T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019 / 308
KARAR NO : 2019 / 267
KARAR TR : 29.4.2019
ÖZET : Halk Eğitim Merkezi bünyesinde usta öğretici olarak görev yaparken emekli olan davacı tarafından, çalıştığı günler karşılığı kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N. A.
Vekili : Av. F.Y.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı MilliEğitim Bakanlığı bünyesinde Ödemiş HalkEğitim Merkezinde 1988-2011 tarihleri arasında hizmet akdi ile UstaÖğretici/Ücretli Öğretmen olarak çalıştığısürelere ilişkin olarak fazlaya dair talep ve dava hakkısaklı kalmak kaydıyla 15.000,00 TL kıdem tazminatınınemeklilik tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi ilebirlikte davalı idareden tahsili istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İZMİR 1.İDARE MAHKEMESİ: 28.8.2018gün ve E:2018/1080, K:2018/1289 sayı ile, “(…)31/05/2006tarihli ve 5510 sayılı Kanunla yürürlüktenkaldırılan ve davacının işe başlangıçtarihinde yürürlükte bulunan mülga 506 SayılıSosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde “Bir hizmet akdinedayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Kanun'un“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiştir. 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun 3. maddesinde; kısave/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişisigortalı olarak tanımlanmış; 79.madde ile başlayanDördüncü Kısmında, primlere ilişkinhükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayıl İş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan“İş Sözleşmesi Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yerverilmiştir.
Diğer taraftan; 5521 sayılı İşMahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa göreişçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilenikinci maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilenişlerde çalışanlar hariç) , işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözülmesi ilegörevli olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemelerikurulur.
Bu mahkemeler:
A) (Mülga: 18/10/2012- 6356/81 md.)
B) İşçi Sigortaları Kurumu ilesigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleri arasındakiuyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara da bakarlar.
İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerdekibu davalara o yerde görevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilciüyeler alınmaksızın, bu kanundaki esas ve usulleregöre bakılır.
Fiili ve hukuki imkânsızlıklardolayısıyla iş mahkemesinin toplu olarak göreviniyapamadığı hallerde de yukarıdaki fıkrahükmü uygulanır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-63:2/39 md.) Birden fazla işmahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanandavaların görüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.'''’denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacınınÖdemiş Kaymakamlığı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde14076691 sigorta sicil no'su ile 1988 tarihinden emekli olduğu 01.11.2011tarihine kadar usta öğretici olarakçalıştığı, emeklilik sonrası davalıidareye 1475 sayılı Kanun uyarınca kıdem tazminatıödenmesi istemiyle başvurduğu, bu talebinin ÖdemişKaymakamlığı'nın 12.06.2018 tarih ve E.11535589sayılı işlemle reddi üzerine, 15.000,00 TL kıdemtazminatının ödenmesine karar verilmesi istemiyle Mahkememizdegörülmekte olan iş bu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, 506 sayılı Kanunyürürlükte iken mülki idare amirinin onayı ilegöreve başlatılan davacı ile idare arasındakiilişkinin bir hizmet ilişkisi olduğu, talep edilen kıdemtazminatının İş Kanunu'ndan kaynaklandığı veuyuşmazlığın adli yargı yerinde özel hukukhükümlerine göre görüm ve çözümügerektiği sonucuna varılmaktadır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 28.05.2018tarihli, E.2018/328, K.2018/345 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanan nedenlerle davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönündenreddine…” karar vermiş, bu karar istinaf yolunabaşvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargıyerinde dava açmıştır.
ÖDEMİŞ 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ(İŞMAHKEMESİ SIFATIYLA): 26.11.2018 gün ve E:2018/1041, K:2018/806 sayıile, “(…)Dosya üzerinden yapılan inceme sonucunda;Mahkememizin aynı mahiyetteki başka bir davasında verilenkararın istinaf edilmesi üzerine İzmir Bölge AdliyeMahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 13/04/2018 tarih ve 2017/2306 Esas, 2018/591Karar sayılı ilamının verilerek, iş bu davalarınidari yargıda görülmesi gerektiğinden bahsedilerekkaldırma kararı verildiği, anılan ilamın bu davaiçin de emsal teşkil ettiği anlaşılmakla,davanın yargı yolu yönünden dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiş, iş bu davadaha önceden idari yargıda açılıp görevsizlikkararı verildiğinden ve buna ilişkin ilam davacıtarafça dosyaya ibraz edildiğinden, karar kesinleştikten sonraiki hafta içinde talep halinde dosyanın yargı yolu hususundakarar verilmek üzere Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesinekarar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanannedenlerle;
1-HMK 114/1-b madde göndermesiyle HMK 115/2. Maddeuyarınca davanın usulden REDDİNE…” kararvermiş, istinaf yoluna başvurulmaması üzerine bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerinceverilen görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu önesürülen olumsuz görev uyuşmazlığınıngiderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veNurdane TOPUZ'un katılımlarıyla yapılan 29.4.2019günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilenhükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekteise de; davaya ilişkin bilgi ve belgeler ile idari yargıkararının kesinleşme durumunu da gösteren birörneğinin dosyada yer aldığı ve sonuçta usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ödemiş Halk Eğitim Merkezibünyesinde usta öğretici olarak görev yaparken emekli olandavacı tarafından, çalıştığı günlerkarşılığı olan kıdem tazminatınınödenmesi istemiyle açılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2.maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaçişveren tarafından çalıştırılanlar bukanuna göre sigortalı sayılırlar…”denilmiş, aynı Yasanın “UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri” Başlıklı 134. maddesinde,“Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevlimahkemelerde görülür” hükmüne yer verilmiş;506 sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır. 5510sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadelisigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gerekenveya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan Dördüncü Kısmında, primlere ilişkinhükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklarİş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İşKanunu’nun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerin çalışmaşartları ve çalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 12.10.2017 gün ve 30221sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun;
"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesinde,
“(1) İş mahkemeleri, Hâkimler veSavcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tekhâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olanyerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, oyerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara görebakılır." denilmiş,
"Dava şartı olarak arabuluculuk"başlıklı 3/1. maddesinde;
" (1) Kanuna, bireysel veya toplu işsözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır..." denilmiş,
"Görev" başlıklı 5.maddesinde;
" (1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesikapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere SosyalGüvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğuiş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemeleriningörevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin davave işlere bakar" denilmiştir.
Aynı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici 1. maddesinde;
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanungereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarıncakurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten önce açılmışolan davalar, açıldıkları mahkemelerdegörülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarakarabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerinyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derecemahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görev alanınagirerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev alanına dâhiledilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez;kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir. "hükmüne yer verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacınınÖdemiş Kaymakamlığı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde14076691 sigorta sicil no'su ile 1988 tarihinden, emekli olduğu 01.11.2011tarihine kadar usta öğretici olarakçalıştığı, emeklilik sonrası davalıidareye 1475 sayılı Kanun uyarınca kıdem tazminatıödenmesi istemiyle başvurduğu, bu talebinin ÖdemişKaymakamlığı'nın 12.06.2018 tarih ve E.11535589sayılı işlemle reddi üzerine, 15.000,00 TL kıdemtazminatının ödenmesine karar verilmesi istemiyle davaaçıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatlarınınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ödemiş 1.AsliyeHukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla) verilen 26.11.2018gün ve E:2018/1041, K:2018/806 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ödemiş 1.Asliye Hukuk Mahkemesince (İşMahkemesi Sıfatıyla) verilen 26.11.2018 gün ve E:2018/1041,K:2018/806 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 29.4.2019 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Nurdane
AYDIN TUNÇ TOPUZ
Full & Egal Universal Law Academy