T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/218
KARAR NO : 2019/309
KARAR TR: 29.04.2019
ÖZET: Davacı şirkette çalışan dava dışı, sigortalı M.D.'ın geçirdiği iş kazası bildiriminin yasal sürede yapılmadığı gerekçesiyle, 5510 sayılı Kanunun 13. ve 21.maddesi uyarınca davacı işveren için tahakkuk ettirilen borcun/cezanın iptaliistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
KARAR
Davacı : Çay İşletmeleri GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. H.T.
Davalı : Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı
O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesindeözetle; müvekkiline 13.06.2014 tarihinde MuzafferDoğanay'ın yaralanması ile ilgili geç bildirim nedeniyle9.6.2016 tarih ve 8.248.849 sayılı TC Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı Borç Bildirim Belgesi ile 7.617,50-TLidari para cezası kesildiğini, M.D.’ın yaralanmasıile ilgili bildirimin süresinde yapıldığınınizahtan vareste olduğunu, bildirimin süresindeyapıldığını, cezanın mahiyetininanlaşılamadığını, herhangi bir nedenle cezakesilmiş ise yine yapılan bu bildiriminusulsüzlüğünü ortaya koyacağından iptaliningerektiğini, müvekkilinin tüm edimlerini veyükümlülüklerini kamu kuruluşu olması nedeniyleeksiksiz olarak yerine getirdiğini, aleyhine ceza tahakkuk ettirilmesininusul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, 7.617,50-TLidari para cezasının iptaline karar verilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
ELMADAĞ SULH CEZA HAKİMLİĞİ: 25.12.2017gün ve D.İş:2016/172 sayı ile, 5326 SayılıKanunun 27/8 maddesinde; " İdari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararlarında verilmiş olması halinde; idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddiaları bu işlemin iptali talebi ile birlikte idari yargımerciilerinde görülür." hükmüdüzenlenmiş olup, muterize uygulanan idari para cezasındagörevli mahkemenin idare mahkemesi olduğu gerekçesiyle, itirazedenin başvurusunun 5236 sayılı Kanunun 28/1-b uyarıncahakimliklerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir
Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 11. İDARE MAHKEMESİ: 6.3.2019 gün veE:2018/605 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın;davacı şirkete ait iş yerinde meydana gelen iş kazasıdolayısıyla davacı şirketin %70 kusurlu olduğundanbahisle 7.617,50 TL borç tahakkuk ettirilmesine ilişkin 09.06.2016tarih 8.248.849 sayılı borç bildirim belgesindenkaynaklandığı, söz konusu borç bildirim belgesinin,iş kazaları dolayısıyla işverenin sorumluluğunu düzenleyen5510 sayılı Yasanın 21. maddesi uyarınca tesisedildiği anlaşıldığından, aynı Yasanın101. maddesi uyarınca, iş bu davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, adliyargının görev alanına giren davada Mahkemeleriningörevli olmadığına, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda uyuşmazlık mahkemesincekarar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 29.04.2019günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı şirkette çalışan davadışı, sigortalı Muzaffer Doğanay'ıngeçirdiği iş kazası bildiriminin yasal süredeyapılmadığı gerekçesiyle, 5510 sayılıKanunun 13. ve 21.maddesi uyarınca davacı işveren içintahakkuk ettirilen toplam 7.617,50-TL borcun/cezanın iptali istemiyleaçılmıştır.
Dava dosyalarının incelenmesinden; davacıtarafından, davacı şirkete ait iş yerinde meydana geleniş kazasında işçi M.D.'ınyaralandığı, olayda davacı şirketin %70 kusurluolduğundan bahisle, 5510 sayılı Yasanın 21. maddesiuyarınca 7.617,50-TL borç tahakkuk ettirilmesine ilişkin09.06.2016 tarih 8.248.849 sayılı borç bildirim belgesinindüzenlendiği, bu borç bildirim belgesinin iptali istemiyledava açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işleme dayanak oluşturan mevzuathükümlerinin incelenmesinde;
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu’nun, “Hizmet Akdiyle veya Kendi Adına veHesabına Bağımsız ÇalışanSigortalıların Tabi Olduğu Kısa Vadeli SigortaHükümleri” üst başlığından sonra gelenve “İş kazasının tanımı, bildirilmesi vesoruşturulması”başlıklı 13. maddesinde;“İş kazası;
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) (Değişik: 17/4/2008-5754/8 md.) İşverentarafından yürütülmekte olan iş nedeniylesigortalı kendi adına ve hesabına bağımsızçalışıyorsa yürütmekte olduğu işnedeniyle,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışansigortalının, görevli olarak işyeri dışındabaşka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işiniyapmaksızın geçen zamanlarda,
d) (Değişik: 17/4/2008-5754/8 md.) Bu Kanunun 4üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendikapsamındaki emziren kadın sigortalının, işmevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek içinayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan birtaşıtla işin yapıldığı yere gidişgelişi sırasında,
meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen yada ruhen engelli hâle getiren olaydır.
İş kazasının 4 üncü maddenin birincifıkrasının;
a) (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılarbakımından bunları çalıştıran işverentarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da engeç kazadan sonraki üç işgünü içinde,
b) (b) bendi kapsamında bulunan sigortalıbakımından kendisi tarafından, bir ayı geçmemekşartıyla rahatsızlığının bildirim yapmayaengel olmadığı günden sonra üçişgünü içinde,
c) (Mülga: 17/4/2008-5754/8 md.)
(Değişik paragraf: 17/4/2008-5754/8 md.) iş kazasıve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya dataahhütlü posta ile Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bufıkranın (a) bendinde belirtilen süre, işkazasının işverenin kontrolü dışındakiyerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasınınöğrenildiği tarihten itibaren başlar.
Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıpsayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesiiçin gerektiğinde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilenmemurları tarafından veya Bakanlık işmüfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabilir.Bu soruşturma sonunda yazılı olarak bildirilen hususlarıngerçeğe uymadığı ve olayın iş kazasıolmadığı anlaşılırsa, Kurumca bu olay içinyersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler, ödemeninyapıldığı tarihten itibaren gerçeğeaykırı bildirimde bulunanlardan, 96 ncı madde hükmünegöre tahsil edilir.
İş kazası ve meslek hastalığıbildirgesinin şekli ve içeriği, verilme usûlü ilebu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurumtarafından çıkarılacak yönetmelikledüzenlenir.” hükmüne;
“İş kazası ve meslek hastalığı ilehastalık bakımından işverenin veüçüncü kişilerin sorumluluğu”başlıklı 21.maddesinde; "İş kazası ve meslekhastalığı, işverenin kastı veyasigortalıların sağlığını koruma ve işgüvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydanagelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanungereğince yapılan veya ileride yapılması gerekenödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihtekiilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya haksahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarlasınırlı olmak üzere, Kurumca işvereneödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitindekaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.
İş kazasının, 13 üncü maddenin ikincifıkrasının (a) bendinde belirtilen sürede işverentarafından Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadargeçen süre için sigortalıya ödenecek geçiciiş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsiledilir.
Çalışma mevzuatında sağlık raporualınması gerektiği belirtilen işlerde, böyle birrapora dayanılmaksızın veya eldeki rapora aykırıolarak bünyece elverişli olmadığı işteçalıştırılan sigortalının, bu işegirmeden önce var olduğu tespit edilen veya bünyeceelverişli olmadığı işteçalıştırılması sonucu meydana gelenhastalığı nedeniyle, Kurumca sigortalıya ödenengeçici iş göremezlik ödeneği işvereneödettirilir.
İş kazası, meslek hastalığı vehastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniylemeydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veyaileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirinbaşladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerininyarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilereve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlararücû edilir.
İş kazası, meslek hastalığı vehastalık; kamu görevlileri, er ve erbaşlar ile kamu idareleritarafından görevlendirilen diğer kişilerin vazifeleriningereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş ise,bu fiillerden dolayı haklarında kesinleşmişmahkûmiyet kararı bulunanlar hariç olmak üzere,sigortalı veya hak sahiplerine yapılan ödemeler veyabağlanan gelirler için kurumuna veya ilgililere rücûedilmez. Ayrıca, iş kazası veya meslek hastalığısonucu ölümlerde, bu Kanun uyarınca hak sahiplerinebağlanacak gelir ve verilecek ödenekler için, işkazası veya meslek hastalığının meydana gelmesindekusuru bulunan hak sahiplerine veya iş kazası sonucu ölenkusurlu sigortalının hak sahiplerine, Kurumca rücûedilmez.” hükmüne;
"İşverenin, genel sağlıksigortalısının ve üçüncü kişilerinsorumluluğu” başlıklı 76.maddesinindördüncü fıkrasında; “ İş kazasıile meslek hastalığı, işverenin kastı veya genelsağlık sigortalısının işsağlığını koruma ve iş güvenliği ileilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi sonucuolmuşsa, Kurumca yapılan sağlık hizmeti giderleriişverene tazmin ettirilir. İşverenin sorumluluğununtespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.”hükmüne;
"Uyuşmazlıkların çözüm yeri”başlıklı 101.maddesinde “Bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olaybirlikte değerlendirildiğinde; davacı şirketteçalışan sigortalının geçirdiği işkazasının bildirilmesine ilişkin olarak, işverenin veüçüncü kişilerin sorumluluğu kapsamındatahakkuk ettirilen borçtan kaynaklanan uyuşmazlık konusudüzenlemelerin 5510 sayılı Kanunda yer aldığı;davacı şirket ve adli yargı yerince, bu işlemin idari paracezası olarak değerlendirilmesine karşın, tahakkukettirilen borcun idari para cezası olmadığı,dolayısıyla,bu Kanundan (5510 sayılı Kanun) doğanuyuşmazlığın, aynı Kanunun 101.maddesi uyarıncaadli yargı yerince(İş Mahkemesi) çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Ankara 11. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Elmadağ Sulh Ceza Hakimliğince verilen 25.12.2017gün ve D.İş:2016/172 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara11. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Elmadağ SulhCeza Hakimliğince verilen 25.12.2017 gün ve D.İş:2016/172sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,29.04.2019 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy