T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 348
KARAR NO : 2019 / 364
KARAR TR : 20.5.2019
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M. Genel Sigorta A.Ş.
Vekilleri :Av.A. O.Ö., Av.M.A.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili :Av.Y.Ö., Av.D. A. U.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkili şirketesigortalı 34 ... 9151 plakalı aracın, davalınınsorumluluk alanındaki Kocaeli Gölcük İlçesiDeğirmendere mevki D-130 Dörtyol Yalova istikameti köprüüzerinde yolun yüzeyinin buzlu ve kaygan olması sebebiyleoluşan ve birçok aracın da karışmışolduğu kazada, önündeki kazayı görerek duranaraçlara çarpmak suretiyle yaralamalı ve maddi hasarlıkazaya karıştığını; polis memurlarıtarafından hazırlanan tutanakta; kazanın, müvekkilşirket nezdinde sigortalı olan aracın kazaya önündekikazayı görerek duran 34 ...3914 ve 41 ... 589 plakalıaraçlara arkadan çarpmak ve arkasında bağlıbulunan 31 ... 9151 plakalı yarı römorkun arka ve yankısımlarıyla anılan iki aracın önündebulunan 41 ... 9851 plakalı yarı römorkun arkasınasıkıştırmak suretiyle dahil olduğunun tespitedildiğini; bununla birlikte anılan kazanın meydana gelmesine yüzeyinbuzlu ve kaygan olması ve yolun yapım, onarım vebakımından sorumlu olan kurum veya kuruluşun gerekli tedbirialmamasının temel oluşturduğunu; 2918 SayılıKarayolları Trafik Kanununun 7. ve 6001 sayılı Kanun 4.Maddesindeki düzenlemelerde; davalı kurumun görev vesorumluluklarının açıkça belirtildiğini, bunailişkin olarak davalı kurumun, sorumluluk alanı dahilindekiyerlerde emniyetli sürüş için gerekli tedbirleri alması,olumsuz hava koşullarının olası kazaya sebebiyet vermesininönlenmesi için gerekli levhaları ve işaretleri koyması,sürücülerin can ve mal güvenliğini tehlikeye atmayacaksürüş yapabilmeleri için tüm özenigöstermesi gerektiğini; olay kapsamında müvekkilşirketin sigortalısına 09.03.2016 tarihinde 36.854,00 TLtutarında hasar tazminatı ödediğini; ödeme neticesindemüvekkili şirketin Türk Ticaret Kanunu’nun 1472. maddesindekihalefiyet hükmü uyarınca zarara sebep olan sorumlularakarşı dava açma hakkına sahip olduğunu; bu davadaadli yargının görevli bulunduğunu; UyuşmazlıkMahkemesinin kararlarının da bu doğrultuda olduğunu ifadeederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkilişirket tarafından sigortalısına yapılan ödemedenkaynaklanan 18.427,00 TL tutarındaki rücu alacağınınödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
GÖLCÜK1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.11.2017 gün ve E:2016/183,K:2017/218 sayı ile, “(…) yapılan yargılamaya,toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre davacı,davalı Karayolları Genel Müdürlüğünühizmet kusuru nedeniyle dava etmiştir. Kamu hizmeti görmekleyükümlü olan davalı kamu hizmeti sırasındaverdiği zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabideğildir. İdari karar ve eylemlerden doğan zararlar niteliğindebulunan zararın ödetilmesi istekleri 11.2.1959 günlü ve17/15 sayılı Yargıtay İçtihatı BirleştirmeKararında değinildiği üzere tam yargıdavasının konusunu oluşturur. Bu davaların ise 2577Sayılı idari Yargılama Usulü Kanunun 2.maddesihükmünce idari yargı yerinde açılması gerekir.Yargı yolu dava şartlarından olup mahkemece resen incelenmesigereken hususlardan olup, hizmet kusuru nedeniyle davanın tam yargıdavası olarak idari yargıda açılmasıgerektiğinden dava dilekçesinin görev nedeniyle reddine dairaşağıdaki hükmün kurulması uygungörülmüştür. (Kıyasen Yargıtay 17. HukukDairesi'nin 2016/11827 Karar, 20175316Esas sayılı ilamı.)
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1.Açılandavanın HMK m. 114/1-b yollaması ile m. 115/2 uyarınca usulden REDDİNE…”karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbulBölge Adliye Mahkemesi 8.Hukuk Dairesi: 20.12.2018 gün ve DosyaNo:2018/3429, K:2018/1604 sayı ile, “(…)Yapılandeğerlendirmede benzer mahiyette olan Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin02/10/2017 tarih ve 2016/16370 E., 2017/8456 K. sayılı veYargıtay 17. Hukuk Dairesinin 19/09/2016 gün ve 2016/6689E2016/7954K. sayılı kararlarında görevli mahkemenin idariyargı yeri olduğunun belirtildiği, davalısigortalısı sürücünün seyir halinde iken yolun kayganve buz olması nedeniyle kazanın oluşması halinde hizmetkusuruna dayalı eylemde yargı yolunun idari yargı olduğuanlaşıldığından, davacının istinaf talebininHMK 353/1 -b/l uyarınca reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçe uyarınca;
1-Usul veyasaya uygun olan ve başlıkta yazılı bulunan mahkemekararma yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusununHMK.m.353/1-b/1 ESASTAN REDDİNE…” kesin olarak karar vermişve mahkeme kararı kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
KOCAELİ1.İDARE MAHKEMESİ: 27.3.2019 gün ve E:2019/267 sayı ile, “(…)2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veişleyişi Hakkında Kanunu'nun 19., 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunun 10. ve 110. maddelerine yer verdiktensonra; “Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalanyolda meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu önesürülen zarar nedeniyle sigortalı araç sahibinedavacı şirketçe ödenen kasko bedelinin davalıKarayolları Genel Müdürlüğü'nden rücuentazmin edilmesi istemiyle açılmıştır.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19/01/2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesinin karayollarında, can vemal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın rucuen tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmış olup, Gölcük 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/183 esas sayılı dosyasındaverilen ve kesinleşen görevsizlik kararı da dikkatealındığında olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüiçin yukarıda anılan amir hüküm uyarıncadosyaların Mahkemeniz'e gönderilmesi gerekmiştir.
Açıklanannedenlerle; Gölcük 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/183 esassayılı dava dosyasının temini ile Mahkememiz'in sözkonusu dosyasıyla birlikte 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyaların Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceyekadar ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 20.5.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda seyir halindeyken meydana gelen maddi hasarlı trafikkazası sonucu hasara uğrayan sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini karşılayan sigortaşirketinin, zararın bir kısmının davalı idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminatdavasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde;“ Karayolları Genel Müdürlüğününbu Kanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafından,kasko sigortalı 34 ... 9151 plakalı aracın Kocaeli İli,Gölcük İlçesi, Değirmendere mevkii D-130dörtyol Yalova istikameti köprü üzerinde yolunyüzeyinin buzlu ve kaygan olması sebebiyle birçok aracınkarışmış olduğu yaralamalı ve maddi hasarlıkazada, kollukça düzenlenen kaza tespit tutanağındadavalı idarenin de kusuru olduğundan bahisle sigortalıyaödenen 36.584,00-TL tazminatın şimdilik 18.427,00-TL'sininsigortalıya ödeme yapılan 09/03/2016 tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte rücuen tazmini istemiyle davaaçıldığıanlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Gölcük 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.11.2017 gün veE:2016/183, K:2017/218 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kocaeli 1. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Gölcük 1.Asliye HukukMahkemesinin 22.11.2017 gün ve E:2016/183, K:2017/218 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,20.5.2019 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy