T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 214
KARAR NO : 2019 / 274
KARAR TR : 29.4.2019
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Sompo Japan Sigorta A.Ş.
Vekilleri :Av.A.Taylan Acar, Av.Betül Bağışlar Işıker,
Av.B. Ş., Av.Ö. D.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; MüvekkilŞirketçe sigortalı 25 … 720 plaka sayılı aracın,14.01.2016 tarihinde Erzurum ilinden Bayburt ili yönünedoğru hareket halindeyken D-915-03 Devlet Karayolunun 16.km.sinegeldiği esnada 66 … 862 plaka sayılı araç ileçarpışması neticesinde maddi hasarlı trafikkazası meydana geldiğini; Trafik ekiplerince tanzim edilen kazatespit tutanağında, kazanın oluşunda KarayollarıGenel Müdürlüğü’nün 2918 sayılıK.T.K’nun 7/a maddesi (yapım ve bakımından sorumluolduğu karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparakönlemler almak ve aldırmak) kuralını ihlal ettiğinintespit edildiğini, bu olay sebebiyle sigortalı araçta bulunanzarar miktarının tespiti için ekspergörevlendirildiğini ve farklı tarihlerde toplam 3.208,54TL ödendiğini; davalı tarafın, sorumluluğundabulunan yol üzerindeki alt yapısal faaliyetlerindeki gerekli tedbir,önlem, bakım ve onarım işlerini layıkıyla yerinegetirmediğini ve sigortalı araçta bulunan zarardan sorumlubulunduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla 2.406,41 TL’nin ödeme tarihinden itibarenişleyecek avans faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 11.ASLİYEHUKUK MAHKEMESİ: 11.10.2016 gün ve E:2016/428, K:2016/227 sayıile, “(…) Tüm dosya kapsamı incelendiğinde;davalının yol üzerindeki alt yapısal faaliyetlerindekigerekli tedbir, önlem, bakım ve onarım işlerinin yerinegetirilmemesi nedeniyle oluşan maddi hasarlı kaza sonucu sigortalıyaödenen paranın rücuen tahsiline yönelik olarak KarayollarıGenel Müdürlüğü aleyhine davaaçılmış olup, dava hizmet kusurunadayanılmıştır. Kamu tüzel kişilerinin yasalartarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerinkullanılması sırasında oluşan zararlar niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdariYargılama Usulü Hakkındaki Kanun’un 2. maddesihükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargı davasıikame edilmesi gerekmektedir. Görev kuralları kamu düzenineilişkin olup, mahkemece kendiliğinden (re'sen) dikkatealınması zorunludur. Öte yandan itirazın iptalidavalarının İdari yargıda görülmesinde hukuki birengel de bulunmamaktadır. Davacının dava dilekçesi veekleri birlikte değerlendirildiğinde, davanın talebinin idari yargıdadeğerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaklaaşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. ( T.C.Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 22.06.2016 tarih ve 2016/9557Esas,.2016/7631 Karar sayılı ilamı).
HÜKÜM:Gerekçede açıklanan nedenlerle;
1-Davaşartı (yargı yolu caiz olmadığından)yokluğundan 6100 sayılı HMK'nın 114 ve 115 maddelerinegöre davanın usulden reddine…” karar vermiş, istinafyoluna başvurulmaması üzerine bu karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Ankara18.İdare Mahkemesi: 31.12.2018 gün ve E:2018/2614, K:2018/2592sayı ile, 2577 sayılı Kanunun 15/1-a maddesi uyarıncadavanın yetki yönünden reddine, dava dosyasınınyetkili Erzurum İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine kararvermiştir.
ERZURUM2.İDARE MAHKEMESİ: 8.3.2019 gün ve E:2019/105 sayı ile, “(…)2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesininbirinci fıkrasında, işleteni veya sahibi devlet ve diğerkamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu kanundan doğansorumluluk davalarının, adli yargıda görüleceğihükme bağlanmıştır.
Davadosyasının tetkikinden; davacı şirket tarafındansigortalanan 25 … 720 plakalı aracın Erzurum istikametindenBayburt istikametine seyir halinde iken D-915-03 karayolunun 16. Km'sinde seyirhalindeyken, gerçekleşen trafik kazasının meydanagelmesinde idarenin hizmet kusurunun da bulunduğu ilerisürülerek şimdilik 2.406,41 TL tazminatın sigortalıyaödeme yapıldığı tarihten itibaren işletilecekyasal faizi ile birlikte rücuan ödenmesine karar verilmesi talebiyleAnkara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan davada, Mahkemenin11.10.2016 tarih, E:2016/428, K:2016/227 sayılı kararı ileihtilafın, dava şartı yokluğundan usulden reddine"karar verildiği, anılan kararın kesinleşmesi üzerinebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıdayer verilen mevzuat hükümleri gereğince, karayolunda yer alankusurlu durumdan kaynaklandığı ileri sürülenzararların tazmini talebinden kaynaklanan ihtilafın, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesi gereğinceadli yargı yerinde görülmesi gerektiği neticesinevarılmıştır.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi'nin E:2015 / 813, K: 2015 / 826sayılı, 30.11.2015 tarihli kararı da aynı mahiyettedir.
Açıklanansebeplerle; Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan davada,Mahkemenin 11.10.2016 tarih, E:2016/428, K:2016/227 sayılıgörevsizlik kararı üzerine açılan işbu davada,Mahkememizce, davanın görüm ve çözümününadli yargı yerinin görevine girdiği neticesinevarıldığından, Mahkememiz dosyası ile Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2016/428 sayılı dosyasının,görevli merciin belirlenmesi için, 2247 sayılı Kanun'un19. maddesi gereğince Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine…”karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 29.4.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgelerokunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda seyir halindeyken meydana gelen maddi hasarlı trafikkazası sonucu hasara uğrayan sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini karşılayan sigortaşirketinin, zararın bir kısmının davalı idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminatdavasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş; aynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak,yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleritetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafındansigortalanan 25 … 720 plakalı aracın Erzurum istikametindenBayburt istikametine seyir halinde iken D-915-03 karayolunun 16. Km'sinde birbaşka araç ile çarpışması sonucunda trafikkazası meydana geldiği; kaza nedeniyle araçta maddi hasaroluşmasında davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğundanbahisle, ödeme yapılan miktarın 2.406,41 TL.likkısmının, davalı idareden rücuen tazminiistemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıylaoluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Erzurum 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.10.2016 gün ve E:2016/428,K:2016/227 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzurum 2. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 11.Asliye HukukMahkemesinin 11.10.2016 gün ve E:2016/428, K:2016/227 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 29.4.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy