T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 235
KARAR NO : 2019 / 412
KARAR TR : 8.7.2019
ÖZET : 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk. K A R A R Davacı/Davacılar (Adli YargıYerinde): Z. B. İdariYargı Yerinde: Davacılar : 1-M.T. ve diğ. Vekili : Av. E E Davalılar : 1- T.C UlaştırmaDenizcilik Ve Haberleşme Bakanlığı Vekili : Av. ÇT : 2- Devlet HavaMeydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Vekili : Av. VK O L A Y : 1-a)DavacıZ.B.’in vekili dilekçesinde özetle; müvekkilinin malikolduğu Van ili, Merkez ilçesi, Eminpaşa Mahallesi, 133pafta, 1959 Ada, 5 Parsel sayılı taşınmaza; Van FeritMelen Havalimanını genişletme projesi kapsamındakamulaştırmasız olarak el konulduğunu; arsanıniçerisindeki tüm ağaçların davalı idarelercekesildiğini, müvekkiline bu arsa üzerinde hiçbirişlem yapamaması uyarısı yapıldığını;kamulaştırma kararı alınan arsaya fiili olarak elatıldığını, el atmanın sürekli olduğunu;arsanın iyi bir konumda ve kıymetli olduğunu; yasalarlagüvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlaledildiğini, müvekkilinin taşınması üzerindeözgürce tasarruf etme hakkının elindenalındığını ifade ederek; munzam zarar, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kesilenağaçların bedeli için 500 TL; kamulaştırmasızel atma sebebi ile tazminatı için 500 TL; ecri misildavası için 500TL, olmak üzere toplamdaşimdilik 1.500, -TL. nin en yüksek faiziyle birlikte ödenmesiistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. 1-b) VAN 4.ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ: 13.11.2018 gün ve E:2018/306, K:2018/645 sayı ile,“(…)Dava, kamulaştırmasız el atılantaşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkindir. Anayasa Mahkemesi’nin25.09.2013 gün 2013/93 Esas, 2013/101 Karar sayılı ilamındada: “Kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesiiçin taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi vetaşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olmasıgerektiği; imar kısıtlamalarında taşınmazınzilyetliğinin malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikintasarruf yetkisinin, ilgili mevzuattan kaynaklanan bazıkısıtlamalara maruz kaldığı, bu nedenle imarkısıtlamalarından kaynaklanan tazminat davalarınınidari yargıda açılabileceği” kabul edilmiştir. Somut olayda, davacı vekilidava dilekçesiyle, ağaçlarının idaretarafından kesildiğini, el atıldığımbelirtmiştir. Davalı taraf ise,ağaçların kesilmesinin Sivil Havacılık Kanunuçerçevesince yapıldığını, taşınmazael atılmadığını, yargı yolu nedeniyledavanın reddini dilemiştir. Mahkememizce dava konusununhavalimanına olan krokideki konumu, davalının vedavacının beyanı dikkate alındığındataşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi vetaşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmişkoşulunu taşımadığı, davacınıntaşınmazında olan sınırlandırmaların tamyargı davasına konu olabileceğinden yargı yolu nedeniyle davanınreddine karar verilmiştir. Aynı nitelikte olayla ilgiliYargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 2013/10491 Esas ve 2013/16693 Kararsayılı ilamı ile verilen yargı yolu reddine ilişkinkarar onanmıştır. HÜKÜM: 1 -Davacının davasınınyargı yolu nedeniyle REDDİNE…” karar vermiş, bukarar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. 2-a) Bu kez, davacılar 1- M.T. ve diğ., vekili dilekçesinde özetle; daha önce Van 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/306 Esas, 2018/645 Karar sayılıdava dosyasında, yasal süresi içerisinde iş bu tazminatkonusu husus için dava açtıklarını, AsliyeHukuk Mahkemesince yukarıda esas ve karar numarası yazılıilam ile görevsizlik kararı verildiğini, kararınkesinleştiğini ve süresinde iş bu davayı açmazarureti doğduğunu belirttikten sonra; müvekkillerinin malikolduğu Van ili, Merkez ilçesi, Eminpaşa Mahallesi, Şamranaltımevkii, 137 pafta, 110 Ada, 25 Parsel sayılı taşınmaza; VanFerit Melen Havalimanını genişletme projesi kapsamındakamulaştırmasız olarak el konulduğunu; arsanıniçerisindeki tüm ağaçların davalı idarelercekesildiğini, müvekkiline bu arsa üzerinde hiçbirişlem yapamaması uyarısıyapıldığını; kamulaştırma kararıalınan arsaya fiili olarak el atıldığını, elatmanın sürekli olduğunu; arsanın iyi bir konumda vekıymetli olduğunu; yasalarla güvence altına alınanmülkiyet hakkının ihlal edildiğini, müvekkilinintaşınması üzerinde özgürce tasarruf etmehakkının elinden alındığını ifadeederek; munzam zarar, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla, kesilen ağaçların bedeli için 1.000TL; kamulaştırmasız el atma sebebi iletazminatı için 5.000 TL; ecri misil davası için500TL, olmak üzere toplamda şimdilik 6.500, -TL. nin enyüksek faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. 2-b) VAN 1.İDAREMAHKEMESİ: 12.3.2019 gün ve E:2019/165 sayı ile,“(…) İdarenin, hiçbir hukuki temeli bulunmayan bazıeylemlerinden doğan zararların tazmininin idari yargıdadeğil, adli yargıda görülmesi gerektiği doktrin veyargısal içtihatlarda kabul edilmektedir. Bu eylemler, şeklenidareden kaynaklanmalarına rağmen eylemlerdeki ağırhukuksuzluk, bunların fonksiyonel açıdan idari eylem olmaniteliğini ortadan kaldırmakta ve fiili yoladönüştürmektedir. Bu derece ağır hukuksuzluklariçeren fiiller, idari eylem olarak değil haksız fiil olarakyorumlamakta ve uygulanmaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesiiçtihatları uyarınca da; idarelerce kişilerintaşınmazlarının herhangi bir kamulaştırmaişlemi olmaksızın fiilen kamusal işlevlerdekullanılması anlamına gelen fiili el atma durumuna ilişkindavaların adli yargı mahkemelerinde, imar planındataşınmazın kamu kullanımına ayrılmasıdurumuna karşılık gelen hukuki el atma davalarının iseidari yargıda çözümleneceğiaçıktır. Dava dosyasınınincelenmesinden; Van Ferit Melen Havaalanı genişletmeçalışmaları kapsamında, davacılara ait Vanİli, Merkez İlçesi, Şamranaltı mevkii, 137 pafta, 110ada, 25 parsele kamulaştırmasız el atıldığı,taşınmaz üzerindeki ağaçların kesildiği vetaşınmazın kullanılamadığı ilerisürülerek kamulaştırmasız el atma sebebiyle 500,00 TL,ağaçların kesilmesi sebebiyle 500,00 TL, ercimisil bedeliolarak 500,00 TL olmak üzere toplam 1.500,00 TL maddi tazminatın enyüksek iskonto oranında reeskont faizi veya devletborçları için öngörülen en yüksek faizhaddi ile ödenmesine karar verilmesi istemiyle Van 4. Asliye HukukMahkemesi'nde açılan dava sonucunda, anılan Mahkeme'nin13.11.2018 tarih ve E.2018/306, K.2018/645 sayılı kararıyla,yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddinekarar verildiği, kararın kesinleşmesine müteakip Mahkememiznezdinde bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Uyuşmazlıktadavacılar tarafından özetle; taşınmazın, VanFerit Melen Havaalanı genişletme projesi kapsamındahavaalanı alanına dahil edildiği, koruma bandıiçerisinde yer aldığı, davalı idarecetaşınmaz üzerindeki ağaçların kesildiği vetaşınmazın kullanılamadığıhususlarının ileri sürüldüğügörülmekte olup, bu haliyle davanın, fiili el atma sebebiüzerine kurulduğu ve hukuki olarak nitelendirilmesinde fiili el atmadavası olduğu, fiili el atmanın gerçekte var olupolmadığı durumunun ise ancak davanın esasınıngörülmesi sırasında keşif incelemesiyle ortayaçıkabileceği, fiili el atma iddiasına yönelikyapılacak tespitin de esas kararın sonucuna etki edeceğianlaşıldığından, Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin13.11.2018 tarih ve E.2018/306, K.2018/645 sayılı kararında,davanın hukuki el atma niteliği taşıdığınayönelik herhangi bir tespit bulunmadığı hususu da dikkatealındığında, fiili el atma iddiasıylaaçılan davanın, bir bütün halinde ele alınarakadli yargı yerinde çözümlendirilmesi gerektiğisonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerledavanın adli yargının görev alanına girdiğisonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesineve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce kararverilinceye kadar ertelenmesine…” karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER,Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Nurdane TOPUZ'unkatılımlarıyla yapılan 8.7.2019 günlütoplantısında: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, 2247 sayılı Yasa’daöngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ile dosyadaki belgelerokunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİve Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın, davada 2247sayılı Yasada öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; Anayasa’nın 158.maddesinde, Uyuşmazlık Mahkemesinin adli ve idari yargımercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkiliolduğu belirtilmiş; 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 1. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi;Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli veidari yargı mercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilive bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksekmahkemedir…”; 14. maddesinde, “Olumsuz görev uyuşmazlığınınbulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idariyargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davadakendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararlarınkesin veya kesinleşmiş olması gerekir. / Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca (…) ileri sürülebilir. ”;19.maddesinde, “Adlive idari yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler. / (Değişik ikinci fıkra:23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargı merciince, öncekigörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da teminedilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.”denilmiştir. Aynı Yasanın 27. maddesinde ise,Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmayaveya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleriönce şekil ve süre açısından inceleyeceği;yöntemine uymayan veya süresi içinde ilerisürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yerverilmektedir. İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Yasa’nın 14. maddesinegöre olumsuz görev uyuşmazlığı bulunduğununileri sürülebilmesi için davanın “tarafları,konusu ve sebebinin aynı” olması; koşullarınınöngörülmüş bulunması bağlamında davadosyalarının incelenmesinden; öncelikle, adli ve idariyargı yerlerinde açılan davaların davacılarınınaynı olmadığı; adli yargı yerinde davacı Z. B.olmasınakarşın, idari yargı yerindeki davacıların 1- M. T., vediğ.olduğu; diğer taraftan davaların konu ve sebeplerininde (somut olayın aynı- havaalanı genişletme çalışmalarıkapsamında taşınmaza kamulaştırmasız el atma-olmasına karşın) farklı olduğu; adli yargıyerinde, bir davacının Van ili, Merkez ilçesi,Eminpaşa Mahallesi, 133 pafta, 1959 Ada, 5 Parsel sayılıtaşınmazına ilişkin bir talep bulunmasınakarşılık; idari yargı yerinde, onüçdavacının Van ili, Merkez ilçesi, EminpaşaMahallesi, Şamranaltı mevkii, 137 pafta, 110 Ada, 25 Parsel sayılıtaşınmazına yönelik bir uyuşmazlığınsöz konusu olduğuanlaşılmıştır. Bu durumda; belirtilen usul noksanlıklarıkarşısında, ortada adli ve idari yargı yerleri arasındagörev uyuşmazlığı oluştuğundan sözetmek mümkün değildir ve 2247 sayılıYasa’nın 19. ve dolayısıyla 14. maddesindeöngörülen koşullar gerçekleşmemiştir. Açıklanan nedenlerle,2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen koşulları taşımayan Van1.İdare Mahkemesinin 12.3.2019 gün ve E:2019/165 sayılı başvurusunun,aynı Yasanın 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir. S O N UÇ :2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen koşulları taşımayan Van 1.İdareMahkemesinin 12.3.2019 gün ve E:2019/165 sayılıBAŞVURUSUNUN, aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarıncaREDDİNE, 8.7.2019 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy