davacı arasında 16.9.2009tarihinde, 122793 Numaralı Spor Toto ve Sayısal Loto BayilikSözleşmesi imzalanmıştır.
Söz konusu Sözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258sayılı Futbol Müsabakalarında Müşterek BahislerTertibi Hakkında Kanun,Futbol Müsabakalarında MüşterekBahisler Tüzüğü, Futbolda Müşterek BahisOyunları Uygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler vetalimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmez parçasıolduğu, bunların bayilere ait hükümlerine, bayinin aynenuymakla yükümlü bulunduğu; Bayinin Teşkilatın veBaşbayinin re’sen vereceği talimatlara, mevcut veya değişebilecekYönetmelik vb. düzenlemelere uymayı peşinen kabuledeceği; 8.maddenin (b) bendinde,ödeme ile ilgili maddeler ve bayininbaşbayiye karşı olan yükümlülükleri de dahilolmak üzere, bayi tarafından iş bu sözleşmeninmaddelerine uyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilattarafından ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksiziniptal edileceği; (r) bendinde, bayilik mahallinde yasadışıyollarla oyun oynandığı veyaoynatıldığının Teşkilat, başbayi veyaemniyet güçlerince tespit edildiği takdirde bundan bizzatbayinin sorumlu olacağı ve bayilik ruhsatının iptaledileceği; 8.maddesinin (b) bendinde, bayi tarafından busözleşmenin maddelerine uyulmaması halinde bayilikruhsatının teşkilat tarafından ayrıca herhangi birgerekçe gösterilmeksizin iptal edilebileceğihükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu sözleşmenin hukuki niteliğiincelendiğinde;
İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuksözleşmeleri yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiğiüstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak konusu,hüküm ve koşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerekgerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özelhukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıylabunların yargısal denetiminin adli yargı yerinceyapılmasına karşılık, 2577 sayılıYasa’nın idari dava türlerinin sayıldığı2/1-c maddesinde belirtildiği üzere,kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstünhak ve yetkilere dayanarak yaptığı idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.
Anılan düzenlemeler uyarınca, müşterekbahisler ile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisi,Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzelkişiliği haiz Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı’na ait olduğuna ve bu hak, birsözleşme ile bayilik ruhsatı alma koşullarınıtaşıyanlara devredilebildiğine göre, buna ilişkinbayilik sözleşmesinin, bir genel hizmetin yürütülmesiiçin yapılan idari sözleşme olduğuaçıktır.
Olayda, davalı idare ile davacı arasında imzalananbayilik sözleşmesi kapsamında davacının, mevzuathükümlerine aykırı olarak bayiyi devrettiğinin tespitedildiğinden bahisle 122793 numaralı bayilik sözleşmesininiptaline ilişkin 10.5.2011 tarih ve 1129 sayılı davalıidare işleminin iptali istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tekyanlı düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işleminiptali isteminden doğan uyuşmazlığınçözümünde, idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayiliksözleşmesine, hem de Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği hükümleri uyarınca tesis edildiği;İdarenin sözleşmeyi anılan Yönetmelikhükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisigöz önüne alındığında, sadece sözleşmehükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan biruyuşmazlıktan söz etme olanağı dabulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde idari yargı mercileri görevliolduğundan; Ankara 14.İdare Mahkemesince verilen 8.6.2011 gün veE:2011/1081, K:2011/838 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara14.İdare Mahkemesince verilen 8.6.2011 gün ve E:2011/1081, K:2011/838sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,08.07.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy